ZonMw tijdlijn Open Access https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Open Access nl-nl Fri, 17 Sep 2021 14:53:13 +0200 Fri, 17 Sep 2021 14:53:13 +0200 TYPO3 news-7667 Tue, 07 Sep 2021 10:00:00 +0200 Meer dan 80% publicaties NWO en ZonMw Open Acces https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/meer-dan-80-publicaties-nwo-en-zonmw-open-acces/ 85% van de publicaties die voortkomen uit financiering van NWO in 2020 zijn open Acces beschikbaar. Voor ZonMw is dit percentage met 83% nagenoeg gelijk. Dat blijkt uit de tweejaarlijkse Open Acces Monitor die in opdracht van de onderzoeksfinanciers door het CWTS is uitgevoerd. NWO en ZonMw zetten zich al lange tijd in voor de transitie naar Open Science. Sinds de introductie van het Open Science beleid bij NWO en ZonMw in 2009 is een enorme vooruitgang geboekt. Zij blijven streven naar 100% Open Acces voor publicaties en voor onderzoeksdata zover dat mogelijk is.

Het CWTS onderzocht de voortgang. Belangrijkste conclusies zijn:

  • Van de in 2020 gefinancierde publicaties voortkomend uit NWO financiering is 85% Open Acces beschikbaar: hetzij via de platforms van de uitgever (gouden route) of via een repository (de groene route). Voor ZonMw is dat 83%. Dat is een groei van respectievelijk 17% en 23% ten opzicht van de vorige monitor in 2018.
  • Het aandeel publicaties in volledig gouden tijdschriften evenals het aantal publicaties in hybride tijdschriften neemt toe. Dit laatste als gevolg van de succesvolle Open Acces overeenkomsten van de VSNU met grote uitgevers.
  • Er zijn geen grote verschillen tussen de Open Acces scores van universiteiten. Binnen vakgebieden zijn wel verschillen in de gekozen routes. Onderzoekers in de exacte- en natuurwetenschappen kiezen vaker voor de groene route. In de biomedische wetenschappen is het publiceren in full gold Open Acces meer gemeengoed.

Caroline Visser, verantwoordelijk voor Open Science in de raad van bestuur van NWO: “Het is fantastisch dat 85% van het door NWO gefinancierde onderzoek inmiddels open beschikbaar is. Open Science leidt tot grotere vindbaarheid, zichtbaarheid en toegankelijkheid van onderzoeksresultaten en dus tot meer impact. Zowel in de wetenschap als in de maatschappij. In samenwerking met Nederlandse wetenschappelijke instellingen en medische centra hebben we veel bereikt en hoewel – zoals vaak – de laatste stappen misschien de lastigste zijn: we blijven streven naar 100%. En dat is realistisch. Immers: het delen van een artikel via de groene route zoals door alle instellingen mogelijk gemaakt, is altijd een optie. We gaan onderzoekers daar ook meer nadrukkelijk op wijzen en aan de voorwaarde tot Open Acces publiceren houden”.

“Als onderzoeksfinanciers vinden we Open Acces belangrijk,” vult Jeroen Geurts aan, bestuursvoorzitter van van ZonMw en lid van de raad van bestuur van NWO, “want het vergroot de impact van onderzoek, verbetert de kwaliteit vanwege de transparantie en bevordert internationaal samenwerken. Daarom stellen we eisen aan het onderzoek dat we financieren. Maar we nemen ook stappen om onderzoekers daarbij te helpen. Daarom zijn NWO en ZonMw op 1 april van dit jaar lid geworden van Europe PMC (PubMed Central), een Open Science platform dat een wereldwijde collectie van wetenschappelijke artikelen en andere onderzoeksresultaten onderhoudt. Onderzoekers van NWO en ZonMw-gefinancierd onderzoek op het terrein van de levens- en medische wetenschappen kunnen nu hun publicaties op één centrale plek met een wereldwijd publiek te delen. Dit lidmaatschap van Europe PMC is een volgende stap naar 100% Open Acces publiceren”.

Open Science is de beweging die staat voor een meer open en participatieve onderzoekspraktijk waarbij publicaties, data, software en andere vormen van wetenschappelijke informatie in een zo vroeg mogelijk stadium gedeeld worden en voor hergebruik beschikbaar gesteld worden. Open Science leidt tot meer impact, zowel op wetenschap als op maatschappij. NWO en ZonMw vinden dat publiek gefinancierd onderzoek open beschikbaar moet zijn en dragen daarom actief bij aan de transitie naar Open Science. In dat kader sloten zij zich in 2019 ook aan bij cOAlitie S, een samenwerkingsverband van internationale onderzoeksfinanciers die als doel hebben de transitie naar 100% Open Acces publiceren te versnellen. Het op Plan S gebaseerde Open Acces beleid van NWO en ZonMw is ingevoerd met ingang van 1 januari 2021.  

Meer informatie

]]>
news-6807 Tue, 19 Jan 2021 11:30:00 +0100 Onderzoekers krijgen toegang tot wereldwijd platform voor open access publiceren https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoekers-krijgen-toegang-tot-wereldwijd-platform-voor-open-access-publiceren/ Op 1 april worden NWO en ZonMw lid van Europe PMC (PubMed Central), een open science platform dat een wereldwijde collectie van wetenschappelijke artikelen en andere onderzoeksresultaten onderhoudt. Dit lidmaatschap maakt het onderzoekers van NWO- en ZonMw-gefinancierd onderzoek op het terrein van de levens- en medische wetenschappen mogelijk hun publicaties op één centrale plek met een wereldwijd publiek te delen. Daarmee voldoen ze ook aan de open access-eisen die NWO en ZonMw stellen aan door hun gefinancierde onderzoeksprojecten: het direct toegankelijk maken van publicaties. Europe PMC is één van grootste open access wetenschappelijke platforms, en is de Europese versie van het wereldwijd gebruikte Amerikaans PubMed Central (PMC). Het bevat bijvoorbeeld 6,6 miljoen volledige artikelen en 38,1 miljoen abstracts, waaronder die uit PubMed en PubMed Central (PMC). Waar PubMed toegang biedt tot abstracts en PMC tot volledige artikelen, biedt Europe PMC online toegang tot een wereldwijde collectie van abstracts, volledige artikelen, preprints en patenten in de medische-  en levenswetenschappen. Het lidmaatschap van NWO en ZonMw van Europe PMC faciliteert door ZonMw en NWO gefinancierde onderzoekers om hun onderzoeksresultaten op een toegankelijke manier, volgens de zogenoemde ‘groene route’, en op één locatie open access te delen en daarmee nog zichtbaarder en vindbaar te maken.

De voordelen van open access publiceren via Europe PMC

Europe PMC is meer dan alleen een platform. Het is ook een van de rijkste zoekmachines op het gebied van de levens- en medische wetenschappen. Publicaties worden automatisch verrijkt of gekoppeld met informatie uit andere bronnen zoals preprints en informatie van financiers, of bijvoorbeeld met links naar onderliggende onderzoeksdata. Sommige uitgevers zullen artikelen voortkomend uit NWO en ZonMw financiering automatisch uploaden naar Europe PMC.
Europe PMC is verheugd dat NWO en ZonMw lid worden van dit wereldwijde platform voor open access publiceren.

100% open access publiceren als ambitie

In 2019 hebben onderzoeksfinanciers NWO en ZonMw zich achter Plan S geschaard met de ambitie om de principes van Plan S per 1 januari 2021 volledig te implementeren. Plan S is opgesteld door cOAlition S, een samenwerkingsverband van internationale onderzoeksfinanciers die als doel hebben de transitie naar 100% Open Access publiceren te versnellen. In de afgelopen jaren hebben NWO en ZonMw zich ingezet om dit te realiseren. NWO en ZonMw hebben hiervoor onder andere hun voorwaarden aangescherpt, namelijk dat alle wetenschappelijke publicaties die voortkomen uit door NWO en ZonMw gefinancierd onderzoek direct open access gepubliceerd dienen te worden. Het lidmaatschap van Europe PMC is een volgende stap om onderzoekers te helpen dit te realiseren en te voldoen aan de principes van Plan S.

Binnenkort zullen NWO en ZonMw onderzoekers en andere betrokkenen nader informeren over de manier waarop zij van de diensten van Euro PMC gebruik kunnen maken.

Meer informatie

Europe PMC:

NWO Open Access beleid:

ZonMw Open Access beleid:

]]>
news-6625 Mon, 07 Dec 2020 08:08:19 +0100 Nieuw Open Access publicatieplatform voor Horizon 2020 en Horizon Europe gelanceerd https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuw-open-access-publicatieplatform-voor-horizon-2020-en-horizon-europe-gelanceerd/ Vanaf december kunnen onderzoekers gratis hun publicaties open access publiceren op het nieuwe platform Open Research Europe. Het platform van de Europese Commissie moet door Horizon 2020 gefinancierd onderzoek vrij toegankelijk maken en een plek voor onderzoeksdiscussies faciliteren. Ook voor Horizon Europe onderzoekers is het platform gratis.

Het platform wordt bekostigd uit Horizon 2020 en geldt alleen voor onderzoek gefinancierd uit het Europese programma.  Het initiatief maakt het makkelijker om te voldoen aan de open access voorwaarden van de onderzoeksfinanciering. Het platform maakt onderscheid tussen zes vakgebieden: Agricultural & veterinary sciences, Engineering & technology, Humanities & the arts, Medical & health sciences, Natural sciences en Social sciences. Publiceren is gratis en inzendingen zijn mogelijk vanaf december 2020.

Meer informatie

Bron: Neth-er

 

]]>
news-6606 Wed, 02 Dec 2020 14:27:18 +0100 NWO: video Open Science https://www.youtube.com/watch?v=TJq9WQt80cU&feature=youtu.be Open Science is de beweging die staat voor een meer open en participatieve onderzoekspraktijk waarbij publicaties, data, software en andere vormen van wetenschappelijke informatie in een zo vroeg mogelijk stadium gedeeld worden en voor hergebruik beschikbaar gesteld worden. Open Science leidt tot meer impact, zowel op wetenschap als op maatschappij news-6589 Tue, 01 Dec 2020 10:40:21 +0100 NWO komt met nieuw financieringsinstrument om Open Science te stimuleren https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-komt-met-nieuw-financieringsinstrument-om-open-science-te-stimuleren/ De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) lanceert het ‘Open Science Fund’, een nieuw financieringsinstrument dat bedoeld is om Open Science een impuls te geven. Via het programma kunnen projecten financieel worden ondersteund op het brede terrein van Open Science, bijvoorbeeld projecten gericht op vernieuwende manieren van (open) publiceren, het delen van FAIR data of software of projecten die bijdragen aan de cultuurverandering die nodig is. Het Open Science Fund is een nieuw middel om de onderzoekers ook te erkennen en te waarderen voor open onderzoekpraktijken.

Het Open Science Fund staat open voor onderzoekers uit alle wetenschapsgebieden. De bedoeling is onderzoekers te ondersteunen bij het – over de volle breedte van Open Science – ontwikkelen, testen en implementeren van innovatieve manieren om onderzoek open, vrij toegankelijk, transparant en herbruikbaar te maken. In de eerste ronde is 1 miljoen euro beschikbaar voor projecten tot maximaal 50.000 euro. Het Open Science Fund is een belangrijke volgende stap in het erkennen en waarderen van open onderzoekspraktijken.

Stan Gielen, voorzitter van NWO, over het doel van het Open Science Fund: “Open Science vergt een cultuurverandering. Die proberen we op zoveel mogelijk manieren te bewerkstelligen, maar niet alleen via voorwaarden en regels. Het is cruciaal dat we de – groeiende groep - onderzoekers die Open Science al in de praktijk brengen verder uitdagen en daarvoor belonen. Dat is wat wij met het Open Science Fund hopen te bereiken".

Meer informatie

Bron: NWO

]]>
news-6447 Wed, 04 Nov 2020 09:28:16 +0100 Eenvoudige aanvraagprocedure Open Access Boeken https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/eenvoudige-aanvraagprocedure-open-access-boeken/ Het aanvraagproces voor financiering uit het NWO Open Access Boeken programma is volgens onderzoeker Sara Polak eenvoudig en men krijgt snel uitsluitsel is haar ervaring. Qua timing kwam dit financieringsinstrument precies op het juiste moment. Afgelopen zomer diende ze een aanvraag in, binnen enkele weken kreeg ze groen licht. En dus verschijnt begin 2021 bij University of Wales Press de bundel n.a.v. van haar NWO Rubicon project "From Dormant to Disruptive Memory: Ebola in the American Imagination". Hoofd- en medeaanvragers van door NWO gefinancierde projecten kunnen een aanvraag doen.

Meer informatie

 

]]>
news-6373 Mon, 19 Oct 2020 08:37:28 +0200 Grootste studie ooit over wetenschappelijke integriteit van start https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/grootste-studie-ooit-over-wetenschappelijke-integriteit-van-start/ De National Survey on Research Integrity (NSRI) wordt vanaf 15 oktober verspreid onder bijna 40.000 onderzoekers in Nederland. De enquête is daarmee niet alleende grootste studie wereldwijd over wetenschappelijke integriteit, maar ook de eerste studie diezich richt op de hele onderzoeksgemeenschap, in alle disciplines, in Nederland. Het onderzoek beoogt een zo nauwkeurig en volledig mogelijk beeld te schetsen van factorenen ontwikkelingen die wetenschappelijke integriteit kunnen bevorderen of tegenwerken, zoalsopen science-beleid, onderlinge concurrentie, vertrouwen in gepubliceerde bevindingen,werkdruk, alsmede bedenkelijke en verantwoorde onderzoekspraktijken.

"We leven in een tijd waarin de resultaten van wetenschappelijk onderzoek essentieel zijn ombeslissingen te nemen die van invloed zijn op de volksgezondheid en de welvaart van onsland", zegt professor Lex Bouter, projectleider van het NSRI. "Er staat veel op het spel, en hetis absoluut noodzakelijk dat degenen die op wetenschap moeten vertrouwen, ook onzeonderzoekspraktijken kunnen vertrouwen."

De NSRI is een van de projecten van het Bevorderen van Verantwoorde Onderzoekspraktijken (BVO)programmavoor 'onderzoek naar onderzoek', en wordt gefinancierd door ZonMw, Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)en hun partners. ZonMw, NWO en hun partners investeren in vijf jaar in totaal 3,8 miljoen euro inde vier pijlers van het BVO-programma, waarvan de NSRI er één is.

De BVO-website: “Door middel van de NSRI krijgen we inzicht in de aard en de oorzaken van twijfelachtigeonderzoekspraktijken. De uitkomsten worden gebruikt om onderbouwd verbeteringen door te kunnen voeren.

”Waarom wetenschappelijke integriteit -en waarom nu?"


Anders dan ethiek, verwijst wetenschappelijke integriteit in het algemeen naar de principes en normen die tot doel hebben de validiteit en geloofwaardigheidvan onderzoek te waarborgen", aldus Gowri Gopalakrishna, de postdoc-onderzoeker van het NSRI-team. "Het is niet alleen in Nederland,  maar  ook  wereldwijd  een  urgent  onderwerp  geworden,  zeker  met  dehuidige beweging naaropen science".

Versneld  wetenschappelijk  publiceren  tijdens  de  Covid-19-pandemie  is  een  voorbeeld  dat Bouter,  Gopalakrishna  en  hun  team  hebben  aangehaald  als  reden  om wetenschappelijke integriteit onder de aandacht van onderzoekers te brengen, waarbij zij opmerkten dat de eerste vier  maanden  van  de  pandemie  resulteerden  in  veel  meer  gerelateerde  wetenschappelijke publicaties dan bijvoorbeeld in 2003 met het uitbreken van SARS.

Meer informatie
 

]]>
news-6306 Tue, 06 Oct 2020 16:30:02 +0200 Powerful US research funder unveils strict open-access policy https://www.nature.com/articles/d41586-020-02793-5?utm_source=Nature+Briefing&utm_campaign=f99132318c-briefing-dy-20201002&utm_medium=email&utm_term=0_c9dfd39373-f99132318c-43672369 Eén van de rijkste biomedische onderzoeksorganisatie ter wereld, de Howard Hughes Medical Institute (HHMI), kondigde op 1 oktober aan dat onderzoekers die zij financieren, meteen open access moeten publiceren. Deze zogenoemde ‘gouden route’ betekent een verandering van het huidige beleid van het HHMI, waarbij het tot wel enkele jaren mocht duren voordat resultaten vrij en gratis toegankelijk zijn. Lees meer (in English) news-6097 Tue, 01 Sep 2020 12:07:00 +0200 Proefdiervrije innovaties voor beter COVID-19 onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/proefdiervrije-innovaties-voor-beter-covid-19-onderzoek/ Met financiering van het ministerie van VWS starten deze zomer 40 onderzoeksprojecten naar de coronapandemie en de gevolgen ervan. Er is snel en veel kennis nodig over het SARS-CoV-2 virus en de ziekte COVID-19. Proefdiervrije modellen kunnen daarbij helpen omdat de resultaten beter vertaalbaar zijn naar de mens en sneller resultaten op kunnen leveren. Vijf projecten gaan daarom aan de slag met proefdiervrij onderzoek. In april van dit jaar stelde het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 40 miljoen euro beschikbaar aan ZonMw en NWO voor onderzoek naar de coronapandemie en de gevolgen ervan voor onze samenleving, zoals de ziekte COVID-19. De onderzoeksresultaten moeten zo snel mogelijk beschikbaar komen voor iedereen die daar belang bij heeft: artsen en verpleegkundigen, landelijke en gemeentelijke overheden, hulpverleners en burgers. Met proefdiervrije innovaties kan onderzoek beter en sneller gedaan worden omdat de resultaten beter vertaalbaar zijn naar de mens. En dat is juist nu van levensbelang. De commissie van het ZonMw-onderzoeksprogramma ‘Meer Kennis met Minder Dieren’ stelde daarom extra geld beschikbaar om onderzoek met dergelijke proefdiervrije innovaties binnen het onderzoeksprogramma COVID-19 mogelijk te maken en selecteerde vijf projecten.  “Ik ben trots op de geleverde prestatie van alle betrokkenen, aanvragers en beoordelaars, omdat er in korte tijd heel veel werk is verzet” zegt Dick Tommel, voorzitter van de commissie Meer Kennis met Minder Dieren.

Stichting Proefdiervrij

Ook Stichting Proefdiervrij stelde budget beschikbaar voor deze subsidieoproep. “Voor onderzoek naar COVID-19 worden veel dierproeven gedaan. Dat gaan we hoogstwaarschijnlijk terugzien in de cijfers”, zegt Debby Weijers van Proefdiervrij, “We willen met dit initiatief graag bijdragen aan COVID-19-onderzoek zonder dierproeven. Juist voor deze ziekte – en vergelijkbare ziekten in de toekomst – hopen we veel te bereiken met humane modellen. Deze modellen laten namelijk nauwkeuriger zien hoe de ziekte verloopt bij mensen. Ook kunnen we met humane modellen onderzoek personaliseren: door bijvoorbeeld stamcellen of computersimulaties gebaseerd op patiëntdata te gebruiken. Zo kunnen we beter onderzoeken waarom het virus bepaalde groepen zieker maakt dan andere groepen. Diermodellen gaan geen antwoord geven op deze en andere vragen”.

Voorbeeldprojecten

In deze speciale ronde, ingebed in de COVID-19 subsidieoproepen, zijn 5 projecten geselecteerd die breder gebruik van bestaande proefdiervrije innovaties of de ontwikkeling van nieuwe proefdiervrije innovaties mogelijk gaan maken.

Een pufje heparine tegen besmetting met corona? – Theo Geijtenbeek (Amsterdam UMC)

Professor Theo Geijtenbeek, hoogleraar Moleculaire en Cellulaire Immunologie aan het Amsterdam UMC, gaat het onderzoek leiden naar de mogelijk preventieve werking van het antistollingsmiddel laag moleculair gewicht heparine tegen SARS-CoV-2. COVID-19 patiënten krijgen nu al direct bij ziekenhuisopname heparine toegediend door middel van injecties om bloedstolsels te voorkomen. Maar Geijtenbeek en zijn groep ontdekten dat dit middel ook de binding van het virus aan cellen blokkeert en daardoor infectie voorkomt. Zij willen nu onderzoeken of het inhaleren van heparine preventief kan werken zodat bijvoorbeeld zorgpersoneel zich met een heparine-inhalatie kan beschermen tegen besmetting. De eerste stap in het onderzoek is innovatief, zegt een trotse Geijtenbeek. Vrijwilligers worden gevraagd heparine te inhaleren via de neus. Vervolgens halen de onderzoekers wat cellen van het neusslijmvlies weg (zoals bij een coronatest) en stellen die cellen vervolgens bloot aan het virus om de antivirale werking van heparine te onderzoeken. Geijtenbeek: “We willen dit op deze manier doen om dierproeven te vermijden en eerder naar de klinische fase kunnen gaan. En tijd is belangrijk bij deze pandemie”. Daarnaast zal de onderzoeksgroep gebruik maken van een dynamisch humaan celmodel om de werking van heparine op infectie van het coronavirus verder te kunnen onderzoeken.

Een breed toepasbaar dynamisch celmodel – Robbert Rottier (Sophia Kinderziekenhuis)

Een dynamisch celmodel is een onderzoeksopzet waar ook het consortium onder leiding van Robbert Rottier, senior-onderzoeker bij de longafdeling van het Sophia Kinderziekenhuis, mee aan de slag gaat. Voor het huidige corona-onderzoek wordt veel gebruik gemaakt van statische longsystemen. Het nadeel van deze modellen is dat ze maar in beperkte mate de werking van longcellen in een mens nabootsen. Daarom gaat het team van Rottier samen met professor Roman Truckenmüller van de Universiteit Maastricht, en het MERLN instituut een gesloten dynamisch systeem maken. Ze zullen een bestaande bioreactor gebruiken om tegelijkertijd menselijke cellen te kweken van zowel het epitheel van luchtwegen als van bloedvaten. Door er ‘microfluids’ doorheen te sturen ontstaat een dynamisch systeem. Daarmee kan het ontstaan en verloop van virale infecties zoals COVID-19 beter bestudeerd worden. Door de samenwerking met Truckenmüller, expert op het gebied van nanotechnologie en biochips, en het MERLN instituut kan dit systeem ook snel op commerciële schaal gemaakt worden en beschikbaar gesteld worden aan laboratoria. Het team werkt ook aan een protocol zodat het model zonder extra training toegepast kan worden. Volgens Rottier heeft het werken aan proefdiervrije innovaties bijkomende voordelen: “Sinds we aan dit soort innovaties werken, zoeken we binnen de onderzoeksgroep steeds meer naar alternatieven en is bij ons het gebruik van proefdieren gedaald”.

Humane celmodellen combineren met genetische kenmerken – Jeffrey Beekman (UMC Utrecht)

Het werken aan proefdiervrije innovaties kan onderzoekers bewuster maken van manier waarop zij onderzoek doen. Dat ondervond ook professor Jeffrey Beekman, hoogleraar cellulaire ziektemodellen aan het UMC Utrecht: “Hiervoor was ik nog niet zo bezig met proefdiervrij onderzoek, de subsidieoproep en het schrijven van de aanvraag hebben me daar bewuster van gemaakt. Ik heb nu nog meer oog voor de materialen waar ik mee werk, zoals de menselijke cellen die afkomstig zijn van individuen en het serum dat ik gebruik om de cellen te laten groeien. Die zijn vaak van dierlijke oorsprong.” Voor onderzoek naar COVID-19 gaan Beekman en zijn onderzoeksteam celmodellen inzetten om te bestuderen hoe in vivo de corona-infectie op verschillende organen inwerkt: bovenste luchtwegen (neus), onderste luchtwegen (longen), darmen en nieren. “Door deze modellen te combineren met de unieke genetische kenmerken van de donoren van deze cellen, kun je de verschillende weefsels vergelijken en op het spoor komen van factoren die van invloed zijn op de effecten van het coronavirus en op de werkzaamheid van medicijnen”, vertelt Beekman, “dat is juist in het geval van COVID-19 belangrijk omdat het virus verschillende organen aantast”.

Microchips als mini-patiënt met COVID-19 – Andries van der Meer (Universiteit Twente)

Hoe kun je een COVID-19 patiënt nabootsen zodat je kunt onderzoeken waarom sommige patiënten bloedstollingen ontwikkelen? Dat was de vraag waarmee Andries van der Meer, onderzoeker Toegepaste Stamcel Technologie aan de Universiteit Twente, en zijn team aan de slag gaan. 10-30% - van de mensen die met COVID-19 in het ziekenhuis terecht komen ontwikkelen bloedstollingen. Daardoor heeft juist deze groep mensen een veel slechtere prognose. De basis voor het project is een door de Universiteit Twente ontwikkeld model van minibloedvaten op een microchip. Door aan dit model bloedplasma van patiënten toe te voegen, hopen Van der Meer en zijn team modellen van COVID-19 patiënten te kunnen ontwikkelen. Met deze modellen kan het ontstaan van bloedstollingen nagebootst worden. Om dit mogelijk te maken zochten ze de samenwerking met Saskia Middeldorp, hoogleraar Inwendige Geneeskunde van het Amsterdam UMC en Christine Mummery, hoogleraar Ontwikkelingsbiologie van het LUMC. Voor het onderzoek is het essentieel dat er materiaal van verschillende patiënten, met en zonder COVID-19, gebruikt wordt. Want waarom heeft de ene COVID-19 patiënt wel last van deze stolsels en zuurstofgebrek en andere niet? Deze individuele modellen functioneren als mini-patiënten waarop in een tweede fase behandelingen en medicijnen getest kunnen worden.
Voor Van der Meer is het gebruik van deze humane modellen een logische stap: “De technologie heeft zich de afgelopen 5 á 10 jaar zo ontwikkeld dat we nu modellen kunnen maken die dicht bij de mens staan en daardoor ook weer een snelle ‘turn-over’ kunnen maken naar patiënten. De reflex om bij medisch onderzoek diermodellen in te zetten is diepgeworteld. Maar met het extra gereedschap dat we nu hebben kunnen we spannende dingen doen die meerwaarde hebben en proefdiervrij zijn”.   

Beter inzicht in longschade door COVID-19 – Pieter Hiemstra (LUMC)

Patiënten herstellen langzaam van COVID-19 en het lijkt erop dat zowel het virus zelf als de reactie van het afweersysteem op het virus schade veroorzaakt aan de longblaasjes. Hoe reageren de cellen die de luchtwegen en longblaasjes bekleden, de epitheelcellen, op het virus en hoe draagt die reactie bij aan de longschade? Dat zijn de vragen waarmee Pieter Hiemstra, hoogleraar Celbiologie en Immunologie van Longziekten samen met collega’s van het LUMC, aan de slag gaat. Voor het onderzoek gaat het team gebruik maken van beproefde humane celmodellen, organoïden en conventionele kweekmodellen. In de eerste fase worden van onder andere de neus en de longblaasjes epitheelcellen gekweekt om te kijken wat het virus doet met de verschillende celtypen.

]]>
news-6090 Mon, 31 Aug 2020 08:47:45 +0200 Open Access: meer impact van onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/open-access-meer-impact-van-onderzoek/ Open Access publiceren zorgt ervoor dat onderzoek snel en makkelijk toegankelijk is. Tijdens de coronapandemie is meer dan ooit gebleken dat dit belangrijk is. Artsen en patiënten bijvoorbeeld zoeken naar informatie over de behandeling van COVID-19. Om de impact van kennis te verder vergroten, verscherpt ZonMw met ingang van 1 januari 2021 de richtlijnen voor Open Access. Wat verandert er? Beter onderzoek en meer impact door Open Access

Het snel en toegankelijk delen van publicaties en data (Open Access) helpt de wetenschap, de gezondheidszorg en het onderwijs vooruit. Artsen, patiënten, beleidsmakers en praktijkprofessionals kunnen meteen gebruik maken van de meest recente inzichten en data. De kwaliteit van onderzoek en data verbetert omdat collega’s meteen mee kunnen kijken en experimenten kunnen reproduceren in hun eigen lab. En onderzoekers kunnen beter samenwerken, nationaal en internationaal. Het wordt ook eerder duidelijk wat wel en niet werkt zodat onderzoek bijgesteld of gestopt kan worden. Het is grotendeels aan Open Access publicaties te danken geweest dat snel aangetoond kon worden dat de werking en veiligheid van chloroquine en hydroxychloroquine als behandeling voor COVID-19-patiënten onvoldoende is. Jeroen Geurts, voorzitter van het bestuur van ZonMw: “De coronapandemie heeft extra scherp gemaakt waarom Open Access publiceren van belang is”.

Implementatie van Plan S

Al sinds 2013 verplicht ZonMw onderzoekers om alle publicaties die voortkomen uit onderzoek dat geheel of gedeeltelijk door ZonMw gesubsidieerd is, Open Access beschikbaar te stellen. Uit een onderzoek van het Centre for Science and Technology Studies (CWTS) blijkt dat dit in 2018 al lukte voor 60% van de publicaties. ZonMw wil deze stijgende lijn sterker doorzetten. Medio 2019 heeft ZonMw zich achter Plan S voor Open Access geschaard. Dit plan is opgesteld door cOAlition S, een samenwerkingsverband van internationale subsidieverstrekkers, met als doel om 100% Open Access te bereiken. ZonMw gaat, net als NWO, dit jaar de richtlijnen van Plan S implementeren.

Direct 100% Open Access vanaf 1 januari 2021

De principes van Plan S gelden voor alle subsidieoproepen die ZonMw publiceert vanaf 1 januari 2021. In vergelijking met 2020 scherpt ZonMw de richtlijnen dus verder aan. In de praktijk komt het er onder andere op neer dat er gratis toegang is tot de publicaties en er geen embargotermijn is tussen de datum van publicatie in een tijdschrift en de vrije toegankelijkheid van de publicatie online. Ook wordt publiceren mogelijk onder een open Creative Commons licentie waardoor resultaten verspreid/hergebruikt kunnen worden en wordt gericht op het behoud van auteursrechten door auteurs of hun instituten.

Drempels op de weg

Veel onderzoekers publiceren al Open Access maar nog niet in alle gevallen en ook niet altijd ‘direct’. De implementatie van Plan S zal dus voor onderzoekers van ZonMw-projecten kansen bieden maar ook drempels opwerpen. Onderzoekers lopen er onder andere tegenaan dat er voor Open Access publiceren soms hoge bedragen betaald moet worden. Daar wordt momenteel aan gewerkt, onder meer door landelijke afspraken van universiteiten met uitgevers. Ook ZonMw kijkt naar mogelijkheden om hier oplossingen voor te vinden. Rob Diemel, ZonMw coördinator Open Science: ”ZonMw wil Open Access stimuleren via meerdere routes, waarbij projectleiders zelf een keuze kunnen maken. Zo kunnen aanvragers in nieuwe rondes vanaf 2021 in hun projectbegroting budget opnemen voor publicatie via de zogeheten volledig gouden route (direct gratis en voor iedereen toegankelijke publicatie). Ook faciliteren we de groene route door onderzoekers toegang te bieden tot een wereldwijd veelgebruikt repository. Dit leidt tot snellere verspreiding van onderzoeksresultaten en biedt de onderzoekers meer zichtbaarheid.”

Open Access om kennis in de maatschappij te benutten

Ondanks dat de transitie van publiceren achter betaalmuren naar Open Access een lastig proces is, ziet Jeroen Geurts ook dat onderzoekers Open Access steeds meer omarmen: “Onderzoekers voelen natuurlijk ook de noodzaak om hun bevindingen maatschappelijk te laten benutten. Je ziet bij de COVID-19 onderzoeksprogramma’s dat er heel veel expertise is in Nederland om de negatieve effecten, medisch en niet-medisch, van COVID-19 tegen te gaan. Snelle toegang tot elkaars onderzoek en daar gebruik van kunnen maken, is voor onderzoekers, zeker wanneer ze werken in een race tegen de klok, van levensbelang.”

Erkennen en waarderen

Open Access vraagt ook om een andere manier van erkennen en waarderen van onderzoekers. Open Access publicaties zijn beter vindbaar, worden vaker geciteerd en hebben een groter bereik. Het is belangrijk dat onderzoekers worden gewaardeerd om de kwaliteit van hun onderzoek en het belang ervan voor wetenschap en/of maatschappij, en niet om omstreden indicatoren zoals de journal impact factor en H-index. Daarom worden de principes van DORA (Declaration on Research Assessment) vanaf 2021 toegepast in de beoordeling en selectie van ZonMw-subsidieaanvragen. Dat moet leiden tot een andere manier van erkennen en waarderen van onderzoekers.

Verplichten maar ook informeren en faciliteren

In de loop van 2020 zal ZonMw vooral bezig zijn om de richtlijnen van Plan S te implementeren en onderzoekers en projectteams te informeren en adviseren over het Open Access publiceren van hun onderzoek. Ook zal het ZonMw Open Access-team deze implementatie faciliteren door de richtlijnen in de processen op te nemen en de ZonMw-medewerkers goed voor te bereiden op deze veranderingen, zodat zij aanvragers kunnen helpen. Op de ZonMw-website is alle informatie te vinden en uiteraard kan iedereen die vragen heeft, terecht bij de medewerkers van het Open Access-team.

Meer informatie

]]>
news-5885 Thu, 02 Jul 2020 16:07:13 +0200 NWO maakt implementatierichtlijnen Plan S bekend https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-maakt-implementatierichtlijnen-plan-s-bekend/ Deze week maakte NWO haar beleid voor open access publiceren bekend. De richtlijnen van PlanS zullen van toepassing zijn op subsidieoproepen die NWO vanaf 1 januari 2021 zal publiceren. Deze regels gaan dus ook gelden voor een aantal programma’s van ZonMw. Het gaat dan om de Talentprogramma’s (Veni, Vidi en Vici), Rubicon en de ZonMw Open competitie. Over het open access beleid dat gaat gelden vanaf 1 januari 2021 voor alle andere subsidieoproepen van ZonMw, zullen we u binnenkort informeren.

Lees het nieuwsbericht op de website van NWO

]]>
news-5749 Tue, 02 Jun 2020 11:00:00 +0200 Op naar 100% Open access: NWO en ZonMw goed op koers, verdere stappen wel nodig https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/op-naar-100-open-access-nwo-en-zonmw-goed-op-koers-verdere-stappen-wel-nodig/ In 2018 was 68% van de publicaties die voortkomen uit financiering van NWO Open access beschikbaar. Voor ZonMw was dit percentage 60%. Dat is de conclusie van een vandaag verschenen analyse uitgevoerd door het Centre for Science and Technology Studies (CWTS). NWO en ZonMw streven naar 100% Open access. Om dit te halen zijn extra inspanning en verdere stappen nodig. In opdracht van NWO en ZonMw analyseerde het CWTS hoeveel publicaties van NWO en ZonMw tussen 2015 en 2018 Open access beschikbaar waren. Daarbij keek het CWTS ook naar de verschillen de vormen van Open acces (gold, green, hybride enz.). NWO streeft sinds 2009 naar volledige Open access voor alle publicaties die het resultaat zijn van NWO-financiering. In 2015 heeft NWO daarover nadere afspraken gemaakt met toenmalige staatssecretaris Dekker. Voor deze analyse maakte het CWTS gebruik van de bibliografische database Web of Science en Unpaywall.  

De belangrijkste resultaten van de studie zijn:

  • Van de tussen 2015 en 2018 verschenen publicaties is tussen de 60 en 70% in Open access beschikbaar, hetzij via een repository (groene route) hetzij in een volledig Open access tijdschrift of in een hybride journal.
  • Voor de NWO-instituten geldt dat 80% van de publicaties Open access beschikbaar zijn, voornamelijk via de groene route.
  • Gemiddeld hebben Open access publicaties gefinancierd door NWO en ZonMw een hogere citatie-impact dan publicaties achter een betaalmuur.

Stan Gielen (voorzitter van NWO): “Dit zijn mooie cijfers. Het laat zien dat we met bijna 70% Open access in 2018 goed op koers liggen. Om de 100% te bereiken zullen we wel een tandje bij moeten zetten. Vanaf 1 januari 2021 gaan we Plan S invoeren. Zoals uit het CWTS-rapport blijkt, kan een scherpere monitoring en handhaving daarbij helpen. We gaan daarom onderzoekers indringender verzoeken hun publicaties alsnog Open access beschikbaar te stellen via het repository van hun universiteit als dat aan het eind van het project niet het geval is. De auteurswet geeft met het Taverne amendement elke Nederlandse auteur het recht om eigen werk Open access te delen. Dus er is geen enkele reden om dat niet te doen.”
Jeroen Geurts (voorzitter ZonMw): “Ook bij ZonMw zullen we 2020 gebruiken om het Open access beleid aan te scherpen. De principes van PlanS zullen gaan gelden voor alle subsidieoproepen die  worden opengesteld vanaf 1 januari 2021. En we zullen onderzoekers actief gaan helpen om Open access publiceren mogelijk te maken.”.

Nota bene:
Deze CWTS-analyse betreft uitsluitend Open access publicaties van NWO en ZonMw. De rapportage is een nulmeting die voortaan jaarlijks uitgevoerd zal worden. De VSNU publiceert cijfers over Open access publicaties in heel Nederland.

Meer informatie:

 

]]>