Voeding in focus: Resultaten van diverse METADIS projecten onthuld op eindsymposium

Het METADIS eindsymposium op 5 december 2023 in Parijs bood een fascinerende blik op de resultaten van diverse voedingsprojecten. Gelanceerd in 2019 onder het ERA-NET HDHL-INTIMIC-initiatief, steunde de METADIS-call onderzoek naar de impact van voedselcomponenten op overgewicht en gerelateerde metabole ziekten. Dit artikel duikt in de Nederlandse en internationale bijdragen aan dit baanbrekende onderzoek. De inzichten bieden veelbelovende perspectieven voor de toekomstige ontwikkeling van voedingsrichtlijnen en benaderingen voor de preventie en behandeling van obesitas en gerelateerde aandoeningen.

Nederlandse voedingsinnovatie in de schijnwerpers: STAY en ePIDEMIc

Via de METADIS-call brachten Nederlandse onderzoekers vernieuwende perspectieven op voedingsinterventies naar voren. Hieronder worden de bevindingen van twee opmerkelijke projecten, STAY en ePIDEMIC, nader belicht.

Het STAY-consortium, met samenwerking van Marleen van Greevenbroek van Maastricht University, concentreerde zich op de beperking van sulfiet aminozuren (SAAR) in de voeding. Het onderzoek toonde aan dat beperking van SAAR de metabole gezondheid en levensduur verbeterde. Het liet echter ook zien dat het handhaven van een dergelijk dieet op lange termijn niet haalbaar is, aangezien het de eliminatie van zuivel, vlees, vis, peulvruchten en granen inhoudt. Desondanks wijst het onderzoek uit dat een intermitterend SAAR-dieet wellicht haalbaar is en dezelfde gunstige effecten kan hebben. Verder onderzoek is nodig om te bepalen of gewichtsverlies op lange termijn gehandhaafd blijft.

Het ePIDEMIC-consortium, onder leiding van Casper Schalkwijk, heeft onderzocht wat de rol is van methylglyoxal (MGO) in voeding als mogelijke risicofactor voor overgewicht en metabole stofwisselingsziekten. In tegenstelling tot de verwachtingen van de onderzoekers werd verbeterde insulinegevoeligheid waargenomen bij zowel gezonde als diabetische muizen die werden blootgesteld aan MGO via drinkwater. Bij diabetische muizen voorkwam MGO in drinkwater een toename van de systolische en diastolische bloeddruk, verminderde vaatontspanning en verhoogde biomarkers van ontsteking en endotheliale functie. Muizen gevoerd met MGO vertoonden veranderingen in de samenstelling van hun darmmicrobioom. Het consortium heeft ook een gedetailleerde en uitgebreide database van MGO in voedsel en dranken opgesteld. Vanwege deze onverwachte resultaten is vervolgonderzoek nodig om te bepalen of methylglyoxal uit voedsel mogelijk gunstig is, bijvoorbeeld via koffie of brood, en om de juiste dosering vast te stellen.

Voor meer informatie over de projecten, lees de recente interviews met de Nederlandse projectleiders.

Focus op jonge wetenschappers

Het succes van deze projecten was voor een belangrijk deel toe te schrijven aan de sterke focus op jonge wetenschappers. Zij waren betrokken bij alle fases van de onderzoeken. Ze hebben ook veel geleerd door aanvullende activiteiten, zoals webinars over subsidieaanvragen en het schrijven van artikelen en uitwisselingen naar partnerlanden.

Tijdens de netwerkactiviteit van het waren jonge wetenschappers de hoofdrolspelers. Er waren wetenschappelijke ‘speed-dates’, en bood jonge wetenschappers de mogelijkheid hun resultaten te presenteren aan ervaren wetenschappers en vertegenwoordigers van financieringsorganisaties.

Conclusie

Het METADIS-symposium bracht belangrijke inzichten en resultaten van internationaal onderzoek naar voeding en gezondheid samen. Deze projecten bieden veelbelovende perspectieven voor toekomstige voedingsrichtlijnen en benaderingen voor de preventie en behandeling van obesitas en gerelateerde metabole ziekten.

Over METADIS

De METADIS-call vormde de tweede niet-gecofinancierde actie die werd gelanceerd onder het ERA-NET HDHL-INTIMIC in 2019. Het belangrijkste doel van de METADIS-call voor gezamenlijke transnationale onderzoeksvoorstellen was het begrijpen van hoe voedselcomponenten, diëten en voedselverwerking overgewicht en gerelateerde metabole ziekten konden beïnvloeden. De nadruk lag op het opleiden van jonge wetenschappers (PhD-studenten, postdocs). De call resulteerde in de financiering van 6 projecten, ondersteund door 9 financieringsinstanties uit 8 landen, met een totaalbedrag van ongeveer 6,5 miljoen euro. Nederlandse onderzoekers waren betrokken bij 2 van de 6 projecten.

Overige METADIS projecten: diverse inzichten

Het FOODPHYT-project onderzocht in hoeverre fytochemicaliën obesitas en cardiometabole ziekten kunnen voorkomen. Het project omvatte ook de ontwikkeling van een database van fytochemische metabolieten, toegankelijk via phytohub.eu.

EURODIET onderzocht de relatie tussen voedingspatronen en metabole gezondheid. Het project voerde een interventie uit in een eerstelijnszorgomgeving, met als doel mensen aan te moedigen om te eten in overeenstemming met de voedingsrichtlijnen.

CarbHealth onderzocht hoe het eten van brood invloed heeft op de suikerspiegel in het bloed op lange termijn. Ze deden een onderzoek met speciaal gemaakt brood en wilden zien of dit een goed alternatief kan zijn om meer vezels te eten en de suikerspiegel beter te controleren. Het was belangrijk dat dit brood lekker smaakte en de juiste textuur en prijs had. De resultaten van dit onderzoek worden nu verwerkt en zullen binnenkort bekend worden.

Het CARB-Q-4-HEALTH-project wilde begrijpen hoe bepaalde koolhydraten invloed hebben op het gewicht, de eetlust en de gezondheid van mensen. Ze ontdekten dat rogge, in vergelijking met tarwe, zorgde voor meer gewichtsverlies (1 kg verschil na 12 weken in lichaamsvet). Ook zorgde het voor veranderingen in de samenstelling van bacteriën in de darmen en concentraties van bepaalde vetzuren in het bloed. Deze veranderingen waren gekoppeld aan verbeteringen in de gezondheid.