FAQ Preventie van kansspelverslaving
Een subsidieaanvraag goed indienen kan veel vragen opleveren. Hieronder vindt u veelgestelde vragen plus antwoorden. Deze hebben betrekking op de subsidieoproep Doorbraakronde Preventie van Kansspelverslaving
Deze vragen worden aangevuld n.a.v. vragen uit mails, telefonisch contact en de informatiebijeenkomst die plaatsvond op 20 maart 2023.
FAQ preventie van kansspelverslaving
-
ZonMw werkt met kennis aan een goede gezondheid voor iedereen. Ook voor mensen voor wie dat niet vanzelfsprekend is. ZonMw financiert gezondheidsonderzoek, stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis en signaleert waar meer kennis nodig is. Van onderzoek gedreven door nieuwsgierigheid tot implementatie in de praktijk: samen maken we het verschil.
-
Online kansspelen van vergunde aanbieders zijn gelegaliseerd sinds 1 okt 2021. Daarmee zijn Kansspelaanbieders wettelijk verplicht om een deel van hun inkomsten af te staan aan het Verslavingspreventiefonds. Binnen dit fonds is vastgelegd dat uit dit fonds o.a. kennisontwikkeling rond preventie van kansspelverslaving wordt gefinancierd. ZonMw is gevraagd een dergelijk programma te ontwikkelen en uit te voeren.
-
Online kansspelen zijn in de meeste landen om ons heen al (lang) toegestaan. Sinds 1 oktober 2021 mogen aanbieders van kansspelen ook in Nederland online kansspelen aanbieden, mits zij beschikken over een specifieke vergunning van de Kansspelautoriteit. Sindsdien staat het onderwerp veel in de belangstelling, mede doordat de hoeveelheid reclames enorm is toegenomen. Het mogelijk maken van online kansspelen is vastgelegd in de Wet Kansspelen op afstand van 1 april 2021.
-
De doelstelling van het programma is een bijdrage te leveren aan de preventie en behandeling van kansspelverslaving, gokgerelateerde schade en gokproblematiek door nieuwe kennis te ontwikkelen en het gebruik van deze kennis te stimuleren. Het programma zal inzicht opleveren in hoe eventuele nadelige gevolgen van online kansspelen zoveel mogelijk beperkt kunnen worden. Mogelijk draagt het programma ook bij aan het (in de toekomst) scherper reguleren van online kansspelen en reclame daarvoor, op basis van kennis over de verslavende elementen van online kansspelen. Dit programma past daarmee ook in een bredere lijn van programmering over verslavingsthematiek bij ZonMw.
-
Wetenschappelijke integriteit is een basisbegrip voor ZonMw. We borgen wetenschappelijke integriteit door onafhankelijk onderzoek te financieren. In dit programma benutten we daartoe een door het veld opgestelde onderzoeksagenda. Deze onderzoeksagenda (Trimbos-instituut, 2021) biedt een overzicht van kennisvragen uit de praktijk en prioriteiten voor onderzoek en is tot stand gekomen via een brede veldraadpleging. Ook zijn de beoordelingscommissies van ZonMw, die de projectvoorstellen beoordelen, altijd onafhankelijk. Benoeming van de leden van de beoordelingscommissie geschiedt op persoonlijke titel, op basis van specifieke deskundigheid. De leden stemmen zonder last; dat wil zeggen dat zij een vrij mandaat hebben om te stemmen zoals hij/zij zelf wil op basis van de eigen expertise. Eventuele belangen worden zorgvuldig in kaart gebracht en waar nodig worden beheersmaatregelen genomen. Hiertoe hanteert ZonMw de Code Belangenverstrengeling. De kansspelaanbieders maken geen deel uit van de beoordelingscommissie; zij nemen zitting in de klankbordgroep (zie vraag over verschil tussen programmacommissie en klankbordgroep).
-
Een belangrijke voorwaarde die op orde dient te zijn om waardevol onderzoek mogelijk te maken, is goede, onafhankelijke toegang tot de data van kansspelaanbieders. Tijdens de ontwikkeling van het onderzoeksprogramma is gebleken dat om aan deze voorwaarde te voldoen er aanvullende afspraken met de aanbieders nodig zijn. De aanbieders zijn wettelijk verplicht hun data beschikbaar te stellen, maar mogen dat (vooralsnog) alleen in geanonimiseerde vorm doen. Hierdoor is beperkt onderzoek mogelijk; niet alle kennisvragen zullen onderzocht kunnen worden. Als mogelijke oplossing wordt gedacht aan het inrichten van een datainfrastructuur en/of het aanleggen van nieuwe databestanden. Samen met experts en de programmacommissie onderzoekt ZonMw deze mogelijkheden aan het begin van het programma. Tijdens de uitvoering van het onderzoeksprogramma monitort ZonMw of het onderzoek op onafhankelijke wijze wordt uitgevoerd en bijdraagt aan de programmadoelen.
-
Het geld hiervoor komt vanuit het Verslavingspreventiefonds dat wordt beheerd door de Kansspelautoriteit. Daar worden ook andere dingen uit betaald: het Loket Kansspel en anonieme behandeling via e-health.
Kansspelaanbieders zijn wettelijk verplicht om een deel van hun inkomsten af te staan aan het Verslavingspreventiefonds. Maar zij hebben nadrukkelijk geen invloed op de beoordeling van projectvoorstellen, op het onderzoek zelf, op waar het onderzoek over gaat en op de onderzoeksresultaten. Dit wordt gewaarborgd via de integere aanpak van wetenschappers en de werkwijze van ZonMw die onafhankelijk onderzoek mogelijk maken en de code persoonlijke belangen waar commissieleden aan gebonden zijn.
-
De voornaamste taken van de programmacommissie zijn het formuleren van subsidieoproepen en onderdeel uitmaken van de beoordelingscommissie voor het beoordelen en prioriteren van onderzoeksaanvragen. In de commissie zitten vertegenwoordigers vanuit onderzoek, praktijk, beleid en onderwijs. Ook ervaringsdeskundigen (praktijk) maken deel uit van de programmacommissie.
De klankbordgroep is vooral betrokken aan de ‘voorkant’ van het proces. Zij reflecteert op kennisvragen die belegd worden in subsidierondes. Vanuit de klankbordgroep kunnen aandachtspunten voor nadere aanscherping en/of aanvullingen worden gedaan. De klankbordgroep heeft geen stem bij de prioritering van onderzoeksvragen en beoordeling van onderzoeksvoorstellen. In de klankbordgroep neemt een afvaardiging van kansspelaanbieders, ervaringsdeskundigen en zorgprofessionals plaats.
De ervaringsdeskundigen en zorgprofessionals in de klankbordgroep zijn niet dezelfde personen als die in de programmacommissie en zij kunnen elkaar ook niet vervangen. De namen van de leden van de klankbordgroep en de programmacommissie zullen op onze website gepubliceerd worden.
-
De opdrachtgever van het programma Preventie van Kansspelverslaving is de Kansspelautoriteit. De Kansspelautoriteit is een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) dat toezicht houdt op de markt voor de kansspelen. Het kansspelbeleid valt onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV). De uitkomsten uit de onderzoeksprojecten kunnen voeding geven aan de taken van de Kansspelautoriteit wat betreft het beschermen van de consument en het voorkomen van verslaving. Ook heeft het programma raakvlakken met het ministerie van JenV en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het ministerie van JenV is verantwoordelijk voor het kansspelbeleid; het ministerie van VWS zet in op goede, betaalbare en beschikbare zorg en preventie. Om de nieuwe kennis die het programma gaat opleveren goed te kunnen doorgeleiden naar deze organisaties, zullen zij als waarnemers deelnemen aan de programmacommissie. De kaders van het onderzoeksprogramma zijn bepaald door de Kansspelautoriteit in samenspraak met het ministerie van JenV en het ministerie van VWS.
-
Het programma heeft een budget van 6,6 miljoen euro en een looptijd van drie jaar (2022-2025). Er zijn twee open subsidierondes voorzien. De eerste subsidieronde wordt begin 2023 verwacht. Daarbij streeft ZonMw naar een mix tussen kortdurende projecten die snel tot resultaat leiden en projecten die op langere termijn waardevolle kennis opleveren.
-
Deze randvoorwaarde was opgesteld vanuit de noodzaak dat er één trekker per project is die 0,2 fte besteed aan het project. Echter is het niet altijd realistisch dat de hoofdaanvrager voor minimaal 0,2 fte beschikbaar, en daarmee daadwerkelijk de trekker van het project is. In de praktijk kan dit bijvoorbeeld ook een projectleider, postdoc, etc. zijn. Daarom is besloten dat van deze randvoorwaarde afgeweken mag worden. Indien dit het geval is, dient duidelijk in de subsidieaanvraag beschreven te worden welke onderzoeker voor minimaal 0,2 fte beschikbaar wordt gesteld en daarmee de hoofdonderzoeker/trekker van het project is.