Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Effectieve valpreventie interventies voor ouderen zijn beschikbaar, maar de implementatie ervan verloopt moeizaam. Het doel van het ‘Houd ouderen op de been’ project was de implementatie en structurele borging van de valpreventie interventie ‘Senior Stap’ binnen een wijkgerichte aanpak met ouderenparticipatie. De doelgroep waren zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder uit Breda. Er zijn een Delphi studie, focusgroepen en interviews uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten en overleg met meerdere netwerkgroepen (met zorgverleners per wijk) is een wijkgerichte aanpak uitgewerkt voor werving, implementatie en borging van onze valpreventie interventie. In totaal hebben de beoogde 240 ouderen deelgenomen aan onze interventie, bestaande uit een boek met oefeningen waar deelnemers drie maanden lang zelfstandig thuis mee aan de slag konden. Het ging hierbij voornamelijk om oefeningen ter bevordering van de balans en conditie, om zo het risico op een val te verkleinen. Gedurende het project heeft 62% van de deelnemers minstens één keer per week oefeningen uit het boek gedaan. Dit heeft ertoe geleid dat het aantal deelnemers met een verhoogd valrisico significant gedaald is. Van de deelnemers vond 72% het programma nuttig, 52% gaf aan zich meer bewust te zijn geworden van het risico op een val, 43% zei steviger in hun schoenen te staan en 37% zei meer te zijn gaan bewegen in het dagelijks leven.

Het is gelukt om met een wijkgerichte aanpak met ouderenparticipatie de interventie succesvol te implementeren en borgen in Breda, door breed draagvlak te creëren bij lokale zorgverleners.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Via de wijkgerichte aanpak en ouderenparticipatie is een breed draagvlak gecreëerd bij zorgverleners en ouderen voor de valpreventie interventie. Implementatie en borging van de interventie is geslaagd, mede door werving en borging binnen het project door zorgorganisaties vanuit de wijk. In totaal hebben 240 ouderen deelgenomen aan het Senior Stap programma, merendeels vrouwen (70%) van gemiddeld 80 jaar. In totaal heeft 62% van de deelnemers gedurende drie maanden minstens één keer per week oefeningen van de interventie gedaan. De interventie heeft 3 maand na implementatie een positief effect op valrisico (afgenomen van 69% naar 55%;p=0.01). Bij de actieve deelnemers zien we trend naar minder valrisico/bezorgdheid, betere mobiliteit, en een betere algemene gezondheid. Zelfmanagement was significant beter. Deelnemers die minstens één keer per week oefeningen van de interventie hebben gedaan zien we 3 maanden na start van de interventie een trend naar minder valrisico/bezorgdheid, betere mobiliteit, en een betere algemene gezondheid en zelfmanagement vergeleken met deelnemers die minder dan één keer per week oefeningen hebben gedaan.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Effectieve valpreventie programma’s voor ouderen zijn beschikbaar, maar de implementatie ervan verloopt moeizaam. Deze programma’s worden niet structureel toegepast en participatie door ouderen is beperkt, terwijl veel (gezondheids)winst valt te behalen.

Het doel van het ‘Houd ouderen op de been’ project is de implementatie en structurele borging van het valpreventie programma Senior-Stap in het zorg- en welzijnsstelsel binnen een wijkgerichte aanpak met ouderenparticipatie. De doelgroep is zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder, woonachtig in de Bredase wijken Hoge Vucht, Princenhage en Tuinzigt. Inmiddels zijn de volgende stappen gezet:

- Een Delphi studie onder 129 professionals op het gebied van valpreventie is uitgevoerd.

- Een eerste fase werving is uitgevoerd door het verspreiden van wervingsbrieven en flyers, en het plaatsen van advertenties in wijkkranten. Dit heeft geresulteerd in 139 ouderen die aangeven interesse te hebben in het project. Hiervan hebben inmiddels 101 ouderen het toestemmingsformulier ingevuld.

- Lokale samenwerkingsverbanden zijn gevormd met o.a. ouderenbonden, thuiszorgorganisaties, fysiotherapeuten, huisartsen en de organisatie Zorg voor elkaar (vrijwilligers, maatschappelijke organisaties, gemeente). Per wijk zijn er bijeenkomsten voor de betrokken partners georganiseerd, waarbij de mogelijkheid werd geboden om mee te denken met de uitvoer van het project. Door middel van een nieuwsbrief worden betrokkenen van het project en geïnteresseerden op de hoogte gehouden van het project.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Delphi studie

Onder een panel van 129 professionals op het gebied van valpreventie is een Delphi studie uitgevoerd. (Geriatrie)fysiotherapeuten, wijkverpleegkundigen, thuiszorgmedewerkers, ergotherapeuten, huisartsen en geriaters vulden in twee ronden vragenlijsten in over de huidige praktijk van valpreventie. In de eerste ronde leverden 100 van de 129 professionals de lijst volledig ingevuld in (respons 78%). Aan de tweede ronde namen 93 van de 129 professionals deel (respons 72%).

 

Resultaten van de delphi zijn:

- De helft van de ouderen met een verhoogd valrisico is bereid om aan een valpreventieprogramma deel te nemen. De belangrijkste succesfactor hiervoor is het bij ouderen benadrukken van het behoud van zelfstandigheid.

- Een wijkgerichte aanpak voor valpreventie wordt het beste gerealiseerd in de nabije, vertrouwde omgeving, waarbij er samenwerking is tussen ouderen en hulpverleners. Succesfactoren hiervoor zijn onder meer korte lijnen tussen hulpverleners en het aansluiten bij de wensen en behoeften van ouderen. Een belangrijke belemmering is momenteel het moeilijk kunnen bereiken van ouderen die geen contact hebben met hulpverleners.

- De mantelzorger heeft een belangrijke rol bij het opsporen van ouderen met een verhoogd risico om te vallen. De (geriatrie)fysiotherapeut heeft een belangrijke rol in het aanbieden van valpreventieprogramma’s, de follow-up ervan en in een wijkgerichte aanpak. Huisartsen krijgen door de professionals een belangrijke rol toebedeeld voor het stimuleren van de deelname aan valpreventieprogramma’s door ouderen.

 

Werving

In de eerste fase van de werving speelden de lokale samenwerkingsverbanden een grote rol. Onderdeel van deze samenwerkingsverbanden zijn o.a. ouderenbonden, thuiszorgorganisaties, fysiotherapeuten, huisartsen en de organisatie Zorg voor elkaar (vrijwilligers, maatschappelijke organisaties, gemeente). Ouderen zijn actief benaderd voor het project via wervingsbrieven. Daarnaast hebben verschillende samenwerkingspartners ons de gelegenheid gegeven om presentaties te houden over het project. Na deze presentaties werden ouderen benaderd voor deelname. Via deze routes zijn er in drie wijken in totaal ruim 900 ouderen benaderd. Daarnaast zijn er advertenties geplaatst over het project in lokale wijkkranten. In totaal hebben 18.500 Bredase brievenbussen deze wijkkranten ontvangen. Ook zijn er flyers ontwikkeld over het project. Zo’n 1000 flyers zijn inmiddels verspreid in de drie wijken. Hierbij zijn de flyers in brievenbussen van ouderenflats gedaan en zijn flyers verspreid bij buurtcentra, huisartspraktijken, fysiotherapie praktijken en maaltijd services. De eerste fase werving heeft geresulteerd in 139 ouderen die aangegeven hebben geïnteresseerd te zijn in het project. Hiervan hebben inmiddels 101 ouderen het toestemmingsformulier ingevuld.

 

Wijkgerichte aanpak

Voor de wijkgerichte aanpak wordt er nauw samengewerkt met bestaande samenwerkingsverbanden. Per wijk heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden voor lokale betrokkenen van het project. Tijdens deze bijeenkomsten is men op de hoogte gebracht van de actuele ontwikkelingen van het project. Daarnaast werd hen de mogelijkheid geboden om mee te denken over de verdere uitvoer van het project, specifiek per wijk. Daarnaast zijn door middel van een nieuwsbrief alle betrokkenen van het project (en geïnteresseerden) op de hoogte gehouden van het project. Deze nieuwsbrief zal gedurende het project elk kwartaal worden verspreid. Inmiddels staan er 150 personen op de mailinglijst.

 

Ouderenparticipatie

Op verschillende manieren is er gehoor gegeven aan de centrale positie van het de oudere. Er zijn twee bijeenkomsten georganiseerd met het GENERO-ouderenforum. Tijdens deze bijeenkomsten zijn focusgroepen en interventie materialen getest. De input van de ouderen is gebruikt om de focusgroepen en interventie materialen beter vorm te geven. Daarnaast heeft het ouderenforum meegedacht over het ontwikkelen van wervingsmateriaal. Daarnaast zijn er drie interviews in Tuinzigt, twee focusgroepen in Hoge Vucht en twee focusgroepen in Princenhage, met in totaal 27 ouderen afgenomen.

- Om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen ondernemen ouderen binnen- en buitenshuis acties, zoals het plaatsen van steunen in de douche, het dragen van stevige schoenen en in beweging blijven. De ouderen bestempelen deze acties niet als valpreventie acties.

- De ouderen zien het nut in van valpreventie, voornamelijk als men in het verleden zelf is gevallen of als men iemand kent die is gevallen. Om ouderen bewust te maken van het nut van valpreventie moet volgens de ouderen benadrukt worden dat men dan langer zelfstandig thuis kan blijven wonen én dat een val vervelende gevolgen kan hebben.

- Een belemmering om deel te nemen aan valpreventieprogramma’s is dat ouderen vaak niet willen inzien dat ze een verhoogd risico hebben om te vallen. Een succesfactor voor deelname is een vertrouwd persoon in de omgeving om op terug te kunnen vallen.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Wensen van ouderen

Het ouderen- en mantelzorgforum van het GENERO netwerk heeft gevraagd om ons in te zetten voor preventie. Effectieve preventieve interventies voor ouderen zijn er vooral op het gebied van valpreventie, maar implementatie hiervan verloopt moeizaam. Ouderen zien als belemmeringen: onvoldoende aandacht voor valpreventie bij zorgverleners, onvoldoende bekendheid met voorzieningen in de eigen woonbuurt, moeite met het volhouden van de interventie, en financiële barrières.

 

MKBA valpreventie

Om deelname aan valpreventie onder ouderen te stimuleren en hiervoor ook mogelijke nieuwe financieringsvormen te ontwikkelen is door ZonMw aan het Erasmus MC de opdracht verstrekt om een Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) voor valpreventie bij ouderen uit te voeren. In dit kader is een Delphi onderzoek uitgevoerd, waaruit blijkt dat momenteel nog weinig ouderen met een verhoogd valrisico worden opgespoord en door zorgprofessionals gemotiveerd worden om gebruik te maken van effectieve preventieprogramma’s en dit ook volhouden.

 

Valpreventie GENERO netwerk

In het GENERO netwerk is een projectgroep gevormd, gericht op de implementatie van valpreventie in de gemeente Breda met deelname van ouderen, de gemeente, zorgverleners, zorgverzekeraar en experts rond ouderenparticipatie, bekostiging, implementatie en monitoring. Via een wijkgerichte aanpak met ouderenparticipatie wordt beoogd om de opsporing van ouderen met een verhoogd valrisico en hun deelname aan effectieve interventies te bevorderen.

 

NPO project Senior-Stap in een wijkgerichte aanpak

In het kader van het NPO is een zelftest voor mobiliteit en valrisico voor ouderen ontwikkeld, die kan helpen om de vroege opsporing van ouderen met een verhoogd valrisico te verbeteren en de ouderen kan motiveren om dit risico met professionele begeleiding te verminderen. De interventie gaan we implementeren in een wijkgerichte aanpak met ouderenparticipatie.

 

Studie opzet

We gaan in twee wijken in Breda zelfstandig wonende ouderen (70-85 jaar) includeren. Alle deelnemers volgen de wijkgerichte aanpak en daarnaast krijgt een deel van deze ouderen ook Senior-Stap aangeboden volgens een ‘matched case-control design’.

 

Doelstellingen

Door implementatie en structurele borging van de Senior-Stap zelftest in het zorg- en welzijnsstelsel binnen een wijkgerichte aanpak met ouderparticipatie willen we een bijdrage leveren aan het voorkomen van vallen. We willen een project uitvoeren binnen het GENERO netwerk, gericht op:

o Ontwikkelen en toepassen van een innovatieve wijkgerichte aanpak voor valpreventie vanuit de visie van ouderen;

o Implementatie van Senior-Stap binnen een wijkgerichte aanpak met ouderenparticipatie;

o Inzicht in het effect van de implementatie op de participatiegraad, compliantie, en op verhoging van mobiliteit en vermindering van valangst;

o Structurele financiering en borging van de interventie.

 

Ouderenparticipatie

Ouderen zullen via verschillende rollen participeren; van het ontvangen van informatie tot het samenwerken en laten meebeslissen over een aanpak. Op GENERO-netwerk niveau zal het ouderen- en mantelzorgforum betrokken worden; Lokaal, in Breda, wordt met ouderenbonden samengewerkt tav de invoering en borging van de gewenste aanpak; mbt de voorwaarden voor implementatie in de deelnemende wijken zullen interviews onder ouderen afgenomen worden.

 

Structurele borging

Volgens een analyse van VeiligheidNL en Vilans is structurele bekostiging van valpreventie nog niet gerealiseerd, omdat hier meerdere (potentiele) financiers bij betrokken zijn en er onvoldoende inzicht bestaat in de maatschappelijke kosten en baten en de verdeling hiervan over de betrokken partijen. Het MKBA model is ontwikkeld om hier inzicht in te verschaffen en nieuwe financieringsvormen te realiseren in het kader van de Health Impact Bond (HIB) Valpreventie. In het model kan ook de verdeling over WMO, WLZ en ZVW worden gespecificeerd. Met dit MKBA model kunnen we voor dit implementatieproject ook op wijk/gemeente niveau de kosten en effecten doorrekenen. Het project moet resulteren in structurele financiering en borging van Senior-Stap in het nieuwe zorg- en welzijnsstelsel.

 

Monitoring

Met het project willen we een betere opsporing van valrisico's, hogere deelname aan valpreventie, en reductie van vallen bij ouderen bereiken. In een voormeting wordt de huidige kwaliteit van opsporing en management van valrisico's in de eerste lijn in kaart gebracht met de ACOVE. Ook wordt kwalitatief onderzoek onder ouderen en betrokken organisaties uitgevoerd met betrekking tot de voorwaarden voor implementatie van een wijkaanpak en de Senior-Stap methode. De implementatie zal worden gemonitord en er zal een nameting plaatsvinden.

 

Communicatie

Over de resultaten van het project zal GENERO breed communiceren zodat de kennis landelijk beschikbaar zal zijn. Via o.a. GENERO-nieuwsbrieven/bijeenkomsten en platform BeterOud.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website