ZonMw tijdlijn Vrij onderzoek en Talent https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Vrij onderzoek en Talent nl-nl Sat, 21 May 2022 05:59:02 +0200 Sat, 21 May 2022 05:59:02 +0200 TYPO3 news-8575 Mon, 02 May 2022 14:24:05 +0200 Meer dan 142 miljoen euro voor wetenschappelijk toponderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/meer-dan-142-miljoen-euro-voor-wetenschappelijk-toponderzoek/ Zeven consortia met topwetenschappers van verschillende Nederlandse universiteiten krijgen in totaal 142,7 miljoen euro om de komende jaren wetenschappelijk onderzoek te doen in het kader van het programma Zwaartekracht. Minister Dijkgraaf (OCW) stelt deze financiering beschikbaar voor wetenschappelijke consortia die op hun gebied in de wereldtop kunnen meedoen met baanbrekend onderzoek. Met het Zwaartekracht-programma kunnen onderzoekers gedurende tien jaar universitair toponderzoek doen en multidisciplinair samenwerken. Een van de pijlers van het programma is dat over disciplines en universiteiten heen wordt samengewerkt. De wetenschappers zetten gezamenlijk, in consortia, excellente wetenschappelijke onderzoeksprogramma’s op. Doel van Zwaartekracht is het bevorderen van zwaartepuntvorming van internationaal topniveau.

Meer informatie

]]>
news-8532 Wed, 20 Apr 2022 10:01:00 +0200 ’Reflecteren op de wetenschap moet gewoon worden’ https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/reflecteren-op-de-wetenschap-moet-gewoon-worden/ Sally Wyatt is de nieuwe voorzitter van het programma Promoten van Goede Wetenschap (vervolg op het programma Bevorderen Verantwoorde Onderzoekspraktijken). Dit programma is gericht op het stimuleren van duurzame verbeteringen in het wetenschapssysteem. Eduard Klasen neemt afscheid als voorzitter en geeft met vertrouwen het stokje door aan Sally. Zij wil zich inzetten voor de bredere wetenschapsdomeinen. Wetenschap doe je niet alleen voor jezelf

Sally Wyatt is  hoogleraar Digital Cultures aan de Universiteit Maastricht en sociale wetenschapper op het gebied van wetenschap, technologie en samenleving. Als wetenschapper onderzoekt zij de impact van digitalisering op de samenleving. In het verleden heeft zij ook onderzoek gedaan naar open data in de wetenschap.

‘’Kwesties als integriteit en verantwoorde innovatie zijn voor mij belangrijk en interessant’’, vertelt Sally. ‘’Je doet wetenschap immers niet alleen voor jezelf maar ook voor anderen’’. Met ‘de anderen’ bedoelt Sally niet alleen mede-wetenschappers en studenten, maar ook de samenleving. ‘’Ik vind het belangrijk dat wetenschappers het goede voorbeeld kunnen geven aan zowel hun volgende generatie wetenschappers als het algemene publiek’’. Voor haar geldt de gouden regel ‘Do unto others as you would have them do unto you’, oftewel behandel anderen zoals je zelf graag behandeld wilt worden.

Hoe ZonMw goede wetenschap begon te bevorderen

Eduard Klasen was van 2016 tot 2022 voorzitter van het programma Bevorderen van Verantwoorde Onderzoekspraktijken (BVO). Hij is oud-bestuurder van het Leids Universitair Medisch Centrum en emeritus hoogleraar Management van Gezondheidsonderzoek. ‘’Het begon allemaal in 2012’’ vertelt Eduard. ‘’Er verschenen toen regelmatig publicaties over hoe het met de wetenschap ging’’. Problemen die toen onder andere naar voren kwamen waren publicatiedruk, gebrek aan interdisciplinaire samenwerkingen en onvoldoende oog voor de maatschappelijke impact van onderzoek. ‘’ZonMw vond dat onderzoeksfinanciers een positie in moesten nemen om goede wetenschap te bevorderen’’ zegt Eduard. ‘’Maar er was toen nog helemaal niks, geen geld en geen plan’’.

Onder leiding van Eduard startte ZonMw in 2013 het project ‘Systeemfalen’, om meer te weten te komen over de oorzaken, gevolgen en oplossingen van systeemfalen (problemen in het onderzoekssysteem). ‘’We zijn organisaties, deskundigen en decanen af gaan reizen en hebben heel veel opgeschreven en geleerd’’, vertelt Eduard.

Vervolgens werd de basis gelegd voor het programma BVO. “Samen met Lex Bouter, professor onderzoeksintegriteit, heb ik een werkgroep opgestart” vertelt Eduard. In 2015 kwam de werkgroep tot de conclusie dat er veel theorieën zijn over factoren die het wetenschapssysteem beïnvloeden, maar dat hier amper onderzoek naar gedaan is. Met deze kennis is het wetenschapsbrede programma BVO opgezet. “Het was uniek toen, maar nu niet meer, gelukkig” zegt Eduard tevreden. “Nu hebben we meer partners, zoals het Research on Research Institute waar we veel van kunnen leren”.

Er ligt een mooie kans voor een vervolgtraject

Sinds de start van het programma BVO zijn er in totaal 17 projecten en een paar grotere onderzoeksinitiatieven gefinancierd. Ook zijn er bijeenkomsten en workshops georganiseerd. De BVO-projecten geven inzichten over wat goed gaat en welke verbeteringen nodig zijn om goede wetenschap te waarborgen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het verbeteren van het peer-review systeem, het opzetten van trainingen voor hogescholen over het uitvoeren van verantwoord onderzoek, en het stimuleren van verantwoorde evaluatie van onderzoekers.

Het programma heeft een eerste en noodzakelijke stap naar het structureel en systematisch onderzoeken van het wetenschapssysteem gezet. “Het programma BVO heeft een mooi netwerk weten te creëren” zegt Eduard trots. Daarnaast heeft het een wezenlijke toegevoegde waarde ten opzichte van actuele ontwikkelingen in de wetenschap, zoals Open Science en het nieuwe erkennen en waarderen. “We hebben breed ingezet en veel gedaan, maar er moet nog wel een tandje bij” concludeert Eduard. “Ik denk dat er een mooie kans ligt voor het vervolgtraject”.  

Eduard geeft het stokje door aan Sally

Het programma BVO is afgerond en we zijn momenteel bezig met het vervolgtraject, namelijk het programma Promoten van Goede Wetenschap (PGW). Eduard heeft met veel plezier en toewijding gewerkt aan het programma BVO. “Na zoveel jaar vind ik het goed om te stoppen, je loopt het risico jezelf te gaan herhalen en dat is niet verstandig, dat moet je niet willen”. Maar volledig uit het zicht wil Eduard niet treden. “Dit onderwerp ligt na aan mijn hart, dus ik blijf graag op de hoogte”. Eduard geeft met genoegen en veel vertrouwen het stokje door aan Sally. “Ik wens Sally veel succes en ook vooral plezier, want het is ook echt leuk”.

Liever één ding voor elkaar dan duizend zaken

Sally is onder de indruk van de prestaties van afgelopen jaren. “Ik hoop dat we hiermee verder kunnen gaan” zegt Sally. “Het is een indrukwekkend, belangrijk en interessant onderwerp en we zijn nog lang niet klaar”. Er zijn nog veel uitdagingen. “Hoe gaan we dit voor bredere wetenschapsdomeinen vormgeven en hoe gaan we de relevantie laten zien van programma PGW?” zegt Sally. “Veel aspecten van goede onderzoekspraktijken, zijn sterk context afhankelijk en gelden niet voor alle wetenschapsdisciplines” zegt Sally. Zij heeft zelf met veel wetenschappers uit verschillende disciplines samengewerkt, en weet zelf als geen ander dat verantwoord onderzoek doen geen universeel concept is. “Het is belangrijk om hier bewust van te zijn” vertelt Sally.

Sally is geïnspireerd door de positieve noot van het programma BVO. ‘’Er is veel aandacht voor goede praktijken en hoe mensen het goed doen’’ zegt Sally. ‘’Ik denk dat we hiermee op een positieve manier invloed hebben’’. Voor de toekomst ziet Sally graag dat reflecteren op de wetenschap als iets normaals wordt gezien. “Reflecteren op je eigen en andermans werk zou niet moeten worden gezien als iets wat losstaat van je werkzaamheden” zegt Sally. “Als wetenschapper is reflecteren deel van je verantwoordelijkheid op ethisch, politiek en wetenschappelijk vlak’’. Voor nu is het vooral belangrijk stap-voor-stap te werk te gaan. ‘’We kunnen niet alles tegelijk doen, we moeten prioriteiten stellen” stelt Sally. Of zoals Eduard zegt: “liever één ding goed voor elkaar krijgen dan duizend zaken tegelijk proberen tot bloei te brengen”.

Vervolg BVO: het programma Promoten van Goede Wetenschap

Het programma Promoten van Goede Wetenschap (PGW) is een vervolgtraject van het  programma Bevorderen Verantwoorde Onderzoekspraktijken (BVO). Het programma BVO heeft de wetenschap zelf onderzocht om robuust, kwalitatief goed en integer onderzoek te kunnen garanderen. Hierbij is het huidige wetenschapssysteem en -cultuur onder de loep genomen, zoals hoe wetenschappers goede wetenschap vormgeven en tegen welke problemen ze daarbij aanlopen. Het programma BVO  startte in 2016 en heeft kennis opgedaan over wat goede wetenschap is en wat het belemmert. In het vervolgprogramma PGW wordt deze kennis ingezet om duurzame systeemverbeteringen in de wetenschap te stimuleren.

Meer informatie

]]>
news-8510 Thu, 14 Apr 2022 09:00:00 +0200 22 startende wetenschapstalenten waaieren met Rubicon uit over de wereld https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/22-startende-wetenschapstalenten-waaieren-met-rubicon-uit-over-de-wereld/ 22 onlangs gepromoveerde onderzoekers gaan onderzoek doen aan buitenlandse onderzoeksinstellingen met een Rubicon-financiering van NWO/ZonMw. Het programma Rubicon is bedoeld om jonge, veelbelovende wetenschappers de mogelijkheid te geven internationale onderzoekservaring op te doen. De wetenschappers onderzoeken onder andere wat rechters van elkaar kunnen leren om klimaatrechtszaken te beslissen, hoe klassieke modellen met kwantummechanica als leidraad te ontwerpen en hoe door intensieve landbouw verarmde bodems weer in balans kunnen komen. Een andere onderzoeker wil weten hoe veranderingen in het DNA kunnen leiden tot ziekte.

Onderzoek doen aan een buitenlands topinstituut

Ervaring in het buitenland is voor veel wetenschappers een belangrijke stap in hun carrière. De Rubiconbeurs maakt het voor de jonge onderzoekers mogelijk om hun onderzoek te doen aan een buitenlands instituut dat de beste omgeving biedt voor hun onderzoek. In totaal gaan 21 Rubicon-onderzoekers voor 24 maanden naar het buitenland, een laureaat gaat 12 maanden weg.

Feiten en cijfers

93 onderzoekers dienden een aanvraag in voor Rubicon, waarvan 49 vrouwen en 44 mannen. Het totale honoreringspercentage is 23,7%. Onder de vrouwen 26,5% en onder de mannen is het honoreringspercentage 20,5%. De meeste laureaten gaan naar de Verenigde Staten, in totaal 8 onderzoekers. Zes onderzoekers gaan naar het Verenigd Koninkrijk. Tot slot gaan er individuele onderzoekers naar Canada, Denemarken, Frankrijk, Mexico, Nieuw-Zeeland, Singapore en Zwitserland voor hun onderzoek.

Met een Rubicon-financiering tot 24 maanden onderzoek doen

Met een Rubicon-financiering kunnen wetenschappers tot 24 maanden onderzoek doen aan een buitenlandse onderzoeksinstelling. De hoogte van de financiering is afhankelijk van de gekozen bestemming en de duur van het verblijf. Per jaar kan NWO/ZonMw zo'n 60 jonge onderzoekers financieren binnen Rubicon (voor een totaalbedrag van 7 miljoen euro, verdeeld over 3 ronden). De toekenningen uit dit bericht betreft de gecombineerde 2e en 3e financieringsronde van 2021.

Zij gingen hen voor

Een aantal onderzoekers die met een Rubicon-beurs de wijde wereld in zijn gegaan, gingen hen voor en vloggen over hun ervaringen in het buitenland. Een aantal van de vlogs zijn opgenomen voor de aanvang van de covid-19 pandemie, maar ook tijdens de pandemie heeft er onderzoek doorgang gevonden. Bekijk hieronder hoe deze onderzoekers hun onderzoekservaring in het buitenland hebben beleefd.

Meer informatie

]]>
news-8397 Wed, 09 Mar 2022 07:59:00 +0100 Reactie op de vragen over de man-vrouwverdeling bij de ZonMw Vici-ronde 2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/reactie-op-de-vragen-over-de-man-vrouwverdeling-bij-de-zonmw-vici-ronde-2021/ Vorige week maakten we bekend wie dit jaar een Vici-beurs voor het domein Medisch Onderzoek en Zorginnovatie ontvangen. Omdat de beurzen dit jaar naar 6 mannen en geen enkele vrouw gaan, hebben verschillende onderzoekers en belangenorganisaties bij ZonMw en NWO hun zorgen geuit over deze scheve genderbalans. Graag leggen we uit hoe de procedure is verlopen en dat we daarin naast kwaliteit ook diversiteit en inclusiviteit meegenomen hebben in de besluitvorming. Diversiteit in onze subsidietoekenningsprocessen

ZonMw en NWO hechten veel waarde aan kansengelijkheid en diversiteit in onze subsidietoekenningsprocessen. We zijn ons ervan bewust dat bias een rol kan spelen in beoordelingen en brengen dit ook altijd voorafgaand aan de beoordelings- en selectievergaderingen onder de aandacht van onze commissieleden. In het verleden is onderzoek gedaan naar de mogelijke gendereffecten in de Vernieuwingsimpuls 2005-2016 en daaruit bleek dat er geen genderongelijkheid is bij de Veni, Vidi en Vici.

Kwaliteit en genderbalans

De beoordelingscriteria gaan over het CV van de aanvrager, kwaliteit van het voorstel en de kennisbenutting er van. Daarna kijkt de commissie naar andere aspecten, zoals de genderbalans. Daarom is het beleid om bij een ex aequo van een mannelijke en vrouwelijke kandidaat op de selectiegrens, de aanvraag van een vrouwelijke aanvrager als hoogste te laten eindigen. In deze ronde was er echter geen sprake van een ex aequo situatie. Na afloop van de interviews met de Vici-kandidaten bleek dat op basis van de definitieve ranking en het beschikbare budget uitsluitend mannen in aanmerking kwamen voor honorering. De commissie heeft de scheve genderbalans tijdens de beoordelingsvergadering uitgebreid plenair besproken. Hieruit bleek dat er geen procedurele redenen waren om de ranking aan te passen. Het waren vooral de beoordeling van het onderzoeksplan en de kennisbenutting die de doorslag gaven voor de honorering. Op basis van de definitieve ranking moest de commissie uiteindelijke constateren dat er meer kandidaten in aanmerking kwamen voor honorering dan dat er budget beschikbaar was.

Evenredige indiening en honorering 2017-2021

Twee jaar geleden was er ook sprake van een scheve genderbalans, toen zijn zes vrouwen en geen enkele man gehonoreerd. Uit de cijfers van de afgelopen drie ronden blijkt een behoorlijke fluctuatie in de man-vrouw verdeling. Maar als we de man-vrouw verdeling over een langere periode bekijken, namelijk 2017-2021, zien we dat voor het domein Zorgonderzoek en Medische Innovatie (ZonMw) gemiddeld 38,6% van de aanvragen afkomstig is van een vrouw. Gemiddeld genomen over de afgelopen 5 jaar gingen de ZonMw Vici-beurzen naar 38% vrouwen, dit is inclusief de ronde van 2021.

Herziening Talentprogramma

We stimuleren kwaliteit en talent, net als diversiteit en inclusiviteit. Daarom blijven we kritisch op onze beoordelings- en selectieprocessen. In de evaluatie van deze ronde en bij de herziening van het NWO Talentprogramma zullen we blijven kijken naar allerlei aspecten waaronder diversiteit en inclusiviteit. Zo is recent een video gemaakt voor inclusieve beoordeling voor commissieleden en zal mogelijk nog naar het effect van de coronajaren worden gekeken.

Meer informatie

]]>
news-8361 Mon, 28 Feb 2022 09:07:00 +0100 6 medische wetenschappers ontvangen NWO-Vici https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/6-medische-wetenschappers-ontvangen-nwo-vici/ 12 talentvolle wetenschappers uit de wetenschapsdomeinen Toegepaste en Technische wetenschappen (TTW) en Gezondheidsonderzoek en Zorginnovatie (ZonMw) ontvangen een Vici-financiering van maximaal 1.5 miljoen euro. 6 daarvan gaan een bijdrage leveren aan meer inzicht in ziekten en de behandeling daarvan. Vici is een van de grootste persoonsgebonden wetenschappelijke premies van Nederland en is gericht op gevorderde onderzoekers. Met de Vici-beurs kunnen de laureaten gedurende vijf jaar een vernieuwende onderzoekslijn ontwikkelen en een eigen onderzoeksgroep opbouwen. De wetenschappers gaan op verschillende gebieden onderzoek uitvoeren. Binnen de Vici zijn wetenschappers namelijk vrij om hun eigen onderzoeksproject voor te dragen voor financiering. Meerdere laureaten gaan zich bezighouden met verschillende vormen of behandelmethoden van kanker.

Aangepaste planning

De Vici wordt jaarlijks door NWO toegekend. Bij de wetenschapsdomeinen TTW en ZonMw zijn in totaal 91 aanvragen ingediend, waarvan 12 gehonoreerd. Deze toekenningen betreffen Vici-ronde 2021-deel 1. De toekenningen van de Vici van de wetenschapsdomeinen Exacte en Natuurwetenschappen (ENW) en Sociale en Geesteswetenschappen (SGW) worden half maart verwacht. Door uitval en ziekteverzuim door corona duurt de beoordeling langer dan voorzien. Om niet alle wetenschappers nog langer in spanning te laten, zijn daarom de toekenningen van TTW en ZonMw nu alvast bekend gemaakt. Als alle toekenningen bekend zijn, volgen alle cijfers, feiten en honoreringspercentages rondom deze ronde.

Meer informatie

 

]]>
news-8306 Thu, 10 Feb 2022 11:11:00 +0100 KWF Kankerbestrijding en NWO openen een call voor onderzoek naar vroegtijdig opsporen van kanker met technologische innovaties https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/kwf-kankerbestrijding-en-nwo-openen-een-call-voor-onderzoek-naar-vroegtijdig-opsporen-van-kanker-met/ Vroegtijdig opsporen van kanker vergroot de kans op een gunstigere prognose voor de patiënt. Dat is niet alleen voor de patiënt een enorme winst, maar ook de kosten voor het zorgstelsel en de maatschappelijke en economische impact van kanker zullen lager zijn. Daarom nodigen het KWF, NWO en ZonMw onderzoekers uit voor voorstellen voor onderzoek naar technologische innovaties voor vroegdetectie en diagnose van kanker die aansluiten bij persoonlijke, medische en maatschappelijke behoeften. We vragen de onderzoekers nieuwe samenwerkingen aan te gaan met vakgenoten uit verschillende disciplines, zorgverleners en bedrijven. De te ontwikkelen technologische innovaties kunnen succesvol worden toegepast als het resulteert in bruikbare producten. Mogelijke toepassingen in het onderzoek zijn het slim gebruiken van wearables, ademanalyses of genetische tests. Op deze manieren zou het mogelijk zijn te ontdekken of iemand het risico loopt kanker te ontwikkelen en welke specifieke diagnostiek, interventie of behandeling nodig zou zijn.

De deadline voor vooraanmelding van deze nieuwe call for proposals is 10 mei 2022. Op 29 maart vindt een informatie- en matchmakingsbijeenkomst plaats.

Meer informatie is te vinden op de website van NWO

]]>
news-8202 Tue, 18 Jan 2022 10:03:00 +0100 Zes medisch specialisten verbinden klinische praktijk met medisch onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zes-medisch-specialisten-verbinden-klinische-praktijk-met-medisch-onderzoek/ Zij zijn eind 2021 gestart met een beurs uit het ZonMw-programma Klinische Fellows om praktijk en onderzoek met elkaar te verbinden. Zij gaan vanuit hun praktijk onderzoek doen naar reumatoïde artritis, lymfekanker, baarmoederhalskanker, herseninfarcten, chronische ontstekingsziekten van de dikke darm en medische en ethische vraagstukken rondom extreme vroeggeboorte. Zo dragen zij bij aan verbetering van de zorg voor patiënten. Wat gaan ze onderzoeken en wat motiveert hen?

Deze 6 medisch specialisten krijgen de kans om een brugfunctie op te bouwen tussen kliniek en wetenschappelijk onderzoek en om hun eigen wetenschappelijke onderzoekslijn op te zetten. Wat gaan ze onderzoeken en wat motiveert hen om praktijk en onderzoek met elkaar te verbinden? We vroegen het aan de projectleiders Bob Roozenbeek, Joost Vermaat, Noortje Festen, Rachel Knevel, Joanne Verweij en Edith van Esch. Hun interviews zijn te lezen via de webpagina ‘Bruggenbouwers die klinische praktijk met medisch onderzoek verbinden’.

Talentprogramma Klinische Fellows

Het Talentprogramma Klinische Fellows wil de werelden van kliniek en wetenschappelijk onderzoek met elkaar verbinden en versterken door te investeren in ‘bruggenbouwers’. In 2021 stelden het ZonMw programma's DoelmatigheidsOnderzoek en Goed Gebruik Geneesmiddelen extra financiering beschikbaar om ieder één talentvolle jonge medisch specialist een Klinisch Fellowship te bieden. ‘Wat onderzoek door clinici onderscheidt van ander onderzoek is dat dit onderzoek aansluit op de praktijk. Het maakt zorg beter. Het is relevante kennis voor de dagelijkse praktijk’, zegt Anske van der Bom. Zij is lid van de programmacommissie Klinische Fellows die in opdracht van ZonMw de aanvragen beoordeelt en selecteert. Iedere dokter zou zo’n kans moeten krijgen, vindt ze.

Meer informatie

]]>
news-8110 Thu, 16 Dec 2021 12:08:00 +0100 NWO-Veni financiering voor 89 veelbelovende jonge wetenschappersonderzoekers https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-veni-financiering-voor-89-veelbelovende-jonge-wetenschappersonderzoekers/ NWO heeft 89 veelbelovende jonge wetenschappers uit de wetenschapsdomeinen ENW en ZonMw een Veni-financiering van maximaal 250.000 euro toegekend. Hiermee kunnen de laureaten gedurende drie jaar hun eigen onderzoeksideeën verder ontwikkelen. Wat gaan de Veni-laureaten onderzoeken?

De Veni-laureaten gaan onder andere onderzoek doen naar het vertragen van Parkinson door lichaamsbeweging, de fysische aard van radioflitsen, de opwarming van het klimaat en de effecten van hersenveroudering op slaapproblemen. In het overzicht met toekenningen staan de namen van alle laureaten en korte samenvattingen van hun onderzoeksprojecten (Nederlands en Engels).

NWO heeft moeten schuiven met de planning

De Veni wordt jaarlijks door NWO toegekend. Deze toekenningen betreffen een deel van de Veni-ronde 2021. Afgelopen jaren heeft NWO moeten schuiven met de planning van de Veni-rondes, noodgedwongen door corona en een hack. Dat leidde afgelopen voorjaar tot een splitsing in de planning tussen de verschillende wetenschapsdomeinen. Voor de wetenschapsdomeinen ENW (nog geen vooraanmeldingsfase) en ZonMw (niet getroffen door de hack) hanteerde NWO de oorspronkelijke planning van voor de hack en voor de domeinen SGW en TTW staat de besluitvorming in april 2022 gepland. Wanneer alle besluitvorming heeft plaatsgevonden, worden de feiten en cijfers van de volledige ronde bekend gemaakt.

Meer informatie

]]>
news-8057 Mon, 06 Dec 2021 09:33:00 +0100 Henriëtte Bout nieuwe voorzitter van de programmacommissie Meer Kennis met Minder Dieren https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/henriette-bout-nieuwe-voorzitter-van-de-programmacommissie-meer-kennis-met-minder-dieren/ Sinds 15 september 2021 heeft de commissie van het ZonMw-programma Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD) een nieuwe voorzitter, Henriëtte Bout. Zij volgt Dick Tommel op die sinds 2012 voorzitter was. Tijdens een bijeenkomst van de MKMD programmacommissie, gaf Dick Tommel het stokje over aan Henriëtte Bout en blikte hij terug op zijn voorzitterschap. Henriëtte Bout nam het stokje in ontvangst en blikte vooruit. Henriëtte Bout: een bekende voor de transitie naar proefdiervrije innovaties

In mei van dit jaar werd Henriëtte Bout benaderd door ZonMw-programmamanager Erica van Oort voor de functie van voorzitter van de commissie MKMD. Henriëtte is onder andere adviseur Integriteit voor de gemeente Amsterdam en Programmacoördinator Beroepsethiek en Wetenschapsfilosofie voor Psychobiologie en Biomedische Wetenschappen aan de UvA. In het veld van proefdieronderzoek en de transitie naar proefdiervrije innovatie is ze geen onbekende. ‘Ik had jaren als ethicus in verschillende Dierexperimentencommissies (DEC’s) gezeten en was daarna lid en vicevoorzitter geweest bij het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad)’ vertelt Bout: ‘daar ben ik trekker geweest van het advies ‘Transitie naar proefdiervrij onderzoek’. Een advies waar door iedereen in het veld naar werd gekeken - ook in het buitenland - omdat het van begin af aan de bedoeling was dat we als NCad onze nek zouden gaan uitsteken. We waren ambitieus en wilden de wind die er politiek gezien op dat moment waaide, maximaal proberen te benutten om de transitie naar proefdiervrije innovaties te helpen versnellen.’

Een commissie waar de ambitie vanaf spat

Bout heeft de indruk dat ze voorzitter wordt van een groep waar de ambitie vanaf spat en die hoge eisen stelt aan zichzelf, het programma en de indieners. Bout: ‘Neem alleen al de doelstelling van het programma: ervoor te willen zorgen dat er ‘relevanter en beter gezondheids(zorg) onderzoek voor de mens wordt gedaan. Efficiëntere humane meetmodellen, beter voorspelbare proefdiervrije modellen, nieuwe manieren van veiligheidsbeoordeling zonder proefdieren’; dat zijn de teksten die ik vind in de programmatekst 2021-2024. Bij zo’n club wil ik horen’.

Van 3V naar proefdiervrije innovaties

Afzwaaiend voorzitter Dick Tommel kijkt vooral terug als outsider. Hij had na zijn politieke carrière als 2e Kamerlid en staatssecretaris voor D66 verschillende bestuursfuncties en was voorzitter van de MKMD programmacommissie van 2012 tot 2021. In deze periode zette ZonMw in op het 3V-beleid: Vervanging, Vermindering en Verfijning van dierproeven. Tijdens het voorzitterschap van Dick Tommel maakte het 3V-beleid steeds meer plaats voor de transitie naar proefdiervrije innovaties. Daarbij is het verminderen van het aantal proefdieren belangrijk, maar meer nog het verbeteren van de kwaliteit van onderzoek. Daar waar proefdiervrije innovaties toegepast kunnen worden, zijn de resultaten beter vertaalbaar naar de mens. ‘Dat is beslist een vooruitgang’, zegt Tommel, ‘maar er zullen nog lang proefdieren worden gebruikt en het gevaar bestaat dat de aandacht voor proefdieren naar de achtergrond verschuift.’

Samenwerking met maatschappelijke partners

Naast het financieren van vernieuwend wetenschappelijk onderzoek op dit gebied, was en is één van de doelstellingen om maatschappelijke partners te verbinden aan voor hen relevant 3V-onderzoek. Dat resulteerde onder andere in een verbetering van de rol van de industrie in onderzoekprojecten. Tommel: ‘De verplichting om Nederlandse bedrijven in te schakelen bij onderzoekprojecten leverde problemen op, omdat in ons land geen grote farmaceutische bedrijven zijn gevestigd en beginnende bedrijven veelal andere prioriteiten hebben. Nu is de verplichting genuanceerd en kunnen geïnteresseerde bedrijven in het Create2Solve programma participeren. Daarin zijn de rollen helder verdeeld.’ Ook is hij blij met de constructieve samenwerking met de Stichting Proefdiervrij, als partner in verschillende subsidierondes van MKMD.

Bureaucratie en de rol van de MKMD-programmacommissie

Als outsider moest Tommel ook constateren dat het aanvragen en uitvoeren van gesubsidieerd onderzoek bureaucratisch is en wetenschappers veel tijd kost. ‘Maar’, zegt hij relativerend: ‘dat is natuurlijk de visie van een outsider.’ Daarnaast is de rol van de commissie in de loop van de jaren aangepast. Uit de evaluatie in 2018 bleek dat de commissie ongelukkig was met haar rol bij het opstellen van de programma’s van MKMD. De commissie werd pas aan het eind van het proces ingeschakeld, waardoor er alleen nog ruimte was voor aanpassingen op detailniveau. Het resultaat is dat de commissie nu ook aan het begin van het proces haar ideeën in kan brengen, en daarmee input kan geven voor de richting van het programma en hoe de subsidies besteed worden.

Deskundigheid en gedrevenheid

In de loop van de jaren hebben veel mensen uit verschillende sectoren en wetenschappelijke disciplines hun bijdrage geleverd als lid van de programmacommissie. Uiteraard waren er verschillende wisselingen in de samenstelling van de MKMD-programmacommissie. Zo nam op 15 september ook Cyrille Krul, onder andere  lector Innovative Testing in Life Sciences & Chemistry -Alternatives to Animal testing aan de Hogeschool Utrecht, afscheid als vicevoorzitter en lid van de MKMD programmacommissie. Zij trad in 2012, bij de start van het programma, toe tot de commissie als vicevoorzitter. ‘Ik heb het werk als heel waardevol ervaren, omdat ik mijn expertise op het gebied van toegepast en praktijkgericht onderzoek kon inzetten en ook mijn ervaringen in samenwerken met publieke en private organisaties’ zegt Cyrille Krul. ‘Ik heb gezien dat we met een veel ruimere blik zijn gaan kijken naar wat echt nodig is. Dus niet alleen de ontwikkeling van nieuwe in vitro methoden, maar ook veel meer aandacht hebben voor de haalbaarheid en de veranderingen die nodig zijn in beleid om innovatieve methoden te kunnen implementeren. Daarnaast heb ik de houding van iedereen in de commissie altijd als zeer constructief ervaren. Ja het schuurde soms, maar iedereen had uiteindelijk het zelfde doel voor ogen: meer kennis met minder dieren’.

Het team van het MKMD-programma

Erica van Oort was als senior programmamanager van ZonMw al die jaren de vaste waarde. Zij is recent vertrokken naar het ministerie van Landbouw Natuur en Voedselvoorziening, de huidige opdrachtgever van MKMD. Ze is sinds augustus 2021 programmamanager van het platform Transitie Proefdiervrije Innovaties (TPI.). Daar blijft ze voor ZonMw een belangrijke aanjager voor de ontwikkeling, acceptatie en implementatie van proefdiervrije innovaties. Martijn Nolte volgt haar op: ‘Dankzij mijn onderzoekservaring met dierproeven, en ook met de ontwikkeling van nieuwe proefdiervrije methodes, heb ik veel begrip voor beide kanten van het biomedisch onderzoeksveld. Ik hoop dan ook dat ik als senior programmamanager van het MKMD-programma een waardevolle bijdrage kan leveren aan de discussies over proefdiervrije innovaties en de transitie waar het veld zich in bevindt.’ Samen met programmamanager Bas de Waard, programmasecretaris Ellis Pieters en clusterassistent Eveline van Rijn zet hij de komende jaren het MKMD-programma verder voort.

Overgave, ambitie en enthousiasme

In haar functie als voorzitter van de MKMD-programmacommissie gaat Henriëtte Bout nauw samenwerken met het MKMD-team van ZonMw: ‘Ik zal de komende maanden nog moeten leren hoe het één en ander in zijn werk gaat’ spreekt Henriëtte uit, ‘maar daar gaan Martijn, zijn team en de commissieleden mij vast goed bij helpen en dan ben ik gauw ‘on the road’. Met die basis kan ik met overgave, ambitie, enthousiasme in mijn rol als voorzitter gaan werken aan onze doelstelling ‘Nederland als voorloper in de internationale transitie naar proefdiervrije innovatie’ maximaal te ondersteunen.’

Meer informatie

]]>
news-7974 Mon, 08 Nov 2021 11:46:42 +0100 Structurele investeringen in onderzoek en wetenschap betalen zich ruim terug https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/structurele-investeringen-in-onderzoek-en-wetenschap-betalen-zich-ruim-terug/ Door de hogere en structurele investeringen die de Kenniscoalitie voorstelt, ontstaat een extra economische groei van 0,5 procentpunt. De gemiddelde economische groei stijgt hierdoor van 1,5 naar 2 procent. Op de langere termijn betekent dit dat iedere Nederlander er gemiddeld bijna 8.000 euro op vooruit kan gaan. Onafhankelijke analyse van RaboResearch

Structurele investeringen in onderzoek en wetenschap, zoals gedaan in het voorstel van de Kenniscoalitie, betalen zich ruim terug. Dit blijkt uit een onafhankelijke analyse van RaboResearch die de plannen van de Kenniscoalitie op eigen initiatief heeft doorgerekend.

Achterlopen kost welvaart

Nederland blijft op dit moment aanzienlijk achter bij andere Europese koplopers bij het investeren in kennis en innovatie. En dat kost welvaart, aldus het onderzoek van RaboResearch. December vorig jaar stelden ondernemers en wetenschappers, verenigd in de Kenniscoalitie, het kabinet voor de investeringen in onderzoek en innovatie de publieke investeringen jaarlijks te laten groeien met 300 tot 380 miljoen euro per jaar. Dit leidt naar verwachting tot aanvullende private investeringen en daarmee een goede stap richting het totaal van 3% van het bbp, zoals is afgesproken in de EU.

Meer weten?

]]>
news-7904 Wed, 27 Oct 2021 09:41:54 +0200 26 projecten om open science te stimuleren https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/26-projecten-om-open-science-te-stimuleren/ 26 projecten op het gebied van Open Science krijgen een financiële impuls van maximaal 50.000 euro. Het gaat om projecten gericht op vernieuwende manieren van (open) publiceren, het delen van FAIR data en software of projecten die bijdragen aan de cultuurverandering die nodig is om open science te realiseren. ‘Het Open Science Fund is een belangrijke volgende stap in het erkennen en waarderen van open onderzoekspraktijken’, aldus Caroline Visser, verantwoordelijk voor Open Science in de raad van bestuur van NWO. Gehonoreerde projecten bestrijken een breed spectrum

De gehonoreerde projecten bestrijken een breed spectrum van nieuwe open science praktijken. Sommige zijn gericht op het ontwikkelen van nieuwe tools en software voor datavisualisatie, zoals het project Raincloudplots 2.0 van prof. dr. Rogier Kievit (Radboud Universiteit) of op het anonimiseren van open tekstdata, zoals in het project van dr. Bennett Kleinberg (Universiteit Tilburg). Andere projecten beogen de uitwisselbaarheid van data te bevorderen door het ontwikkelen van standaarden, zoals dr. Rombert Stapel (KNAW/IISG) in zijn project CLAIR-HD zal doen voor het vakgebied van de historische demografie. Weer een andere categorie heeft tot doel de cultuurverandering te bevorderen die nodig is voor open science. In de Open Science Escape Room van dr. Anita Eerland (Radboud Universiteit) maken onderzoekers op een speelse manier kennis met de voordelen en uitdagingen van open science.

Meer informatie

]]>
news-7893 Tue, 26 Oct 2021 10:52:56 +0200 Zwaartekracht consortium draagt bij aan het in kaart brengen van de motorische cortex van de hersenen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zwaartekracht-consortium-draagt-bij-aan-het-in-kaart-brengen-van-de-motorische-cortex-van-de-hersene/ Twee co-leiders van het Brainscapes project van NWO Zwaartekracht hebben succesvol bijgedragen aan het in kaart brengen van verschillende cel typen van corticale gebieden van het brein, waaronder de motor cortex. Nature publiceerde een speciale editie over de resultaten van het internationale BRAIN initiative Cell Census Network. De resultaten laten zien hoe genetici, bioinformatici en neurowetenschappers samenwerken om betere behandelingen te ontwikkelen voor hersenziekten. Twee co-leiders van Brainscapes, Huib Mansvelder (VU) en Boudewijn Lelieveldt (LUMC) werken mee aan een heel groot internationaal project, de BRAIN initiative Cell Census Network (BICCN) genaamd dat een budget van 4 miljard dollar euro heeft. Het doel van dit project is het in kaart brengen van alle hersencellen van verschillende diersoorten, waaronder ook de mens. Het tijdschrift Nature heeft een speciale uitgave gepubliceerd over de motor cortex met 17 artikelen dat geheel gewijd is aan de eerste bevindingen van BICCN. Mansvelder’s bijdrage aan een BICCN-artikel was op het neurowetenschappelijke gebied, terwijl Lelieveldt juist heeft bijgedragen met zijn informatica vakkundigheid aan een ander BICCN-artikel. Deze prestaties zijn een voorbeeld hoe de beoogde samenwerkingen tussen verscheidene Nederlandse en internationale instituten vorm zullen gaan krijgen. Het doel is om de onderzoekvelden van informatica en neurowetenschappen samen te brengen om uiteindelijk betere behandelingen voor hersenaandoeningen te ontwikkelen.

Brainscapes

Het doel van Brainscapes is het gedetailleerd in kaart brengen van biologische mechanismen die ten grondslag liggen aan hersenziekten (‘brainscaping’). Recente genetische studies hebben meer inzicht gegeven in de genen die betrokken zijn bij deze aandoeningen. De volgende stap is om deze nieuwe kennis te gebruiken voor het vergaren van inzichten over mechanismen van het ontstaan en het verloop van hersenziekten. Dit is een zeer complexe taak omdat de verschillende betrokken onderzoeksvelden hun eigen taal spreken. Dat bemoeilijkt de uitwisseling van kennis en dat en daarmee de vooruitgang.

Brainscapes streeft ernaar om de genetica, bioinformatica en neurowetenschappen in nauw contact met elkaar te brengen zodat onderzoekers gezamenlijk nieuwe analytische en functionele methoden kunnen ontwikkelen. Daarmee kunnen ze de gevolgen van risico-genen bestuderen op de functie van specifieke celtypen, hun connecties en functionele werking. Dit allemaal met het doel nieuwe aanknopingspunten te ontdekken voor betere therapieën en behandeling van hersenziekten.

Neurowetenschappelijke bijdrage

VU-wetenschapper Huib Mansvelder en zijn team hebben, samen met neurochirurgen van het VUmc, meegewerkt aan een studie van levende neuronen uit hersenweefsel, gedoneerd door patiënten van neurochirurgische operaties om epilepsie of hersentumoren te behandelen. Om hersencellen te typeren werd van iedere cel afzonderlijk de moleculaire signatuur van gen-expressie bepaald. De menselijke hersenen bevatten ongeveer 86 miljard zenuwcellen en het is een enorme uitdaging om van iedere cel afzonderlijk de expressie van tienduizend genen of meer te bepalen. De studie waar Mansvelder en team aan bijdroegen gaat een stap verder, namelijk door van de in kaart gebrachte celtypen de gevolgen van genexpressie voor celvorm en functie te bestuderen. Mansvelder: “We ontdekten dat deze evolutionair doorontwikkelde delen van de menselijke hersenen celtypen bevat die niet bij muizen te zien zijn. De in mens toegenomen moleculaire diversiteit is terug te zien in diversiteit in vorm en functie van de cellen. De meer ‘mens-specifieke’ hersenceltypen verdwijnen als een van de eersten bij de ziekte van Alzheimer”.

Informatica bijdrage

Waar Mansvelder een pionier is in de ontwikkeling en toepassen van revolutionerende functionele methoden, is Lelieveld een pioneer in het uitvinden van informatica algoritmen. In samenwerking met een derde Brainscapes lid van TU Delft, Thomas Höllt, heeft Lelieveldt een belangrijke bijdrage geleverd op het gebied van datavisualisatie van een studie waarbij de relatie wordt gelegd tussen genexpressie, regulatie en de DNA 3D-structuur van 300.000 individuele hersencellen om zo een soort cellulair periodiek systeem te creëren. "Onze grootste uitdaging was het weergeven van zeer complexe data op een manier dat eventuele verborgen informatie daarin gemakkelijker kan worden geïnterpreteerd 'alsof het een prentenboek is'", legt Thomas Höllt van de TU Delft uit.

De samenwerkingen binnen Brainscapes

"Je kunt deze hele special issue een beetje vergelijken met een missie naar Mars, waarbij wij gevraagd zijn om een paar onderdelen voor de raket te ontwikkelen. In het grote geheel is onze bijdrage maar klein - maar het was toch een enorme eer - en nu mochten we het toestel zien landen", aldus Lelieveldt. De invloed van dit speciale Nature BICCN nummer zal enorm zijn in de neurowetenschappen, inclusief het onderzoek dat uitgevoerd wordt binnen Brainscapes. De BICCN-gerelateerde Nederlandse samenwerkingen zijn maar de top van de Brainscapes ijsberg. Naast het LUMC, TU Delft en de VU, zijn ook UMCU Utrecht, Amsterdam UMC, en het Hubrecht instituut actief aan het samenwerken om een brug te slaan tussen de genetica en neurowetenschappen. Gezien het feit dat de start van het 10-jarige Brainscapesproject minder dan 2 jaar geleden was, worden er zeker nog veel andere uitzonderlijke samenwerkingen met fenomenale resultaten verwacht.

Meer informatie

]]>
news-7671 Tue, 07 Sep 2021 12:41:03 +0200 12 jonge onderzoekers gaan (bio)medisch en gezondheidsonderzoek doen dat buiten de gebaande paden ligt https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/12-jonge-onderzoekers-gaan-biomedisch-en-gezondheidsonderzoek-doen-dat-buiten-de-gebaande-paden-li/ Het ZonMw-programma Off Road geeft met een subsidie ook dit jaar jonge wetenschappers de kans om onderzoek te doen in medisch en/of gezondheidsonderzoek. Dit onderzoek ligt buiten de gebaande paden en heeft als doel nieuwe inzichten en onverwachte doorbraken voor de gezondheidszorg en zorginnovatie te bewerkstelligen. Wat maakt deze subsidie bijzonder?

Bijzonder aan deze subsidie is dat er geen vooronderzoek vereist is en dat er niet gekeken wordt naar eerdere prestaties van de onderzoeker. Het gaat om het onconventionele idee en ligt buiten de gebaande paden. Uiteraard moet de onderzoeker wel aangeven hoe hij of zij tot het idee is gekomen, wat het doel is en helder beschrijven op welke manier het wordt onderzocht. Het betreft hier fundamenteel onderzoek dat aan het begin zit van de ontwikkeling van nieuwe kennis.

Eindresultaat niet te voorspellen

We verwachten dat enkele van deze experimentele onderzoeken resulteren in baanbrekende ontdekkingen en accepteren dat dit voor een deel van de Off Road-projecten niet zal gelden (High Risk - High Gain projecten).We beseffen dat het gaat om risicovol onderzoek waarbij het eindresultaat niet te voorspellen is. ZonMw accepteert dit risico om enerzijds jonge onderzoekers uit te dagen en anderzijds doorbraken mogelijk te maken.

De 12 onderzoekers die dit jaar de uitdaging aan gaan zijn:


Dr. Callista Mulder, Amsterdam UMC
De biologische klok in zaadcelvorming

Dr. Tom Houben, Maastricht Universiteit
Het bestrijden van verroeste vetten als onconventionele benadering om de doeltreffendheid van antidepressiva te verbeteren

Dr. Anouk Schrantee, Amsterdam UMC
Het rustende brein: hoe neurometabolisme ten grondslag ligt aan fluctuaties in het hersennetwerk

Dr. Christian Greve, UMCG
Computersimulaties ter bepaling van het risico op een terugval na klompvoet behandeling

Dr. Jung-Chin Chang (m), Amsterdam UMC
Leren van muizen: stopt jeuk bij leverziekten met goede gal?

Dr. Jorge Dominguez Andres, Radboud UMC
Immuunherkenning van vermeende buitenaardse microbiële structuren

Dr. Tim Snijders, Maastricht Universiteit Medisch Centrum
Sauna behandeling om spiermassa verlies tijdens veroudering tegen te gaan

Dr. Willem Velema, Radboud Universiteit
De oorsprong van mutaties herleiden in resistente bacteriën

Dr. Annie Yang, Radboud UMC
Sterfte uitbuiten om een veilig en effectief malariavaccin te maken

Dr. Mathis Funk, Erasmus MC
Hoe evolueren vogelgriepvirussen spontaan in gevaarlijkere varianten?

Dr. Tom Schirris, Radboud UMC
MitoCarrier-Glo: hoe geneesmiddelen metabolieten transport in mitochondriën beïnvloeden

Dr. Ahmed Mahfouz, Leiden UMC
Een celltype en populatie specifieke immunologische respons op adjuvanten voorspellen

Meer informatie

 

]]>
news-7667 Tue, 07 Sep 2021 10:00:00 +0200 Meer dan 80% publicaties NWO en ZonMw Open Acces https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/meer-dan-80-publicaties-nwo-en-zonmw-open-acces/ 85% van de publicaties die voortkomen uit financiering van NWO in 2020 zijn open Acces beschikbaar. Voor ZonMw is dit percentage met 83% nagenoeg gelijk. Dat blijkt uit de tweejaarlijkse Open Acces Monitor die in opdracht van de onderzoeksfinanciers door het CWTS is uitgevoerd. NWO en ZonMw zetten zich al lange tijd in voor de transitie naar Open Science. Sinds de introductie van het Open Science beleid bij NWO en ZonMw in 2009 is een enorme vooruitgang geboekt. Zij blijven streven naar 100% Open Acces voor publicaties en voor onderzoeksdata zover dat mogelijk is.

Het CWTS onderzocht de voortgang. Belangrijkste conclusies zijn:

  • Van de in 2020 gefinancierde publicaties voortkomend uit NWO financiering is 85% Open Acces beschikbaar: hetzij via de platforms van de uitgever (gouden route) of via een repository (de groene route). Voor ZonMw is dat 83%. Dat is een groei van respectievelijk 17% en 23% ten opzicht van de vorige monitor in 2018.
  • Het aandeel publicaties in volledig gouden tijdschriften evenals het aantal publicaties in hybride tijdschriften neemt toe. Dit laatste als gevolg van de succesvolle Open Acces overeenkomsten van de VSNU met grote uitgevers.
  • Er zijn geen grote verschillen tussen de Open Acces scores van universiteiten. Binnen vakgebieden zijn wel verschillen in de gekozen routes. Onderzoekers in de exacte- en natuurwetenschappen kiezen vaker voor de groene route. In de biomedische wetenschappen is het publiceren in full gold Open Acces meer gemeengoed.

Caroline Visser, verantwoordelijk voor Open Science in de raad van bestuur van NWO: “Het is fantastisch dat 85% van het door NWO gefinancierde onderzoek inmiddels open beschikbaar is. Open Science leidt tot grotere vindbaarheid, zichtbaarheid en toegankelijkheid van onderzoeksresultaten en dus tot meer impact. Zowel in de wetenschap als in de maatschappij. In samenwerking met Nederlandse wetenschappelijke instellingen en medische centra hebben we veel bereikt en hoewel – zoals vaak – de laatste stappen misschien de lastigste zijn: we blijven streven naar 100%. En dat is realistisch. Immers: het delen van een artikel via de groene route zoals door alle instellingen mogelijk gemaakt, is altijd een optie. We gaan onderzoekers daar ook meer nadrukkelijk op wijzen en aan de voorwaarde tot Open Acces publiceren houden”.

“Als onderzoeksfinanciers vinden we Open Acces belangrijk,” vult Jeroen Geurts aan, bestuursvoorzitter van van ZonMw en lid van de raad van bestuur van NWO, “want het vergroot de impact van onderzoek, verbetert de kwaliteit vanwege de transparantie en bevordert internationaal samenwerken. Daarom stellen we eisen aan het onderzoek dat we financieren. Maar we nemen ook stappen om onderzoekers daarbij te helpen. Daarom zijn NWO en ZonMw op 1 april van dit jaar lid geworden van Europe PMC (PubMed Central), een Open Science platform dat een wereldwijde collectie van wetenschappelijke artikelen en andere onderzoeksresultaten onderhoudt. Onderzoekers van NWO en ZonMw-gefinancierd onderzoek op het terrein van de levens- en medische wetenschappen kunnen nu hun publicaties op één centrale plek met een wereldwijd publiek te delen. Dit lidmaatschap van Europe PMC is een volgende stap naar 100% Open Acces publiceren”.

Open Science is de beweging die staat voor een meer open en participatieve onderzoekspraktijk waarbij publicaties, data, software en andere vormen van wetenschappelijke informatie in een zo vroeg mogelijk stadium gedeeld worden en voor hergebruik beschikbaar gesteld worden. Open Science leidt tot meer impact, zowel op wetenschap als op maatschappij. NWO en ZonMw vinden dat publiek gefinancierd onderzoek open beschikbaar moet zijn en dragen daarom actief bij aan de transitie naar Open Science. In dat kader sloten zij zich in 2019 ook aan bij cOAlitie S, een samenwerkingsverband van internationale onderzoeksfinanciers die als doel hebben de transitie naar 100% Open Acces publiceren te versnellen. Het op Plan S gebaseerde Open Acces beleid van NWO en ZonMw is ingevoerd met ingang van 1 januari 2021.  

Meer informatie

]]>
news-7522 Mon, 19 Jul 2021 09:20:15 +0200 NWO lanceert nieuwe NWA-call over acceptatie van proefdiervrije modellen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-lanceert-nieuwe-nwa-call-over-acceptatie-van-proefdiervrije-modellen/ Hoe stimuleren we acceptatie en implementatie van bestaande proefdiervrije modellen? Deze vraag staat centraal in de nieuwe call die de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) heeft gepubliceerd, waarmee bijna 2,9 miljoen euro beschikbaar komt voor onderzoek door brede consortia van onderzoekers en maatschappelijke partners. ZonMw voert deze call for proposals in samenwerking met NWO uit. Blootstelling chemische stoffen

De mens wordt dagelijks aan tal van chemische stoffen blootgesteld, die voorkomen in bijvoorbeeld geneesmiddelen, cosmetica en het milieu. Om de mens te beschermen tegen de mogelijke gevaren van deze stoffen, is een goede beoordeling van de veiligheid van een stof noodzakelijk.

Transitie naar proefdiervrije modellen

Tot op heden worden hierbij veelal proefdieren gebruikt. Dit proefdiergebruik ondervindt steeds meer kritiek, zowel vanuit een maatschappelijk als wetenschappelijk oogpunt. Denk hierbij aan dierenwelzijn en de vertaalbaarheid van dier op mens. Meerdere partijen zetten zich in om de transitie naar proefdiervrije modellen voor de veiligheidsbeoordeling van stoffen te versnellen. Ook zijn er al talloze bestaande proefdiervrije modellen.

Desondanks blijft het brede gebruik van proefdiervrije modellen achter. Er zijn namelijk veel actoren betrokken rondom dit thema, zoals de maatschappij, de wetenschap, wet- en regelgeving en het bedrijfsleven. Elk van hen brengt eigen motieven, overtuigingen en belangen met zich mee. Daarom vraagt het accepteren en het implementeren van proefdiervrije modellen om extra inzet, flexibiliteit en vertrouwen. Door al deze partijen uit te nodigen om deel te nemen in consortia, stimuleren we dat bestaande proefdiervrije modellen worden ingezet voor een betrouwbare voorspelling van effecten op de gezondheid van de mens.

Meer informatie over de NWA-call 'acceptatie van proefdiervrije modellen'

]]>
news-7492 Wed, 14 Jul 2021 09:04:00 +0200 78 ervaren onderzoekers ontvangen NWO-Vidi subsidie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/78-ervaren-onderzoekers-ontvangen-nwo-vidi-subsidie/ De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft 78 ervaren onderzoekers een Vidi-financiering van 800.000 euro toegekend, 15 daarvan vallen onder het ZonMw werkterrein. Hiermee kunnen zij de komende vijf jaar een eigen, vernieuwende onderzoekslijn ontwikkelen en een onderzoeksgroep opzetten. Wat gaan de laureaten onderzoeken?

De laureaten gaan met het geldbedrag onder andere onderzoeken hoe ons zelfbeeld ons geheugen vervormt en zo tot slechtere financiële beslissingen leidt. De Vidi wordt ook ingezet om te onderzoeken wat de implicaties van interacties tussen luchtwegvirussen zijn voor het vaccinatiebeleid. Een ander onderzoek zal zich richten op de beoordeling van de veiligheid van bruggen, op basis van satellietgegevens.  

NWO-Talentprogramma

Vidi is gericht op ervaren onderzoekers die na hun promotie al een aantal jaren succesvol onderzoek hebben verricht. Vidi maakt samen met de Veni- en Vici-beurzen deel uit van het NWO-Talentprogramma (voorheen: de Vernieuwingsimpuls). Binnen het Talentprogramma zijn onderzoekers vrij om hun eigen onderwerp voor financiering in te dienen. Op deze manier stimuleert NWO nieuwsgierigheidsgedreven en vernieuwend onderzoek. NWO selecteert onderzoekers op basis van de kwaliteit van de onderzoeker, het innovatieve karakter van het onderzoek, de verwachte wetenschappelijke impact van het onderzoeksvoorstel en mogelijkheden voor kennisbenutting.

Meer informatie

 

 

]]>
news-7479 Thu, 08 Jul 2021 09:15:00 +0200 Nieuwe planning Veni-rondes: eenduidigheid in alle domeinen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-planning-veni-rondes-eenduidigheid-in-alle-domeinen/ De planning voor dit NWO-Talentenprogramma wordt in 2022 weer volledig gelijk getrokken, precies zoals die was voor alle verschuivingen van afgelopen jaar door de coronacrisis en hack bij NWO. Ook zet NWO een stap in meer eenduidigheid in haar procedures; een wens die in het veld al lange tijd leeft. De verplichte vooraanmelding geldt voortaan binnen de Veni, waarmee een volgende stap is gezet voor het beperken van de aanvraagdruk. Gezamenlijke startmoment

Er is met de NWO-domeinen gekeken naar het beste gezamenlijke startmoment van de nieuwe rondes in 2022. Daarbij is rekening is gehouden met de wens om geen overlap van rondes te creëren of opnieuw veranderingen in de reeds lopende beoordelingsprocedures door te voeren.

Het besluit over de Veni 2021 van de wetenschapsdomeinen ZonMw en ENW is komende december, die van SGW en TTW staat gepland in april volgend jaar. NWO realiseert zich dat de Veni-aanvragers van de domeinen ZonMw en ENW langer moeten wachten dan ze waarschijnlijk hadden gehoopt.

Planning voor alle domeinen

De nieuwe Veni-planning voor alle domeinen ziet er als volgt uit:
•    Deadline (verplichte) vooraanmelding dinsdag 6 september 2022
•    Deadline uitgewerkte aanvragen dinsdag 24 januari 2023
•    Het besluit over de Veni aanvragen ronde 2022 vindt in juni 2023 plaats.

De peildatum blijft gehandhaafd op 1 januari 2022. Dat betekent dat de Veni-ronde 2022 open staat voor onderzoekers die op 1 januari 2022 maximaal drie jaar geleden gepromoveerd zijn. Ook onderzoekers die promoveren tussen 1 januari en 6 september 2022 komen in aanmerking voor deze ronde.

Meer informatie

]]>
news-7408 Mon, 21 Jun 2021 13:40:53 +0200 Wetenschapstalenten naar buitenlandse topinstituten https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wetenschapstalenten-naar-buitenlandse-topinstituten/ 31 onlangs gepromoveerde onderzoekers gaan onderzoek doen aan buitenlandse onderzoeksinstellingen met een Rubicon-financiering van NWO. Het programma Rubicon is bedoeld om jonge, veelbelovende wetenschappers de mogelijkheid te geven internationale onderzoekservaring op te doen. Hiermee kunnen wetenschappers tot 24 maanden onderzoek doen aan een buitenlandse onderzoeksinstelling. De hoogte van de financiering is afhankelijk van de gekozen bestemming en de duur van het verblijf.

Deze 10 projecten gaan een bijdrage leveren aan gezondheidsonderzoek en zorginnovatie:

  • Onverwachte speler in de hersenontwikkeling Dr. M. Brouwer, Radboud Universiteit Nijmegen -> België ->Vlaams Instituut voor Biotechnologie -> 24 maanden
  • Een Lassa vaccine; bescherming tegen een dodelijk virus van een ongewenste huisgast Drs. P.J.M. Brouwer, Amsterdam UMC (locatie AMC) - > Verenigde Staten -> The Scripps Research Institute, Department of Integrative Structural and Computational Biology, 24 maanden
  • Hersenleeftijd en de geestelijke gezondheid van jongeren L.K.M. Han MSc, Amsterdam UMC (Locatie AMC) -> Australië -> Melbourne University -> 24 maanden
  • Op zoek naar nieuwe behandelingen voor nierziekten W. Hoepel MSc, Universiteit van Amsterdam -> Verenigd Koninkrijk -> Cambridge University -> 24 maanden
  • Stresstest voor hart- en vaatziekten Dr. A. de Jong, Leids Universitair Medisch Centrum -> Verenigde Staten -> NYU Grossman School of Medicine -> 24 maanden
  • Een digitale tweeling die artsen helpt bij het vinden van de optimale therapie Dr. L.M. van Loon, Universiteit Twente -> Australian National University -> 24 maanden
  • Hoe denken wij aan onze stap? Dr. C. McCrum, Maastricht University -> België -> KU Leuven -> 16 maanden
  • Kunstmatige intelligentie voor borstkankerscreening Dr. R. van der Sluijs, Universiteit Utrecht -> Verenigde Staten -> Stanford University – Radiology -> 18 maanden
  • Cel stress als veroorzaker van kanker Dr. A. Steins, Universiteit van Amsterdam -> Australië -> Australian National University, College of Health and Medicine -> 24 maanden
  • Bloedplaatjes en het risico op veneuze trombose Drs. J. Tilburg, Leiden Universiteit Medisch Centrum -> Verenigde Staten -> Boston Children’s Hospital/Harvard Medical School -> 24 maanden

Zij gingen hen voor

Een aantal onderzoekers die met een Rubicon-beurs de wijde wereld in zijn gegaan, vloggen over hun ervaringen in het buitenland. Een aantal van de vlogs zijn opgenomen voor de aanvang van de covid-19 pandemie, maar ook tijdens de pandemie heeft er onderzoek doorgang gevonden. Bekijk hoe deze onderzoekers hun onderzoekservaring in het buitenland hebben beleefd.

Meer informatie

]]>
news-7384 Mon, 21 Jun 2021 10:18:00 +0200 ZonMw investeert in bruggenbouwers die kliniek en onderzoek met elkaar verbinden https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-investeert-in-bruggenbouwers-die-kliniek-en-onderzoek-met-elkaar-verbinden/ Met elk een subsidie van maximaal 200.000 euro uit het programma Klinische Fellows gaan 5 jonge gepromoveerde clinici hun eigen wetenschappelijke onderzoekslijn opzetten. Ook zullen zij met hun onderzoeksproject een brug creëren tussen kliniek en wetenschappelijk onderzoek. De onderzoekers gaan zich bezig houden met betere keuzen voor de behandeling van patiënten gediagnosticeerd met een voorstadium van baarmoederhalskanker, betere therapiekeuzes voor patiënten met darmziekten zoals de ziekte van Crohn, meer kennis van de ziekte reumatoïde artritis (RA) sneller herstel na een herseninfarct, en gepersonaliseerde counseling en zorg voor ouders die met een vroeggeboorte te maken krijgen.

Dit jaar was er vanuit de ZonMw programma’s DoelmatigheidsOnderzoek en Goed Gebruik Geneesmiddelen extra budget beschikbaar om ieder één talentvolle jonge medische specialist een Klinische Fellowship te bieden.

Overzicht van de projecten (alfabetisch op naam):

  • Dr. E.M.G. (Edith) van Esch (Catharina Ziekenhuis) - Validation and implementation of prognostic immunological factors for clinical responses to imiquimod therapy in patients with cervical high grade squamous intraepithelial lesions (Goed Gebruik Geneesmiddelen)
  • Dr. E.A.M. (Noortje) Festen (UMC Groningen) - Improving treatment for IBD by translating basic biology into treatment choices
  • Dr. R. (Rachel) Knevel (Leids Universitair Medisch Centrum) - Using a big data approach to divide the syndrome Rheumatoid Arthritis into homogenous subsets
  • Dr. B. (Bob) Roozenbeek (ErasmusMC) - Prehospital triage of patients with suspected stroke symptoms: development, implementation and evaluation of a decision support tool (Doelmatigheidsonderzoek)
  • Dr. E.J.T. (Joanne) Verweij (Leids Universitair medisch Centrum) - On the limits of neonatal viability: the ethics of changing towards an individualized prognosis-based approach

Een Klinisch Fellowship is een persoonsgebonden stimuleringssubsidie voor een gepromoveerde en gespecialiseerde clinicus die klinisch werk wil blijven combineren met wetenschappelijk onderzoek. De clinicus kan met dit fellowship een start maken met het opzetten van een eigen onderzoekslijn. Het programma is voor clinici die nog min of meer aan het begin van hun wetenschappelijk carrière staan.

Meer informatie

]]>
news-7336 Fri, 11 Jun 2021 09:34:00 +0200 Parel voor onderzoek naar het hart als defibrillator https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/parel-voor-onderzoek-naar-het-hart-als-defibrillator/ Op 10 juni ontving dr. Daniël Pijnappels (LUMC) een Parel voor zijn onderzoek naar het hart als defibrillator. Het begon met de ingeving dat het hart zelf een ritmestoornis zou moeten kunnen stoppen. Mede dankzij een ZonMw-subsidie is dat inmiddels bij proefdieren gelukt: het hart herstelt het gezonde hartritme met zelfopgewekte elektriciteit. Pijnappels’ onderzoek richt zich onder meer op boezemfibrilleren, een hartritmestoornis waar ruim 300.000 Nederlanders last van hebben. De behandeling bestaat onder andere uit medicijnen. Bij onvoldoende resultaat kan het normale hartritme hersteld worden door het toedienen van een elektrische schok (cardioversie). Dit is pijnlijk en daarom moeten patiënten hiervoor eerst in het ziekenhuis in slaap worden gebracht. Helaas is het effect van de procedure vaak tijdelijk, waardoor herhaling nodig is.

Pijnloos stoppen

Het zou veel mooier zijn als het hart zelf in staat was om de hartritmestoornis te herstellen, bedacht bioloog dr. Daniël Pijnappels (LUMC) in 2011. Dat moest in principe mogelijk zijn door gebruik te maken van de elektriciteit die het hart normaal gesproken opwekt om de hartspier te laten samentrekken. ‘Het hart als defibrillator zou pijnloos zijn voor de patiënt, want van de elektrische stroompjes die elke hartslag vergezellen merk je ook niets’, licht hij toe. De vraag was: hoe kun je het hart zo sturen dat het op het juiste moment en de juiste plek de benodigde elektriciteit opwekt? Pijnappels vond het antwoord in lichtgevoelige eiwitten afkomstig van algen.

Eiwitten uit algen

Met een nieuwe methode genaamd optogenetica is het mogelijk om lichtgevoelige eiwitten in cellen in te brengen. ‘Vervolgens kun je een specifiek proces in de cel sturen met licht’, legt Pijnappels uit. ‘Zo kun je met bepaalde lichtgevoelige eiwitten afkomstig uit algen met licht beïnvloeden wanneer en waar de hartcellen elektriciteit produceren en hoeveel.’ Pijnappels bemachtigde een Vidi-subsidie van ZonMw, waarna een team van onder meer wiskundigen, ingenieurs, biologen en artsen aan de slag ging.

LED-lampje

Na succesvolle experimenten met hartcellen in een kweekschaaltje volgde de stap naar een dier. Dat vroeg om een speciaal LED-lampje: met voldoende lichtopbrengst, maar wel heel klein en zonder veel warmteproductie. ‘De afdeling Micro-elektronica van de TU Delft wilde ons hierbij helpen’, vertelt Pijnappels. En met succes: de ingenieurs ontwikkelden in rap tempo het benodigde lampje. Daarmee kon de stap naar een levende rat gezet worden. ‘Het was een geweldig moment toen bleek dat het inderdaad mogelijk was de hartritmestoornis automatisch te beëindigen, zonder een zware elektrische schok’, zegt Pijnappels.

Vervolgonderzoek

Uiteindelijk is het natuurlijk de bedoeling dat patiënten van de behandeling gaan profiteren. Pijnappels is daarom druk bezig met vervolgonderzoek, waarvoor onder andere een grote Europese subsidie is verkregen. ‘Het liefst willen we het hart laten defibrilleren zonder dat daarvoor een LED-lampje nodig is’, licht hij toe. ‘In plaats van licht zou dan het optreden van de hartritmestoornis zelf de trigger moeten zijn. Dan is het hart echt een biologische defibrillator geworden.’

Meer informatie

 

]]>
news-7276 Wed, 19 May 2021 15:44:00 +0200 Proefdiervrije innovaties versnellen en kansen verzilveren https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/proefdiervrije-innovaties-versnellen-en-kansen-verzilveren/ Vandaag ontving minister Carola Schouten van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van Jeroen Geurts, voorzitter van ZonMw, een verkenning voor een Nederlands onderzoeksprogramma voor proefdiervrije innovaties. Jeroen Geurts benadrukte de conclusie uit de verkenning dat meer coördinatie en investeringen in onderzoek zullen helpen de transitie naar proefdiervrije innovatie te versnellen. De verkenning is een initiatief van ZonMw en het NCad. ZonMw en het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) voerden de verkenning uit. Zij zijn beiden partners in het programma Transitie naar Proefdiervrije Innovatie (TPI). Dit TPI-programma wordt geregisseerd en gefaciliteerd door het ministerie van LNV.

Minister Schouten: ‘De afgelopen 2,5 jaar is door TPI de transitie naar proefdiervrije innovatie een flinke stap verder gebracht. Onderzoekers, financiers, beoordelaars, NGO’s, ondernemers én beleidsmakers met hetzelfde doel, weten elkaar al steeds beter te vinden. Tegelijkertijd begrijp ik dat de ambitie hoog is en dat we sneller vooruit willen. Het is daarom goed dat ZonMw en NCad nadenken over hoe we TPI verder kunnen vormgeven in de toekomst. Ook de komende jaren blijft ieders inzet nodig om uiteindelijk zoveel als verantwoord is, proefdiervrij te kunnen zijn, en deze verkenning helpt daarbij.’

Meer coördinatie en investeringen in de keten van proefdiervrije innovatie

De aanleiding voor de verkenning was de constatering van ZonMw en het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) dat met het huidige tempo de transitie naar proefdiervrij onderzoek langzaam gaat. Ondanks dat er op veel plekken in Nederland gewerkt wordt aan organen-op-een chip en andere proefdiervrije modellen, is daadwerkelijk toepassing daarvan nog niet altijd mogelijk. Wil Nederland de ingezette transitie naar proefdiervrij onderzoek versnellen, dan zijn er extra coördinatie tussen en investeringen van alle betrokken partijen in de keten nodig: overheden, onderzoeksinstellingen en bedrijven.

Een cruciale rol voor de nieuwe generatie

ZonMw en NCad adviseren om extra in te zetten op innovatie, toepassing en onderwijs.
‘Om de transitie naar dierproefvrije wetenschap succesvol te maken, is een forse investering in de wetenschap nodig’ stelt Henk Smid (voorzitter NCad) als mede-initiatiefnemer. Dan versnelt de ontwikkeling van nieuwe proefdiervrije modellen. De implementatie van bestaande proefdiervrije methoden vraagt ook om extra aandacht. Een van de belangrijke fasen daarin is inzicht krijgen in hoe innovaties zonder proefdieren geïmplementeerd kunnen worden: hoe zijn ze te valideren of kwalificeren als werkzaam of veilig? Daarmee kunnen de kansen die er liggen sneller verzilverd worden. De nieuwe generaties onderzoekers spelen een cruciale rol in de versnelling van de transitie. Onderwijs in het gedachtengoed en de methoden van proefdiervrij onderzoek helpt hen om verantwoorde keuzes te maken voor hun onderzoeksopzet. Zij kunnen zo de kwaliteit en relevantie van hun onderzoek verhogen, én vertaling van hun resultaten naar de mens verbeteren.

Een toekomst met zo min mogelijk proefdieronderzoek?

De komende maanden zal ZonMw gebruiken om de adviezen uit de verkenning verder uit te werken tot een strategische agenda en een strategie voor financiering waarbij ZonMw streeft naar breed gedragen onderzoeks- en innovatieconsortia. Ook zullen ZonMw en NCad inzetten op een sterkere positionering en profilering van proefdiervrij onderzoek, om kennis sneller te delen en initiatieven beter met elkaar te verbinden.
Jeroen Geurts en Henk Smid hopen dat de aanbieding van de verkenning aan minister Carola Schouten voor een verdere versnelling van de ingezette transitie naar onderzoek zonder proefdieren. En ze hopen dat een nieuw kabinet overweegt daar ook haar bijdrage aan te leveren. ‘ZonMw ziet uit naar een toekomst waarin het werken met proefdieren is geminimaliseerd, zonder dat er onverantwoordelijke risico’s worden genomen ten aanzien van de kwaliteit van het onderzoek. ‘We hebben snel meer kennis nodig om goede alternatieven te creëren’ benadrukt Jeroen Geurts.

Meer informatie

  • Verkenning naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een Nederlands onderzoeksconsortium ter bevordering van dierproefvrije innovaties.
  • Transitie Proefdiervrije Innovatie TPI, het programma voor de Transitie Proefdiervrije Innovatie, wil de transitie naar proefdiervrije innovatie versnellen. Het TPI programma wordt gedragen door partners uit de publieke en private sector en maatschappelijke organisaties.
  • Meer Kennis met Minder Dieren ZonMw stimuleert al 20 jaar innovaties die bijdragen aan het beantwoorden van wetenschappelijke vragen zonder dierproeven en zet in op het 3V-beleid (Vervangen, Verminderen en Verfijnen). We doen dit onder andere met het programma Meer Kennis met Minder Dieren.
  • Nationaal Comite advies dierproevenbeleid (NCad) Het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) is ingesteld voor de bescherming van dieren die worden gebruikt voor wetenschappelijke doeleinden en voor onderwijs.

De verkenning is tot stand gekomen met de medewerking van deskundigen die werkzaam zijn bij: RIVM, VUmc / ACTA, Stichting Proefdiervrij, Leids Universitair Medisch Centrum, ministerie van Economische Zaken en Klimaat, ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij, Francis Crick Institute, TNO, KNAW, Biomedical Primate Research Centre (BPRC), Institute for human Organ and Disease Model Technologies (hDMT), de Nierstichting, Hoge School Utrecht, Health~Holland, Universiteit Maastricht, Radboud UMC, Erasmus MC en Universiteit Utrecht.

]]>
news-7195 Fri, 23 Apr 2021 10:45:00 +0200 Industrie en wetenschap gaan samen proefdiervrije innovaties ontwikkelen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/industrie-en-wetenschap-gaan-samen-proefdiervrije-innovaties-ontwikkelen/ Twee Nederlandse onderzoeksgroepen gaan samen met de industrie proefdiervrije innovaties ontwikkelen via de ZonMw-subsidieoproep Create2Solve. De projecten richten zich de komende vijf jaar op een 3D-model van menselijke hersencellen en op een betere testmethode voor de toxische dosis van stoffen. De projecten dragen bij aan het beperken van proefdiergebruik in zowel de industrie als de wetenschap. De geselecteerde projecten: een betere testmethode voor de toxische dosis van stoffen


Een van de onder voorbehoud gehonoreerde projecten is van dr. Nynke (N.I.) Kramer (Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences), in samenwerking met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de private partners Vivaltes en Toxys. Dit project richt zich op het ontwikkelen van een robuuste proefdiervrije testmethode om de toxische dosis van moeilijk oplosbare stoffen vast te stellen. ‘’Door het meer betrouwbaar maken van proefdiervrije testmethodes, zullen eindgebruikers hier ook meer vertrouwen in krijgen en dit toepassen als alternatief voor dierproeven’’ zegt Nynke Kramer.

Het project gaat een oplossing bieden voor Challenge 1, de probleemstelling die eerder is opgesteld door het consortium bestaande uit Shell, Sabic en LyondellBasell. De vraagstellingen zijn daarmee door de eindgebruikers zelf opgesteld. ‘’Hierdoor zijn de uitkomsten van het project ook echt iets waar de eindgebruikers wat aan hebben’’ zegt Nynke Kramer. ‘’Zo zouden we sneller kunnen komen tot een proefdiervrij tijdperk in de toxicologie’’. Ook zal het project het aantal dierproeven aanzienlijk beperken door niet alleen de focus op de wetenschap te leggen. James Wheeler, Senior Eco-Toxicologist bij Shell, zegt: ‘’Het samenbrengen van meerdere partijen schept een ideale situatie voor succes en implementatie van proefdiervrije innovaties in zowel de praktijk als op internationaal beleidsniveau.’’  

Een 3D-model van menselijke hersencellen


Het tweede onder voorbehoud gehonoreerde project is van dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC) in samenwerking met de private partner Core Life Analytics. Het richt zich op het ontwikkelen van een proefdiervrij 3D-model met menselijke hersencellen dat zal bijdragen aan medicijnontwikkeling en onderzoek. ‘’Zeker voor complexe hersenaandoeningen die moeilijk in proefdiermodellen te onderzoeken zijn, is het van groot belang om onderzoek te doen met menselijk materiaal’’ zegt Femke de Vrij.

Hiermee gaat dit project een oplossing bieden voor Challenge 2, de probleemstelling die is opgesteld door het consortium bestaande uit Charles River Laboratories en Danone Nutricia Research. De opzet van het project wordt gezien als hoopgevend voor medische toepassingen. Het combineren van de diepgaande academische kennis met de input van de toepassingsgerichte industrie, zal leiden tot modellen die gebruikt kunnen worden voor de succesvolle ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. Daarnaast opent de samenwerking met de industrie nieuwe deuren. ‘’Opschaling van experimenten en grootschalige data-analyse is nu mogelijk, waar een academische onderzoeksgroep doorgaans zelf geen capaciteit voor heeft’’ zegt Femke de Vrij.

Create2Solve


Met de subsidieoproep Create2Solve, onderdeel van het programma ‘Meer Kennis Met Minder Dieren’, organiseert ZonMw, samen met het bedrijfsleven, vraag gestuurd onderzoek naar proefdiervrije innovaties. Hiermee ondersteunt ZonMw de ontwikkeling van impactvolle, proefdiervrije innovaties die moeten leiden tot verkoopbare methoden, modellen en/of diensten. De financiering voor Create2Solve is afkomstig van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en de Stichting Proefdiervrij.

In juli 2019 eindigde fase 0 van Create2Solve. In deze fase werden twee vraagstukken, de zogeheten Challenges, van twee consortia van bedrijven geformuleerd tot een subsidieoproep. Kennisinstellingen konden in samenwerking met een private partner een projectvoorstel indienen voor de challenges. Drie ‘proof-of-concept’-projecten gingen door naar fase 1 in december 2019. In de huidige fase 2, zijn er twee van deze projecten, één per challenge, geselecteerd om hun voorstellen te ontwikkelen tot een proefdiervrije innovatie, samen met de betrokken private partijen. De projectgroepen ontvangen ieder één miljoen euro en krijgen maximaal vijf jaar de tijd om hun project uit te voeren.

Samenvattingen van de projecten

Project Challenge 1: Better in-vitro Dosing (BID): Framework and technology development for improving the quality of in vitro data - dr. Nynke (N.I.) Kramer (Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences)

(Private) partners: Vivaltes, Toxys en RIVM
Challenge-houders: Shell, Sabic en LyondellBasell

Om dierproeven te verminderen, worden in vitro celsystemen ingezet om de toxische dosis van een test stof vast te stellen. Normaal wordt de nominale concentratie (de hoeveelheid toegevoegde stof gedeeld door het volume medium) gebruikt om concentratie-effect relaties vast te stellen. Dit leidt echter tot slechte voorspellingen van de toxische dosis in dier en mens van vluchtige, lipofiele en instabiele stoffen omdat maar een kleine fractie van deze stoffen bij de cellen komen. Om verdamping, afbraak en binding aan plastic en plasma eiwitten in vitro van deze stoffen onder controle te houden, willen we in dit project gebruik maken van gesloten glazen potjes en welplaten die gedoseerd worden middels een polymeer (genaamd ‘partition-controlled dosing’). We hebben een beslisboom ontwikkeld die aanduidt onder welke omstandigheden het verstandig is om deze technieken te gebruiken.

Project Challenge 2: 3D MICro-brains: An animal-free human 3D cortical network platform for screening myelination and inflammation phenotypes. 3D Myelination & Inflammation Cortical network platform (3D MICro-brains) - dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC)

Private partner: Core Life Analytics
Challenge-houders: Charles River Laboratories en Danone Nutricia Research

Recente ontwikkelingen in geïnduceerde pluripotente stamcel (iPSC) technologie maken het mogelijk om celtype-specifieke humane celkweekmodellen te implementeren voor onderzoek en medicijnontwikkeling. In dit project ontwikkelen onderzoekers een 3D-model met menselijke hersencellen die de complexe structuur van de hersenen in vroege ontwikkeling nabootsen. Deze micro-hersenen (3D MICro-brains) brengen het modeleren van de frontale cortex terug tot de essentie in een formaat van letterlijk een miljoenste van het normale hersenvolume. Het platform bevat alle relevante hersenceltypen: functionele neuronen en glia in gelaagde radiale structuren, inclusief astrocyten, myeline-producerende oligodendrocyten en microglia die een cruciale rol spelen bij ontstekingsprocessen in de hersenen. Bovendien is dit model volledig diervrij en draagt zo bij aan de transitie naar proefdiervrij onderzoek. Door de reproduceerbaarheid en schaal van dit platform leent het zich bij uitstek voor geautomatiseerde toepassingen in medicijnontwikkeling en onderzoek, die verder zullen worden uitgewerkt met een bedrijf dat geautomatiseerde hoge-resolutie beeldverwerking toevoegt aan dit project.

Meer informatie:

]]>
news-7146 Mon, 19 Apr 2021 12:00:00 +0200 Parel voor data-goudmijn https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/parel-voor-data-goudmijn/ Welke patiënten met hart- en vaatziekten lopen (opnieuw) risico op een hartinfarct, hartfalen of een beroerte? Wat is de optimale individuele behandeling? Cardioloog prof. dr. Folkert Asselbergs (UMCU) ontving op 15 april de ZonMw Parel voor een dataverzameling die bijdraagt aan het beantwoorden van deze vragen en voor het ontwikkelen van een zelfmanagementplatform. In de afgelopen decennia is veel winst geboekt in de behandeling van hartinfarcten en beroertes. Er komen steeds meer mensen die zo’n ernstige gebeurtenis overleefd hebben. Sommigen krijgen hartfalen of andere problemen, terwijl anderen nog jaren in redelijke gezondheid leven. Om meer zicht te krijgen op de risicofactoren voor toekomstige gezondheidsproblemen, zijn gegevens nodig van zeer veel verschillende mensen met uiteenlopende achtergronden. Asselbergs kreeg in 2011 subsidie uit het ZonMw programma Klinische Fellows om zo’n dataverzameling op te zetten.

Bruggenbouwer

De commissie die de Parel toekent, noemt Asselbergs een ‘bruggenbouwer’ die heeft bijgedragen aan een unieke internationale samenwerking. Inmiddels zijn genetische en klinische gegevens van zo’n 260.000 mensen uit 64 ziekenhuizen gestandaardiseerd opgeslagen en toegankelijk voor onderzoek. Het internationale samenwerkingsverband werkt met zogeheten gefedereerde data-analyses, die de gegevens in het oorspronkelijke ziekenhuis laten. Het analyseprogramma gaat als het ware langs bij alle lokale dataverzamelingen en rapporteert alleen de conclusies. De privacy van patiënten is daardoor gegarandeerd en internationale samenwerking wordt ook juridisch vergemakkelijkt. Er gaan immers geen patiëntgegevens het ziekenhuis uit.

Eerste resultaten

Gebleken is dat niet alle genetische risicofactoren voor het ontstaan van hart- en vaatziekten ook bijdragen aan een verhoogd risico op hernieuwde problemen. Er komt meer zicht op individuele verschillen in de reactie op geneesmiddelen en andere behandelingen, waardoor de behandeling steeds verder geïndividualiseerd kan worden.

Meer informatie

]]>
news-6979 Mon, 01 Mar 2021 08:34:50 +0100 6 wetenschappers ontvangen NWO-Vici voor medische wetenschappen en zorginnovatie (ZonMw) https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/6-wetenschappers-ontvangen-nwo-vici-voor-medische-wetenschappen-en-zorginnovatie-zonmw/ 6 vooraanstaande wetenschappers ontvangen ieder 1,5 miljoen euro van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Met deze Vici-beurs kunnen ze de komende vijf jaar een vernieuwende onderzoekslijn ontwikkelen op het terrein van medisch onderzoek en zorginnovatie en een eigen onderzoeksgroep opbouwen. Hack NWO

Als gevolg van de hack van NWO, kunnen NWO en ZonMw nu alleen de laureaten bekend maken die bij ZonMw hebben ingediend. Het is nog onbekend wanneer de aanvragers die bij NWO hebben ingediend, geïnformeerd zullen worden over hun Vici-voorstel. 

Vici

Vici is een van de grootste persoonsgebonden wetenschappelijke premies van Nederland en is gericht op gevorderde onderzoekers. De wetenschappers doen op verschillende gebieden onderzoek. Binnen de Vici zijn wetenschappers namelijk vrij om hun eigen onderzoeksproject voor te dragen voor financiering. Deze 6 Vici-laureaten gaan onder meer onderzoeken welke rol etnische achtergrond heeft op het risico om suikerziekte te krijgen, spontane en overgeërfde genetische mutaties en nieuwe benaderingen om te karakteriseren hoe ons afweersysteem verandert na elke influenzavirus infectie en hoe deze veranderingen de virusevolutie beïnvloeden.

Statistieken

Van de 44 bij ZonMw ingediende aanvragen zijn er 15 (34%) door vrouwen en 29 (65%) door mannen ingediend. In totaal kregen 1 vrouwelijke kandidaat en 5 mannelijke kandidaten een beurs toegekend. Het totale honoreringspercentage is 14 procent.

NWO talentprogramma: over de Vici

De Vici-financiering is bestemd voor zeer ervaren onderzoekers die hebben aangetoond met succes een eigen vernieuwende onderzoekslijn tot ontwikkeling te kunnen brengen en die als coach voor jonge onderzoekers kunnen fungeren. Vici biedt de onderzoeker de gelegenheid een eigen onderzoeksgroep op te bouwen, vaak vooruitlopend op een structurele hoogleraarspositie.

De Vici-financiering is een van de drie financieringsvormen van het NWO Talentprogramma. De andere twee instrumenten zijn de Veni-financiering (voor pas gepromoveerden, tot 3 jaar na promotie) en de Vidi-financiering (voor ervaren postdocs, tot 8 jaar na promotie).

De Vici is onderdeel van het NWO Talentprogramma. ZonMw voert deze ronde uit voor het domein van medisch onderzoek en zorginnovatie.

Meer informatie

 

]]>
news-6871 Thu, 04 Feb 2021 10:06:29 +0100 ZonMw Open Competitie: medio juni nieuwe subsidieronde open https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-open-competitie-medio-juni-nieuwe-subsidieronde-open/ Medio juni 2021 kunnen innovatieve teams van onderzoekers weer een projectidee indienen voor de ZonMw Open Competitie. In de huidige situatie wordt er veel van iedereen gevraagd. Daarom bieden we aanvragers geen 2 maar 4 maanden voorbereidingstijd om na opening van de subsidieronde hun projectidee in te dienen. De deadline voor het indienen is medio oktober 2021. ZonMw Open Competitie is specifiek bedoeld voor excellente onderzoeksteams om hun onderzoekslijnen te innoveren voor wat betreft inhoud én samenwerking. Het oogmerk is ruimte creëren voor team science leidend tot synergistische, grensverleggende wetenschap van uitzonderlijke kwaliteit op het (grens)gebied van fundamenteel onderzoek naar gezondheidszorg en innovatie.

De ZonMw Open Competitie is onderdeel van de NWO financieringslijn Vrij Onderzoek. ZonMw voert deze ronde uit voor het domein van medisch onderzoek en zorginnovatie.

Meer informatie

 

 

]]>
news-6817 Thu, 21 Jan 2021 13:36:35 +0100 Cultuurverandering staat centraal op het eerste Recognition & Rewards Festival https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/cultuurverandering-staat-centraal-op-het-eerste-recognition-rewards-festival/ Morgen vindt het eerste Recognition & Rewards Festival plaats; een online evenement voor alle iedereen die geïnteresseerd is in het nieuwe erkennen en waarderen van wetenschap en wetenschappers. De dag staat in het teken van een cultuurverandering waar het Nederlandse wetenschapsveld gezamenlijk aan werkt. Het festival vindt plaats ruim een jaar na de lancering van het landelijke programma voor de brede erkenning en waardering van de verschillende talenten van wetenschappers, ‘Ruimte voor ieders talent. Jeroen Geurts, bestuurslid NWO en bestuursvoorzitter van ZonMw: “Er zijn al goede eerste stappen gezet om talent binnen de universiteiten en onderzoeksinstellingen anders te waarderen. Die komen op dit Festival uitgebreid aan bod, zodat we van elkaar kunnen leren. En natuurlijk kijken we ook vooruit en vragen we ons hardop af wat de volgende cruciale stappen zijn om tot een bredere en betere waardering van wetenschappers te komen.”

Cultuurverandering

Alle ‘Erkennen & Waarderen’-commissies van de Nederlandse universiteiten komen samen bij dit online evenement. Naast de stand van zaken en het toekomstperspectief is er aandacht voor veranderkunde, omdat cultuurverandering essentieel is voor dit onderwerp. In de middag zijn er verschillende workshoprondes, die de deelnemers virtueel kunnen bijwonen. Bijvoorbeeld over het narratief CV, een van de maatregelen waarmee succesvol getest wordt. Geurts: “De eerste bevindingen van het werken met narratieve CV’s zijn goed. De eigen kwaliteiten van een onderzoeker worden zo beter getoetst. Er is niet alleen aandacht voor het aantal publicaties van een persoon, maar ook voor andere vaardigheden zoals leiderschap en onderwijs.”

Aanmelden

Het festival wordt georganiseerd vanuit het Erkennen en Waarderen programma, een samenwerkingsverband van verschillende partijen in de Nederlandse kenniscoalitie: KNAW, NFU, NLU, NWO, VSNU en ZonMw. Deze partijen stonden ook aan de wieg van het landelijke plan om ruimte te geven aan de diverse talenten van wetenschappers. Omdat de huidige maatschappelijke uitdagingen vragen om multidisciplinaire samenwerking door wetenschappers met verschillende kwaliteiten, is er een andere manier van erkennen en waarderen nodig. Het festival is op vrijdag 22 januari van 10:00 uur tot 16:00 uur. Aanmelden of meer informatie is te vinden op de website van Recognitionrewardsfestival.

Meer informatie

 

]]>
news-6625 Mon, 07 Dec 2020 08:08:19 +0100 Nieuw Open Access publicatieplatform voor Horizon 2020 en Horizon Europe gelanceerd https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuw-open-access-publicatieplatform-voor-horizon-2020-en-horizon-europe-gelanceerd/ Vanaf december kunnen onderzoekers gratis hun publicaties open access publiceren op het nieuwe platform Open Research Europe. Het platform van de Europese Commissie moet door Horizon 2020 gefinancierd onderzoek vrij toegankelijk maken en een plek voor onderzoeksdiscussies faciliteren. Ook voor Horizon Europe onderzoekers is het platform gratis.

Het platform wordt bekostigd uit Horizon 2020 en geldt alleen voor onderzoek gefinancierd uit het Europese programma.  Het initiatief maakt het makkelijker om te voldoen aan de open access voorwaarden van de onderzoeksfinanciering. Het platform maakt onderscheid tussen zes vakgebieden: Agricultural & veterinary sciences, Engineering & technology, Humanities & the arts, Medical & health sciences, Natural sciences en Social sciences. Publiceren is gratis en inzendingen zijn mogelijk vanaf december 2020.

Meer informatie

Bron: Neth-er

 

]]>
news-6581 Mon, 30 Nov 2020 11:43:51 +0100 ZonMw zet in op meer transparantie van dierproeven en evalueert eigen Open Science beleid https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-zet-in-op-meer-transparantie-van-dierproeven-en-evalueert-eigen-open-science-beleid/ In 2021 stelt ZonMw twee nieuwe voorwaarden in die de transparantie van proefdieronderzoek en het hergebruik van de kennis ervan verder moeten vergroten. Tegelijkertijd onderzoekt ZonMw de effecten van dit beleid door ervaringen en aanbevelingen op te halen bij betrokken onderzoekers. Met deze kennis kan ZonMw haar eigen beleid aanscherpen en belanghebbenden zoals onderzoeksfinanciers en kennisinstellingen adviseren. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap financiert deze pilot. ZonMw stimuleert Open Science en stelt eisen aan de kwaliteit en relevantie van het onderzoek dat zij financiert. De eisen voor FAIR data en datamanagement moeten ervoor zorgen dat onderzoeksdata beter (her)bruikbaar worden. Om kennis vrij toegankelijk te maken en de impact ervan te vergroten, verplicht ZonMw onderzoekers ook wetenschappelijke publicaties Open Access te publiceren. Nieuw is dat ZonMw bij wijze van proef twee extra voorwaarden voor proefdieronderzoek opneemt in een aantal subsidieprogramma’s. Deze voorwaarden zijn preregistratie van het onderzoeksprotocol vooraf en publicatierichtlijnen voor de verslaglegging van de uitvoering achteraf. Meer transparantie kan voorkomen dat onnodig dubbel onderzoek met proefdieren (vermindering) gedaan wordt en dat de kwaliteit ervan (verfijning) verbeterd kan worden. Met een pilot gaat ZonMw tegelijkertijd de effecten ervan evalueren.

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap financiert deze pilot om onnodige duplicatie van proefdieronderzoek te voorkomen en meer en beter (her)gebruik van de data ervan te vergroten. Transparantie van proefdieronderzoek draagt bij aan de Vermindering, Verfijning en Vervanging (3V’s) van onderzoek met proefdieren.

Met de pilot die bestaat uit interviews en enquêtes met de betrokken onderzoekers, evalueert ZonMw zowel de uitvoering als de effecten van de nieuwe voorwaarden. De nieuwe richtlijnen moeten bijdragen aan de vermindering, verfijning en vervanging van dierproeven, waar ZonMw al 20 jaar aan bijdraagt met het onderzoeksprogramma Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD). Ook worden de effectiviteit van de richtlijnen voor FAIR data en Open Access meegenomen in deze pilot. Met de resultaten ervan zal ZonMw haar beleid waar nodig bijstellen en aanscherpen. De inzichten worden ook gedeeld met wetenschappers, onderzoeksfinanciers en kennisinstellingen (nationaal en internationaal) en moeten concrete aanbevelingen opleveren voor deze partijen.

Meer informatie

]]>
news-6570 Wed, 25 Nov 2020 14:37:18 +0100 Vooraankondiging: najaar van 2021 nieuwe ronde ZonMw Open Competitie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vooraankondiging-najaar-van-2021-nieuwe-ronde-zonmw-open-competitie/ In het najaar van 2021 kunnen aanvragers weer voorstellen indienen voor de ZonMw Open Competitie. De oorspronkelijke datum was februari 2021, maar door de COVID pandemie loopt de huidige ronde uit. We hebben ook voor vervolgronden maatregelen moeten nemen en het tijdpad moeten aanpassen. Meer informatie en het exacte tijdspad met deadlines volgen in 2021.

ZonMw Open Competitie is specifiek bedoeld voor excellente onderzoeksteams om hun onderzoekslijnen te innoveren voor wat betreft inhoud én samenwerking. Het oogmerk is ruimte creëren voor team science leidend tot synergistische, grensverleggende wetenschap van uitzonderlijke kwaliteit op het (grens)gebied van fundamenteel onderzoek naar gezondheidszorg en innovatie.

Meer informatie

]]>
news-6476 Tue, 10 Nov 2020 08:18:55 +0100 Systematisch literatuuronderzoek vervangt, vermindert en verfijnt proefdieronderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/systematisch-literatuuronderzoek-vervangt-vermindert-en-verfijnt-proefdieronderzoek/ Een systematische literatuuranalyse van eerder uitgevoerd proefdieronderzoek stelt onderzoekers in staat de kwaliteit en relevantie van hun eigen onderzoek te verbeteren. En dat is niet het enige voordeel. Uit een casestudie van ZonMw naar 8 jaar financiering voor systematic reviews, blijkt dat onderzoekers ook anders zijn gaan kijken naar proefdieronderzoek. En ze zijn zich bewuster geworden van de verantwoording en uitvoering van proefdieronderzoek. Een systematisch literatuuronderzoek of systematic review geeft onderzoekers een gedegen en volledig overzicht van alle literatuur op het terrein van hun onderwerp. Met die kennis kunnen ze een goede onderbouwde keuze maken voor het diermodel dat ze willen gaan toepassen in hun onderzoek, of dat ze kunnen kiezen voor een proefdiervrij alternatief. Door vooraf beter te inventariseren wat er al gedaan is en wat het beste model is voor het onderzoek, kan de medische wetenschap niet alleen onnodige herhaling van onderzoek voorkomen - ‘research waste’ -maar ook ‘animal waste’, het onnodig gebruik van proefdieren.

Proefdiervrije innovaties en kwaliteit en relevantie van proefdieronderzoek zijn belangrijke speerpunten van het ZonMw onderzoeksprogramma Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD). In samenwerking met het expertisecentrum SYRCLE (Systematic Review Centre for Laboratory Experimention, Radboudumc) ondersteunt ZonMw sinds 2012 het gebruik van systematische literatuurstudies voor proefdieronderzoek. In de periode 2012 tot nu zijn met meer dan 1,4 miljoen euro 88 systematisch literatuurstudies gefinancierd en 21 workshops georganiseerd (ruim 385 deelnemers). SYRCLE verzorgde de workshops en ondersteunde de onderzoekers bij de opleiding en uitvoering. Na acht jaar was het tijd om de balans op te maken.

Impact op het proefdieronderzoek

Met de inzichten van de reviews maken onderzoekers andere en betere keuzen voor de opzet van hun onderzoek, de methoden en diermodellen die ze willen gaan gebruiken. Uit literatuuronderzoek blijkt namelijk dat er nog geregeld een verkeerd diermodel (bijvoorbeeld verkeerde stam) voor een onderzoeksvraag wordt gebruikt. De systematic reviews hebben ook invloed op de uitvoering en rapportage van het proefdieronderzoek. Onderzoekers die zo’n literatuuronderzoek uitvoerden, leggen bijvoorbeeld beter de kenmerken van dieren vast, rapporteren beter over de huisvesting, de gekozen behandeling en de rechtvaardiging van de keuze van het diermodel. Hoogwaardige tijdschriften zijn ook steeds meer bereid de reviews te publiceren en ze hebben steeds meer een hoge citatie-index.

Impact op de onderzoekers en hun vakgebieden

Onderzoekers die een systematic review uitvoeren met ondersteuning van SYRCLE kregen ook de kans om hun wetenschappelijke en interpersoonlijke vaardigheden verder te ontwikkelen. Ze keken na afloop vaak kritischer naar de kwaliteit en de ethische implicaties van hun eigen onderzoek en naar het preklinisch onderzoek in het algemeen. Ook collega’s en vakgenoten profiteerden van hun inzichten en kennis, zodat veranderingen in werkwijzen van onderzoeksteams mogelijk werden. In sommige gevallen leidde dit ertoe dat er geen diermodellen meer werden ingezet en was er meer oog voor proefdiervrije innovaties.
De meerwaarde van het uitvoeren van een systematisch literatuuronderzoek werd ook opgemerkt in de bredere onderzoekgemeenschap. Systematic reviews die door het programma MKMD waren gefinancierd hebben andere nationale en internationale onderzoekers aangezet om een systematisch literatuuronderzoek uit te gaan voeren en andere onderzoeksvragen te stellen.

Weerstand

Niet iedereen is overtuigd van het nut van systematic reviews. Er is hier en daar weerstand bij collega's, begeleiders, referenten en tijdschriftredacteuren. De huidige conventies en cultuur in de preklinische wetenschap lijken daarvoor de belangrijkste oorzaak te zijn. Meer voorlichting over het doel en de meerwaarde van deze reviews zou kunnen helpen. Toch zijn de meeste onderzoekers in het algemeen positief over hun literatuuronderzoek, hoewel een groot aantal zich niet had gerealiseerd hoeveel tijd zo'n project zou kosten. De steun die ze ontvingen van ZonMw en SYRCLE was daarom belangrijk.

Conclusie

Uit de casestudie naar 8 jaar financiering voor systematic reviews kunnen hoopvolle conclusies getrokken worden. Systematische literatuuranalyses voor proefdieronderzoek hebben een grote meerwaarde voor proefdieronderzoek en ander onderzoek. Ze dragen bij aan een grotere bewustwording rond betere kwaliteit van de opzet, uitvoering en rapportage van het onderzoek en de noodzaak tot grotere relevantie van onderzoek met proefdieren voor de mens. Onderzoekers die zo’n literatuuranalyse uitvoeren worden zich bewuster van de implicaties van proefdieronderzoek en proefdiervrije innovaties. Dit heeft bovendien een breder effect, naar bijvoorbeeld hun collega’s maar ook de vakgebieden waarin ze werken, zowel nationaal als internationaal.

Succes uitbouwen

Om dit succes verder uit te kunnen bouwen doen de betrokken onderzoekers een aantal aanbevelingen. Ze adviseren om ook afgestudeerden en promovendi toe te laten tot de financiering en de begeleiding door SYRCLE en kleine tot grote (met 10.000 of meer papers) systematic reviews mogelijk te maken. Met meer ondersteuning en financiering van ZonMw en SYRCLE zou de beschikbare financiering ook gerichter en efficiënter ingezet kunnen worden. En met meer voorlichting en bekendheid via workshops en in opleidingen kunnen systematic reviews een structureel onderdeel worden van onderzoek met proefdieren. De algemene conclusie is dat de module in de komende jaren voortgezet zou moeten worden met meer en meer diverse financieringsmogelijkheden.

Meer informatie

]]>