Inclusief onderwijs, niet voor ieder kind vanzelfsprekend
Kinderen met een beperking en/of chronische aandoening krijgen vaak niet het juiste onderwijs. En als zij op school al hobbels ervaren, hoe moet dat dan later met een baan? JongPIT start een campagne in aanloop naar het debat in de Tweede Kamer.
Het is de maand van inclusief onderwijs. Het is helaas nog steeds niet vanzelfsprekend dat elke jongere de mogelijkheid krijgt om zijn of haar talenten te benutten. Kinderen met een beperking en/of chronische aandoening krijgen vaak niet het juiste onderwijs. En als zij op school al hobbels ervaren, hoe moet dat dan later met een baan? Het nieuwe ZonMw-programma Onbeperkt meedoen! richt zich op deze thema’s. Een goed moment om in gesprek te gaan met 2 ambitieuze jongeren die zich inzetten bij JongPIT.
Wie zijn jullie en wat doen jullie?
Mathijs Woertman is 29 jaar en is sinds de oprichting in 2014 lid van het jongerenpanel Zorg én Perspectief FNO. Vanaf juli dit jaar gaan zij onder de naam JongPIT verder. ‘Ik heb zelf een chronische aandoening. Ik weet dan ook als geen ander waar jongeren met een beperking of chronische ziekte tegen aanlopen binnen onderwijs en werk. Ik heb veel meer zelfvertrouwen gekregen door deze vrijwilligersfunctie. Zo doe ik mijn verhaal bij ministeries en durf ik makkelijker de interactie met mensen aan te gaan. Voor mij alle reden om mijn steentje bij te dragen om hen op weg te helpen naar een betere toekomst.’
Femke van Zoggel is 24 jaar oud en heeft sinds haar 13de jeugdreuma. Zij startte 3 jaar geleden als vrijwilliger bij JongPIT, nu heeft ze daar een vaste baan. Ook is Femke nog deeltijd student Zorgmanagement. ‘Ik ben aangesloten omdat ik de drempels voor andere jongeren met een chronische aandoening of beperking zo laag mogelijk wil maken.' Daarnaast is Femke ook commissielid in het nieuwe ZonMw-programma Onbeperkt Meedoen!. Het programma waarbij het VN-verdrag Handicap centraal staat en de eerste subsidieronde gericht is op deze groep jongeren op het gebied van onderwijs en werk.
Wat doet JongPIT?
JongPIT is samengesteld vanuit drie losse initiatieven: ALL OF ME, ECJP en het Jongerenpanel ZeP. Zij hebben als doel om jongeren met een chronische aandoening verder te helpen naar de volgende stap in de toekomst. Femke: ‘We zijn aandoening overstijgend. Alle thema’s die van belang zijn voor jongeren komen aan bod: onderwijs, werk en inkomen, zorg, vrije tijd, wonen enzovoort. We geven gevraagd en ongevraagd advies bijvoorbeeld aan ministeries, maatschappelijke organisaties, politiek en onderwijs. Jongeren lopen vaak tegen dezelfde drempels aan: Hoe ga je op school het gesprek aan voor maatwerkoplossingen, hoe vraag je een uitkering aan, wat te doen bij een sollicitatiegesprek? Alle ervaringen brengen wij weer bij elkaar en delen dit om andere jongeren te helpen. We geven hen zoveel mogelijk tools en stimuleren lotgenotencontact.’
Waar liepen jullie tegenaan qua opleiding en werk?
Mathijs heeft de wittestofziekte Vanishing White Matter. Een kenmerk van deze ziekte is leermoeilijkheden. Zo heeft Mathijs bijvoorbeeld iets langer nodig om bepaalde materie tot zich te nemen of om te wennen bij het ICT-bedrijf waar hij werkt. Maar als dingen stapsgewijs uitgelegd worden dan kan Mathijs volwaardig meedraaien.
Zijn schoolperiode ervaarde hij als best lastig. Mathijs was erg geïnteresseerd in ICT, het was dan ook geen verrassing dat hij een ICT-opleiding ging volgen. ‘Ik haalde mijn VMBO-diploma en wilde doorstromen naar ICT niveau 2.' In de eerste instantie wilden ze hem niet toelaten. Ze dachten dat hij te vaak zou verzuimen door zijn ziekte. 'De wittestofziekte betekent beperkingen, maar niet dat de persoon vaker ziek is,’ legt Mathijs uit. Maar uiteindelijk lukte het en rondde hij glansrijk zijn studie af. Toen hij door wilde stromen voor ICT niveau 3 stuitte hij helaas op hetzelfde probleem: ze wilden hem niet toelaten omdat ze dachten dat hij het niveau niet aankon.
Verbaasd door de aannames liet Mathijs het er niet bij zitten. Hij ging op zoek naar andere scholen en startte uiteindelijk in Leiden. Hij kwam in een klas met 68 (!) leerlingen terecht en maar 2 docenten, na 8 dagen moest hij afhaken. Hij gaf de moed niet op. ‘Geen opleiding, en een baan vinden lukte ook niet. En zo kreeg ik een WAJONG-uitkering. Toch ging ik vol goede ideeën naar het UWV, maar daar werd alles van tafel geveegd. ‘Ga maar in een afgesloten kamer administratief werk doen, anders krijg je teveel prikkels’, zeiden ze. Wellicht goed bedoeld, maar ik kreeg het gevoel niet als volwaardig persoon te worden gezien. Ik kan immers veel meer. Dat was heel frustrerend.’
Femke: ‘In het begin van mijn ziekte was ik samen met mijn ouders erg op zoek naar maatwerk. Naast de vele ziekenhuisbezoeken had ik vooral behoorlijk last van bijwerkingen van medicatie en vermoeidheid. Daarnaast wist de school ook niet hoe ze mij konden helpen. Uiteindelijk kreeg ik op de middelbare school na een aantal jaar een aangepast rooster. En nu maak ik bijvoorbeeld mijn avondtentamens eerder. Hybride onderwijs helpt ook omdat ik dan -afhankelijk hoe ik me voel- zelf mijn dag kan inplannen.’
Voor iedereen een passende baan
Mathijs zat 2 jaar thuis. ‘Maar hé, ik ben geen opgever hoor! Via Emma At Work (een speciaal uitzendbureau vanuit het Emma Kinderziekenhuis) kwam ik aan mijn eerste echte baan. Deze werkgever faciliteerde ook een 1-jarige opleiding tot administratief medewerker op MBO-2 niveau.
Dat heb ik 3 jaar gedaan totdat een ICT-vacature op mijn pad kwam. Nou, dat bleek een goede match. Ik werd aangenomen, kreeg in 2016 een vast contract en ben ook nog eens intern doorgegroeid. Het bedrijf waar ik werk stimuleert om jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen. Het was een lange weg, maar ik heb mijn doel bereikt. Ik denk dat er voor iedereen een passende baan is, we moeten alleen de juiste tools krijgen.’
Het is de maand van Inclusief Onderwijs. Wat houdt dit in?
In 2014 ging de wet Passend Onderwijs in. Elke leerling moet passende ondersteuning krijgen binnen het onderwijs. Femke: ‘De wet is geëvalueerd maar het heeft nog niet voor de beoogde verbetering gezorgd, vooral voor de jongeren die extra ondersteuning nodig hebben en noodgedwongen thuiszitten. Zij hebben maatwerk nodig. We moeten naar inclusief onderwijs om te zorgen dat iedereen welkom is. Jongeren worden vaak nog doorverwezen naar speciaal onderwijs, maar kunnen eigenlijk best naar regulier onderwijs. Het is juist goed dat deze groep samen opgroeit met jongeren zonder een beperking of chronische aandoening. Ook willen we de stem van de jongeren goed vertegenwoordigen. Zij worden vaak niet gevraagd om mee te beslissen terwijl het juist om hen draait.’
In dit filmpje legt Femke ook uit wat inclusief onderwijs nu inhoudt en waarom het zo belangrijk is.
Op 16 november vindt het debat over de evaluatie van deze wet plaats in de Tweede Kamer.
JongPIT en de andere organisaties vragen hier al langere tijd aandacht voor. In aanloop naar dit debat roept JongPIT samen met FNO en Defence for Children de overheid op om inclusief onderwijs voor alle kinderen en jongeren mogelijk te maken. Elke dag delen ze verhalen en perspectieven over de ervaringen met passend onderwijs en over wat inclusief onderwijs betekent voor schoolleiders, docenten, zorgcoördinatoren, ouders en kinderen en jongeren.
Zijn er al inclusieve scholen?
Femke: ‘Gelukkig kennen we voorbeelden van inclusieve scholen. Maar scholen die inclusief onderwijs willen bieden, ervaren onvoldoende steun of lopen tegen drempels aan in beleid en uitvoering. Vaak is de financiering lastig om rond te krijgen op het MBO en hoger onderwijs omdat daar geen speciaal onderwijs is.’
Samenwerking tussen organisaties is belangrijk
Mathijs: ‘Als ik naar mijn eigen werksituatie kijk, dan denk ik dat de er veel meer samenwerking moet zijn. Ik heb veel hulp gehad aan Randstad Participatie, er werd echt gekeken naar mij als mens. Het zou goed zijn als bijvoorbeeld het UWV samen met uitzendbureaus optrekt om deze jongeren aan het werk te krijgen.’
Wat hoop je dat het nieuwe programma Onbeperkt meedoen! kan bijdragen?
Femke: ‘Uiteraard inclusief onderwijs! Maar binnen de opleidingen is er weinig aandacht voor werk, alles is gericht op onderwijs. Maar wat ga je doen na je opleiding of studie? Studenten met een beperking hebben vaak al moeite om hun opleiding af te ronden. Ik zie graag meer begeleiding van onderwijs naar de arbeidsmarkt. De overgang verbeteren, zodat jongeren niet in een gat vallen.’
Tot slot… mijn ultieme droom
Mathijs: ‘Ik werk op vrijwillige basis bij JongPIT en mijn huidige werkgever geeft mij ook de tijd en ruimte hiervoor. Mijn vaste baan als ICT’er vind ik heel leuk, ook het bedrijf. Maar mijn ultieme droom is om (via een betaalde baan) jongeren met een beperking of aandoening nog verder te helpen op het gebied van onderwijs en werk.’