Langdurig effect op afweersysteem bij Long COVID

Zou een ontregeld afweersysteem de klachten van Long COVID kunnen verklaren? En als dat zo is, helpt een vaccinatie tegen het coronavirus dan bij het verminderen van die klachten? Dat onderzoekt infectioloog en klinisch immunologe Godelieve de Bree van Amsterdam UMC. Ze onderzocht voor deze studie samen met haar team de deelnemers die al geïncludeerd waren voor een ander lopend ZonMw project.

We hebben een grote groep patiënten die een COVID-19 infectie doormaakten gedurende twee jaar gevolgd. Het ging om 350 patiënten die een milde tot ernstige infectie doormaakten, die vanaf het begin van de coronapandemie al werden gevolgd in de RECoVERED-studie. Ongeveer de helft daarvan, 175 patiënten, bleek klachten passend bij Long COVID te ontwikkelen. In deze studie hebben we gekeken naar het afweersysteem van alle studiedeelnemers: hoe heeft hun afweersysteem gereageerd op de ziekte? Waren er ontstekingen? En wat voor effect heeft de coronavaccinatie op de Long COVID klachten? Om de ontstekingsparameters te meten, verzamelden we daarom ook bloedsamples over de tijd. Bovendien vulden de deelnemers vragenlijsten in.

De onderzoeksvraag was of de symptomen van Long COVID verdwenen na een vaccinatie tegen het coronavirus. Het idee was dat een coronavaccinatie de afweerrespons opnieuw zou kunnen resetten. De deelnemers ontvingen 2 vaccinaties tijdens de looptijd van de studie. De helft daarvan had ook daadwerkelijk Long COVID klachten op het moment van vaccinatie. Helaas had vaccinatie geen gunstig effect op de klachten. Eind vorig jaar hebben we deze resultaten al naar buiten gebracht.

Ontstekingen bij Long COVID

Hoewel Long COVID klachten enorm divers kunnen zijn, lijkt er in het bloedbeeld wel iets gemeenschappelijks aan de hand te zijn. Opvallend was dat mensen met Long COVID klachten 24 weken na het doormaken van de infectie aantoonbare ontstekingen in de bloedbaan hebben. Dit suggereert dat maanden nadat zij een corona-infectie hebben doorgemaakt, het immuunsysteem ontregeld lijkt. Deze eerste resultaten hebben we gepresenteerd op een groot internationaal congres dit voorjaar.

Waarom raakt het afweersysteem ontregeld?

Het is nog niet duidelijk wat precies de aanleiding is voor de ontregeling van het afweersysteem na doormaken van een corona-infectie. Wel denken we dat we eerst meer moeten weten over het ziektebeeld Long COVID. Long COVID bestaat uit een heel divers scala aan klachten, dat wijst erop dat niet alle Long COVID patiënten gelijk zijn. Je zou moeten kijken naar subgroepen en zien te achterhalen of de klachten te herleiden zijn naar afwijkingen in verschillende orgaansystemen. Zo zijn sommige patiënten voornamelijk vermoeid, anderen hebben weer spierklachten. Het zou kunnen zijn dat in deze verschillende subgroepen er andere ontstekingsprocessen zijn. Pas als we die verschillen goed in beeld hebben gebracht, kunnen we ook meer zeggen over het ziektebeeld Long COVID en waarom het afweersysteem zo in de war raakt.

Snelle uitvoering

We hebben nog niet eerder zo snel een prospectieve cohortstudie op kunnen zetten. De processen verliepen snel, zoals het voldoen aan de privacy regulaties en goedkeuring krijgen van de ethisch-medische commissie. We zijn tegen weinig problemen in het proces aangelopen.

Vervolgvragen

Om de onderzoeksvraag goed te beantwoorden, moeten we de krachten bundelen samen met andere lopende cohorten. Het is niet zo simpel om erachter te komen waarom deze langdurige ontstekingen optreden. Doet het coronavirus iets met het lichaam waardoor de afweerreactie aanhoudt? Of is het een normale reactie van het immuunsysteem op een virale infectie, dat bijvoorbeeld ook bij andere virusinfecties zoals griep voor kan komen? Daarnaast zijn we ook nog geïnteresseerd in andere ziektebeelden, zoals klachten na doormaken van andere virale infecties. We willen kijken of daar ook eenzelfde soort reactie van het immuunsysteem optreedt.

Afbeelding
Om de onderzoeksvraag goed te beantwoorden, moeten we de krachten bundelen samen met andere lopende cohorten
Godelieve de Bree
Infectioloog en klinisch immunologe

Overstijgende samenwerkingen voor meer kennis

Het aardige was dat, door de coronapandemie, nieuwe onderzoeksvragen zijn opgekomen. De technieken die we gebruikt hebben om het afweersysteem te onderzoeken komen voor een groot deel voort uit onderzoekservaringen met andere virusinfecties, met name onderzoek dat we doen naar het hiv-virus. Dit heeft enorm geholpen om ons onderzoek snel te kunnen uitvoeren. Ook zijn overstijgende samenwerkingen met andere onderzoeksgroepen sterk bevorderd door dit onderzoek. Daar zijn we heel blij mee. We hopen dat we de algemene kennis over virusinfecties en de reactie van het afweersysteem kunnen bespoedigen met deze samenwerkingen.

Auteur: Ilse Bos
Foto: Copyright Marieke de Lorijn