Agenderen kennisvragen door beroeps- en koepelorganisaties 2026-2

Bij deze uitnodiging horen het ‘Aanmeldformulier kennisvragen beroeps- en koepelorganisaties’ en de ‘Toelichting op het aanmeldformulier’. U vindt deze onder ‘Benodigde documenten’. Bij deze uitnodiging hoort ook de pagina ‘Toelichting op de onderzoeksmogelijkheden binnen het kaderprogramma Passende Zorg’.

Gericht agenderen door beroeps- en koepelorganisaties

Binnen het kaderprogramma Passende Zorg kunnen beroeps- en koepelorganisaties kennisvragen agenderen die bijdragen aan de beweging naar passende zorg. Zij dienen bij het agenderen van kennisvragen aan te geven welke specifieke kennis zij nodig hebben, zodat ZonMw hierover gerichte subsidieoproepen kan openen. Het doel is om met deze nieuwe kennis bij te dragen aan het ontwikkelen en onderhouden van richtlijnen en kwaliteitsstandaarden, aan het pakketbeheer, oftewel aan beslissingen over welke zorg vergoed blijft (of juist niet meer) vanuit de Zvw, en/of aan de contractering van zorg door partijen.

De kennisvraag moet zodanig geformuleerd zijn dat de resultaten direct kunnen bijdragen aan een besluit over richtlijnen, pakketbeheer of contractering.

Het agenderen van impactvolle kennisvragen vraagt om een onderbouwing door beroeps- en koepelorganisaties hoe ze tot deze kennisvraag zijn gekomen, waarom deze kennisvraag belangrijk is en waarom gerichte overheidssteun nodig is om de kennisvraag te beantwoorden. Beroeps- en koepelorganisaties kunnen nieuwe kennisvragen agenderen, maar ook kennisvragen uit reeds gepubliceerde kennisagenda’s voordragen.

Kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028

Deze uitnodiging maakt deel uit van het ZonMw-kaderprogramma Passende Zorg 2024–2028. Het kaderprogramma Passende Zorg nodigt zorg- en welzijnsprofessionals, samen met patiëntvertegenwoordigers en/of ervaringsdeskundigen nadrukkelijk uit om zélf veranderingen te initiëren en zo de zorg te verbeteren. Het kaderprogramma ondersteunt hen bij het ontwikkelen en benutten van kennis die de transformatie naar passende zorg stimuleert en direct bijdraagt aan zorg die beter, waardevoller en toekomstbestendig is. 

Passende zorg

Passende zorg helpt de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg te behouden en is gebaseerd op 4 principes: waardegedreven zorg, samen beslissen, zorg dichtbij de patiënt en aandacht voor gezondheid (in plaats van alleen ziekte). Passende zorg is mensgericht: de waarde van zorg voor de patiënt of cliënt staat centraal. Alleen zorg die écht werkt komt voor vergoeding in aanmerking. Daarbij gaat het om aantoonbare gezondheidswinst, en zorg die effectief, relevant en doelmatig is, met een optimale inzet van mensen, middelen, en grondstoffen. Passende zorg vindt plaats in een prettige en goede werkomgeving voor zorgprofessionals. Deze beweging is vastgelegd in de afspraken die partijen met elkaar hebben gemaakt in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Het kaderprogramma Passende Zorg ondersteunt de partijen bij het realiseren van deze gezamenlijke opgave door het ontwikkelen en benutten van kennis die helpt om passende zorg in de praktijk vorm te geven.

Wie kunnen kennisvragen agenderen?

Belangrijk: deze uitnodiging om impactvolle kennisvragen te agenderen binnen gerichte subsidierondes is uitsluitend bestemd voor beroeps- en koepelorganisaties in de zorg. Een beroepsorganisatie wordt gezien als een groep personen met eenzelfde soort opleiding en/of beroep die zich hebben aangesloten bij een organisatie. Een koepelorganisatie wordt gezien als een vereniging of stichting waarin een aantal belangenorganisaties vertegenwoordigd zijn. Voor zowel koepel- als beroepsorganisaties gaat ZonMw ervan uit dat deze staan ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Het gaat altijd om organisaties in de zorg.

Wij verwelkomen kennisvragen vanuit de geboortezorg, geestelijke gezondheidszorg*, huisartsenzorg, paramedische zorg, wijkverpleging en hulpmiddelenzorg. Ook het agenderen van kennisvragen die zich richten op het verplaatsen van zorg uit de medische specialistische zorg naar een andere zorgsector zijn passend binnen deze uitnodiging. Het agenderen van kennisvragen die zich alleen op medisch-specialistische zorg (MSZ) richten gebeurt via het programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG) volgens de Cirkel van Gepast Gebruik (CvGG). ZonMw is strategisch partner van het programma ZE&GG.

* Onderzoek naar interventies die uitgevoerd worden door psychiaters is passend binnen deze uitnodiging, tenzij het een kennisvraag betreft naar interventies die uitsluitend als onderdeel van de medisch-specialistische zorg in het ziekenhuis worden uitgevoerd.

Voor overheidspartijen die kennisvragen willen agenderen is een aparte uitnodiging beschikbaar. Het gaat hierbij om het agenderen van kennisvragen door Zorginstituut Nederland, het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

Waaraan moet een kennisvraag voldoen?

Een sterke kennisvraag is concreet en afgebakend (duidelijke populatie, interventie, comparator), bevat een duidelijke vergelijking (geen open verkenning), adresseert een beslispunt (richtlijn, pakket, contractering), heeft een aannemelijke relatie met substitutie / doelmatigheid en is onderbouwd met een duidelijk literatuur- en kennishiaat.

In eerdere rondes zijn kennisvragen ingediend waarbij de relevantie en beoogde impact onvoldoende waren uitgewerkt of onderbouwd. Om die reden vragen wij indieners hier expliciet aandacht aan te besteden. 

De kennisvraag maakt onder andere duidelijk:

• voor welke patiëntgroep,
• welke interventie,
• ten opzichte van welke huidige zorg,
• met welk beoogd effect.

Wat past niet:

• verkennend onderzoek zonder concrete vergelijking,
• brede systeemvragen zonder concrete interventie,
• innovatieve interventies zonder bestaande toepassing,
• vragen zonder duidelijke relatie met Zvw-zorg,
• vragen zonder onderbouwing van het kennishiaat.

Als een kennisvraag aan alle hierna genoemde voorwaarden voldoet, dan is deze passend voor de gerichte ronde:

• De kennisvraag heeft betrekking op niet-farmacotherapeutische zorg die wordt geleverd vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) of een combinatie van de Zvw en de Wet langdurige zorg (Wlz). Wel passend is onderzoek naar niet-farmacotherapeutische zorg welke vergeleken wordt met (een combinatie van) farmacotherapeutische zorg, op voorwaarde dat het geneesmiddel al tot de standaardzorg in Nederland behoort. Niet passend is onderzoek naar innovatieve zorg waarvoor nog onvoldoende bewijs is of het werkt of naar indicatieverruiming voor zorg die al wordt toegepast. 

  Bij deze voorwaarde geldt dat het onderzoek primair betrekking heeft op zorg die wordt geleverd vanuit de Zvw. De basis van het te onderzoeken zorgtraject ligt daarbij in de Zvw. Daarbij is er ruimte voor onderzoek naar de volgende situaties waarbij het gaat om bestaande zorg die niet leidt tot ongerichte pakketuitbreiding of volumegroei, maar op doelmatige inzet of herschikking van zorg: 

  • Substitutie (herschikking) van zorg: zorg die wél verzekerd is binnen de tweede lijn maar (nog) niet binnen de eerste lijn, terwijl sterke aanwijzingen bestaan dat dezelfde bestaande interventie doelmatiger, dichter bij de patiënt en/of met minder arbeidsinzet in de eerste lijn kan worden geleverd.
  • Het passend inzetten van bestaande interdisciplinaire behandelingen met onderdelen die (nog) niet vergoed worden vanuit de Zvw.

  • Het passend inzetten van bestaande interdisciplinaire behandelingen met onderdelen die vergoed worden vanuit andere domeinen dan de Zvw.

    Deze uitzonderingen worden, inclusief voorwaarden en afbakening nader toegelicht op de pagina ‘Toelichting op de onderzoeksmogelijkheden binnen het kaderprogramma Passende Zorg’. Indieners dienen hun kennisvraag in lijn te brengen met de voorwaarden en afbakening.

• De kennisvraag betreft de ontwikkeling van nieuwe kennis op basis van een vergelijking van 2 of meer vormen van zorg (‘interventies’). Het kan hierbij gaan om een vergelijking van: i) specifieke diagnostische of therapeutische interventies; ii) behandelstrategieën die van elkaar verschillen, bijvoorbeeld wat betreft timing, intensiteit/dosis, setting/context van de behandeling en/of volgorde van behandelingen, iii) (organisatie van) zorgpaden.
• De kennisvraag heeft betrekking op onderzoek naar zorg buiten de medisch-specialistische zorg (MSZ). Onderzoek naar zorg binnen de MSZ is alleen passend als het een vergelijking met niet-MSZ betreft.** Dit betekent dat kennisvragen over het verplaatsen van zorg uit de MSZ naar andere zorgsectoren, zoals de eerstelijn, passend zijn binnen deze uitnodiging.
• Het onderzoek op basis van de kennisvraag levert bruikbare resultaten op voor het ontwikkelen en onderhouden van richtlijnen en/of kwaliteitsstandaarden, en/of voor de toets op het basispakket, en/of voor contractering van zorg (inclusief bekostiging). 
• De kennisvraag betreft een kennishiaat onderbouwd op basis van literatuuronderzoek. Waaraan het literatuuroverzicht moet voldoen leest u in de toelichting op het aanmeldformulier.
• De relevantie van de kennisvraag is objectief onderbouwd op basis van de criteria zoals opgenomen in het maatschappelijk agenderingskader van Zorginstituut Nederland.
• Beroeps- en koepelorganisaties die betrokken zijn bij de te onderzoeken zorg onderschrijven het belang van de kennisvraag door het aanmeldformulier mede te ondertekenen. 
• Relevante organisaties onderschrijven het belang van de kennisvraag met een steunverklaring. Ten minste 1 patiëntenorganisatie dient het belang van de kennisvraag te onderschrijven met een verplichte steunverklaring.
• De kennisvraag is scherp afgebakend zodat duidelijk is wat wel en niet onderzocht wordt. De kennisvraag is concreet zodat deze direct gebruikt kan worden voor een gerichte subsidieoproep. 
• De indiener maakt aannemelijk dat beantwoording van de kennisvraag kan leiden tot doelmatiger inzet van zorg (bijvoorbeeld door substitutie, minder zorggebruik of betere uitkomsten tegen gelijke of lagere kosten).

** Met interventies binnen de MSZ worden interventies bedoeld die plaatsvinden als onderdeel van een medisch-specialistisch behandeltraject en onder de verantwoordelijkheid van een medisch specialist. Zie ook deze pagina van het Zorginstituut. Als de kennisvraag uit de MSZ door de betreffende koepelorganisatie niet passend is bevonden voor agendering binnen het programma ZE&GG, dan kan de kennisvraag – mits deze voldoet aan de gestelde voorwaarden – geagendeerd worden voor een gerichte subsidieronde binnen het kaderprogramma Passende Zorg. Dit vraagt om een toelichting in het aanmeldformulier.

Wat is het beschikbare budget?

Binnen het kaderprogramma Passende Zorg is voor deze ronde een budget van 7 miljoen euro beschikbaar. Per kennisvraag kan maximaal 1 miljoen euro worden aangevraagd in deze gerichte ronde. 

Tot wanneer kunt u kennisvragen indienen?

Het indienen van kennisvragen kan tot uiterlijk 3 november 2026, 14.00 uur.

Hoe kunt u kennisvragen indienen?

Beroeps- en koepelorganisaties kunnen kennisvragen aandragen. Daar waar het kennisvragen zijn over onderwerpen die belangrijk zijn voor meerdere beroeps- en koepelorganisaties, moedigen wij aan om deze gezamenlijk te agenderen. Wanneer er al bestaande netwerken of werkplaatsen actief zijn, kunnen deze mogelijk ondersteuning bieden bij het uitwerken van de kennisvraag.

Er is een aanmeldformulier (bijlage ‘aanmeldformulier kennisvragen beroeps- en koepelorganisaties’) beschikbaar via de ZonMw-website. Hierin wordt een beschrijving en onderbouwing gevraagd van de kennisvraag. Op het formulier vermeldt u ook de naam van de contactpersoon en bestuurlijk verantwoordelijke van uw organisatie. Wanneer meerdere partijen gezamenlijk een kennisvraag agenderen, dan is er 1 organisatie die optreedt als contactpersoon. Ook dienen de bestuurlijk verantwoordelijken van alle partijen het formulier (mede) te ondertekenen (dit mag op aparte formulieren). Het ingevulde aanmeldformulier inclusief steunverklaring(en) stuurt u in 1 samengevoegde PDF per mail naar programmapassendezorg@zonmw.nl. Bij indiening van meerdere kennisvragen per organisatie vragen wij u per kennisvraag een aparte mail te sturen.

Hoe worden ontvangen kennisvragen beoordeeld? 

ZonMw controleert binnen 2 werkdagen na de deadline of het aanmeldformulier compleet is. Bij ontbrekende informatie wordt de contactpersoon verzocht om deze informatie binnen 2 werkdagen alsnog aan te leveren. Vervolgens beoordeelt een ZonMw-commissie of de kennisvraag voldoet aan de voorwaarden, de relevantie voldoende is onderbouwd en of de beschrijving van de kennisvraag voldoende duidelijk en afgebakend is. 

Wanneer na beoordeling blijkt dat het aantal passende en impactvolle kennisvragen het beschikbare budget overstijgt, past de commissie een stapsgewijze prioritering toe:

• Er wordt rekening gehouden met een evenwichtige spreiding over disciplines en zorgsectoren. Hierbij wordt ook gekeken naar eerdere gerichte rondes van het kaderprogramma Passende Zorg.
• Vervolgens wordt geprioriteerd op basis van de criteria uit het maatschappelijk agenderingskader: maatschappelijke ziektelast, arbeidsinzet en financiële impact.
  • Kennisvragen die op alle 3 de criteria zeer impactvol zijn, krijgen de hoogste prioriteit.
  • Daarna krijgen kennisvragen met impact op financiële impact én arbeidsinzet voorrang.
• Als op basis van bovenstaande geen onderscheid kan worden gemaakt, wordt achtereenvolgens gekeken naar de volgende punten.
  • Praktijkvariatie (prioriteit bij aanzienlijke ongewenste praktijkvariatie), en
  • Gezondheidswinst of -verlies (prioriteit bij bestaande zorg zonder meerwaarde of met mogelijk gezondheidsverlies).

Binnen 14 weken na de deadline van het indienen van een kennisvraag maakt ZonMw bekend of de kennisvraag geselecteerd is voor het openstellen van een gerichte subsidieronde. De contactpersoon en bestuurlijk verantwoordelijke ontvangen hierover bericht. 

Publicatie gerichte subsidieoproepen voor kennisvragen 

Voor geselecteerde kennisvragen wordt een subsidieoproep voor een gerichte subsidieronde gepubliceerd op de ZonMw-website en in de Staatscourant.

Waar nodig wordt de kennisvraag aangescherpt op advies van de commissie. De commissie kan zich op dit punt laten ondersteunen door Zorginstituut Nederland. Daarnaast kan de commissie feedback geven op de aangeleverde onderzoeksopzet. Het aanleveren van een eerste denkrichting voor de onderzoeksopzet is facultatief.

ZonMw organiseert na het publiceren van de subsidieoproep een bijeenkomst voor geïnteresseerde (hoofd-)aanvragers en/of projectgroepleden. Het doel van deze bijeenkomst is tweeledig. 

1. Informeren: een toelichting op de kennisvraag, de subsidieoproep, de subsidieprocedure en de tijdslijnen.
2. Basis projectgroep: het gezamenlijk komen tot een basis voor de projectgroep en bepalen wie de rol van hoofdaanvrager op zich neemt. 

Tijdpad

*** Als u van plan bent een kennisvraag in te dienen, dan vragen wij u dit uiterlijk 9 oktober 2026 kenbaar te maken bij ZonMw (klik hier voor het formulier). Dit is niet verplicht en hier zijn geen bindende voorwaarden aan verbonden, maar het geeft ZonMw een indicatie van het aantal kennisvragen dat naar verwachting zal worden ingediend.   

Ondersteuning vanuit het Kaderprogramma Passende Zorg

Het kaderprogramma Passende Zorg is een lerend kaderprogramma waarin de methode van lerend evalueren wordt toegepast. ZonMw verkent graag samen met het veld hoe de uitwerking en agendering van kennisvragen het beste kunnen worden ondersteund.

In het najaar van 2026 organiseert ZonMw een bijeenkomst voor beroeps- en koepelorganisaties en hun achterban uit het onderzoeksveld. Tijdens deze bijeenkomst lichten we toe welke kennisvragen relevant zijn voor passende zorg. We leggen uit hoe u deze kennisvragen agendeert en aan welke voorwaarden ze moeten voldoen. 

Meer informatie over het kaderprogramma Passende Zorg 2024-2028 vindt u op de programmapagina. Voor vragen over deze uitnodiging kunt u contact opnemen via programmapassendezorg@zonmw.nl.