Voedingszorg

Goede voedingsstatus bij een operatie

Veel mensen ondergaan ergens in hun leven een operatie. Voeding is essentieel voor goed herstel na een operatie. Verpleegkundige voedingszorg leidt tot beter eten in de periode voor de operatie. Dit blijkt uit een studie naar Essentiele Zorg in het ZonMw-project Basic Care Revisited1. Vlak voor de operatie is het van belang om nuchter te zijn, om pulmonale aspiratie van maaginhoud te voorkomen tijdens de anesthesie. Uit onderzoek naar naleving van de richtlijn in 2 ziekenhuizen blijkt echter dat patiënten 2,5 tot 3 maal langer nuchter zijn dan dat wordt aanbevolen2.

Preoperatieve voedingszorg

In de gerandomiseerde pilotstudie op de polikliniek van 2 ziekenhuizen werd onderzocht hoe verpleegkundigen voedingszorg kunnen verlenen aan patiënten met ondervoeding voorafgaand aan hun operatie. Hieruit bleek dat een verpleegkundige voedingsinterventie in de preoperatieve fase haalbaar is. Ook verhoogt de voedingsinname van de patiënt. Patiënten die deze voedingszorg ontvingen hadden per dag 870 kcal meer energie-inname en 34,1 gram meer eiwitinname dan de patiënten uit de controlegroep. In vervolgonderzoek kan deze interventie verder onderzocht worden bij specifieke doelgroepen. Ook kunnen verpleegkundigen op preoperatieve spreekuren deze interventie toepassen voor een betere voedingstoestand van de patiënt.

Nuchter voor de operatie

Voor de operatie is het belangrijk om 6 uur lang geen vast voedsel en 2 uur lang geen heldere dranken te consumeren. ERAS-programma’s (Enhanced Recovery After Surgery) geven aan dat na de operatie de orale intake zo snel mogelijk herstart moet worden. Dit alles in het kader van een optimaal herstel. Observatie van naleving van deze richtlijnen vond plaats in 2 Nederlandse ziekenhuizen in twee periodes, namelijk 2009 en 2019. De resultaten laten zien dat patiënten 2,5 maal langer nuchter zijn voor vast voedsel en 3 maal langer voor heldere dranken. Na de operatie starten patiënten ongeveer na 5½ uur weer met eten en na 3 uur weer met drinken. Er bleek geen verschil tussen de twee onderzoeksperiodes. Patiënten bleken nog vaak te denken dat ze vanaf middernacht nuchter moeten blijven (54% en 40%). Zorgverleners moeten patiënten actief aanmoedigen om tot 6 uur vooraf en tot 2 uur vooraf te eten en te drinken.

Hoe verder

Momenteel wordt onderzoek gedaan naar hoe patiënten die aanmoediging kunnen toepassen. Dit onderzoek vindt plaats als onderdeel van een promotieonderzoek door het Radboudumc in samenwerking met Ziekenhuis Gelderse Vallei en de WUR. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar verpleegkundige voedingszorg tijdens ziekenhuisopname. Want ook na de operatie is voeding van groot belang en is inzicht in effectieve interventies nodig3. Dit onderzoek wordt ook gedaan door het Radboudumc, in samenwerking met de HAN.

  1. Van Noort HHJ, Witteman BJM, Vermeulen H, Huisman-de Waal G, Basic Care Revisited research g. An outpatient nursing nutritional intervention to prehabilitate undernourished patients planned for surgery: A multicentre, cluster-randomised pilot study. Clin Nutr. 2020;39(8):2420-7.
  2. Van Noort HHJ, Eskes AM, Vermeulen H, Besselink MG, Moeling M, Ubbink DT, et al. Fasting habits over a 10-year period: An observational study on adherence to preoperative fasting and postoperative restoration of oral intake in 2 Dutch hospitals. Surgery. 2021.
  3. Van den Berg GH, Huisman-de Waal GJ, Vermeulen H, de van der Schueren MEA, Effects of nursing nutrition interventions on outcomes in malnourished hospital inpatients and nursing home residents: A systematic review. Int. Journal of Nursing Studies 117 (2021).

Artikelen

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website