Serious game ‘Broedels’ ondersteunt broers en zussen van kinderen met een beperking

‘We weten uit onderzoek dat broers en zussen van kinderen met een beperking veel verantwoordelijkheden op zich nemen. Ook vragen ze niet zo snel om hulp en houden ze emoties zoals boosheid, verdriet, schuld en schaamte voor zich. Ze maken zichzelf onzichtbaar, waardoor veel volwassenen als het ware door hen heen kijken. Daarom worden brussen ook wel “glazen kinderen” genoemd.’ 

‘Het is belangrijk om broers en zussen te zien en te ondersteunen. Dit draagt niet alleen bij aan hun welzijn, maar verlaagt ook het risico op psychosociale problemen later. Om daaraan bij te dragen hebben we besloten een serious game te ontwikkelen. Dit is de brussengame Broedels geworden.’  

De game: een idee vanuit ervaringsdeskundigheid

‘Het idee voor de game kwam vanuit Anjet Brouwer – van Dijken. Als zus van een broer met een verstandelijke- en visuele beperking is zij ervaringsdeskundige. Rond haar 30^ste realiseerde Anjet zich dat zij zich altijd alleen heeft gevoeld en behoefte had (gehad) aan steun en het ontmoeten van andere brussen. Het werd haar missie om ervoor te zorgen dat brussen meer en eerder erkenning en ondersteuning ontvangen. Dit deed ze onder andere door het mede-oprichten van de community BRUS en het publiceren van meerdere boeken voor brussen (www.brussenboek.nl).’ 

‘Anjet merkte dat er nog weinig middelen beschikbaar waren voor jonge brussen. Dit terwijl vroegtijdige steun juist zo belangrijk is. Daarom deed zij in 2019 een oproep aan prof. dr. Paula Sterkenburg, bijzonder hoogleraar bij de academische werkplaats Affect-us, om een interventie voor jonge brussen te ontwikkelen en onderzoeken. Omdat Paula ervaring had met het ontwikkelen van serious games en deze interventiemethode goed aansluit bij de doelgroep en het preventieve doel, werd gekozen om een educatieve game voor brussen van 6 tot 9 jaar te ontwikkelen.’ 

Brussen, ouders en zorgprofessionals betrokken vanaf de eerste stap

‘In 2021 startte ik als promovendus bij de academische werkplaats Affect-us met dit project. Dit deed ik onder begeleiding van prof. dr. Paula Sterkenburg, dr. Agnes Willemen en dr. Suzanne Derks. Anjet Brouwer-van Dijken was vanaf het begin betrokken als ervaringsdeskundig adviseur en partner. Samen stelden we een Brussenpanel op, waarin 5 jonge brussen vertegenwoordigd waren. Ook stelden we een klankbordgroep samen, met experts uit wetenschap en praktijk. 

‘Metropolisfilm produceerde de game. Zij ontwikkelden al eerder games voor Affect-us, waaronder ‘Jij & Ik’.  Deze game vormde de basis voor "Broedels". De vormgeving en inhoud werden aangepast naar de doelgroep. Het Broers en Zussenboek van Anjet, gebaseerd op onderzoek van Moyson en Roeyers (2012), gaf een kader voor de inhoud.' 

‘Vanaf de eerste stap werden brussen, ouders en zorgprofessionals betrokken in de ontwikkeling. Zij dachten mee over de verhaallijn, vormgeving, belangrijke boodschappen, minigames en materialen rondom de game. Ook filmden we de brussen bij hen thuis, waarvan mini-documentaires in het spel gemaakt werden. Na verschillende ontwikkel- en testrondes was uiteindelijk in 2022 "Broedels" klaar om onderzocht te worden. Dit deden we met 107 gezinnen in Nederland en Vlaanderen.’

Onderzoek naar het effect van de game

‘Uit het onderzoek kwam naar voren dat "Broedels" brussen kan ondersteunen bij het omgaan met het hebben van een broer of zus met een beperking. De gemeten effecten waren klein en op de meeste uitkomstmaten vonden we geen significante verschillen tussen de controlegroep en de interventiegroep. Wel zagen we dat brussen in beide groepen, ongeacht of ze de game hadden gespeeld, een kleine verbetering lieten zien in kwaliteit van leven, zelfwaardering, ervaren sociale steun en broer-zus relatie. Dit heeft mogelijk te maken met de erkenning en huisbezoeken die kinderen uit beide groepen hebben gehad.’ 

‘Naast de effectiviteit onderzochten we ook de sociale validiteit, dus hoe de game gewaardeerd werd. De meeste kinderen en ouders vonden de game (heel) leuk, nuttig en (een beetje) leerzaam. Ouders en kinderen noemden dat de game had geholpen bij een aantal zaken, namelijk: 

1. Het weten dat je niet de enige bent, 
2. Het (h)erkennen en uiten van emoties en behoeften; 
3. Het omgaan met emoties en situaties, en 
4. Het versterken van open communicatie en de relaties in het gezin. 

Dit sluit goed aan bij wat we hadden beoogd en wat we uit de literatuur weten dat belangrijk is voor de veerkracht en het welzijn van brussen.’

Publiciteit, implementatie en een game voor tiener-brussen

‘Sinds begin 2025 is de game gratis beschikbaar voor iedereen in Nederland en Vlaanderen via www.brussengame.nl. De game en bijbehorende werkbladen en ouderhandreiking zijn zelfstandig door gezinnen te gebruiken. Toch merkten we dat extra ondersteuning aan gezinnen nodig kan zijn. Ook is nog niet iedereen op de hoogte van het bestaan van de game. Daarom gaan we dit jaar aan de slag met een implementatieproject, waarbij we samen met diverse onderwijs-, zorg- en welzijnsorganisaties bekijken wat er allemaal nodig is om gezinnen goed te kunnen ondersteunen met “Broedels”. Dit zal leiden tot een toolkit bij de game, die professionals en ouders op weg helpt bij het ondersteunen van brussen en het aanbieden van Broedels. Verder gaan we in een nieuw promotieproject een game voor tiener-brussen ontwikkelen.’