De onderzoeken naar virus, immuniteit, immuunrespons en pathogenese dienen onder andere ter ondersteuning van het medisch handelen en het ontwikkelen van beleid.

Projecten over virus, immuniteit, immuunrespons en pathogenese

Deze onderzoeken richten zich op het ontwikkelen van kennis en modellen over de effecten en mechanismen van het coronavirus bij de verschillende populaties (geslacht, leeftijd et cetera). Daarnaast ontwikkelen de projecten modellen over het ziekteverloop die aanknopingspunten kunnen bieden voor behandeling en voorspellende diagnostiek (bijvoorbeeld biomarkers en virusinterferentie).
Dit zijn de projecten over virus, immuniteit, immuunrespons en pathogenese:

Analyse van longitudinale multi-omics gegevens om effectieve strategieën te identificeren voor de voorspelling en behandeling van COVID-19

projectnummer: 10430012010002

Dr. V.K. (Vinod Kumar) Magadi Gopalaiah
Radboudumc

Een deel van de COVID-19-patiënten ontwikkelt zeer ernstige ademhalingssymptomen, terwijl anderen milde griepachtige symptomen ervaren. Hoewel het duidelijk is dat genetische en niet-genetische factoren van invloed zijn op de ernst van het ziekteverloop zijn de onderliggende moleculaire mechanismen onbekend. Daardoor kan op dit moment het ziekteverloop voor een individu niet voorspeld worden.
Dit project beoogt door gebruik te maken van langdurende metingen van multi-omics-data meer inzicht in de ziekte te krijgen en het verloop te voorspellen. Met als uiteindelijke doel om tot een behandelstrategie voor individuele patiënten te komen.

Het begrijpen van de twee manieren van de COVID-19 afweerrespons om het ziekteverloop te voorspellen en betere therapeutische strategieën te ontwikkelen

projectnummer: 10430012010024

Dr. S. (Stefan) Nierkens en dr. F. (Femke) van Wijk
UMC Utrecht

Het afweersysteem speelt een opvallende dubbelrol bij COVID-19. Een effectieve afweerrespons zorgt dat het virus aangevallen en opgeruimd wordt, maar als dat niet goed lukt, lijkt een hyper-activatie van het afweersysteem te ontstaan dat juist tot ernstige problemen leidt. Het is onduidelijk wat er precies misgaat in de afweer bij patiënten met een ernstig verloop en hoe zij het best kunnen worden behandeld. Het gebruik van immuun-onderdrukkende medicatie is een van de mogelijke strategieën.
In deze studie wordt door het meten van functionele afweer en circulerende eiwitprofielen van patiënten van verschillende leeftijden en met een variatie in ziekte-ernst een model ontwikkeld van de onderliggende afweerrespons in verschillende fases van COVID-19. Daarnaast zullen voorspellende biomarkers worden geïdentificeerd en gevalideerd die inzicht geven in optimale timing voor specifieke interventies.

BCG vaccinatie om COVID-19 ziekte-ernst en ziekteduur te beperken

projectnummer: 10430012010026

Prof. dr. J.H.H.M. (Janneke) van de Wijgert en drs. T. (Thijs) ten Doesschate
UMC Utrecht

BCG (Bacillus Calmette-Guérin)-vaccinatie beschermt tegen tuberculose, maar bezit ook niet-specifieke effecten tegen andere pathogenen, zoals COViD-19. Een preventieve BCG-vaccinatie zou een positieve invloed kunnen hebben op de ernst en duur van COVID-19.
In deze studie wordt de impact van deze vaccinatie onderzocht op incidentie, ernst en duur van COVID-19. Daarbij wordt de ontwikkeling en levensduur van antilichamen en microbiotica van de luchtwegen onderzocht. Het inzetten van BCG-vaccinatie heeft tot doel risicogroepen te beschermen totdat COVID-19 specifieke vaccins beschikbaar komen.

Therapeutische remming van ernstige longontsteking veroorzaakt door anti-SARS-CoV-2 antilichamen

projectnummer: 10430012010008

Dr. J. (Jeroen) den Dunnen
Amsterdam UMC - locatie AMC

Bij ernstig zieke COVID-19-patiënten gaat de longontsteking gepaard met zeer sterke ontstekingsreacties, wat kan leiden tot meervoudig orgaanfalen en uiteindelijk overlijden. De huidige behandelmogelijkheden voor de ernstig zieke COVID-19-patiënten zijn helaas beperkt. Omdat de ontwikkeling en verspreiding van een vaccin wel één tot twee jaar zal duren, is er dringend behoefte aan een behandeling voor deze categorie van meest zieke patiënten.
In deze studie wordt onderzoek gedaan naar de onderliggende reden voor deze ernstige ontstekingsreacties en mogelijke behandelopties.

WikiPathways als platform voor het beschrijven van de biologische processen achter COVID-19; Identificatie van onderliggende mechanismen achter de verschillen in reacties van het immuunsysteem, de ernst van de symptomen, en het herkennen van kansen op gerichte medische behandeling

projectnummer: 10430012010015

Dr. M. (Martina) Kutmon
Maastricht UMC+

WikiPathways is een wereldwijd bekend en gevestigd kennisplatform, opgericht en onderhouden door Maastricht Universiteit. Het platform maakt moleculaire pathway modellen toegankelijk voor onderzoekers, houdt zijn pathway collectie up-to-date en ondersteunt het proces van medicijnontwikkeling voor de verschillende fasen van COVID-19.
Het onderzoek kent drie aspecten om het gevecht tegen COVID-19 en toekomstige uitbraken te helpen voeren. Ten eerste richt het zich op de uitbreiding van WikiPathways als bron voor COVID-19 pathway modellen, modellen en informatie te delen en samen te werken voor alle COVID-19-onderzoeken. Ten tweede wordt de software verbeterd om virus-mens interacties binnen relevante COVID-19 moleculaire processen beter te beschrijven zodat computers ze kunnen gebruiken. Het derde aspect richt zich op de ontwikkeling van analyse procedures gebruikmakend van de constante instroom van kennis, experimenten en klinische data.

Lees meer: Bijna half miljoen subsidie voor beter begrip coronavirus (jul 2020)

Identificatie van de pathogenese van COVID-19 pathologie in de Nederlandse bevolking en ontrafeling van verschillen in pathogenetische mechanismen tussen hoog- en laag-risico groepen

projectnummer: 104300120100216

Dr. J. (Jan) von der Thüsen
Erasmus MC

Het is tot nu toe onvoldoende duidelijk welke weefsels en pathogenetische processen aan de variatie in ernst van COVID-19 ten grondslag liggen. Dit beperkt zowel de ontwikkeling van diagnostische testen als therapie. Studie van het weefsel van COVID-19-patiënten kan helpen antwoorden te vinden.
Dit project is gericht op het opzetten van een virtuele biobank om het in Nederland beschikbare en geschikte weefsel en zo mogelijk biopten van met COVID-19-geïnfecteerde patiënten te organiseren, waarbij vragen kunnen worden gesteld en beantwoord. Specifieke vragen zullen betrekking hebben op 1) immuunreacties in het weefsel die voorspellen hoe de ziekte zich zal gaan ontwikkelen, wat de onderliggende pathogenetische mechanismen zijn en wat een mogelijke behandeling hiervoor kan zijn; 2) de relatieve aanwezigheid van voor COVID-19 belangrijke eiwitten in het weefsel, specifiek in relatie tot bekende risicogroepen; 3) de betrokkenheid van het centraal zenuwstelsel bij COVID-19; en 4) de lange termijn effecten van COVID-19 op het weefsel van overlevers van de acute fase van de ziekte.

Een virusvrij platform om coronavirus replicatie remmers te bestuderen

projectnummer: 10430012010018

Dr. D. (Dirk) Eggink
Amsterdam UMC - locatie AMC

De huidige COVID-19-crisis laat zien dat we niet goed zijn voorbereid op de uitbraak van nieuwe pandemische virussen. Vaccinontwikkeling kost veel tijd en daarom zijn antivirale middelen onze beste verdediging tegen nieuwe virussen. Zeker als deze in staat zijn een brede groep virussen te remmen. De huidige COVID-19-antivirale ‘screens’ vragen experimenten met levende virussen in een BSL3-faciliteit.
Binnen dit project wordt een screeningsmethode voorgesteld, om COVID-19-remmers te testen en optimaliseren. Het platform wordt primair gebruikt om nieuwe of verbeterde medicijnkandidaten te screenen. Daarnaast wordt met behulp van het platform onderzocht hoe COVID-19 het aangeboren immuunsysteem activeert. Dit proces speelt een belangrijk rol bij het ziekteverloop.
 

Meten, begrijpen en verminderen van de verspreiding van ademdruppeltjes

projectnummer: 10430012010022

Prof. dr. D. (Detlef) Lohse
Universiteit Twente

Om de COVID-19-pandemie te bedwingen, is het belangrijk de verspreiding van het dodelijke corona-virus tegen te gaan. De verspreiding van het virus gebeurt door kleine druppels met virusdeeltjes bij praten, hoesten, zingen, etc. Helaas is er nog niet veel bekend over deze kleine druppels. Daarom gebruiken de autoriteiten nu de ‘social distance’-regel.
Het doel van dit onderzoek is het meten en begrijpen van het vrijlaten en verspreiden van ademdruppeltjes wanneer iemand praat, hoest, zingt, roept en ademt. Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre mondkapjes bijdragen aan het tegengaan van de verspreiding van ademdruppeltjes. De onderzoekers hopen met de resultaten van dit onderzoek antwoorden te geven over het nut van het dragen van mondkapjes en goede strategieën voor ventilatie te vinden.
 

Immuniteit tegens SARS-CoV-2 in immuun-onderdrukte patiënten: toegenomen risico van onvoldoende immuniteitsgeheugen of voldoende bescherming tegen nieuwe infectie?

projectnummer: 10430012010009

Prof. dr. T.W. (Taco) Kuijpers
Amsterdam UMC - locatie AMC
 

Ontwikkeling en duur van beschermende immuniteit tegen SARS-CoV-2 in relatie tot de ernst van een SARS-CoV-2 infectie

projectnummer: 10430012010012

Prof. dr. C.E. (Ellen) van der Schoot
Sanquin

Bij de meeste mensen is na een COVID-19-infectie een immuunrespons tegen COVID-19 aan te tonen. Hoe lang deze immuunrespons blijft bestaan en of het een volledige of gedeeltelijke bescherming zal geven tegen een her-infectie is nog niet bekend. Inzicht in de duur en de kwaliteit van de specifieke immuniteit is cruciaal voor de epidemiologische modellen en voor het verruimen van de maatregelen. Dit inzicht is te verkrijgen uit grote longitudinale onderzoeken.
Bij de start van het project zullen 500 anti-COVID-19-positieve donoren zijn geïdentificeerd die een verschillende mate van COVID-19-ziekte hebben doorgemaakt (asymptomatisch, milde, ernstige en kritische ziekte) en waarvan al materiaal is opgeslagen. In deze groepen zal gedurende twee jaar het verloop van COVID-19-antistoffen en (in een subgroep) T- en B-celresponsen geanalyseerd worden. Het project beoogt meer inzicht te krijgen in de mate van immuunrespons in relatie tot de ernst van de doorgemaakte ziekte. In hoeverre deze immuunrespons beschermend is tegen een tweede infectie zal worden onderzocht in een prospectief cohort. Daarnaast zal van alle personen die vanaf september 2020 COVID19-PCR positief getest worden, worden nagaan in hoeverre zij bloeddonor zijn, en retrospectief het opgeslagen plasma op seroconversie worden getest. Dit onderzoek zal inzicht geven in de duur en kwaliteit van COVID-19 specifieke immuniteit, en mogelijk tevens leiden tot biomarkers die de mate van bescherming tegen het virus voorspellen.
 

Veranderde antistof fucosylering doorCOVID-19: Implicaties voor diagnose en behandeling

projectnummer: 10430012010021

Dr. G. (Gestur) Vidarsson
Sanquin

Mensen die geïnfecteerd raken met COVID-19 reageren heel divers. Sommigen merken er niets van, anderen tonen milde klachten en sommigen worden ernstig ziek. Kenmerkend is dat mensen met klachten ofwel genezen of een verergering van klachten krijgen na ongeveer een week na infectie. Dit gaat gepaard met het (te hevig) op gang komen van het adaptieve immuunsysteem, dat dan in staat is om het virus op te ruimen. De oorzaak hiervan is onduidelijk. Dit onderzoek geeft aan dat een belangrijke functionele schakelaar in antistoffen – de suiker fucose – ‘aan’ staat. In dit project wordt de ontwikkeling van dit type response bestudeerd en de invloed op antistof- (plasma) therapieën bij patiënten. Met als doel efficiënter en veiliger inzetten van antistof-gebaseerde therapieën.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website