Binnen het ZonMw-programma Expertisefunctie Zintuiglijk Gehandicapten starten 7 nieuwe projecten voor mensen met een auditieve en/of communicatieve beperking. De projecten komen voort uit Deelkracht, een samenwerking tussen instellingen voor mensen met een auditieve en/of communicatieve beperking.

Jongetje met donker haar vanaf de achterkant in de klas met een geel shirt en een gehoorapparaat

De 7 startende projecten

Transitie naar onderwijs vanuit zorg (TOZ) voor kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS)

Kinderen met een taalontwikkelingsstoornis hebben grote moeite met taal leren. Sommige kinderen kunnen naar een gewone school (vaak met extra begeleiding) en voor sommige kinderen is het speciaal onderwijs een betere plek. Voor ouders is het niet altijd makkelijk om een passende school of ondersteuning voor hun kind te vinden. Zij voelen zich vaak onvoldoende toegerust om hun kind goed te begeleiden in de overgang van zorg naar onderwijs. Deze studie onderzoekt wat er nodig is voor ouders om de juiste school of ondersteuning voor hun kind te vinden en wat er nodig is voor leraren en behandelaren om ouders daarbij te helpen.

Gesproken taalontwikkeling bij dove en slechthorende (D/SH) kinderen

Dove en slechthorende kinderen hebben een hoger risico om achterstand op te lopen in de gesproken taalontwikkeling. De onderzoekers willen weten welke kinderen meer risico hebben op een achterstand in gesproken taalontwikkeling. Daarom onderzoeken zij bij dove en slechthorende kinderen en bij horende kinderen de ontwikkeling van 2 basisvaardigheden: het onderscheiden van spraakklanken en het herkennen van woorden. Ook onderzoeken zij het belang van zichtbare spraak bij de ontwikkeling van deze vaardigheden. Het doel is om tijdig een verhoogd risico op problemen in de gesproken taalontwikkeling te signaleren.

Zwakke sociaal-communicatieve achterstanden bij kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS)

Vaak hebben kinderen met een taalontwikkelingsstoornis problemen met sociaal-communicatieve vaardigheden. Zo kan het uiten van gedachtes en gevoelens bij hen vaak moeilijker zijn, net zoals het begrijpen van emotionele uitdrukkingen op de gezichten van anderen. Dit onderzoek richt zich op de relatie tussen sociaal-communicatieve vaardigheden en impliciet leren bij kinderen met een taalontwikkelingsstoornis. De sociaal-communicatieve vaardigheden van deze kinderen in het dagelijks leven worden gemeten. Ook wordt er onderzocht of een nieuwe interventie voor het herkennen van emotionele uitdrukkingen op het gezicht werkt.

Inzicht in de toegang tot spraak voor kinderen met een matig gehoorverlies

Om gesproken taal te kunnen leren moet je spraak goed kunnen horen. Voor kinderen met een matig gehoorverlies is dit leerproces niet vanzelfsprekend. Zelfs als een kind een hoortoestel draagt kan het in rumoerige situaties lastig zijn om spraak goed te kunnen horen. In dit project wordt de toegang tot gesproken taal in de thuisomgeving, op het kinderdagverblijf en bij eventuele opa’s en oma’s thuis in kaart gebracht. Dit wordt gedaan met de nieuwste generatie hoortoestellen die per dag aangeven hoeveel uur een kind het hoortoestel gedragen heeft en in welke akoestische situaties (rumoer/stilte). Daarnaast wordt met een kleine recorder (Lena) alle spraak die tot het kind gericht wordt opgenomen. Zo kunnen het aantal woorden en het aantal beurtwisselingen berekend worden. Tot slot vinden er op locatie (thuis/kinderdagverblijf) geluidsmetingen plaats om de akoestische kenmerken in kaart te brengen. Met deze informatie kunnen ouders en zorgverleners worden geholpen om gesproken taal toegankelijker te maken voor matig slechthorende kinderen.

Share a story: Interactieve verhalen voor mensen met gehoorproblemen en meervoudige handicaps

Voorlezen is een plezierige manier van contact hebben, waarbij je samen verhalen beleeft. Helaas is voorlezen aan mensen met een meervoudige beperking niet altijd vanzelfsprekend, zoals bij mensen met een verstandelijke beperking die slechthorend of doofblind zijn. Dit betekent niet dat deze mensen niet kunnen genieten van een verhaal. De methode Zintuigenverhalen prikkelt tijdens het voorlezen verschillende zintuigen en gebruikt aangepaste vormen van communicatie. Hierdoor kunnen mensen met een meervoudige beperking ook genieten van een verhaal. Eerder onderzoek liet zien dat Zintuigenverhalen leidde tot meer contact tussen personen met een meervoudige beperking en hun communicatiepartners. Wetenschappers onderzoeken samen met ouders, leerkrachten en begeleiders hoe gedeelde aandacht en gedeeld plezier bij mensen met een meervoudige beperking gestimuleerd kan worden met Zintuigenverhalen. Met deze kennis wordt instructiemateriaal en een training ontwikkeld.

Luisterinspanning bij dove en slechthorende (D/SH) leerlingen in het regulier onderwijs

Dove en slechthorende kinderen in het regulier onderwijs zijn vaak meer vermoeid dan hun leeftijdsgenoten die wel kunnen goed horen. Dit komt mogelijk deels doordat dove en slechthorende kinderen zich meer moeten inspannen om te begrijpen en te verstaan wat er wordt gezegd. Als de luisterinspanning structureel te hoog is kan dit leiden tot chronische vermoeidheid. Dit onderzoek richt zich op de luisterinspanning bij dove en slechthorende kinderen in het regulier onderwijs tussen de 9 en 12 jaar oud. De luisterinspanning van dove en slechthorende kinderen wordt vergeleken met de luisterinspanning van horende kinderen. Daarnaast wordt onderzocht wat er gebeurt met de luisterinspanning als er achtergrondlawaai is en wanneer spraakafzien of ondersteunende gebaren wordt gebruikt.

Problemen in het verbaal werkgeheugen bij kinderen met een auditieve beperking

Bij kinderen met een taalontwikkelingsstoornis of kinderen met een auditieve beperking komt het regelmatig voor dat zij problemen hebben met hun werkgeheugen. Het werkgeheugen zorgt voor het tijdelijk vasthouden van informatie, wat nodig is voor taalontwikkeling. Bij deze groep kinderen verloopt de taalontwikkeling dus moeilijk. Door het uitvoeren van subtests onder een grote groep kinderen, kunnen de onderzoekers de sterke en zwakke kanten van het werkgeheugen in zogenoemde profielen vaststellen. Aan de hand van deze profielen kunnen er behandeladviezen worden opgesteld.

Meer over het onderzoeksprogramma

De projecten, die gehonoreerd zijn binnen het programma Expertisefunctie Zintuiglijk Gehandicapten, beginnen in september 2021 en duren maximaal twee jaar. Alle projecten komen voort uit een samenwerking van expertiseorganisaties van Deelkracht en partners in wetenschap en onderzoek.

Onderzoekers en zorgprofessionals van Koninklijke Kentalis, Koninklijke Auris Groep en Nederlandse Stichting voor het Dove en Slechthorende Kind (NSDSK) werken samen met ervaringsdeskundigen en met andere organisaties aan het ontwikkelen en inzetten van kennis voor een toegankelijke samenleving. Samen vormen zij het programma Deelkracht.

Vind hier meer informatie over Deelkracht.

Meer weten?

Meer informatie over de projecten en het programma Expertisefunctie Zintuiglijk Gehandicapten kunt u vinden op de website van ZonMw. Wilt u meer weten over de bijdragen van de expertiseorganisaties aan het ZonMw programma, neemt u dan contact op met een van de onderstaande personen:
•    Dr. J. (Jolanda) Dwarswaard (manager Kentalis Academie)
•    Drs. J.J.M. (Judith) Raaphorst (hoofd Beleid, Onderzoek & Kwaliteit bij Auris)
•    N. (Noëlle) Uilenburg Msc (manager Onderzoek en Ontwikkeling NSDSK Academie)

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website