Terugblik symposium 'Knowing HOW: 25 Years of Implementation Science and Practice'

ZonMw viert haar 25ste verjaardag. In die 25 jaar hebben we uitgebreide implementatiekennis opgebouwd. Tijdens ons symposium 'Knowing HOW: 25 Years of Implementation Science and Practice' stonden wij daarbij stil. In dit artikel bekijkt u een overzicht van die dag.

Dit was het jubileumcongres van ZonMw

'Lijkt jouw maaltijd op de foto in het recept?' Op 26 september vierde ZonMw zijn 25ste verjaardag met een congres in Den Haag. Implementatie gaat over het ontsluiten van zwarte dozen, hard werken om nog meer impact te maken - en plezier hebben.

Het jubileumcongres van ZonMw werd bijgewoond door mensen van over de hele wereld: 62 % was persoonlijk aanwezig, 25 % volgde het online thuis, 13 % op kantoor. Volgens de antwoorden op een Slido-vraag hoopten zij dat dit congres hen zou inspireren. Arfan Ikram, voorzitter van ZonMw, voelde een 'zeer positieve buzz en energie. Ik hoop dat we dit kunnen meenemen naar de rest van de dag. ZonMw begon vanaf nul, nu wordt implementatie steeds meer een professionele wetenschap.' Trots kondigde Ikram de oprichting aan van de vereniging van het Nederlands Implementatie Collectief (NIC) en de mogelijkheid om, tot en met december 2024, gratis lid te worden van deze vereniging in wording. 'Ons doel is een nationale infrastructuur voor implementatie en verandering.'

Stop niet-passende zorg

We moeten stoppen met dingen doen die geen toegevoegde waarde hebben voor patiënten – ook wel bekend als niet-passende zorg of zorg met een lage waarde. Tijn Kool – hoogleraar Passende Zorg aan Radboudumc in Nijmegen – had een zeer duidelijke boodschap: de-implementeer zorg die geen waarde heeft wat betreft effectiviteit, kosten, alternatieven, bijwerkingen, behandeleffecten en patiëntvoorkeuren. Maar kunnen we de-implementeren? 'Ja, dat kunnen we!' riep Kool uit. 'Maar verwacht geen wonderen en wees geduldig.' Neem bijvoorbeeld hernia: het kostte dertig jaar om tot het inzicht te komen dat deze patiënten geactiveerd moeten worden en om dat te implementeren. Kool concludeerde dat evidence based praktijken moeten worden aangevuld met evidence based de-implementatie. En hij richtte zich tot het publiek: 'Ik zie veel jonge mensen, ik hoop dat jullie vandaag geïnspireerd raken!' Gezien het applaus dat hij kreeg, slaagde zijn eigen bijdrage daar zeker in.

  • Alle presentaties en onderdelen van het programma zijn terug te zien op deze pagina.
  • Ook kunt u zakelijke tekeningen van de presentaties en workshops van het symposium bekijken.

Surprise and delight

'Surprise and delight': met die benadering begon Femke van Nassau aan een van de twee parallelle sessies. Van Nassau – onderzoeker op het gebied van menselijke beweging - vroeg het publiek te gaan staan en stelde vier vragen. Was je antwoord 'nee', dan moest je gaan zitten. De vragen zorgden voor veel hilariteit: Hou je van koken? Gebruik je een recept? Houd je je aan het recept? En lijkt jouw maaltijd op de foto in het recept? Aan het eind stonden er nog maar weinig mensen. Vervolgens koppelde Van Nassau koken aan implementatie: 'Traditioneel onderzoek richt zich op een voor-en-na-vergelijking. En vervolgens zeggen we: "Oeps! Het werkt niet!" Maar hebben we onderzocht of er een recept werd gebruikt? Of de interventiegroep zich aan het recept heeft gehouden? Wat de context was?' Implementatiewetenschap onderzoekt deze zwarte doos: 'Wat we al weten, is dat bij implementatie alles draait om beschrijven, verfijnen, evalueren en rapporteren. Ons onderzoek helpt ons te begrijpen hoe we succesvolle implementatie kunnen definiëren.'

'Het staat in de wet!'

In de tweede parallelle sessie sprak Barbara van der Linden (staflid implementatie bij ZonMw) over 25 jaar implementatie door ZonMw. Waarom is implementatie zo belangrijk voor ZonMw? 'Nou, het staat in de wet!' Deze wet (aangenomen in februari 1998) zegt dat ZonMw 'onderzoek moet financieren' en 'het gebruik van resultaten moet stimuleren'. Destijds wist niemand hoe dat moest. 'Dus we hebben een lange weg afgelegd!' Van der Linden citeerde met plezier uit de vier externe evaluatierapporten die in 25 jaar zijn opgesteld. Een van de bevindingen is dat ZonMw een mix van strategieën en activiteiten gebruikt, 'maar we moeten onze kennis van de effectiviteit verbeteren'. Ze voegde eraan toe: 'Zoals Tijn Kool zei: er is geen magische kogel, maar we werken toe naar meer standaardisatie en meten wat we bereiken. We integreren data in ons systeem – en er is véél data.'

Geweldige ijsbreker

Tijd voor interactie, tijd voor vier workshops (beleid, onderzoek, onderwijs, praktijk). Ze begonnen allemaal met een kennismakingsbingo. Dat bleek een geweldige ijsbreker te zijn. Iedereen kreeg een pen en een bingokaart (één A4) met 24 vakjes en 24 persoonskenmerken: 'Is in Azië geweest', 'Is meer dan zeven keer verhuisd', 'Was actief betrokken bij implementatie', enzovoort. De deelnemers gingen in duo’s in gesprek en stelden elkaar drie vragen. Degene met de meeste omcirkelde vakjes was de winnaar. 'Ik ga dit zelf gebruiken om bijeenkomsten te verlevendigen en mensen te laten verbinden!' was slechts een van de vele enthousiaste reacties.

Foto's symposium Knowing HOW

Logo op pilaar met ballonnen 25 jaar ZonMw
1 / 8
Arfan Ikram op het podium met de dagvoorzitter
2 / 8

Arfan Ikram met dagvoorzitter Milou Dijkman

Keynote speaker Tijn Kool
3 / 8

Spreker Tijn Kool

Spreker Barbara van der Linden
4 / 8

Spreker Barbara van der Linden

Spreker Femke van Nassau
5 / 8

Spreker Femke van Nassau

Zakelijk tekenaar aan het werk
6 / 8

Zakelijk tekenaar aan het werk

Aan de slag tijdens een van de sessies over implementatie
7 / 8

Aan de slag tijdens één van de sessies over implementatie

Feestelijke afsluiting plenair gedeelte
8 / 8

Feestelijke afsluiting van het symposium

Serieuze zaken

Daarna werd het serieus met één diepgaande vraag per workshop over de toekomst van implementatie. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat kennis wordt gebruikt in het beleid? ('Kennisvragen creëren in co-creatie met belanghebbenden'). Hoe kun je als (implementatie) onderzoeker het gebruik van kennis faciliteren? ('Match behoeften van eindgebruikers'). Hoe kunnen we de overdracht van kennis naar leren en ontwikkeling verbeteren? ('Vraag: wat wil je leren en hoe?') Hoe kunnen we ervoor zorgen dat kennis de hoofden, harten en handen van degenen op de werkvloer bereikt? ('Betrek de patiënten vanaf het begin'). Deze workshops waren zeer levendig, de deelnemers waren zeer betrokken. Dit waren enkele reacties: 'Ik vond het leuk om te praten met mensen uit verschillende onderzoeksperspectieven.' 'Het was geweldig, ik heb veel geleerd en nieuwe ideeën opgedaan.' 'Het netwerk is echt belangrijk.' Er was ook een online internationale workshop met best practices en over de rol van financiers: 'We hadden veel geweldige interactie en veel prachtige suggesties in onze chat,' zei de gespreksleider.

Weten wat, weten hoe

Over globalisering gesproken: ZonMw werkt samen met zusterorganisaties in het buitenland, zoals EViR (Ensuring Value in Research). Voorzitter Michael Bowdery had 'een uitstekende dag' gehad bij ZonMw, verklapte hij: 'Ik vond de nadruk op de-implementatie erg goed. Het raakt het hart van onze organisatie, die is gericht op het bestrijden van verspilling in onderzoek. Ik hou ook van "duurzame implementatie".' ZonMw-directeur Veronique Timmerhuis antwoordde daarop: 'Vandaag is input voor ons volgende strategische plan. Ik kan je verzekeren dat duurzaamheid zeer prominent aanwezig zal zijn. Onze volgende stap is om heel hard te werken om meer impact te maken. En plezier blijven hebben!'

Met plezier eindigde het congres ook. Tot hun verrassing werd de bezoekers gevraagd om... te zingen! Hoewel slechts 13 % van hen de eigen zangvaardigheden als 'uitstekend of goed' kwalificeerde, klonk de ZonMw-versie van het liedje 'Knowing me, knowing you' als een klok:

Implementatie is nooit eenvoudig, dat weten we
Maar we moeten laten zien:
Weten wat, weten HOE
Is het beste dat we kunnen doen

Colofon

Tekst: Stan Verhaag
Fotograaf: Hans Tak
Videocredits: Live Online Events
Zakelijk tekenaars: Sandra Mesman, Stefanie Jansen, Frances Blomberg, Ellie Polfliet en Claartje van Tiel.