Proefdiervrije innovaties worden al 20 jaar door ZonMw gestimuleerd in ontwikkeling. Resultaten uit dierproeven zijn niet automatisch te vertalen naar de mens. In totaal gaan 5 projecten aan de slag om onderzoek te doen naar COVID-19 zonder gebruik te maken van proefdieren. Dit draagt bij aan relevanter gezondheids(zorg)onderzoek voor de mens.

Projecten Proefdiervrije innovaties

Het ZonMw-programma Meer Kennis met Minder Dieren en Stichting Proefdiervrij dragen gezamenlijk bij aan COVID-19-onderzoek met proefdiervrije innovaties.
Onderstaande projecten zijn gehonoreerd:

Gebruik van patiënt-relevante longmodellen voor het bestuderen van de acute en lange termijneffecten van COVID-19

Prof. dr. P.S. (Pieter) Hiemstra
Leids Universitair Medisch Centrum

Het longepitheel bekleedt de luchtwegen en longblaasjes, en is het voornaamste celtype dat wordt geïnfecteerd door SARS-COV-2, het virus dat COVID-19 veroorzaakt. Het in kaart brengen en begrijpen van de reactie van het longepitheel op infectie met SARS-CoV-2 is nodig om beter inzicht te krijgen in de korte- en langetermijneffecten van de infectie en de ernst van COVID-19. In dit project maken we hiervoor gebruik van onze proefdiervrije kweekmodellen. We gaan onderzoeken hoe het epitheel dat van verschillende locaties is verkregen (van neus tot longblaasje) reageert op infectie met SARS-CoV-2. Ook wordt de reactie van het epitheel op SARS-CoV-2 vergeleken met die op andere coronavirussen, om te onderzoeken wat dit virus zo bijzonder maakt. Verder worden epitheelcellen en immuuncellen van COVID-19 patiënten vergeleken met die van gezonde personen. Ten slotte gaan we Fibrose Long-Chip ontwikkelen, om die in te zetten bij het onderzoek naar de langetermijneffecten van COVID-19.

Bestaand medicijn voorkomt SARS-CoV-2 infectie

Prof. dr. T.B.H. (Theo) Geijtenbeek
Amsterdam UMC - locatie AMC

Er is een zeer urgente noodzaak voor preventieve medicijnen tegen SARS-CoV-2 om de COVID-19 pandemie te stoppen. Wij hebben ontdekt dat de infectie van cellen met SARS-CoV-2 geblokkeerd wordt door het antistollingsmedicijn laag moleculaire  heparine. Dit medicijn blokkeert de binding van het virus aan de cellen wat infectie sterk vermindert of zelfs voorkomt.
In dit project gaan wij onderzoeken of inhalatie van laag moleculair gewicht heparine als preventief medicijn gebruikt kan worden tegen SARS-CoV-2. Wij hebben hiervoor proefdiervrije innovaties ontwikkeld om de effectiviteit van de interventie te bepalen en om het werkingsmechanisme van dit medicijn te ontrafelen. Indien succesvol zal dit leiden tot een klinische studie met gezonde personen die een hoog risico lopen op SARS-CoV-2 met uiteindelijk doel de ontwikkeling van een inhalatie preventiemiddel om kwetsbare groepen te beschermen en de COVID-19 pandemie een halt toe te roepen.

Het bestuderen van weefsel-specifieke kenmerken van SARS-CoV-2 infectie in levende modellen buiten het lichaam

Prof. dr. J.M. (Jeffrey) Beekman
UMC Utrecht

Infectie met coronavirus leidt niet alleen tot problematiek in de luchtwegen, maar ook in andere organen. Er is echter weinig bekend over de manier waarop het coronavirus verschillende organen infecteert. In dit project bestuderen we daarom hoe het coronavirus zich in verschillende organen manifesteert. Daarnaast richt het onderzoek zich op het nabootsen van coronavirus infecties in gekweekte miniatuur organen in het laboratorium. In deze mini-organen kunnen we zeer gedetailleerd bestuderen hoe het coronavirus cellen infecteert, en welke moleculaire routes het daarvoor gebruikt. We hopen dat deze menselijke cel modellen kunnen bijdragen aan het verbeteren van de diagnostiek en behandeling van coronavirus infectie, en tegelijkertijd ook het gebruik van proefdieren kunnen verminderen. Door de mini-organen te bewaren in biobanken, kan toekomstig onderzoek naar andere virussen ook sneller worden uitgevoerd.

Intravasculaire bloedstolling in COVID-19 bestuderen met bloedvaten-op-chips

Dr. A.D. (Andries) van der Meer
Universiteit Twente

Wanneer COVID-19 patiënten ernstig ziek worden, hebben ze vaak problemen in hun bloedvaten. Zo zien we lekkage, ontsteking en bloedstolling. In dit project wordt een mini-bloedvat op basis van menselijk vaatwandweefsel en COVID-19 patiëntenplasma gebruikt om bloedstolselvorming te bestuderen. Het is nog niet duidelijk waarom vaatproblemen zich voordoen in COVID-19 en of ze aangrijpingspunten bieden voor behandelingen. Het vinden van antwoorden op deze vragen wordt bemoeilijkt omdat proefdieren die besmet zijn met het SARS-CoV-2 virus geen complicaties in hun bloedvaten ontwikkelen. Daarom is het essentieel om dit onderzoek uit te voeren met behulp van menselijke weefsels.
In het project zullen onderzoekers van de Universiteit Twente de mini-bloedvaten bouwen en analyseren. Onderzoekers van het Amsterdam UMC zullen het patiëntenplasma voor deze modellen verzamelen en karakteriseren. Experts van het LUMC zullen moleculair-biologische analyse op de gekweekte weefsels uitvoeren.

Een dynamisch en humaan mini long bioreactor als model om SARS-CoV2 infecties en therapie effecten te bestuderen

Dr. R.J. (Robbert) Rottier
Erasmus MC - Sophia Kinderziekenhuis

De COVID-19 pandemie heeft duidelijk gemaakt dat snel handelen belangrijk is om wereld gezondheidsproblemen adequaat te bestrijden. Naast het snel opsporen en behandelen van patiënten, is het belangrijk om goede methoden te ontwikkelen om infectie mechanismen te begrijpen en vaccins te ontwikkelen. Dit project heeft als doel menselijke longcellen te kweken in een mini bioreactor om de fysiologie van longen zo veel mogelijk na te bootsen. Luchtweg ‘epitheel’ cellen en bloedvaten bekledende ‘endotheel’ cellen zullen tegelijk in de bioreactor worden gekweekt, en vormen een kunstmatige luchtweg en bloedvat, respectievelijk, waarlangs lucht en groeimedium stromen. Dit systeem benadert de werkelijkheid beter dan de huidige beschikbare testmethoden, en zal virale infecties beter nabootsen. Met ons systeem kunnen veelbelovende medicijnen op een snelle manier te testen. Bovendien kan de bioreactor op commerciële schaal gemaakt worden, en door de eenvoud zal het makkelijk te implementeren zijn.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website