Post-COVID: onderzoeksprogramma, kennisinfrastructuur en expertisenetwerk

Mensen met post-COVID staan centraal in het Post-COVID programma. Het doel is om hen zo snel en goed mogelijk te helpen en hun kwaliteit van leven te verbeteren.

Post-COVID komt voor bij zowel kinderen als volwassenen. Klachten worden vaker gemeld door vrouwen dan door mannen. De ernst van de klachten verschilt: sommige mensen kunnen werken of naar school, terwijl anderen (gedeeltelijk) aan huis of bed gebonden zijn.

Het is belangrijk dat in onderzoek álle groepen worden meegenomen: verschillende leeftijden, genders en mensen met lichte of ernstige klachten. Post-COVID kan zich namelijk op meerdere manieren uiten. Meer inzicht in deze verschillen helpt om de zorg beter af te stemmen op de individuele patiënt.

Hoewel de meeste projecten gericht zijn op volwassenen, wordt er ook onderzoek gedaan naar kinderen en mensen die aan bed gebonden zijn.

Mensen met post-COVID kunnen ernstige klachten hebben die het dagelijks leven sterk beïnvloeden. Voorbeelden van veelvoorkomende en de meest beperkende symptomen zijn:

• Post-exertionele malaise (PEM): PEM is een verergering van klachten na (minimale) lichamelijke, cognitieve, en/of emotionele inspanning.
• Posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom (POTS): POTS is een vorm van orthostatische intolerantie en veroorzaakt een sterk verhoogde hartslag bij opstaan. Vaak met klachten zoals hartkloppingen, flauwvallen en vermoeidheid.
• Cognitieve problemen: Bijvoorbeeld concentratie- en geheugenproblemen.
• Uitputting: Extreme, aanhoudende vermoeidheid die niet verbetert met rust.

Deze klachten komen vaak samen voor en versterken elkaar. Onderzoek naar deze symptomen is nodig om de oorzaken beter te begrijpen en passende behandelingen te ontwikkelen.

Meer weten over de onderzoeken naar symptomen? Klik op de verschillende knoppen met ‘Onderzoek naar …’.

Een biomarker is een meetbaar kenmerk in het lichaam dat iets vertelt over een ziekte of aandoening. Bijvoorbeeld een bepaalde stof in het bloed of in de ontlasting.

Wetenschappers proberen biomarkers te vinden die gerelateerd zijn aan post-COVID. Als er betrouwbare biomarkers gevonden worden, kunnen artsen in de toekomst beter vaststellen of iemand post-COVID heeft. Daarnaast kunnen biomarkers inzicht geven in de onderliggende ziektemechanismen, en kunnen ze daarmee helpen een behandeling beter af te stemmen op de patiënt.

Meer weten over de onderzoeken naar biomarkers? Klik op ‘Onderzoeksprojecten’.

Waarom krijgt de één post-COVID en de ander niet? En hoeveel risico lopen mensen met post-COVID op het ontwikkelen van andere chronische aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten of dementie?

Om antwoorden te vinden op dit soort vragen, kijken onderzoekers naar risicofactoren: factoren die de kans op post-COVID en het ontstaan van andere chronische aandoeningen vergroten. Denk bijvoorbeeld aan leeftijd, geslacht, etniciteit en de ernst van symptomen.

Door de risicofactoren beter te begrijpen, kunnen we eerder herkennen wie risico loopt op het krijgen van post-COVID. Zo kunnen patiënten sneller hulp krijgen.

Meer weten over de onderzoeken naar risicofactoren? Klik op ‘Onderzoeksprojecten’.

Post-COVID uit zich niet bij iedereen op dezelfde manier. Sommige mensen ervaren voornamelijk extreme vermoeidheid, terwijl anderen klachten hebben zoals ademhalings- of geheugenproblemen of een combinatie hiervan. Op basis van het soort klachten of welke processen in het lichaam niet goed werken kunnen we mensen met post-COVID indelen in groepen, zogenaamde subtypen.

Door subtypen te onderzoeken kunnen artsen in de toekomst behandelingen beter afstemmen op de specifieke klachten of de processen in het lichaam die niet goed werken.

Meer weten over de onderzoeken naar subtypen? Klik op ‘Onderzoeksprojecten’.

Het immuunsysteem beschermt je lichaam tegen ziekteverwekkers zoals virussen en bacteriën, en helpt je te herstellen als je ziek bent. Er zijn aanwijzingen dat het immuunsysteem ontregeld en/of overactief is bij mensen met post-COVID. Onderzoek hiernaar helpt ons beter te begrijpen wat de rol van het immuunsysteem is bij post-COVID.

Onderzoek naar het immuunsysteem richt zich op 3 onderwerpen:

• Autoantistoffen: afweerstoffen (antistoffen) die per ongeluk gezonde cellen aanvallen
• Virale persistentie: blijvende virusdeeltjes in het lichaam
• Immuuncellen en -moleculen: welke immuuncellen en -moleculen een rol spelen bij post-COVID en hoe dit verschilt van gezonde mensen

Meer weten over de onderzoeken naar het immuunsysteem? Klik op ‘Onderzoeksprojecten’.

Om post-COVID beter te begrijpen, is het belangrijk om te kijken naar processen in het bloed, zoals bloedstolling en ontstekingsreacties.

Er zijn aanwijzingen dat het coronavirus kleine bloedpropjes kan veroorzaken, ook wel microstolsels genoemd. Microstolsels kunnen schade aanrichten aan de bloedvaten. Ontstekingen en bloedstolling kunnen elkaar daarbij beïnvloeden en versterken. Dit heet trombo-inflammatie. Mogelijk veroorzaakt dit proces post-COVID klachten. Onderzoek naar microstolsels en trombose is belangrijk om nieuwe inzichten te krijgen in de oorzaken van post-COVID en mogelijke behandelingen te ontwikkelen.

Meer weten over de onderzoeken naar microstolsels en trombose? Klik op ‘Onderzoeksprojecten’.

Veel mensen met post-COVID ervaren langdurige klachten zoals concentratieproblemen, geheugenverlies en hersenmist. Een mogelijke verklaring is neuroinflammatie: een ontstekingsreactie in de hersenen.

In onderzoek naar neuroinflammatie kijken onderzoekers hoe het immuunsysteem de hersencellen en zenuwverbindingen beïnvloedt. Daarnaast kunnen deze ontstekingen ook de doorbloeding in de hersenen verstoren. Onderzoekers kijken hoe en waar deze ontstekingen ontstaan, wat de gevolgen zijn, en wat we hiertegen kunnen doen.

Meer weten over de onderzoeken naar neuroinflammatie? Klik op ‘Onderzoeksprojecten’.

Mensen met post-COVID voelen zich vaak extreem moe, ook na beperkte inspanning. In deze onderzoeken kijken wetenschappers naar mitochondriën: de energiefabrieken in onze cellen.

Mitochondriën zorgen ervoor dat ons lichaam energie krijgt. Er zijn aanwijzingen dat mitochondriën minder goed werken bij mensen met post-COVID. Door dit te onderzoeken, hopen wetenschappers te ontdekken en te begrijpen waar de extreme vermoeidheid vandaan komt, en hoe we het kunnen behandelen.

Meer weten over de onderzoeken naar mitochondriën? Klik op ‘Onderzoeksprojecten’.

Het microbioom is de verzameling bacteriën, virussen en schimmels in en op ons lichaam. Het grootste deel hiervan zit in de darmen. Het microbioom is erg belangrijk voor onze gezondheid: ze helpen bij de spijsvertering en ondersteunen het immuunsysteem.

Na een corona-infectie kan de samenstelling van het microbioom en daarmee de balans in de darmen voor langere tijd verstoord raken. Mogelijk draagt dit bij aan klachten van post-COVID.

In onderzoek naar het microbioom kijken onderzoekers hoe de samenstelling van bacteriën, virussen en schimmels mogelijk is verstoord bij post-COVID. Ook onderzoeken zij welke rol het microbioom speelt bij aanhoudende klachten en hoe deze kennis kan leiden tot nieuwe behandelingen.

Meer weten over de onderzoeken naar het microbioom? Klik op ‘Onderzoeksprojecten’.

Behandelingen zonder medicijnen kunnen belangrijk zijn voor het omgaan met, of herstel van post-COVID klachten.

Onderzoekers kijken bijvoorbeeld of het aanpassen van activiteiten, stimuleren van hersenfuncties of verminderen van ontstekingen bij patiënten het herstel kunnen bevorderen. Deze benaderingen richten zich op het verminderen van klachten zoals vermoeidheid, concentratieproblemen en pijn. Onderzoekers hopen patiënten te helpen om beter om te gaan met hun klachten, zodat hun kwaliteit van leven verbetert.

Meer weten over de onderzoeken naar andere behandelingen? Klik op ‘Onderzoeksprojecten’.

Onderzoek naar medicijnen is belangrijk om effectieve behandelingen voor post-COVID te vinden. Meerdere onderzoeken binnen het Post-COVID programma testen verschillende medicijnen. Veel van deze medicijnen worden al gebruikt bij andere ziektes of vergelijkbare klachten.

Onderzoekers kijken of deze medicijnen ook helpen om symptomen bij post-COVID te verminderen en het herstel te verbeteren. Zo hopen we medicijnen te vinden die veilig en werkzaam zijn voor mensen met post-COVID.

Meer weten over de onderzoeken naar medicijnen? Klik op ‘Onderzoeksprojecten’.