Evaluatie talentprogramma’s van start

Door deze programma’s te evalueren, wil NWO meer inzichten verzamelen over de rol die deze beurzen spelen bij het stimuleren van academische carrières, het bevorderen van wetenschap met impact en de rol van deze programma’s binnen het financieringslandschap.

Het doel van de programma’s is om ruimte te scheppen voor talentvolle en baanbrekende onderzoekers om onderzoek te doen naar keuze, een eigen onderzoekslijn te ontwikkelen en om hun talenten verder te ontplooien. Dat gebeurt via de Veni-, Vidi- en Vici-beurzen, die zijn afgestemd op de verschillende fases van een wetenschappelijke carrière: van recent gepromoveerd tot (meer) ervaren onderzoeker. Daarnaast is er het Rubicon-programma, dat pas gepromoveerde wetenschappers ervaring laat opdoen aan een buitenlandse onderzoeksorganisatie.

De Veni’s, Vidi’s en Vici’s bestaan al sinds 2002 en NWO evalueert haar instrumenten met regelmaat. Zo is in het verleden al eens onderzocht of een heroriëntatie wenselijk zou zijn, waarna een lichte koerswijziging volgde. Inmiddels stamt de laatste volledige evaluatie uit 2012, met daarna nog slechts losse procesevaluaties over enkele doorgevoerde aanpassingen. Door nu een nieuwe evaluatie uit te voeren over de periode 2017 t/m 2024 kan NWO het effect meten van meerdere aanpassingen die de afgelopen jaren zijn ingezet en zo ook de rol van het Talentprogramma in het huidige wetenschapslandschap onderzoeken. Nieuwe inzichten helpen NWO om het programma te optimaliseren en om het toekomstbestendig te houden.

Het NWO-Talentprogramma staat open voor alle wetenschapsgebieden en wordt over de NWO-domeinen Exacte en Natuurwetenschappen (ENW), Sociale en Geesteswetenschappen (SGW), Toegepaste en Technische Wetenschappen (TTW) en Medische Wetenschappen (via ZonMw) op een vergelijkbare wijze uitgevoerd. Naast het Talentprogramma omvat de volledige NWO-Talentlijn nog meer persoonsgebonden financiering: van de Spinoza- en Stevinpremies, de Promotiebeurs voor leraren tot meerdere NWO-diversiteitprogramma’s, zoals Hestia, Aspasia en Mozaïek. Deze programma’s hebben echter een ander karakter en kennen ook andere procedures. Bovendien zijn ze deels recentelijk intern geëvalueerd. Daarom richt deze evaluatie zich uitsluitend op de Veni-, Vidi-, Vici- en Rubicon-beurzen.

NWO is een lerende organisatie, waarbij monitoren, evalueren en leren belangrijke stappen zijn in het primaire proces. Deze evaluatie gebeurt daarom, net zoals dat bij veel NWO-beleidsthema's en -financieringsinstrumenten het geval is, op eigen initiatief. NWO werkt hiervoor samen met bureau Dialogic. Een interne en externe klankbordgroep, bestaande uit onderzoekers en directie- of bestuursleden van onderzoeks- en belangenorganisaties, buigt zich over de opzet van het evaluatieproces en de validatie van het conceptrapport.

In de evaluatie worden belanghebbenden, zoals (vertegenwoordigers van) aanvragers en commissieleden, op een groot aantal onderwerpen bevraagd. Denk aan het evidence-based cv en de twee-fasenstructuur, waarbij men eerst een vooraanmelding beoordeelt en pas daarna de volledige aanvraag. Ook de rol van wetenschappelijke en maatschappelijke impact en de aanvraagdruk bij onderzoekers en onderzoeksorganisaties zullen de revue passeren. In de huidige NWO-strategie ‘Wetenschap Werkt!’, zijn hier meerdere ambities op geformuleerd: van het streven naar een slaagkans van 25%, het verlagen van de werkdruk bij onderzoekers tot het breder erkennen en waarderen van wetenschappelijk talent in de beoordelingssystematiek. Door het uitvoeren van de evaluatie kan NWO leren hoe beleid en processen op zulke punten verbeterd kunnen worden.

Naast de evaluatie loopt er nog een onderzoek dat zich richt op het evidence-based cv en dat een belangrijke aanvulling op deze evaluatie zal zijn. Naar verwachting wordt dit in september 2026 opgeleverd. Met het project ‘Non-traditional key output in evidence based CVs for applicants' onderzoekt NWO in hoeverre aanvragers gebruikmaken van niet-traditionele key output in hun narratieve cv's. Dit gebeurt op basis van de unieke dataset van NWO met duizenden (geanonimiseerde) aanvragen en wordt gefinancierd door de EU en CoARA Boost. 

Het eindrapport, met een bestuurlijke reactie, wordt voor de zomer van 2026 verwacht en in het Nederlands en Engels op de NWO-website gepubliceerd. Het kan als onderbouwing dienen voor eventuele aanpassingen aan het Talentprogramma in de toekomst.

• Mail uw vragen over deze evaluatie naar evaluaties@nwo.nl

Achtergrondinformatie

• NWO-Talentprogramma (Veni, Vidi, Vici)
• Rubicon
• Wat is een evidence-based cv?
• Erkennen en Waarderen
• NWO-strategie 2023-2026