Nederlanders spreken zich uit over embryo-onderzoek

‘De onderzoekers hebben de verschillende perspectieven op onderzoek met embryomodellen op een zeer creatieve manier onderzocht’, zegt staatssecretaris Karremans. ‘Het is mooi dat de meeste ondervraagden denken dat onderzoek in Nederland op een verantwoorde wijze kan plaatsvinden, en dat ook belangrijk vinden. Dat zegt veel over de zorgvuldige praktijk die we hier in Nederland hebben. Het voorstel van het kabinet om de Embryowet te wijzigen, waardoor onderzoek met embryomodellen wordt gereguleerd, wordt nu behandeld in de Tweede Kamer. Dit wetsvoorstel maakt duidelijk wat kan en wat niet kan qua onderzoek, zodat toekomstig onderzoek met zeer zorgvuldige waarborgen plaatsvindt. Dat maakt dit rapport extra actueel en relevant.’

Veel van de ruim 600 tijdens festivals ondervraagde Nederlanders zijn positief over de mogelijkheden die onderzoek met embryo-modellen biedt. Maar ze zijn zich er ook van bewust dat vooruitgang in de wetenschap niet per se leidt tot maatschappelijke vooruitgang. Dit blijkt uit het onderzoek dat het Rathenau Instituut en NEMO Science Museum uitvoerden, in opdracht van ZonMw. In het rapport staat dat de argumenten van de deelnemers aan de maatschappelijke dialoog in  3 thema’s uiteenvallen: 

• beschermwaardigheid
• natuurlijkheid en maakbaarheid
• verwachtingen en vertrouwen

Een zeer kleine minderheid van de ondervraagden is principieel en absoluut tegen elke vorm van embryo-onderzoek. De meeste ondervraagden staan er voor open, maar letten bij het thema ‘beschermwaardigheid’ op levensvatbaarheid, menselijkheid en de ontstaanswijze van het embryomodel. Bij ‘natuurlijkheid en maakbaarheid’ stelden velen als voorwaarde voor embryo-onderzoek dat het niet mag leiden tot een streven naar perfect nageslacht. Bij het thema ‘verwachtingen en vertrouwen’ werd vaak gezegd dat de wetenschap niet te stoppen is. Hun eigen invloed daarop is beperkt, denken mensen. Als het onderzoek strikt en door Nederlandse onderzoekers wordt verricht, wekt dat meer vertrouwen.

Het Rathenau Instituut en NEMO Science Museum werkten de maatschappelijke dialoog over dit onderwerp op een originele manier uit. Ze peilden de mening van Nederlanders op vijf festivals: 
de Libelle Zomerweek, Zwarte Cross, Lowlands, Innovate Experience en Almere Winter Fair. 
Dit deden zij met een laagdrempelige, uitnodigende opstelling, getiteld ‘Holland’s Next Embryo Model’. 

De onderzoekers van het Rathenau Instituut en NEMO Science Museum werkten voor dit rapport samen met onderzoekers van het ZonMw-programma PSIDER. Dit programma, dat voortkomt uit het regeerakkoord van het derde kabinet Rutte, focust op biomedisch onderzoek met geïnduceerde pluripotente stamcellen. Eind 2022 vroeg het ministerie van VWS aan ZonMw om een maatschappelijke dialoog over onderzoek met embryomodellen te laten uitvoeren.
‘Het Rathenau Instituut en NEMO Science Museum kozen voor een vernieuwende methode van onderzoek’, zegt Arfan Ikram. ‘Dit laat zien dat het met zo’n aansprekende aanpak goed lukt om Nederlanders deel te laten nemen aan een dialoog over complexe onderwerpen.’ 

Dit jaar worden er politieke besluiten genomen over de aanpassing van de Embryowet, naar aanleiding van de derde wetsevaluatie. De voorgestelde wetswijziging houdt rekening met nieuwe technologische ontwikkelingen op het gebied van embryomodellen. Tijdens een minisymposium op vrijdagmiddag 23 mei in de Glazen Zaal in Den Haag belichten diverse sprekers de maatschappelijke en ethische aspecten hiervan. Dat doen zij mede op basis van dit nieuwe rapport. 

Rapport Holland's Next Embryo Model

Fotografie: Arenda Oomen