Creatieve oplossingen voor kwaliteit van zorg

Het doel van dit ontwikkeltraject is het opleveren een eerste proof of concept van het transparante FFP2 mondmasker gericht op het vergroten van de herkenbaarheid van de zorgmedewerker ten opzichte van de patiënt. Een tweede doel van dit project is het verbeteren van het draagcomfort, de herkenbaarheid en de intercollegiale non-verbale communicatie.

Communicatie bevorderen

Verpleegkundigen en artsen dienen tijdens intensief contact met COVID-19 patienten effectieve persoonlijke beschermingsmiddelen, waaronder FFP2 mondmaskers te gebruiken. Door de ondoorzichtige materialen van de mondmaskers wordt de communicatie met patiënten, familie en collega's nadelig beïnvloedt. Het is de verwachting dat door het gebruik van transparante FFP2 mondmaskers de communicatie, verbinding en compassie bevordert, waardoor patiëntenuitkomsten - zoals patienttevredenheid, medicatieveiligheid en niet-geplande extubatie - verbetert. Door het gebruik van transparante FFP2 mondmaskers is de gezichtsuitdrukking van de zorgverlener beter zichtbaar en kan de boodschap beter worden overgedracht. Ook kan een geruststellende gezichtsexpressie, een lach of vriendelijkheid patiënten helpen minder angstig te zijn.

Dit praktijkprobleem wordt aangeboden aan een groep van 50 studenten van de TU Delft, Erasmus MC en de Erasmus Universiteit Rotterdam. Deze studenten pakken deze challenge op in het kader van het EIT Health Entrepreneurs Lab (E-Lab) programma.

Het doel van dit project is het (door)ontwikkelen van een triage instrument (twee versies: 1. Ontslag ziekenhuis en 2. Eerstelijn) voor de nazorg voor patiënten na corona infectie, die daarvan restklachten ondervinden. Ook het uitvoeren van een pilot waarin we beide versies van het instrument evalueren op bruikbaarheid is een doel.

2 hoofdgroepen

Gezien de patiëntenstromen, zijn er 2 hoofdgroepen waarbij een triage voor passende nazorg moet worden uitgevoerd. De eerste is triage als voorbereiding op ontslag na een ziekenhuis opname. De tweede is triage vanuit de eerste lijn, waarbij geen ziekenhuis opname voor COVID-19 noodzakelijk was, maar wel uiteindelijk disfunctioneren dreigt. Voor beide routes wordt een triage-instrument ontwikkeld.

Zo optimaal mogelijk

Door een efficiënte triage bieden we patiënten na corona-infectie, de best passende zorg op maat. Op deze wijze blijft de impact (op korte dan wel lange termijn) van de corona-infectie zo beperkt mogelijk. Door de juiste zorg op de juiste plaats te bieden werken we per individuele patiënt aan een zo optimaal mogelijk niveau van functioneren. Revalidatie heeft daarbij een accent op terugkeer naar participatie en verbeteren van de kwaliteit van leven. Voor de maatschappij betekent dit een vermindering van zorgkosten (door niet passende zorg te vermijden) en vermindering aan kosten van arbeidsverzuim (door arbeidsreïntegratie te bevorderen).

Het doel van dit project is het implementeren van een mobiele dagboek-app om (voormalig) IC-patiënten en diens naasten te ondersteunen om de emotionele impact van een IC-opname te beperken. Het uiteindelijke doel is om zorgvraag in de toekomst te voorkomen of te verminderen.

Digitaal dagboek

De toepassing van een dagboek wordt al langere tijd gebruikt in diverse ziekenhuizen, dit betreft veelal een papieren versie al dan niet vergezeld van (verouderde) folders en ander informatiemateriaal. De noodzaak om een digitale versie van het dagboek te implementeren wordt met de huidige COVID-19 crisis urgent omdat up-to-date informatie momenteel snel achterhaald is. Digitaal is dit eenvoudig aan te passen.

Praktisch toepasbaar en afname symptomen

De mobiele POST IC Dagboek app is eenvoudig en gratis voor de patiënt, naasten, IC-professionals en hulpverleners. De app is praktisch toepasbaar tijdens en na de IC-periode en komt in goede afstemming met IC-patiënten en hun naasten tot stand. Door middel van deze app, inclusief doorontwikkeling, streven we ernaar om verbinding, steun en solidariteit vorm te geven. Daarnaast verwachten we een afname van symptomen van depressie, angst en posttraumatische stress bij voormalig IC-patiënten en hun naasten.

De app is in het Catharina Ziekenhuis versneld ontwikkeld tot een pilotversie. Een Alpha versie is inzichtelijk gemaakt via https://dagboek.post-ic.nl/chat/demo_icdagboek.

Door fysiotherapeuten gesuperviseerde training tijdens chemotherapie maakt het mogelijk dat mensen met oncologische aandoeningen een hogere dosering chemotherapie kunnen ontvangen, waardoor de kans op overleving groter wordt. Daarnaast kan door fysiotherapeuten gesuperviseerde training bij patiënten met beperkte fitheid ervoor zorgen dat zij toch in aanmerking komen voor een operatie en bij herstel uit het ziekenhuis de kans vergroten dat zij weer terugkomen op hun oude fysieke niveau. COVID-19 en het advies het huis zo min mogelijk te verlaten, verhindert dat vele honderden van deze kwetsbare groep patiënten nu onder begeleiding gesuperviseerd kunnen trainen.

Atris-trainingskit: veilig en gesuperviseerd thuis trainen

Met de Atris-trainingskit kunnen patiënten veilig en gesuperviseerd trainen in hun thuissituatie, terwijl zij onder behandeling met chemotherapie zijn, in de aanloop naar een operatie of daarvan herstellend. De Atris-trainingskit zal gedurende de looptijd van dit project gerealiseerd en getest worden.

Een grote groep Nederlanders gaat geïnfecteerd raken door het COVID-19 virus. Waar dit bij de meeste mensen ongemerkt gaat of gepaard gaat met lichte klachten, daar zal dit bij groep een meer drastisch verloop kennen. De patiënten die herstellen van een infectie met een ernstig verloop wacht een revalidatie traject. Telerevalidatie is een patiëntenportaal, specifiek gericht op ondersteuning van de zorg in revalidatiecentra. Het portaal wordt inmiddels gebruikt binnen 18 revalidatiecentra.

COVID-19 revalidatiemodule

Snel na het opkomen van de COVID-19 crisis heeft Telerevalidatie samen met enkele revalidatiecentra en ziekenhuizen een COVID-19 revalidatiemodule opgesteld. Deze bestaat uit een catalogus van oefeningen, gericht op kracht, conditie, ademhaling, mobiliteit en cognitie. Een fysiotherapeut kan middels deze catalogus een persoonlijk revalidatieschema opstellen voor een patiënt, wat vervolgens door de patiënt thuis, online gevolgd kan worden door middel van video-instructie. Echter, het gebruik van hiervan onder eerstelijns fystiotherapiepraktijken is laag omdat het Telerevalidatieportaal voor hen veelal te uitgebreid en te duur is.

Mobiele applicatie voor COVID-19 revalidatie voor de eerstelijns fysiotherapie

Om de eerstelijns fysiotherapie toch gebruik te kunnen laten maken van de COVID-19 revalidatiemodule willen we een mobiele applicatie voor COVID-19 revalidatie voor de eerstelijns fysiotherapie ontwikkelen en aanbieden aan het werkveld. Deze applicatie ontsluit de oefeningen (de volledige catalogus aan oefeningen en de bijbehorende video-instructies) die bijdragen aan een COVID-19 revalidatie.

Dit project is gericht op het introduceren van noodtassen voor wijkverpleegkundigen en thuiszorg om de werkdruk op de eerstelijnszorg te verlichten en wel de juiste zorg te kunnen bieden wanneer ouderen het huis niet uit mogen/kunnen.

Tests voor het uitvoeren van basismetingen

Hierbij nemen de thuiszorgmedewerkers een tas mee met daarin tests voor het uitvoeren van basismetingen. Deze metingen kunnen na overleg met de huisarts thuis plaatsvinden, in plaats van dat de patiënten worden doorverwezen naar de huisarts. In de noodtas zitten:

• urinesticks
• saturatiemeter
• bloeddrukmeter
• oorthermometer
• glucosemeter (+ teststrips en prikveilige naalden)
• naaldencontainer, handschoenen, schoren, mondkapjes en andere persoonlijke beschermingsmiddelen

De COVID-19 pandemie leidt tot een tekort aan beschermende mondmaskers onder het zorgpersoneel. Om dit tekort te ondervangen, zijn verschillende initiatieven opgestart zoals hergebruik na sterilisatie, aankoop van maskers bij onbekende leveranciers en de eigen ontwikkeling van maskers. Om de veiligheid van het zorgpersoneel te garanderen moeten deze medische hulpmiddelen conform NEN149 worden getest.

Gezichtsmaskers testen op basis van de NEN149 norm

Het beoogde doel is om gezichtsmaskers te testen op basis van de NEN149 norm voor gebruik in de zorg. Het kan hier gaan om maskers die niet middels deze norm gecertificeerd zijn en/of reeds gecertificeerde maskers die een decontaminatieproces hebben doorlopen. Hiervoor zijn meerdere testopstellingen vereist. Het ontwikkelen van deze opstellingen bevat praktische uitdagingen in het selecteren en implementeren van apparatuur die de testcondities genoemd in de norm kan reproduceren. Alle ontwerpen worden openbaar gemaakt zodat ook elders deze test apparatuur gebouwd kan worden zo nodig.

In het hele land hebben verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en ander zorgpersoneel direct of indirect met COVID-19 te maken. Door de snelle toename van het aantal kritisch zieke patiënten zijn er op zeer korte termijn meer handen aan het bed nodig. Dit vraagt in het bijzonder veel van de verpleegkundigen die vanuit diverse disciplines bijspringen om de juiste zorg voor COVID-19-patienten te verlenen.

Virtual reality instructiefilms

Om verpleegkundigen in een kort tijdsbestek zo snel mogelijk bekend te maken met de beoordeling en verpleging rondom een COVID-patiënt, ontwikkelt het Erasmus MC virtual reality instructiefilms. Deze films worden gratis beschikbaar gesteld aan alle verpleegkundigen in heel Nederland. Verpleegkundigen kunnen de films bekijken op een moment dat het hun goed uitkomt en indien nodig ook vaker bekijken. Daarnaast kunnen ook naasten van de verpleegkundigen de films bekijken. Doordat zij beter weten waar hun naasten aan de slag gaan, hopen we dat zij minder stress ervaren.

Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) biedt complexe en hooggespecialiseerde zorg aan patiënten met ernstige, zeldzame of moeilijk behandelbare aandoeningen. Een belangrijk deel van deze patiënten wordt behandeld met afweeronderdrukkende medicatie. Bij besmetting met COVID-19 hebben deze kwetsbare patiënten een verhoogd risico op een ernstig beloop, waarbij in de loop van enkele dagen een achteruitgang van milde tot matige naar ernstige symptomen kan optreden. Het tijdig signaleren van een dergelijke achteruitgang is van levensbelang en vraagt nauwkeurige monitoring van patiënten. Het is echter niet mogelijk om alle kwetsbare patiënten met (verdenking op) COVID-19 infectie ter observatie in het ziekenhuis op te nemen of langdurig opgenomen te houden.

The Box: doos met wearables

In het LUMC is reeds veel ervaring met thuismonitoring door middel van ‘The Box’, bijvoorbeeld voor patiënten na een hartinfarct. The Box is letterlijk een doos met wearables, waarmee patiënten hun vitale functies kunnen meten en invoeren in een app, waarna deze in het ziekenhuis gemonitord worden. Gezien de huidige pandemie wordt The Box nu ook ingezet om patiënten met een (verdenking op) COVID-19 infectie op afstand te kunnen monitoren. De COVID box bevat naast informatiemateriaal een digitale thermometer, een zuurstofsaturatiemeter en bloeddrukmeter.

Wetenschappelijke onderbouwing

De huidige pandemie vraagt om snelle implementatie en opschaling van de COVID box. Daarom zal het LUMC de komende tijd in totaal 200 COVID boxen aanschaffen en implementeren. Het doel van dit project is om te komen tot wetenschappelijke onderbouwing voor de (kosten)effectiviteit van de COVID box voor patiënten met (verdenking op) COVID-19 infectie.

Jaarlijks sterven in Nederland tussen de 135.000 en 140.000 personen, die ongeveer 500.000 nabestaanden achterlaten. Op dit moment (1-4-2020) zijn er 1.200 overledenen door het coronavirus (COVID-19) en de verwachting is dat dit aantal de komende maanden flink zal stijgen. Precieze prevalentie- en incidentiegegevens van gecompliceerde rouw bij nabestaanden of bij zorgverleners zijn niet beschikbaar. Wel is het volgende bekend: naarmate de periode van ziekte voorafgaand aan het overlijden langer duurt, kunnen nabestaanden zich beter voorbereiden op het verlies. Er kan dan zogenaamd ‘anticiperend’ gerouwd worden. Als deze periode echter gepaard gaat met overbelasting of onverwachte situaties, verhoogt dit de kans op gecompliceerde rouw.

Overzicht van alternatieve rituelen of ideeën

De inbreuk van coronarichtlijnen op alles rond het overlijden speelt echter niet alleen bij mensen die als gevolg van het coronavirus (COVID-19) overlijden. Steeds duidelijker wordt dat de coronapandemie ook bij ‘gewone’ overlijdens ingrijpende gevolgen kan hebben.
We willen daarom proberen dit probleem rond de coronarichtlijnen en rouwen te verlichten met een overzicht van alternatieve rituelen of ideeën die nu wèl kunnen.

Op het moment verlenen wij alléén fysieke zorg aan onze thuiswonende cliënten. Door verwachte tekorten verwachten wij dat de continuïteit in het geding komt:

1. Er zullen niet genoeg medewerkers beschikbaar zijn om alle thuiswonende cliënten (op tijd) te bezoeken. De gezondheid en de medicatie-inname van deze cliënten komt in het geding.
2. Bij verdenking van COVID-19 bij cliënten zullen wij altijd langs moeten gaan. Dit is zeer intensief voor de medewerkers die wel werken. Hierdoor zullen er keuzes gemaakt moeten worden in de begeleiding van andere cliënten.

Werkprotocollen en beeldschermzorg

Om de zorg te borgen willen wij anders gaan werken. Door het gebruik van beeldschermzorg kunnen wij de zorg op de piekmomenten borgen. Zorgmedewerkers geven aan dat telefoneren niet voldoet. Je ziet de cliënt niet en daarmee is goed contact leggen lastiger. Daarnaast kan je telefonisch de medicatie niet controleren. Voor het inrichten en vormgeven van de werkprocessen zullen werkprotocollen worden opgezet in samenwerking tussen Adviseur zorginnovatie en Wijkverpleegkundige. Deze werkprotocollen zullen specifiek ingericht worden. Indien andere vormen van beeldzorg zich voordoen zal dit eerst getest en getoetst worden alvorens het meenemen in de werkprotocollen. Zodra beeldschermzorg wordt ingezet, is de betreffende wijkverpleegkundige verantwoordelijk voor de pilot en verdere opschaling op haar locatie.

Het doel van deze oplossing is om patiënten beter in te lichten en voor te bereiden, waardoor zij alleen die tijd en aandacht vragen van het zorgsysteem in de eerste en tweede lijn die ook echt nodig is.

Patient Journey App

Reeds enkele jaren geleden hebben we de Patient Journey App ontwikkeld. Deze app wordt gebruikt door ziekenhuizen om patiënten met gedoseerde, interactieve informatie te begeleiden tijdens hun behandeling. De app wordt in Nederland door circa 40 ziekenhuizen gebruikt bij onder andere de begeleiding van patiënten met een knieoperatie, behandeling van kanker of juist gebruik van medicatie.

App voor corona zorgpad

Het probleem op dit moment is dat alleen ziekenhuizen met een licentie voor Patient Journey App de app kunnen gebruiken. We willen een app maken voor 'alle andere ziekenhuizen' zodat zij via deze app het corona zorgpad ook kunnen aanbieden aan patiënten/inwoners uit de regio. Het idee is hierbij niet om 1 app voor iedereen te maken, maar nog steeds de ziekenhuizen de mogelijkheid te bieden om eigen, lokale informatie aan te bieden.

In noodsituaties zoals nu met de COVID-19 pandemie moeten gezondheidswerkers en andere medewerkers van een ziekenhuis razend snel doeltreffend worden bijgeschoold over infectiepreventie en management van de ziekte. Het gaat hierbij om diverse groepen:

• artsen en verpleegkundigen betrokken bij de acute zorg op de spoedeisende hulp en intensive care
• alle andere artsen en verpleegkundigen werkzaam op de afdelingen en poliklinieken
• medewerkers van ondersteunende afdelingen zoals  beeldvormend onderzoek (radiologie) en laboratoria
• en ook alle andere ziekenhuiswerkers (gastvrouwen, baliemedewerkers, logistiek, facilitair, etc.)

E-platform

Bij een pandemie raakt elk ziekenhuis snel overbelast. Face-to-face scholingen in groepen zijn niet meer haalbaar en ook ongewenst. Ook al bieden diverse beroepsgroepen reeds uitstekende bijscholingen aan, een speciaal platform heeft meerwaarde om bestaande en nieuwe informatie gecoördineerd en toegespitst naar de diverse groepen ziekenhuis medewerkers snel aan te bieden. Daarom wordt in dit project een e-platform ontwikkeld waarmee praktijkprofessionals snel up-to-date worden gebracht over de nieuwste beschikbare benodigde kennis over COVID-19.

In deze uitzonderlijke crisissituatie krijgen alle medewerkers in de zorg voor coronapatiënten te maken met uitzonderlijke situaties: van schoonmakers, facilitair, voedingsassistenten, arts assistenten, verpleegkundigen tot medisch specialisten. In deze situatie mentaal gezond blijven of weer worden vraagt heel veel. PTSS en burn-out dreigen als de overbelasting te groot wordt of van langere duur is.

Nu al zijn er signalen dat medewerkers last krijgen van mentale klachten als twijfel, stressklachten, schuld en schaamte. Een deel van de zorgprofessionals krijgt last van herbelevingen, nachtmerries, slapeloosheid. De behoefte aan een time-out is groot maar de druk op de zorgprofessionals maakt dat haast onmogelijk. Vragen en voelen lukt niet meer als de adrenaline pompt. Psychische stabiliteit van professionals is nu, wellicht meer dan ooit, gewenst, om allerlei redenen, maar vooral om de kwaliteit van patiëntenzorg hoog te houden.

Aandacht besteden aan mentale gezondheid zorgverleners

Het beoogde doel van dit project is dat instellingen door het hele land waar zorg verleend wordt aan coronapatiënten proactief aandacht besteden aan mentale hygiëne en geestelijke gezondheid van alle betrokken zorgverleners. Hiervoor worden zij ondersteund door de materialen van de app, website, draaiboeken en campagne ‘Vergeet jezelf niet als je voor een ander zorgt!’, onder andere via de website vergeetjezelfniet.nu.

Paramedici en patiënten zitten thuis. Contact kan alleen telefonisch. Dit is een groot probleem, intensieve behandelprocessen stokken. In dit project gaat het niet om eerstelijnspraktijken, maar om de poliklinische en revalidatiezorg voor patiënten die hiervoor normaal gesproken naar ziekenhuizen komen en die onder strikte begeleidingszorgpaden van revalidatieartsen en paramedici een multidisciplinair proces van behandelingen doorlopen.

Koppeling aan eHealth applicatie

Het doel van dit project is om uiteindelijk in 15 ziekenhuizen in Nederland waar de door ParaNICE ontwikkelde applicatie wordt gebruikt, te koppelen aan de eHealth applicatie NICE Connect. Als de koppeling werkt, kunnen veel patiënten worden bereikt. Hier wordt in het Meander Medisch Centrum in Amersfoort mee begonnen.

Volgens de hersenstichting krijgen jaarlijks 42.300 mensen in Nederland een Cerebraal Vasculair Accident (CVA), van wie er ongeveer 9.000 mensen overlijden. Een groot deel van deze mensen gaat naar huis en maar liefst 1 op de 5 heeft zorg nodig in het verpleeghuis vanwege (ernstige) beperkingen. Veel van de CVA-patiënten hebben een beperkte handfunctie en uit onderzoek blijkt dat het trainen/oefenen van de aangedane arm van groot belang is voor herstel en taken in het dagelijks leven.

Handboek met oefeningen

Ouderen vinden de inzet van en het werken met digitale hulpmiddelen niet altijd even makkelijk. Dit in combinatie met de huidige situatie, waarin contactmomenten met therapeuten tot een minimum zijn beperkt, heeft geleid tot de ontwikkeling van een oefenkit voor thuisrevalidatie. Deze kit bestaat uit een handboek met oefeningen voor een verzwakte handfunctie en objecten waarmee de oefeningen gedaan kunnen worden. De kit zal dusdanig worden ontworpen dat patiënten op leeftijd met een verzwakte handfunctie direct aan de slag kunnen. Dit betekent dat de patiënt de oefeningen zelfstandig kan uitvoeren zonder dat ondersteuning van een therapeut vereist is.

Om de verspreiding van het coronavirus zoveel mogelijk te beperken, zijn er vanuit de overheid verschillende maatregelen genomen. Dit heeft consequenties op verschillende gebieden, zoals mentale en fysieke gezondheid. Bij kwetsbare ouderen ligt (een toename van) eenzaamheid op de loer, dat tot een lagere kwaliteit van leven kan leiden. Daarnaast kan het thuisblijven bij hen leiden tot verminderde dagelijkse beweging en minder gezond eten, dat ondervoeding, verhoogde kans op botbreuken en een verlaagde weerstand tot gevolg kan hebben.

Voldoende bewegen en gezond eten

Een app-ontwikkelaar, kinderfysiotherapeut en voedingskundig onderzoeker hebben de handen ineen geslagen en een tool bedacht waarop kinderen en ouderen samen via digitale mogelijkheden sociaal contact met elkaar kunnen hebben en tegelijkertijd op een positieve en speelse manier gestimuleerd worden voldoende te bewegen en gezond te eten. Wij willen kinderen weer in contact brengen met ouderen (hun grootouders, tante, de buurvrouw, etc.) door middel van online spelletjes die zij samen kunnen spelen. Het doel van educatieve spelletjes is eenzaamheid tegen te gaan en op een speelse manier met gezonde voeding en beweging binnenshuis bezig te zijn.