Verslagen

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Achtergrond

De meeste chronische patiënten worden gedurende de laatste levensfase enige tijd thuis verzorgd. De steun van naasten is dan cruciaal. Naasten verlenen in deze periode gemiddeld 25 uur per week zorg. Hun rol in deze fase is uitermate complex. Zorg verlenen voor een geliefde kan positieve ervaringen opleveren, maar naasten ervaren vaak ook een zware verantwoordelijkheid. Ze voelen zich vaak onvoldoende toegerust om de snel toenemende problemen en behoefte aan zorg op te vangen en er mee om te gaan. Daarnaast ervaren ze vaak eigen verdriet en problemen om de zorg te combineren met hun eigen werkzaamheden. Deze situatie bedreigt het lichamelijk en mentaal welbevinden van naasten en leidt tot een verhoogd risico op overbelasting. Overbelasting van naasten kan resulteren in meer spoedopnames van patiënten en ontevredenheid over de zorg. In Nederland wordt participatie van naasten in de zorg gestimuleerd, maar hoe overbelasting van naasten kan worden voorkomen is onvoldoende bekend.

In de zorg thuis is de wijkverpleegkundige een van de centrale zorgverleners. Sinds 2015 indiceren wijkverpleegkundigen (wvpk) verpleging en verzorging thuis, dat wil zeggen dat de wvpk de zorgvragen verhelderen en zorg toewijzen. Dit gebeurt met behulp van classificatiesystemen van verpleegkundige diagnoses. Hiermee kan ook ondersteuning voor naasten worden geïndiceerd. Hoe dit gebeurt is niet duidelijk en mogelijkheden lijken niet volledig te worden benut. Onderzoek wijst uit dat wvpk vaak onvoldoende weten wat de belastbaarheid is van naasten en welke behoeften aan ondersteuning ze hebben. Daarnaast zijn er weinig studies naar (verpleegkundige) interventies waarmee overbelasting van de naaste kan worden voorkomen. In een regionaal samenwerkingsverband van Universiteit, Hogeschool, (hbo-verpleegkunde en Kenniscentrum Zorginnovatie), thuiszorgorganisaties en landelijke vertegenwoordigers van mantelzorgers en professionals beogen we meer inzicht te krijgen in de effecten van verpleegkundige indicatiestelling en diagnostiek op ondersteuning van naasten bij patiënten die behoefte hebben aan palliatief terminale zorg.

Onderzoeksvraag:

Hoe diagnosticeert, indiceert en verleent de wvpk de zorg voor naasten van patiënten in de palliatief-terminale fase thuis om participatie van naasten bij de zorg en besluitvorming te bevorderen en overbelasting te voorkomen en wat zijn de effecten van een trainingsprogramma op participatie en overbelasting van naasten?

Deelvragen:

1.Hoe kan ondersteuning voor naasten bijdragen aan hun participatie bij zorg en besluitvorming en preventie van overbelasting en aan het voorkomen van spoedopnames?

2.Hoe kan de verpleegkundige participatie bij zorg en besluitvorming door naasten bevorderen en overbelasting voorkomen?

3.Welke diagnoses en interventies stelt de wvpk vast ter bevordering van participatie bij zorg en besluitvorming en ter preventie van overbelasting en wat zijn de ervaringen van wvpk met deze indicatiestelling?

4.Wat zijn de effecten van een trainingsprogramma voor wvpk op hun zorgverlening en op participatie bij zorg en besluitvorming door naasten en op overbelasting van naasten?

Methode

Voor dit onderzoek gebruiken we een mixed methods design. In studie 1 (deelvraag 1-3; maand 0-12) analyseren we de huidige situatie door literatuuronderzoek, retrospectieve inventarisatie van geïndiceerde zorg aan de hand van diagnoses en interviews met wvpk en stakeholders. In studie 2 (deelvraag 4; maand 6-36) ontwikkelen, implementeren en onderzoeken we een trainingsprogramma voor wvpk in Zuid-West Nederland. In een clustergerandomiseerde studie onderzoeken we het effect van de training op participatie en op overbelasting van naasten, door een vragenlijststudie bij naasten en dossieronderzoek van patiënten na overlijden. Analyse gebeurt met kwalitatieve en kwantitatieve methoden.

Resultaten

Het trainingsprogramma wordt ontwikkeld in samenwerking met landelijke partijen zoals MEZZO. Na dit programma zijn wvpk in staat behoeften van naasten te incorporeren in hun indicatiestelling, door behoeften te identificeren en te diagnosticeren, zorg te plannen en toe te wijzen, waardoor naar verwachting participatie van naasten bij zorg en besluitvorming wordt bevorderd en overbelasting wordt voorkomen. Het project levert een aantal producten op, zoals een handleiding voor het trainingsprogramma en een implementatiehandleiding. Na afloop van het project kan het programma worden uitgerold. Bij het project worden studenten en docenten van de hbo-verpleegkunde betrokken, worden (tussen-) resultaten met hen gedeeld en in het onderwijs verwerkt. Uitkomsten worden verder in relevante richtlijnen verwerkt en met professionals en wetenschappers gedeeld.

Relevantie

Preventie van overbelasting van naasten is zeer relevant voor patiënten en naasten. Onderzoek naar het verbeteren van de mogelijkheden van de wvpk is nieuw en voorkomt verdere versnippering van de zorg. Hierdoor past het binnen de doelstellingen van ZonMW.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website