FOODPathS legt basis voor gezonde, duurzame voedselsystemen
Wat is er nodig om te komen tot duurzame voedselsystemen die goed zijn voor mens, planeet en klimaat? Deze vraag stond centraal tijdens de slotbijeenkomst van het internationale FOODPathS-project op 1 en 2 oktober 2025 bij het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) in Den Haag.
De systemen die ons van voedsel voorzien, worden steeds complexer. Tegelijkertijd zijn onze wensen en eisen ten aanzien van voeding talrijk: het moet lekker, voedzaam en veilig zijn, altijd beschikbaar, en mag het milieu niet schaden. Hoe houden we regie op deze balans?
Europees partnerschap
Het Europese FOODPathS-project, waar ZonMw aan deelneemt, bracht de afgelopen jaren de belangrijkste spelers binnen het voedselsysteemonderzoek bijeen. Samen brachten zij in kaart welke barrières overwonnen moeten worden op weg naar een gezond en duurzaam voedselsysteem. Daarmee legden zij de basis voor het Europese Partnership for Sustainable Food Systems for people, planet and climate (FutureFoods).
Op 1 en 2 oktober presenteerden de partners van FOODPathS in Den Haag de belangrijkste aanbevelingen. Deze gaan over onderwerpen als inclusiviteit en bestuur (governance) van voedselsystemen, integratie van (financiering van) onderzoek en innovatie, kennisbenutting in beleid, en samenwerkingskansen in bredere zin. Naar verwachting worden de aanbevelingen eind november 2025 gepubliceerd.
Systeemtransities versnellen
Hoe ziet het pad van voedselsysteemtransitie eruit? Tijdens de opening brachten sprekers actuele perspectieven en kansen op internationaal, nationaal en lokaal niveau samen:
Guido Landheer, plaatsvervangend Directeur-Generaal Agro, Ministerie LVVN: ‘Wat FOODPathS zo waardevol maakt, is de combinatie van kennisontwikkeling, innovatietools en betrokkenheid van stakeholders. Deze 3 pijlers versnellen samen de duurzaamheidstransitie en waarborgen de voedselzekerheid van Europa, des te belangrijker gezien de huidige geopolitieke spanningen.’
Eileen Gibney, voorzitter van het Healthy Diet, Healthy Life-initiatief: ‘De komende jaren staan we voor grote maatschappelijke uitdagingen op het gebied van voedselsystemen. Terwijl we samen veranderen en innoveren om die uitdagingen het hoofd te bieden, moeten we ervoor zorgen dat we een voedselsysteem creëren dat voedzaam, veilig en voor iedereen toegankelijk is. Laten we blijven samenwerken en gezondheid centraal blijven stellen bij het bouwen van duurzame voedselsystemen.’
Rosalinda Scalia, adjunct-hoofd van de Bioeconomy and Food Systems Unit van de Europese Commissie: ‘U hebt financiers bijeengebracht, nieuwe actoren uitgenodigd om zich bij het initiatief aan te sluiten en gedefinieerd wat het betekent om een partnerschap met een systeembenadering aan te gaan. Met het nieuwe voorstel voor het European Competitiveness Fund en het Horizon Europe-programma in ontwikkeling, nodigen wij alle belanghebbenden in voedselsystemen uit om het proces op de voet te volgen en de FOOD 2030-gemeenschap te blijven mobiliseren.’
Hugo de Vries, FOODPathS-coördinator: ‘We hebben de stukjes van de voedingssysteempuzzel gelegd. Samen vormen zij een partnerschap, vandaag uitgedrukt als een vogel. Het is duidelijk dat we allen werk te doen hebben zodat onze vogel gaat vliegen. We zijn erg dankbaar voor deze gelegenheid om onze aanbevelingen samen met u aan te scherpen zodat we samen de goede richting in vliegen. We zien uit naar het vervolg van onze gezamenlijke reis naar voedingssystemen die goed zijn voor mens én planeet.’
Samenwerking ZonMw en LVVN
De bijeenkomst bij het ministerie van LVVN markeerde een belangrijke stap in het bijeenbrengen van voeding, gezondheid en voedselproductie. LVVN en ZonMw streven ernaar om deze onderwerpen vanuit een voedselsysteembenadering bespreekbaar te maken. Concreet betekent dit, dat wij ernaar streven om in de toekomst onderzoeksfinanciering optimaal op elkaar af te stemmen om de grootste impact te behalen.
Daarnaast zorgden voorbeelden uit de Nederlandse praktijk van duurzame voedselsystemen voor essentiële kennisuitwisseling tussen de deelnemers. De internationale partners van FOODPathS deden inspiratie op uit de Nederlandse ervaringen, en vice versa. Onmisbare lessen op weg naar een gezamenlijk doel: met onderzoek bijdragen aan een duurzaam, gezond en inclusief voedselsysteem.
Van FOODPathS naar FutureFoodS
Met de bijeenkomst op 1 en 2 oktober 2025 werd het Europese FOODPathS-project afgesloten. Dit project bereidde FutureFoodS voor: een innovatief Europees samenwerkingsverband voor transformatie van Europese voedselproductie en -consumptie naar duurzamere en veerkrachtigere systemen. Daartoe ontwierp het een ‘Prototype SFS Partnership’ met daarin een blauwdruk hoe het partnerschap, dat inmiddels is gestart, te werk kan gaan.
Voorafgaand aan dit event vond de Standing Committee on Agricultural Research (SCAR) Food Systems Workshop ondersteund door RefreSCAR plaats. Tijdens deze workshop werd stilgestaan bij 'socio-cultural and economic drivers of change and to strengthen collaboration for sustainable, resilient, and healthy food systems in Europe’.