Soms stonden wij versteld van de bloedwaarden

Aanvankelijk includeerden wij in deze studie vooral collega’s uit ons eigen UMC Groningen die positief waren getest. Artsen en verpleegkundigen, maar ook andere werknemers die niet direct in contact stonden met patiënten zoals secretaresses en schoonmakers werden geïncludeerd. We vroegen deze collega’s om ook hun gezinsleden mee te laten doen. Later includeerden we ook gezinnen via de GGD. Er deden in deze studie in totaal 256 mensen mee uit Noord-Nederland (Groningen, Friesland, Drenthe en Overijssel) van wie er 190 mensen corona hadden of kregen. Zij vulden allemaal 21 dagen lang een symptomenlijst in.

Ook wilden wij weten hoe lang ze COVID-19 positief waren. Dat maten wij een keer per week in hun neus, maar ook in de ontlasting en urine, en bij een kleine groep in vaginaal vocht en sperma. We hielden het toen nog voor mogelijk dat het virus zich op die wijze ook verspreidde. Daarnaast namen bloedmonsters af voor informatie over veertig verschillende parameters, zoals hemoglobine, witte bloedcellen en alle markers voor lever- en nierfuncties. Een keer per week kwamen we bij de gezinnen thuis om al deze metingen te doen. Het was écht teamwork binnen onze onderzoeksgroep.

Over mensen die thuis uitziekten van corona werd vaak gezegd dat ze ‘milde klachten’ hadden. De WHO groepeert de patiënten in één categorie, echter uit ons onderzoek blijkt dat er grote verschillen zijn. Een kleine groep had opvallend weinig symptomen, een grote groep had overwegend milde symptomen, maar er was ook een groep – zo’n dertig procent – met weldegelijk veel en ernstige symptomen. Soms stonden wij versteld van de bloedwaarden: zoveel afwijkingen zagen wij. Onze conclusie uit dat deel van de studie is dat de WHO mensen met ‘milde klachten’ in drie groepen zouden moeten verdelen.

Later bleek dat veertig procent van de mensen symptomen blijft houden, ook als het virus al lang niet meer detecteerbaar is in het neusslijmvlies. Toen hebben wij besloten om door te gaan met ons onderzoek. De studie loopt nog steeds. We volgen de deelnemers bij drie, zes, twaalf, achttien en vierentwintig maanden. Ze vullen online een vragenlijst in. Moeheid staat het meest op de voorgrond bij post-COVID, maar mensen hebben vaak ook mentale problemen, concentratieproblemen, hoofdpijn en verstoringen in reuk en smaak gemeld.

Bekend is dat vaccinatie de kans op post-COVID vermindert. Maar vaccinatie sluit post-COVID niet voor 100% uit. Een opvallend resultaat uit deze studie is dat een kleine groep mensen na de eerste infectie in het begin van de pandemie géén restverschijnselen had en dus geen post-COVID. Toen ze later tijdens de pandemie gevaccineerd werden en opnieuw werden geïnfecteerd met het coronavirus kregen ze echter wél post-COVID. Hoe dit kan en hoe groot deze groep is, moet nog blijken. In de loop van de pandemie is het virus veranderd en zijn er verschillende varianten gepasseerd. Wellicht kan dat een verklaring zijn.

Is er een link tussen bepaalde bloedwaardes in de acute fase – dus als het virus in het neusslijmvlies detecteerbaar is – en de ontwikkeling van post-COVID? Dat hopen wij te ontdekken als we de studie hebben afgerond. De gegevens kunnen helpen om te voorspellen wie te kampen krijgt met restverschijnselen. Wellicht kun je zelfs differentiëren: bij mensen met déze bloedwaarden, verwachten we dat dié symptomen van post-COVID op de voorgrond staan. Bijvoorbeeld het mentale deel, of het lichamelijke deel. Zo kunnen er therapieën op maat ontwikkeld worden.

In het begin van de pandemie voelden mensen met corona zich echt alleen staan. Als we contact met hen opnamen voor onze studie zeiden ze soms letterlijk: “Ik ben zo blij dat je belt.” Ze zaten met een heleboel vragen. Anno 2023 is er een tendens van “Hoera! Let’s be happy! Het is voorbij.” Maar dat is niet zo. Een heleboel mensen lijden onder post-COVID, en daar komen ook nog steeds nieuwe patiënten bij. Iedereen kan post-COVID krijgen, nog steeds. We kunnen niet relaxen. We moeten verder met ons onderzoek.

• Tami A, van der Gun BTF, Wold KI, Vincenti-González MF, Veloo ACM, Knoester M, Harmsma VPR, de Boer GC, Huckriede ALW, Pantano D, Gard L, Rodenhuis-Zybert IA, Upasani V, Smit J, Dijkstra AE, de Haan JJ, van Elst JM, van den Boogaard J, O' Boyle S, Nacul L, Niesters HGM, Friedrich AW (2022). The COVID HOME study research protocol: Prospective cohort study of non-hospitalised COVID-19 patients. PLoS One., 17(11):e0273599. doi: 10.1371/journal.pone.0273599. 
  https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0273599
• Flikweert AW, Kobold ACM, van der Sar-van der Brugge S, Heeringa P, Rodenhuis-Zybert IA, Bijzet J, Tami A, van der Gun BTF, Wold KI, Huckriede A, Franke H, Emmen JMA, Emous M, Grootenboers MJJH, van Meurs M, van der Voort PHJ, Moser J (2022). Circulating adipokine levels and COVID-19 severity in hospitalized patients. Int J Obes (Lond). Dec 12:1–12. doi: 10.1038/s41366-022-01246-5.
  https://www.nature.com/articles/s41366-022-01246-5
• van Eijk LE, Tami A, Hillebrands JL, den Dunnen WFA, de Borst MH, van der Voort PHJ, Bulthuis MLC, Veloo ACM, Wold KI, Vincenti González MF, van der Gun BTF, van Goor H, Bourgonje AR. (2021). Mild Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Is Marked by Systemic Oxidative Stress: A Pilot Study. Antioxidants (Basel). Dec 20;10(12):2022. doi: 10.3390/antiox10122022. PMID: 34943125; PMCID:PMC8698810. 
  https://www.mdpi.com/2076-3921/10/12/2022

• Long Covid
• Blogserie "Ik doe onderzoek naar long COVID"