In het ZonMw-Parelproject ‘Als niet alles is wat het lijkt’ speelde een digitale leerwerkplek een belangrijke rol. Het is inmiddels een onmisbaar hulpmiddel in het borgen van een nieuwe zingevingsaanpak in het UMCG. Sectordirecteur Hayo Schultink: ‘De organisatie moet het zélf willen.’

Portretfoto van Hayo Schultink
Hayo Schultink


Nadat An Reyners van het UMCG namens het projectteam de ZonMw-Parel in ontvangst nam, heeft het Groningse ziekenhuis bepaald niet stilgezeten. Zingeving krijgt steeds meer een vaste plek op de werkvloer. Hayo Schultink, sectordirecteur Langdurige zorg en vaten, zet daar met geestelijk verzorgers en verpleegkundige teams de schouders onder. ‘Wie vernieuwing wil realiseren, moet niet met een boodschappenlijstje naar het bestuur stappen. Zorg ervoor dat ze het zélf willen. Samen met de geestelijke verzorging hebben we een strategiestuk geschreven, met missie, visie en een plan van aanpak. Dat hebben we samengevat op 1 dubbelgevouwen A3. Concreet en praktisch, inclusief een link met de digitale leeromgeving. Daarmee wisten we de raad van bestuur te enthousiasmeren.’

Goed hulpmiddel

Onderdeel van de strategie was de vaste eindejaarsronde van bestuur en leidinggevenden. Overal in het ziekenhuis zijn er dan korte presentaties. Schultink: ‘De geestelijke verzorging zat ook in die rondleiding. Al snel kregen we een mail: dit is zó goed, dat moeten we gewoon gaan doen!’ Het begint natuurlijk met een goed project dat aansluit op wat patiënten willen, zegt Schultink. ‘Uit onderzoek is bekend dat 83 procent van de patiënten zingeving belangrijk vindt in het ziekteproces. Dat onderstreept het belang van het implementeren van de richtlijn Zingeving en spiritualiteit in de palliatieve fase. Als je daaraan gaat werken, ontdek je dat professionals het soms een moeilijk onderwerp vinden. De digitale leerwerkplaats blijkt dan een goed hulpmiddel.’

Mooie bijvangst

Als patiënten ergens blij van worden, zijn professionals dat ook, aldus Schultink. ‘Verpleegkundigen zeggen dat patiënten zich meer gezien en gehoord voelen als mens. En het praten over zingeving levert mooie bijvangst op in de teams. Ik hoor van onze medewerkers dat het plezierig is als een collega vraagt wat zíj nu belangrijk vinden. We merken dat teamleden zich kwetsbaarder durven opstellen, opener kunnen zijn. En het is fijn om als het ware gelegitimeerd 5 minuten bij een patiënt te kunnen zitten en gewoon even niets te zeggen. Ook een stilte kan heel waardevol zijn.’

Op koffiepauze

Intussen is er veel aandacht voor het onderhouden van de resultaten. Schultink: ‘Geestelijk verzorger Thijs Hoogeveen schuift elke paar weken aan bij een koffiepauze op de afdelingen. Met prikkelende stellingen haalt hij elementen uit de training terug en koppelt die aan de omgang met zingevingsbehoeften van patiënten. Die koffiemomenten zijn belangrijk voor de reflectie.’ Schultink en zijn mensen willen het programma uitbreiden naar nog eens 10 afdelingen, met als einddoel alle 40 verpleegafdelingen van het UMCG. Daarvoor zoeken ze opnieuw budget. Een idee is daarnaast om op elke afdeling een zogeheten ‘aandachtsvelder zingeving’ aan te stellen, naar analogie van de bestaande aandachtsvelders voeding of wondzorg, die ervoor zorgen dat hun thema steeds aandacht houdt.

De gehele mens

Er zijn natuurlijk ook belemmeringen, zegt Schultink desgevraagd. Met name tijd en geld zijn schaars. Maar de kracht zit in de meerwaarde die je kunt toevoegen, en dat maakt investeringen volgens hem toch mogelijk. ‘Je komt niet naar het ziekenhuis omdat je  levensbeschouwelijke vragen hebt. Maar áls je er dan bent, is het uiterst relevant dat er aandacht is voor de gehele mens die je bent. Daar willen wij als ziekenhuis graag aan bijdragen.’

3 gouden lessen voor managers en bestuurders rond zingeving

  1. Heb oog voor zingeving binnen je visie op zorg. Een belangrijk thema binnen het UMCG is ‘Zie de mens’. Dat is een oproep om de patiënt in zijn geheel te zien en niet te reduceren tot ‘een diagnose’ of ‘een behandeling’.
  2. Zorg voor een goed team met een boegbeeld. Het UMCG is heel blij met hoogleraar Palliatieve geneeskunde An Reyners en een zeer professioneel team geestelijke verzorging.
  3. Geef ruimte aan het leerproces in de teams. Professionals zijn nog niet klaar met 1 training. Je moet oefenen, feedback geven én durven ontvangen. Voor dit proces is een veilige omgeving nodig.

Het consortium Ligare ondersteunt andere organisaties met een ‘train de trainers’-traject. Stuur voor vragen en aanmeldingen een mail naar: zingeving@consortiumligare.nl.

Dit artikel staat in de nieuwsbrief Palliatieve Zorg juni 2020. Wilt u onze nieuwsbrief ontvangen? Meld u nu aan

Meer informatie

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website