‘Onhaalbare doelen haalbaar maken’
Theo Maas, wethouder, (pleeg)vader en commissievoorzitter van het programma Onbeperkt meedoen! blikt terug op 5 jaar VN-Verdrag Handicap. Ons ideaal is, een inclusief Nederland in een inclusieve wereld. Niets meer, maar vooral niets minder. Van dat ideaal zijn we nog echt wel een heel stuk vandaan. Maar vergis je niet, we zijn wel onderweg.
Rondje om de aarde
Stiekem kijk ik uit naar een nieuwe mijlpaal (of kilometerpaal) die ik naar mijn inschatting ergens in maart hoop te halen. In mijn fanatisme heb ik namelijk opgezocht hoeveel kilometers ik heb gemaakt sinds ik dat ben gaan bijhouden. Dat blijken er al 38.094 te zijn. De omtrek van de aarde is 40.075 km. Reken maar uit, nog 1.981 km fietsen en dan heb ik mijn eerste rondje aarde erop zitten! En, strever als ik ben, ga ik op naar het tweede rondje…
Wie mij een jaar of 5 geleden zou vragen om een rondje om de aarde te fietsen, die had ik voor gek verklaard. Dat is toch praktisch onhaalbaar? Maar elke pedaaltrap, elke kilometer, elke fietstocht bracht me dichter bij dat ogenschijnlijk onhaalbare doel. Ze zeggen niet voor niets: ‘Als je niet kunt springen, moet je stappen zetten.’
Vallen en opstaan
Het werken aan inclusie ervaar ik hetzelfde als het toewerken naar mijn rondje om de aarde. Elke dag weer zie ik dat mensen met en zonder beperking zich inzetten voor dat soms ogenschijnlijk onhaalbare doel, een ideaal: een inclusief Nederland in een inclusieve wereld, waar iedereen naar vermogen én naar wens mee kan doen ongeacht ziekte of beperking. Op die lange weg naar inclusie worden stappen gezet. Soms met vallen en opstaan, soms met flink tegengas of juist een stormachtige wind mee, maar altijd met dat ideaal in zicht.
Bieden corona-ervaringen juist kansen?
Corona was een flinke tegenwind. Want kijk eens naar de emoties rondom de lockdown: mensen ervaren verdriet, pijn, gemis en in toenemende mate zelfs boosheid. Ze voelen zich beperkt in hun ‘samenleven met anderen’ door de maatregelen.
Voor velen van ons zijn die beperkingen kortdurend en tijdelijk. Maar er zijn ook mensen die dagelijks en levenslang beperkt zijn in het ontmoeten en meedoen in en aan de samenleving. Wellicht bieden de corona-ervaringen ons de kans om de noodzaak van inclusie en toegankelijkheid nog sterker te onderstrepen. En daarmee het draagvlak voor het werken aan inclusie te vergroten. En niet alleen met woorden, protocollen, procedures, wetten en regelingen, maar vooral ook in de houding, het gedrag en de open blik van mensen onder elkaar. Laten we daar in dit nieuwe jaar extra stappen in maken.
'Belonend voor wat ik had gedaan, stimulerend voor wat ik wil doen'
Meer dan 2 miljoen mensen met een beperking
De jaarlijkse rapportage van het College voor de Rechten van de Mens over de implementatie van het VN-Verdrag helpt ons ook een stap in de goede richting voor 2021. Met name als het gaat om de participatie van mensen met een beperking bij de totstandkoming van wetgeving en beleid. Het meest inspirerend in dit rapport zijn de interviews met mensen met een beperking zélf. Interviews waarin hun mogelijkheden en ambities meer zeggen dan hun beperking.
Zo geeft Jeanette Chedda (BIJ1) aan dat slechts 0,3 % van de landelijke politici een handicap heeft en dat dat toch wel heel erg weinig is als je bedenkt dat meer dan 2 miljoen mensen een beperking hebben. Pauline Gransier betoogt terecht dat inclusie in al haar facetten geen gunst is die je ontvangt van de samenleving, maar een mensenrecht. Rick Brink bepleit, zoals hij dat ook in zijn rol als Minister van Gehandicaptenzaken deed, dat mensen met beperkingen gewoon kansen moeten krijgen. En Marleen Stevens is een mooi voorbeeld van een krachtige jonge vrouw met Down die in de wijkraad de kans krijgt én neemt om volop en volwaardig in mee te draaien.
Programma Onbeperkt meedoen!
Deze inspirerende uitdagingen geven mij als voorzitter van de programmacommissie Onbeperkt meedoen! van ZonMw ook weer richting aan de stappen die we dit jaar gaan zetten. Samen met de andere leden van de commissie natuurlijk. Vorig jaar zijn we begonnen met een eerste subsidieoproep die zich richt op het versterken van inclusie in onderwijs, opleiding, stage en werk van jongeren. We hebben een mooie eerste selectie gemaakt waar we zelf enthousiast van werden. Tegelijkertijd constateerden we met elkaar dat inclusie nog wel erg afhankelijk lijkt te zijn van beweging uit de gehandicaptensector zelf, terwijl inclusie iets van ons allemaal is.
Ons ideaal
Inclusief Nederland in een inclusieve wereld, niets meer, maar vooral niets minder is ons ideaal. Zoals de realist tegen de idealist zei: 'jij geeft mij de richting, ik geef jou de weg.’
Van dat ideaal zijn we nog echt wel een heel stuk vandaan. Maar vergis je niet, we zijn wel onderweg. We zetten stappen. De richting kennen we. De energie is er. De omstandigheden creëren we zelf of zetten we naar onze hand, we gaan ervoor. En ja, soms zou het wat mij betreft echt nog wel wat sneller mogen gaan.
Maar we zetten elke dag een stap. Daar daag ik niet alleen instanties, organisaties en professionals toe uit via het programma Onbeperkt Meedoen. Daar daag ik iedereen in onze samenleving toe uit, als mensen onder elkaar. Dus ook jou als lezer van deze column persoonlijk. Want échte inclusie begint bij jezelf. En morgenvroeg stap ik weer op de fiets. Nog even, dan rond ik mijn eerste rondje aarde af…