NWA Do-ReACT

Nederland wil internationaal voorloper zijn in de transitie naar proefdiervrije innovatie. De veiligheidsbeoordeling van chemische stoffen is echter nog sterk afhankelijk van proefdieronderzoek. Nieuwe chemische stoffen, of chemische stoffen in een nieuwe toepassing, mogen pas toegelaten worden op de markt nadat mogelijke toxische effecten en risico’s voor de mens en het milieu zijn beoordeeld. Dierproeven worden hierbij nog steeds door vele betrokkenen beschouwd als de gouden standaard in veiligheidsonderzoek. De laatste jaren is echter steeds duidelijker geworden dat resultaten uit in vivo experimenten in proefdieren zich niet altijd goed laten vertalen naar de risico’s voor de mens. Tegelijkertijd worden er ook veel nieuwe proefdiervrije methoden ontwikkeld, die grotendeels geen doorgang lijken te krijgen in de veiligheidsbeoordeling van chemische stoffen.

New Approach Methodologies (NAMs) zijn innovatieve technologieën die kunnen worden ingezet om de veiligheid van chemische stoffen te beoordelen, door aanzienlijk minder, of zelfs geen, gebruik te maken van dierproeven. Het ontwikkelen van NAMs is niet alleen essentieel voor het vervangen van dierproeven, maar sommige van deze methoden geven ook meer inzicht in toxische werkingsmechanismen in de mens. Bovendien sluiten veel van deze methoden – door het gebruik van in vitro humaan gebaseerde systemen – ook beter aan bij de menselijke situatie, wat uiteindelijk kan leiden tot een betere beoordeling van de veiligheid van chemische stoffen voor de mens.

Hoewel er in de loop der jaren veel NAMs zijn ontwikkeld, en de voordelen van NAMs steeds meer worden erkend, worden ze regulatoir nog niet veel gebruikt. 

Het NWA-programma Do-ReACT heeft als doel het bijdragen aan validatie van bestaande NAMs die gericht zijn op het vaststellen van gevaar en/of risico van blootstelling aan chemische stoffen voor mens, dier en milieu, om op die manier de acceptatie en het gebruik van deze methoden en van de uitkomsten uit deze methoden aan te jagen. Het uiteindelijke doel is om deze NAMs zo ver mogelijk te brengen richting internationale regulatoire acceptatie. Inzichten opdoen in het validatieproces is ook nadrukkelijk onderdeel van deze Call for proposals.

ZonMw voert dit thematische programma van de Nationale Wetenschapsagenda uit in samenwerking met NWO. Initiatiefnemers van dit programma zijn de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (I&W), van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OC&W)

De subsidieoproep NWA Do-ReACT werkt toe naar één project, waarbinnen een aantal verschillende methoden kunnen worden doorontwikkeld. Op die manier kan het project een lerende gemeenschap zijn waar vanuit verschillende casussen kennis wordt ontwikkeld en er ook overkoepelend onderzoek mogelijk is gericht op generieke inzichten en aanbevelingen. Het consortium bestaat bijvoorbeeld uit experts uit de alfa-, bèta- en gammawetenschappen, experts uit de Nederlandse en/of Europese wetgeving, maatschappelijke organisaties en experts uit de industrie. Elke partij binnen het consortium speelt van begin af aan een actieve rol in het project. 

Consortiumvorming wordt gestimuleerd door middel van een tweeluik van collaboratieve workshops. Deze twee opeenvolgende workshops vormen samen één geheel waarin uitwisseling van ideeën centraal staat, samenwerking in consortia met andere deelnemers wordt verkend, en de eerste afspraken voor gezamenlijke uitwerking van de aanvraag worden gemaakt. Na afloop van de workshops werken de gevormde consortia de aanvragen verder uit. Deelname aan beide collaboratieve workshops is verplicht voor hoofdaanvragers.

Workshop 1: Woensdag 14 januari 2026, 12:00 - 17:00 uur

Workshop 2: Woensdag 4 februari 2026, 12:00 - 17:00 uur

De genoemde data zijn onderdeel van een voorlopige planning en kunnen nog wijzigen afhankelijk van beschikbaarheid en omstandigheden.