Roken

Gelukkig wil maar liefst 80% van de rokers graag stoppen met roken. Maar slechts een klein deel daarvan lukt dat zonder hulp . 

Vooral mensen met een lage sociaaleconomische positie (SEP) kunnen minder goed hun weg vinden naar hulp om te stoppen met roken. En dat is lastig, want roken komt meer voor bij mensen met een lage SEP. Dit veroorzaakt ook in belangrijke mate het verschil in gezondheid tussen mensen met een hoge en lage sociaaleconomische positie. 

Kennis voor betere hulp

Met kennis uit onderzoek kunnen zorg- en welzijnsprofessionals hun cliënten beter ondersteunen als zij willen stoppen met roken. Maar de kennis helpt ook gemeenten en bijvoorbeeld sportverenigingen bij het realiseren van een rookvrije omgeving. In zo’n omgeving worden kinderen niet verleid om te starten met roken, omdat zij zien dat niet-roken de norm is. 

Voorbeelden van gemeenten die inwoners ondersteunen met het stoppen met roken

Mensen met een psychiatrische aandoening roken aanzienlijk vaker dan de algemene bevolking en ervaren extra barrières bij het stoppen. Het project INSIST: Implementatie van een stoppen-met-roken-interventie in de standaard psychiatrische zorg richt zich op het structureel integreren van stoppen-met-roken-interventies in de reguliere zorg voor mensen met een psychiatrische aandoening. Er is een mini-documentaire gemaakt over dit project waarin Inge Wagter haar ervaring deelt met de stoppen-met-roken interventie INSIST.

Ook de huisarts kan een rol spelen om mensen te begeleiden naar hulp om te stoppen met roken. Met de methode Very Brief Advice Plus (VBA+) kan de huisarts een patiënt ‘warm’ verwijzen naar professionele begeleiding. De patiënt hoeft dan niet zelf achter de verwijzing aan te gaan of zelf een afspraak te regelen.

Wat als er al veel hulp is vanuit huisartsen, maar het aanbod nog niet overal bekend is? In Den Haag is een leernetwerk opgericht, bestaande uit zorgaanbieders, bewoners en lokale beleidsmakers. Dit netwerk zorgt ervoor dat bewoners en zorg- en welzijnsprofessionals (beter) weten waar ze terecht kunnen voor stoppen-met-roken ondersteuning.

Bijna 8% van de Nederlandse vrouwen rookt tijdens de zwangerschap. Onder laag opgeleide vrouwen is dat zelfs 16%. Roken tijdens de zwangerschap kan leiden tot een miskraam, vroeggeboorte, aangeboren afwijking en zelfs tot overlijden. Stoppen met roken levert een grote gezondheidswinst, voor zowel moeder als kind.

Bij zwangere vrouwen met een lage SEP is er vaak stress aanwezig. Die stress houdt het roken in stand, omdat het even helpt te ontspannen. En dat maakt stoppen met roken vaak lastig. Daarom is onderzocht of het gebruik van een app of het krijgen van informatie over roken en stress in de zwangerschap bijdraagt aan het sneller stoppen met roken en het ervaren van minder stress. En of het kind zich hierdoor gunstiger ontwikkelt na de geboorte. De app lijkt niet beter te werken dan de informatie, maar lijkt wel effectieve componenten te bevatten. Meer frequent gebruik van de app leek namelijk wel in verband te staan met vermindering in rookgedrag en ervaren stress.

Richtlijn voor zwangere vrouwen die willen stoppen met roken

Het Trimbos-instituut heeft een richtlijn ontwikkeld voor zwangere vrouwen die willen stoppen met roken. Deze   richtlijn wordt nog geschikt gemaakt voor vrouwen met een lage SEP.

Om kinderen te beschermen tegen (de verleiding van) roken, ontwikkelde Gezondheidsfondsen voor Rookvrij een routekaart om een Rookvrije Generatie te creëren. Deze beweging is een integrale strategie voor lokaal tabaksbeleid gericht op het beschermen van kinderen tegen (mee)roken.

Rookvrije sportverenigingen

Zien roken doet roken. Voor een rookvrije generatie is het daarom belangrijk dat roken steeds minder zichtbaar is, met name voor kinderen. Dit kan mede door het rookvrij maken van sportclubs, omdat veel kinderen hier een belangrijk deel van hun vrije tijd doorbrengen. De onderzoeksresultaten en tips vindt u in de factsheet Rookvrije Sportverenigingen voor een Rookvrije Generatie. 

Roken op school 

Middelbare scholen hebben sinds 2020 wettelijk een rookvrij terrein. Het verplaatsen van roken en vapen naar buiten het schoolterrein veroorzaakt echter regelmatig overlast in de schoolomgeving. In Denemarken is de rookvrije schooldag ingevoerd: scholieren en medewerkers roken niet tijdens schooltijden. In Amsterdam worden nu nicotinevrije schooldagen geïmplementeerd op minimaal 5 scholen. Het project levert een praktische handreiking voor GGD’en, gemeenten en scholen om nicotinevrije schooldagen te implementeren.

Werken tabaksbeleid en campagnes voor iedereen even goed? Uit onderzoek blijkt dat vrouwen meer moeite hebben om stoppen met roken vol te houden dan mannen. Dit project onderzoekt gender-, sekse-, leeftijd- en sociaaleconomische verschillen in effecten van tabaksbeleid en campagnes op rookgedrag

Uit eerder onderzoek blijkt dat een stoppen-met-rokentraining op de werkplek in combinatie met financiële beloningen voor stopsucces effectief is om rokers met een lage sociaaleconomische positie (SEP) te helpen stoppen met roken. Onderzoekers hebben een implementatiestudie gedaan naar hoe de stoppen-met-rokentraining met financiële beloningen verspreid kan worden binnen bedrijven. Ze ontwikkelden onder andere een factsheet en meerdere video’s om bedrijven hiermee te helpen.