Vrijstellingsinstrumenten staatssteun

Op grond van de de-minimisverordening kan een onderneming van verschillende overheidsinstellingen maximaal € 300.000,-  aan de-minimis subsidie ontvangen over een periode van 3 jaar. Vergeleken met andere subsidies gaat het bij de-minimissteun om een laag bedrag. Het bedrag is niet hoog genoeg om de concurrentie op de Europese markt te verstoren. De-minimissteun wordt daarom niet aangemerkt als staatssteun.

De-minimis voorwaarden

Alle ondernemingen in het project die een deel van de subsidie ontvangen, leveren een de-minimisverklaring aan. In deze verklaring wordt aangegeven welke de-minimissteun over een periode van 3 jaar is ontvangen. Het gaat hierbij dus om alle steun die de onderneming heeft ontvangen van de overheid onder de de-minimisregeling en niet alleen om subsidie van ZonMw. 

ZonMw gaat ervan uit dat de-minimisverklaringen volledig en naar waarheid zijn ingevuld. Wanneer ondernemingen de de-minimisdrempel overschrijden, handelen zij in strijd met de Europese staatssteunregels. Subsidie kan dan niet worden verstrekt. De standaard de-minimisverklaring is te vinden in de subsidieoproep.

ZonMw is verplicht om bij het verlenen van de-minimissteun bepaalde informatie, zoals het toegekende steunbedrag en de identificatie van de begunstigde, vast te leggen in een openbaar toegankelijk centraal Europees register: het eAidregister. Deze informatie blijft tien jaar in het register staan. 

Alle regels staan in de de-minimisverordering 

Op grond van de Algemene Groepsvrijstellingsverordening kan ZonMw geoorloofd subsidie verstrekken voor verschillende categorieën activiteiten, zoals onderzoek, ontwikkeling en innovatie.

AGVV-voorwaarden 

Naast de subsidievoorwaarden uit de subsidieoproep, zijn er regels voor:

• welke kosten voor steun in aanmerking komen
• het maximale steunpercentage van de uitgaven betaald met publieke middelen
• de maximale hoogte van de steun

Welke kosten en tot welk steunpercentage die kosten voor subsidie in aanmerking komen staat beschreven in de subsidieoproep. 

Met de aanvraag moet ook een AGVV-verklaring worden ingevuld. De aanvrager geeft met deze verklaring aan dat:  

• De activiteiten pas na het indienen van de subsidieaanvraag starten. Een voorwaarde van de AGVV is namelijk dat er sprake moet zijn van een stimulerend effect, en dat is niet aan de orde als de activiteiten al zijn gestart.
• Het maximale bedrag dat de aanvrager aan steun mag ontvangen niet wordt overschreden. Wanneer voor dezelfde kosten steun is toegekend door andere overheden, dan mag het totale bedrag niet hoger zijn dan het maximale steunpercentage.
• Bij de onderneming geen bevel tot terugvordering van onrechtmatige staatssteun uitstaat.
• De onderneming niet in financiële moeilijkheden verkeert. Een voorwaarde van de AGVV is namelijk dat er geen steun wordt verleend aan ondernemingen in financiële moeilijkheden.

Eigen bijdrage

Het deel van de totale subsidiabele kosten waarvoor ZonMw geen subsidie mag verstrekken financiert de aanvrager zelf. Deze zogeheten eigen bijdrage mag niet worden gefinancierd met een directe of indirecte subsidie of bijdrage van de Nederlandse overheid of met een subsidie of bijdrage van andere buitenlandse overheden.

De mogelijkheden voor de financiering van de eigen bijdrage zijn: 

• eigen middelen (in cash of in kind)
• lening en/of investering
• financiering van niet-overheden. Een bijdrage van een derde, in de vorm van 
• cofinanciering, is onder bepaalde voorwaardentoegestaan

De projectbegroting vermeldt de volledige kosten van het totale project. Daarbij staat aangegeven welke kosten met het aangevraagde subsidiebedrag en welke kosten met de eigen bijdrage, in cash of in kind, worden gedekt.

Op grond van een DAEB-Vrijstellingsbesluit kan ZonMw ondernemingen compenseren voor het verrichten van Diensten van Algemeen Economisch Belang (DAEB). In de subsidieoproep staat aangegeven of de financiering onder een DAEB wordt verstrekt.

Het betreft economische activiteiten die een publiek belang dienen en waarvoor overheidssteun noodzakelijk is. Zonder overheidssteun pakt de markt deze activiteiten niet op of worden de activiteiten niet tegen maatschappelijk aanvaardbare voorwaarden verricht. Denk daarbij aan kwaliteit, veiligheid, betaalbaarheid, gelijke behandeling of algemene toegang van grote groepen burgers tot deze diensten.

Overheden hebben zelf de bevoegdheid om bepaalde diensten aan te wijzen als DAEB en om de uitvoering hiervan te financieren. ZonMw kan een onderneming daarom belasten met een taak in het publiek belang voor zover de verhoudingen op de interne markt niet onevenredig verstoord worden. 

Aanwijzingsbesluit
Voorafgaand aan de subsidieverlening, belast ZonMw de ondernemingen die binnen het project de activiteiten gaan uitvoeren met een DAEB via een aanwijzingsbesluit. Elke onderneming ontvangt een eigen DAEB-aanwijzingsbesluit. Een DAEB-aanwijzingsbesluit geldt maximaal 10 jaar en kan niet worden verlengd.

DAEB-voorwaarden

Alleen (economische) activiteiten die in het aanwijzingsbesluit staan beschreven, mogen worden uitgevoerd onder de DAEB. Deze beschrijving volgt aan de hand van de afbakening in de subsidieoproep en de omschrijving van de activiteiten in het projectvoorstel. Het is voor de aanvrager dus belangrijk om zorgvuldig de activiteiten te specificeren en begroten.  

Het aangevraagde subsidiebedrag mag niet meer bedragen dan de nettokosten van de voorziene projectactiviteiten. Blijkt achteraf dat de subsidie hoger was dan de kosten van het project (overcompensatie) dan vordert ZonMw deze terug. Bij projecten met een looptijd langer dan 3 jaar voert ZonMw tussentijds een controle uit op overcompensatie. 

Verplichtingen voor DAEB-ontvangers 

• Gescheiden boekhouding
  Ondernemingen die DAEB-subsidie ontvangen moeten alle kosten en opbrengsten voor het uitvoeren van hun DAEB-activiteiten apart registreren. Dit voorkomt vermenging van DAEB-activiteiten met commerciële activiteiten en maakt het mogelijk om overhead en opbrengsten transparant toe te rekenen. 
• 3-jaarlijkse rapportages
  Ondernemingen moeten minimaal elke 3 jaar en bij afloop van de opdracht aantonen dat de DAEB-subsidie niet hoger is dan de subsidiabele nettokosten, plus een redelijke winst. Eventuele overschotten betalen zij terug of verrekenen ze in volgende periodes. 
• Bewaarplicht documenten
  Alle bewijsstukken moeten door de ondernemingen tijdens de looptijd en tot 10 jaar na afloop van het project beschikbaar blijven, zodat later controle mogelijk is.

• Lees meer over deze vrijstellingen van staatssteun op de website van Kenniscentrum Europa Decentraal
• Raadpleeg de juridische afdeling van uw onderneming
• Bij vragen: neem contact op met de ZonMw-programmamanager van de betreffende subsidieoproep