ZonMw tijdlijn Internationaal https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Internationaal nl-nl Thu, 19 May 2022 13:46:13 +0200 Thu, 19 May 2022 13:46:13 +0200 TYPO3 news-8457 Thu, 24 Mar 2022 13:56:00 +0100 Microplastics bij mensen in bloed https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/microplastics-bij-mensen-in-bloed/ Voor het eerst is aangetoond dat kleine plastic deeltjes uit de leefomgeving in de menselijke bloedbaan aanwezig zijn. Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam en Amsterdam UMC, locatie VUmc, publiceren vandaag hun resultaten. Toonaangevende onderzoeksresultaten

De resultaten van het onderzoek ‘IMMUNOPLAST: Human immunotoxicological consequences of plastic particulate pollution’ zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift ‘Environment International’. Het team van onderzoekers, onder leiding van ecotoxicoloog Heather Leslie en analytisch chemicus Marja Lamoree, toont aan dat mensen in hun dagelijkse leven microplastics vanuit hun omgeving opnemen en dat de hoeveelheden te meten zijn in hun bloed.  Eerdere aanwijzingen hiervoor kwamen uit experimenten in een laboratorium. Lees meer over dit onderzoek in het persbericht van de VU.

Vervolgonderzoek nodig

Frank Pierik, programmamanager bij ZonMw op het gebied van microplastics en gezondheid: “We moeten ons realiseren dat dit pas de eerste bevindingen zijn. Er is nog een lange weg te gaan voordat echt een risicobeoordeling kan worden gedaan.” Een vervolgvraag is bijvoorbeeld hoe gemakkelijk deze deeltjes vanuit de bloedbaan in organen terecht kunnen komen en of ze daar gezondheidseffecten hebben.

Microplastics & Health

Dit onderzoek werd gefinancierd vanuit ons programma Microplastics & Health en door Common Seas (Verenigd Koninkrijk). Met dit programma laten we kennis ontwikkelen over de mogelijke gezondheidseffecten van kleine plastic deeltjes en wat we kunnen doen om die effecten te beperken. De 15 kortlopende projecten in dit programma zijn inmiddels afgerond; zij zetten zich gebundeld voort in het publiek-private consortium MOMENTUM (Engelstalige website).

Daarnaast is ook nog aanvullend vervolgonderzoek nodig om de gezondheidsrisico’s van nano- en microplastics en oplossingrichtingen concreter te maken zoals ook verwoord in de vorig jaar verschenen kennisagenda. De financiering voor de 15 ZonMw-projecten is afkomstig van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, NWO en het Gieskes-Strijbis Fonds.

Microplastics en leefomgeving

Microplastics is een van de onderwerpen van het ZonMw-onderwerp Gezonde leefomgeving. Lees over dit en andere resultaten van door ons gefinancierd onderzoek naar gezondheid en leefomgeving op onze webpagina Gezonde Leefomgeving. We willen beleidsmakers en onderzoekers kennis en instrumenten geven om samen met andere partijen bij te dragen aan de maatschappelijke en wetenschappelijke uitdagingen op het gebied van gezonde leefomgeving voor nu en de toekomst.

Meer informatie

 

]]>
news-8226 Tue, 18 Jan 2022 12:03:53 +0100 Vooraankondiging internationale subsidieoproep JPI HDHL: De rol van voeding en het immuunsysteem bij infectieziekten en voedings-gerelateerde chronische ziekten https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vooraankondiging-internationale-subsidieoproep-jpi-hdhl-de-rol-van-voeding-en-het-immuunsysteem-bij/ Bent u een onderzoeker werkzaam in Nederland met expertise op het gebied van immunologie, voedingswetenschappen, gezondheid en ziekte? U kunt vanaf 15 februari 2022, samen met internationale partners, een projectvoorstel indienen in de internationale subsidieronde “Nutrition-responsiveness of the immune system: interplay between infectious diseases and diet-related metabolic diseases and the potential for food-based solutions (NUTRIMMUNE)” van het JPI HDHL. De COVID-19 pandemie heeft laten zien dat infectieziekten en chronische aandoening invloed op elkaar hebben. Zo blijkt bijvoorbeeld dat mensen met ernstig overgewicht vaak een minder gunstig verloop en herstel hebben van COVID-19. Hoe het samenspel van infectieziekten en chronische aandoening precies zit en wat de rol van voeding hierin is, is nog onduidelijk.

Deze nieuwe subsidieoproep van het Joint Programming Initiative, Healthy Diet for a Healthy Life (JPI HDHL) richt zich op de rol van voeding, het immuunsysteem en het complexe samenspel tussen infectieziekten en chronische aandoeningen. Projectvoorstellen kunnen zich richten op het ontrafelen van de werkingsmechanismen en bijvoorbeeld onderzoek doen naar de verschillen in vatbaarheid en ernst van infectieziekten bij mensen die kampen met obesitas of diabetes type 2. Ook kunnen projecten zich richten op het ontwikkelen van innovatie oplossingen en producten: hoe kan voeding worden ingezet om het immuunsysteem te ondersteunen bij mensen met infectieziekten en chronische aandoeningen?

Geplande tijdschema en voorwaarden

Alleen transnationale consortia worden gefinancierd (minimaal 3 partners uit de verschillende deelnemende landen). De subsidieoproep gaat naar verwachting open op 15 februari 2022. Uitgewerkte voorstellen kunnen ingediend worden tot 21 april 2022.

Internationale samenwerking

De internationale subsidieronde NUTRIMMUNE wordt uitgevoerd door het JPI HDHL. Acht landen hebben de intentie uitgesproken om deze subsidieronde uit te voeren, waaronder Nederland.

Nederlandse deelname

Nederland is een van de deelnemende landen. Binnen Nederland werken ZonMw en Health~Holland samen aan deze oproep die onderdeel is van het deelprogramma COVID-19 behandeling.

Meer informatie

]]>
news-8019 Tue, 16 Nov 2021 17:40:32 +0100 Microplastics in household dust can lead to antibiotic resistance https://theswaddle.com/microplastics-in-household-dust-can-lead-to-antibiotic-resistance/ Lees in dit Engelstalige artikel over de resultaten van onderzoek naar de relatie tussen microplastics en antibioticaresistentie gevonden in stof in huizen. news-8009 Sun, 14 Nov 2021 18:00:00 +0100 Vervolgonderzoek gewenst naar gezondheidsrisico’s microplastics https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vervolgonderzoek-gewenst-naar-gezondheidsrisicos-microplastics/ Lees in dit artikel dat de impact van nano- en microplastics op de menselijke gezondheid nog grotendeels onbekend is. Vervolgonderzoek is daarom gewenst. Want al decennialang komen mensen in hun leefomgeving via de lucht, water en voeding in aanraking met deze kleine plastic deeltjes die variëren in grootte van nano- tot micrometers. Gezondheidsschade bij mens en dier

Bij dieren zien we al wel dat deze deeltjes, weliswaar bij hoge concentraties, gezondheidsschade (deeltjestoxiciteit) kunnen veroorzaken. Daarnaast kunnen de deeltjes wellicht schadelijke chemische stoffen of ziektekiemen het lichaam binnenbrengen.

Binnen het ZonMw- programma Microplastics & Health zijn de gezondheidseffecten van microplastics voor de mens in kaart gebracht met 15 projecten. Alle projecten zijn gestart in 2019 en daar zijn nu de eerste resultaten van bekend. Experimenteel menselijk materiaal of proefdieren zijn blootgesteld aan micro- en nanoplastics. Daaruit blijkt dat kleine plastic deeltjes de darmwand, de longen, de placenta en zelfs de bloed-hersenbarrière kunnen passeren. Ze blijken ook het functioneren van deze verschillende lichaamscellen te verstoren. Ook treden soms ontstekingsreacties op.

Verminderde darmwerking

Via de voedselketen, zoals het eten van vis en schelpdieren, komen plastic deeltjes het lichaam binnen en in contact met de darmen. Lange tijd was het effect op onze darmgezondheid onduidelijk, maar nu komen de eerste resultaten binnen. Kortdurende blootstelling aan plastic deeltjes met een grootte van 1 tot 10 µm lieten de werking van de dikke darm afnemen. Soms hadden deeltjes ook invloed op de levensvatbaarheid van de cellen en de doorlaatbaarheid (getest op menselijke- en varkenscellen), maar alleen bij hoge concentraties. De plasticsoorten HDPE en nylon konden de barrièrefunctie van de darm laten afnemen. De doorlaatbaarheid van de cellen nam daardoor toe. De plasticsoort polystyreen was hier ook toe in staat en al binnen 5 uur na blootstelling inwendig te zien in de darm. Zo'n 6% van de geteste deeltjes nam de darm op. Deeltjes van 10 µm passeerden het gemakkelijkst het darmmembraan door hun grote invloed op de darmpermeabiliteit.

Chemische stoffen in de darm

De inname van voeding vergroot de blootstelling aan micro- en nanoplastics van onze darmen. Daar kunnen chemische stoffen uit vrij komen, zoals weekmakers en vlamvertragers, die ook uit verpakkingsmateriaal in ons voedsel kunnen komen. Er blijken maar liefst 183 van zulke chemicaliën aanwezig te zijn op microplastic strandafval. Uit de nieuwste resultaten van de darmprojecten blijkt dat deze chemicaliën, die meeliften op de microplastics, de darmwand kunnen passeren. Het gaat dan om potentieel giftige organische verbindingen, zoals persistent organisch verontreinigde stoffen, die door de mens gemaakt zijn. Deze stoffen werden, naast ook metalen, aangetroffen op microplastics gevonden op het strand. Zo'n 22 chemicaliën konden het darmepitheel passeren, getest in een celkweekmodel. Sommigen bereikten het binnenste van de darm en andere organen van het maagdarmstelsel.

In totaal beïnvloedden 18 chemicaliën moleculaire en cellulaire processen op een zodanige manier dat er ongewenste pathways in gang werden gezet die een verstoorde weefselfunctie en/of hormoonhuishouding tot gevolg kunnen hebben. Een kanttekening bij dit experiment is wel dat de blootstelling van de mens niet meegenomen is, dus het is onduidelijk of de geteste hoeveelheden microplastics in het darmmodel een realistische uitkomst geven. Mogelijk zijn de blootgestelde hoeveelheden in werkelijkheid lager, maar die blootstelling is wel chronisch.

Ontstekingsreacties

In het bloed zijn macrofagen, een bepaald type afweercel dat normaal ziekteverwekkers omsluit en vernietigt, extra actief als reactie op microplastics. Dat geeft aan dat ontstekingsreacties kunnen optreden. Door de aanwezigheid van microplastics in de darm werden ook ontstekingseiwitten geactiveerd. Maar niet altijd, want dat ligt aan het geteste soort plastic. Vooral polystyreen blijkt bijvoorbeeld ontstekingseiwitten aan te wakkeren. Ook bepaalde afweercellen van het adaptieve immuunsysteem zijn dan extra actief. Onderzoekers zagen dat 'verweerde' plastic deeltjes, die door UV-straling en oppervlaktewater zijn aangetast, een grotere reactie van lichaamscellen veroorzaken.

Verstoorde longfunctie

Ook de longen ondervinden negatieve invloeden van de aanwezigheid van microplastics. In de longen passeert bijna 4% van een hoge concentratie aan polystyreen nanoplastics door het weefsel. Binnen 24 uur is dit type plastic al te zien in de longen. Ook was er een lichte ontstekingsreactie in de longen te zien.

Aangezien hoge blootstelling aan microplastic vezels bij textielarbeiders in verband is gebracht met het ontstaan van longziekten, is ook het effect van polyester- en nylonvezels op de longen onderzocht. Dat gebeurde op nagebouwde minilongen. Zowel muizenlongepitheel als longepitheel van de mens is onderzocht. Deeltjes van 15 en 10 µm werden opgenomen door de luchtwegen. De kleinste deeltjes van 5 µm bereikten zelfs de longblaasjes, de uiteinden van de luchtpijptakjes. Het resultaat was dat de minilongen minder goed groeiden of gerepareerd werden na schade.   

Schadelijke chemicaliën uit nylonvezels

Vooral nylonvezels remden de groei van de longen. De vraag was vervolgens of deze remming het gevolg was van de nylonvezels zelf of van lekkende chemicaliën. De chemicaliën die uit de vezels lekken, bleken de groei te remmen. Verder, zoals eerder vermeld, is een lichte ontstekingsreactie te zien in aanwezigheid van nylonvezels. Nylon grijpt dus direct in op de ontwikkeling van de minilongen, een resultaat dat verder onderzoek verdient.

Inkapseling door afweercellen

Het immuunsysteem reageert ook op microplastics. Afweercellen zien microplastics als lichaamsvreemde deeltjes. Daarom reageren ze hierop zoals ze dat op ziekteverwekkers zouden doen: bepaalde afweercellen kapselen de deeltjes in om ze af te breken. Dat doen ze echter alleen als ze omgeven zijn door bloedeiwitten, ontdekten de onderzoekers. Zo niet, dan laten ze de deeltjes met rust.

Ook is het effect van blootstelling aan microplastics via de huid onderzocht. Afweercellen in de huid worden dan actief en reageren vooral op verweerde plastic deeltjes, dat zijn deeltjes die door UV-straling en oppervlaktewater zijn aangetast. Vervolgens activeren zij de aanvallers van het immuunsysteem, de T-cellen, die allerlei ontstekingsreacties in gang zetten. De grootte van de deeltjes maakte daarbij niet zo uit: deeltjes van variabele grootte werden verorberd door de afweercellen. Het was wel zo dat de kleinste deeltjes de sterkste respons veroorzaakten.   

Allergische reactie

Verder blijkt dat dendritische cellen, bepaalde eerstelijns afweercellen actief in met name de huid, sterker reageren zodra ze opnieuw in contact komen met plastic deeltjes. Dit is een indicatie voor het ontstaan van een allergie op microplastics: de onderzoekers sluiten niet uit dat dit kan ontstaan na herhaalde blootstelling aan plastics.

In vervolgonderzoek zouden meerdere micro-organismen getest moeten worden en hun microbiële componenten als lipopolysacchariden (LPS) en endotoxines. Ook is het belangrijk de reactie van het immuunsysteem te testen na plasticinname bij darmziektes als Inflammatory Bowel Disease (IBD).

Oceaanplastic en het immuunsysteem

De reactie van het immuunsysteem hangt af van het type plastic en of deze verweerd is of niet. Dat blijkt uit onderzoek waarbij gebruikgemaakt is van in de oceaan en aan de kust verzamelde macroplastics, die in het laboratorium zijn vermalen tot een diversiteit aan microplastics. Vier verschillende typen plastics zijn onderzocht met een grootte van 20 tot 200 µm. De chemische samenstelling, het aantal deeltjes en deeltjesgrootte bepalen hoe intensief afweercellen reageren. Uit de meest recente resultaten blijkt dat de kleinste deeltjes, van 20 tot 50 µm, de celdodende werking van het immuunsysteem het meest stimuleerde. In het vervolgonderzoek willen de onderzoekers meer ontstekingsstoffen testen en ook de reactie van de afweercellen op deeltjes met eventueel aanwezige ziekteverwekkers meten.

Rem op hersenenzym

Nanoplastics kunnen de hersenen bereiken en ook de bloed-hersenbarrière passeren, blijkt uit experimenten met knaagdieren en hersencelkweken. Daar haken ze zelfs in op de communicatie tussen afweercellen: ze remmen een belangrijk enzym dat benodigd is voor de communicatie tussen hersencellen. Het effect op het functioneren van de hersenen is verder beperkt, of vanwege de korte experimentele duur nog niet aangetoond. Vervolgonderzoek naar langetermijneffecten van nanoplastics op de hersenen is daarom nodig.

Plastic deeltjes in menselijk bloed, placenta en vruchtwater

De onderzoekers zijn nog aan het bekijken of en in welke mate plastic deeltjes in de menselijke placenta, vruchtwater en bloed aanwezig zijn. Omdat er slechts een paar monsters getest zijn, zijn onderzoekers terughoudend om te concluderen dat plastic deeltjes aanwezig zijn (in meetbare concentraties) in de bloedcirculatie en de foetale omgeving. In een laboratoriumsetting is de opname van kleinere microplastics en nanoplastics door placentacellen wel aangetoond.

Schade aan placentacellen

In vitro experimenten zijn uitgevoerd met een menselijk placenta cell model. Al na 1 tot 2 uur blijken microplastics zichtbaar te zijn in de placenta, vooral de kleinste deeltjes nemen de placentacellen snel op. Zowel de deeltjes zelf als eventueel uitlekkende chemicaliën kunnen schade aanrichten aan de foetale omgeving.

Aangetoond is ook dat de expressie van een specifiek gen veranderde onder invloed van ongerepte of schone microplastics. Dat gen codeert voor een eiwit dat een rol speelt in de vrouwelijke hormoonproductie. De implicaties daarvan worden nog verder uitgezocht. Ook gaan ze verder kijken naar verschillende typen verweerde en schone microplastics en hun opname en transport in de placenta. Eventuele hormoonverstoringen en het effect op het immuunsysteem nemen ze dan mee.

Ziekteverwekkers op microplastics

Microplastics zijn in oppervlaktewater ook een goede drager van ziekteverwekkers zoals bacteriën. Deze ziekteverwekkers kunnen zich, gehecht aan microplastics in het water, over grote afstanden verplaatsen en een gevaar vormen voor de volksgezondheid. Zowel bij de kust als de grens is de rivier de Rijn bemonsterd om dit te onderzoeken. Verschillende plastics werden verzameld, meer dan 200.000 deeltjes per m3 water. Daarop trof men potentiële ziekteverwekkende en plastic afbrekende bacteriën aan.

In een ander project werden microplastics blootgesteld aan het water dat uit een rioolwaterzuiveringinstallatie kwam. Ze bleken microbiologisch verontreinigd, te zien aan de vele genen die aanwezig waren waarmee bacteriën resistent zijn tegen antibiotica. Deeltjes uit vieze omgevingen hadden meer resistentiegenen dan deeltjes verzameld op schone plekken. Ook lieten deeltjes met aangehechte micro-organismen uit het milieu een sterke immuunrespons zien. Van alle geteste deeltjes bleken de meest verontreinigde deeltjes uit het milieu afkomstig te zijn. Deeltjes met biofilms - die algen en potentiële ziekteverwekkers bevatten – gaven een sterkere immuunrespons in een getest celkweekmodel. Bij deeltjes van 10 en 90 µm was een sterke immuunrespons te zien, maar niet bij een veel kleiner deeltje van 1 µm. Vervolgonderzoek is nodig met een gecontroleerde blootstelling in het lab met een vaste tijdsduur. Ook moet blootstelling aan verschillende deeltjes en meeliftende pathogenen in de omgeving verder worden getest.

Verontrustende resultaten

Kortom, deze eerste resultaten van het effect van micro- en nanoplastics in het lichaam geven aan hoe urgent en relevant verder onderzoek is. De vertaling van de resultaten naar de mens is in veel gevallen nog lastig te maken. Dat komt met name doordat een goede risicobeoordeling nog ontbreekt. Toxicologen werken aan een risicobeoordelingsmodel om precies te kunnen analyseren wat de risico's van plasticinname via voeding, lucht of water zijn. Ondanks dat er dus nog veel onzekerheid zit in de interpretatie van de eerste laboratoriumresultaten, zijn de uitkomsten wel verontrustend te noemen. Ook omdat de hoeveelheid kleine deeltjes in de leefomgeving blijft toenemen. En omdat bijvoorbeeld uit onderzoek naar fijnstof, waar plastic deeltjes in zitten, blijkt dat kleine deeltjes in ons lichaam komen en daar tot gezondheidseffecten leiden.

Het is duidelijk dat nano- en microplastics zeker een negatieve invloed op onze gezondheid kunnen hebben, maar in welke mate en in welke situaties dat geldt, is lastig te concluderen als de risicobeoordeling nog ontbreekt. De doorbraakprojecten worden voortgezet in het nieuwe publiek-privaat consortium MOMENTUM. Verder vervolgonderzoek is echter noodzakelijk om de werkelijke gezondheidsrisico's en oplossingsrichtingen concreter te maken. In dit artikel zijn de resultaten meegenomen zoals de onderzoekers die hebben gepresenteerd tijdens het symposium op 4 november 2021, georganiseerd door MOMENTUM en ons. Het is een uitbreiding van het artikel dat wij op 4 november 2021 voor de start van het symposium publiceerden. Lees het verslag van dit symposium. Of lees meer over onderzoek in onze publicatie over de gezondheidseffecten van microplastics.

Microplastics en gezonde leefomgeving

Bekijk in onze publicatie 'Gezonde leefomgeving' de relatie tussen microplastics en het ZonMw-brede onderwerp Gezonde leefomgeving. Binnen dit onderwerp richten wij ons op hoe, door mensen te beschermen tegen risico's zoals klimaateffecten, zoönosen en milieu, de leefomgeving op een positieve manier kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. Ook het bevorderen van gezond gedrag (bewegen, voeding, met aandacht voor gezondheidsverschillen) speelt hierbij een rol.

]]>
news-7960 Thu, 04 Nov 2021 13:50:00 +0100 Subsidieoproep open ‘Expert Working Groups on the Impact of COVID-19 on Neurodegenerative Disease Research’ https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieoproep-open-expert-working-groups-on-the-impact-of-covid-19-on-neurodegenerative-disease-re/ The EU Joint Programme Neurodegenerative Disease Research (JPND) opent een subsidieoproep met als doel om ambitieuze, innovatieve, multidisciplinaire én multinationale werkgroepen van deskundigen op te zetten. Deze werkgroepen dienen onderzoeksstrategieën te bespreken over de impact van COVID-19 op zowel ontwikkeling en progressie van neurodegeneratieve ziektes als de zorg voor mensen met deze ziektes. Budget en deadline subsidieoproep

De Nederlandse bijdrage aan deze call is maximaal 50.000 euro. De deadline van de subsidieaanvraag is 14 december 2021 om 12.00 uur.

JPND en Onderzoeksprogramma Dementie

ZonMw is aangesloten bij het internationale programma JPND via het Onderzoeksprogramma Dementie. Zo wil ZonMw Nederlands dementieonderzoek internationaal op de kaart zetten en verbinden met internationale partijen.

Meer informatie

•    De volledige subsidieoproep vindt u op de Europese JPND website
•    Het ZonMw-programma Joint Programming Initiative Neurodegenerative Diseases (JPND)

 

]]>
news-7943 Thu, 04 Nov 2021 08:30:00 +0100 Verontrustende resultaten gezondheidsrisico's microplastics https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/verontrustende-resultaten-gezondheidsrisicos-microplastics/ Al decennialang komen mensen in hun leefomgeving in aanraking met nano- en microplastics, ofwel kleine plastic deeltjes, via de lucht, water en voeding. Lees in dit artikel dat de impact van deze plastic deeltjes, die variëren in grootte van nano- tot micrometers, op de menselijke gezondheid echter nog grotendeels onbekend is. Binnen het ZonMw- programma Microplastics & Health zijn de gezondheidsrisico's van microplastics in kaart gebracht met 15 projecten. Alle projecten zijn gestart in 2019 en daar zijn nu de eerste resultaten van bekend. Experimenteel menselijk materiaal of proefdieren zijn blootgesteld aan micro- en nanoplastics. Daaruit blijkt dat kleine plastic deeltjes de darmwand, de longen, de placenta en zelfs de bloed-hersenbarrière kunnen passeren. Daar verstoren ze het functioneren van de lichaamscellen. Ook treden soms ontstekingsreacties op.

Verminderde darmwerking

Via de voedselketen, zoals het eten van vis, komen plastic deeltjes het lichaam binnen en in contact met de darmen. Lange tijd was het effect op onze darmgezondheid onduidelijk, maar nu komen de eerste resultaten binnen. Kortdurende blootstelling aan plastic deeltjes met een grootte van 1 tot 10 µm lieten de werking van de dikke darm afnemen. Soms hadden deeltjes ook invloed op de levensvatbaarheid van de cellen en de doorlaatbaarheid (getest op menselijke- en varkenscellen), maar alleen bij hoge concentraties.

Ontstekingsreacties

Door de aanwezigheid van microplastics in de darm werden ook ontstekingseiwitten geactiveerd. Maar niet altijd, want dat lag aan het geteste soort plastic. Vooral polystyreen blijkt bijvoorbeeld ontstekingseiwitten aan te wakkeren. Ook bepaalde afweercellen van het adaptieve immuunsysteem zijn dan extra actief.
Onderzoekers zagen dat 'verweerde' plastic deeltjes, die door UV-straling en oppervlaktewater zijn aangetast, een grotere reactie van lichaamscellen veroorzaken.

Chemische stoffen

De inname van voeding vergroot de blootstelling aan micro- en nanoplastics van onze darmen. Daar kunnen chemische stoffen uit vrij komen, zoals weekmakers en vlamvertragers, die ook uit verpakkingsmateriaal in ons voedsel kunnen komen. Er blijken maar liefst 183 van zulke chemicaliën aanwezig te zijn op microplastic strandafval. Een deel van deze verbindingen komt daadwerkelijk in de darm terecht, waar sommigen de hormoonhuishouding beïnvloeden.

Verstoorde longfunctie

Ook de longen ondervinden negatieve invloeden van de aanwezigheid van microplastics. In de longen passeert bijna 4% van een hoge concentratie aan polystyreen nanoplastics door het weefsel.
Omdat hoge blootstelling aan microplastic vezels bij textielarbeiders in verband is gebracht met het ontstaan van longziekten, is ook het effect van polyester- en nylonvezels op de longen onderzocht. Dat gebeurde op nagebouwde minilongen. Het resultaat was dat de minilongen minder goed groeiden of gerepareerd werden na schade. Hoogstwaarschijnlijk ligt de oorzaak in chemische stoffen, maar welke is nog onbekend. Verder is een lichte ontstekingsreactie te zien in aanwezigheid van nylonvezels.

Inkapseling door afweercellen

Het immuunsysteem reageert ook op microplastics. Afweercellen zien microplastics als lichaamsvreemde deeltjes. Daarom reageren ze hierop zoals ze dat op ziekteverwekkers zouden doen: bepaalde afweercellen kapselen de deeltjes in om ze af te breken. Dat doen ze echter alleen als ze omgeven zijn door bloedeiwitten, ontdekten de onderzoekers. Zo niet, dan laten ze de deeltjes met rust.
De reactie van het immuunsysteem hangt af van het type plastic en of deze verweerd is of niet. Dat blijkt uit onderzoek waarbij gebruikgemaakt is van in de oceaan en bij de kust verzamelde macroplastics, die in het laboratorium zijn vermalen tot een diversiteit aan microplastics. De chemische samenstelling, het aantal deeltjes en deeltjesgrootte bepalen hoe intensief afweercellen reageren.

Rem op hersenenzym

Nanoplastics kunnen de hersenen bereiken en ook de bloed hersenbarrière passeren, blijkt uit experimenten met knaagdieren en hersencelkweken. Daar haken ze zelfs in op de communicatie tussen afweercellen: ze remmen een belangrijk enzym dat benodigd is voor de communicatie tussen hersencellen. Het effect op het functioneren van de hersenen is verder beperkt, of vanwege de korte experimentele duur nog niet aangetoond. Vervolgonderzoek naar lange termijneffecten van nanoplastics op de hersenen is daarom nodig.

Ook in placenta en vruchtwater

Mogelijk zijn plastic deeltjes ook aanwezig in de menselijke placenta en het vruchtwater. Omdat er slechts een paar monsters getest zijn, zijn de onderzoekers voorzichtig om te concluderen dat plastic deeltjes altijd aanwezig zijn in de foetale omgeving. Hoe dan ook, aangetoond is ook dat de expressie van genen veranderde onder invloed van de plastic deeltjes. Langetermijneffecten zijn nog onbekend.

Ziekteverwekkers op microplastics

Microplastics zijn in oppervlaktewater ook een goede drager van ziekteverwekkers zoals bacteriën. Deze ziekteverwekkers kunnen zich, gehecht aan microplastics in het water, over grote afstanden verplaatsen en een gevaar vormen voor de volksgezondheid. Zowel bij de kust als de grens is de rivier de Rijn bemonsterd om dit te onderzoeken. Verschillende plastics werden verzameld, meer dan 200.000 deeltjes per m3 water. Daarop trof men potentiële ziekteverwekkende en plastic afbrekende bacteriën aan.

Verontrustende resultaten

Kortom, deze eerste resultaten van het effect van microplastics in het lichaam zijn verontrustend te noemen. De doorbraakprojecten worden voortgezet in het nieuwe publiek-privaat consortium MOMENTUM. Verder vervolgonderzoek is echter noodzakelijk om de werkelijke gezondheidsrisico's en oplossingsrichtingen concreter te maken. Lees meer over onderzoek in onze publicatie over de gezondheidseffecten van microplastics.

Microplastics en gezonde leefomgeving

Bekijk in onze publicatie 'Gezonde leefomgeving' de relatie tussen microplastics en het ZonMw-brede onderwerp Gezonde leefomgeving. Binnen dit onderwerp richten wij ons op hoe, door mensen te beschermen tegen risico's zoals klimaateffecten, zoönosen en milieu, de leefomgeving op een positieve manier kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. Ook het bevorderen van gezond gedrag (bewegen, voeding, met aandacht voor gezondheidsverschillen) speelt hierbij een rol.

 

]]>
news-7946 Tue, 02 Nov 2021 20:22:00 +0100 Wat kunnen we leren van duurzame zorg in het buitenland? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wat-kunnen-we-leren-van-duurzame-zorg-in-het-buitenland/ Hoe verduurzamen andere Europese landen de zorg? We hebben in samenwerking met VWS onderzocht welk beleid Denemarken, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Zweden voeren om de zorg groener te maken. Groene zorg

Klimaatverandering creëert problemen voor de volksgezondheid. De zorgt kampt echter met nog een probleem. Naast dat de werkdruk op de zorg door de gevolgen van klimaatverandering toeneemt, draagt de zorg namelijk ook bij aan klimaatverandering. Bij de Ostrava-conferentie zijn lidstaten van de Europese regio van de Wereldgezondheidsorganisatie overeengekomen om aan een Nationaal Actieplan om het gebied van gezondheid en milieu te werken. De Nederlandse overheid heeft erkend dat zorg aan klimaatverandering bijdraagt en probeert deze impact te verminderen met de Green Deal Duurzame Zorg voor gezonde toekomst. Andere Europese landen treffen ook maatregelen om de CO2-uitstoot in de zorg terug te dingen. Een aantal landen heeft een kennisplatform op het gebied van verduurzaming.

Verkenning ZonMw en VWS

We hebben samen met VWS een eerste verkenning laten uitvoeren naar zinvolle programmering over duurzame zorg. In de verkenning is gekeken hoe Nederland de klimaatvoetafdruk van onze zorg kan verminderen door te onderzoeken wat Nederland van buitenlands beleid en beleidsuitkomsten op het gebied van groene duurzame zorg kan leren. Er zijn zowel dossiers geanalyseerd als interviews gehouden met experts in andere Europese landen die zich bezighouden met duurzame zorg. Deze experts waren actief op het gebied van beleid, onderzoek, implementatie, en duurzaam bouwen. Alhoewel er verschillen zijn in de vooruitgang van elk land, kunnen wij van elk land interessante lessen opsteken.

Bereidheid voor verduurzaming van de zorg

Uit de interviews blijkt dat Denemarken, Zweden, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk bereid zijn om internationaal intensiever samen te werken. Bovendien zouden landen die voorop lopen, samen moeten pleiten voor een internationale agenda over duurzame zorg. Duurzame zorg zie je vooral terug in lokale initiatieven. Wat ontbreekt, is een internationale onderzoeksagenda. Tevens zou het terugdringen van het gebruik van grondstoffen samen met andere sectoren aangepakt moeten worden, en meerdere experts vinden een sterke governance structuur belangrijk.  

Barrières voor verduurzaming

Uit de verkenning komt naar voren dat financiering wordt gezien als een barrière voor het implementeren van groene oplossingen. Er zijn echter volgens buitenlandse experts tegenwoordig veel financieringsmogelijkheden. Een gebrek aan landelijke sturing leidt tot lokale initiatieven. Zorgprofessionals lijken over het algemeen niet betrokken bij het beleid of zich bewust van het klimaatprobleem binnen de zorg. Tenslotte heeft de COVID-19 pandemie een grote impact op de voortgang van de agenda over duurzame zorg gehad, maar ook nieuwe inzichten opgeleverd in hoe de zorg duurzamer kan.

Aanbevelingen

Deze eerste internationale verkenning levert de volgende aanbevelingen op:

  • Nederland dient samen met andere landen te pleiten voor een internationale agenda voor duurzame zorg en op thema’s internationaal samen te werken
  • Nederland kan leren van de Scandinavische landen, zoals de Deense gebouwontwerpen, het DGNB gebouwcertificaat, en Grønnköpingkið van de Nordic Center for Sustainable Healthcare
  • Nederland kan zich laten inspireren door het enthousiasme  van de Engelse National Health Service op het gebied van duurzame zorg
  • Deze verkenning beveelt ook aan om te kijken hoe nieuwe initiatieven nationaal opgeschaald kunnen worden
  • Financieringsmogelijkheden voor duurzame zorg moeten geïnventariseerd worden
  • Het beleggen van een rondetafelbespreking met ministeries en de farmaceutische industrie lijkt zinvol om te kijken hoe er beter circulair gewerkt kan worden. Dit werd aanbevolen door het Fraunhofer Institute for Systems and Innovation research ISI in Duitsland
  • De ontwikkelingen in Duitsland zijn interessant om te blijven volgen, aangezien het Duitse Ministerie van Gezondheid binnenkort gaat bepalen wat op nationaal vlak gedaan gaat worden om de zorg duurzamer te maken
  • Grondiger onderzoek naar het duurzamezorgbeleid van de onderzochte landen met een grotere tijdshorizon levert een schat aan informatie op. De resultaten van deze internationale verkenning naar het verduurzamen van zorg daar toe uit

Nederlandse aanpak via kennisplatforms

Nederland heeft een aantal kennisplatforms om de zorg te verduurzamen, zoals Milieuplatform Zorgsector en het landelijke netwerk Groene OK. Verder is er een rijksbreed programma om een circulaire economie in Nederland te realiseren. Een landelijke bestuursstructuur is lastiger te realiseren voor duurzame zorg. Reden hiervoor is dat de uitvoering van de zorg is belegd bij zorgorganisaties. De bemoeienis van de Nederlandse overheid beperkt zich tot de kwaliteit, toegankelijkheid en bekostiging van de zorg,

Green Deal Duurzame Zorg voor gezonde toekomst

Wij hebben in 2018 deze Green Deal ondertekend omdat we de 4 doelen ondersteunen:

  • Verminderen van de CO2-uitstoot met 49% in 2030
  • Meer circulair werken in de zorg
  • Verminderen van hoeveelheid medicijnresten in het oppervlaktewater
  • Realiseren van een gezonde leefomgeving in en rondom zorginstellingen

Duurzame zorg, klimaat en gezonde leefomgeving

Duurzame zorg is van de onderwerpen van het programma Klimaat en gezondheid. Met de eerste subsidieoproep van dit onderzoeksprogramma wilden we netwerkvorming stimuleren en een basis leggen voor (vervolg)onderzoek naar de relatie tussen klimaat en gezondheid. In de subsidieoproep was klimaatvriendelijke en klimaatbestendige zorg (hier samen genoemd als duurzame zorg) een van de 3 pijlers. Deze oproep was gebaseerd op de kennisagenda Klimaat en Gezondheid en de afspraken van de Green Deal Duurzame Zorg. Het budget was beperkt en beschikbaar voor pilotonderzoek in samenwerkingsverband.

Duurzame zorg is onderdeel van het ZonMw-brede onderwerp Gezonde leefomgeving. Lees in onze publicatie over gezonde leefomgeving hoe, door mensen te beschermen tegen risico's zoals klimaateffecten en zoönosen, de leefomgeving op een positieve manier kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. Ook het bevorderen van gezond gedrag speelt hierbij een rol. Als u interesse heeft in het rapport over de verkenning naar zinvolle programmering over duurzame zorg, kunt u een mail sturen aan glo@zonmw.nl.

]]>
news-7875 Thu, 21 Oct 2021 16:06:30 +0200 Infographic: International Call https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/infographic-international-call-1/ Binnen ZonMw wordt er steeds meer belang gehecht aan internationale samenwerking met als resultaat dat er steeds meer Nederlandse wetenschappers voor het eerst deelnemen aan internationale subsidierondes. Internationale subsidierondes volgen echter een andere procedure dan de standaard ZonMw rondes. Om dit uit te leggen hebben we een infographic laten maken, die inzicht geeft in de basisstappen van een internationale subsidieronde.

Bent u van plan om met een consortium een subsidieaanvraag in te dienen bij een internationale call, of bent u gewoon nieuwsgierig naar de procedure stappen van een internationale call, bekijk dan de infographic. In de nabije toekomst zal er ook een animatie over dit proces beschikbaar zijn. Stay tuned!

Bekijk de infographic (Engels)

Meer informatie

 

 

 

]]>
news-7867 Tue, 19 Oct 2021 15:45:00 +0200 MOMENTUM: gestructureerd onderzoek naar gezondheidseffecten van microplastics https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/momentum-gestructureerd-onderzoek-naar-gezondheidseffecten-van-microplastics/ Wat gebeurt er als microplastics het menselijk lichaam binnendringen? Hopen ze zich op en heeft dat mogelijk schadelijke gevolgen? Het publiek-privaat consortium MOMENTUM onderzoekt die vragen de komende jaren. Samenwerking in een consortium

Voor dit consortium werken universiteiten, kennisinstituten en bedrijven samen, gefinancierd door ZonMw, de topsector Life Sciences & Health, TNO, ministeries en bedrijven. Het onderzoek borduurt voort op de 15 eenjarige doorbraakprojecten in het programma Microplastics & Health die ZonMw in 2019 financierde. MOMENTUM heeft voor de komende drie jaar een budget van 5,4 miljoen euro beschikbaar om vervolgonderzoeken te organiseren. Voor ZonMw is deelname aan het consortium een logische stap; het past binnen het ZonMw-brede onderwerp ‘Gezonde leefomgeving’ waaronder de subsidieverstrekker recentelijk nadrukkelijker programmeert.

Waarom is onderzoek naar microplastics zo urgent?

Zelfs als de industrie de productie van nieuw plastic nu zou stoppen, blijft de hoeveelheid microplastics de komende jaren alleen maar toenemen. Er is namelijk al veel plastic in het milieu aanwezig dat nog in kleine deeltjes uiteen zal vallen. Dick Vethaak is toxicoloog bij Deltares en mede-projectleider van MOMENTUM: “Er is veel aandacht voor plastic afval in het milieu als flesjes en verpakkingen. Maar vooral binnenshuis worden we blootgesteld aan andere plastic deeltjes van polymeerverven of textielvezels. “Plastics bevatten vaak allerlei additieven. Van veel van die toegevoegde stoffen is nauwelijks bekend hoe toxisch ze zijn. De kleine plasticdeeltjes verspreiden zich gemakkelijk: net als bijvoorbeeld natuurlijke vezeltjes van katoen. “Maar plastics breken nauwelijks af en vallen uiteen in steeds kleinere deeltjes. Hierdoor hopen ze zich op in het milieu en in de voedselketen,” voegt Dick toe.“

De opzet van MOMENTUM

“We hebben het project MOMENTUM genoemd omdat het een rijdende trein moet zijn,” vertelt Julliette Legler, hoogleraar toxicologie aan de Universiteit Utrecht en eveneens projectleider. “Het is een project voor de lange termijn; een beweging van de doorbraakprojecten naar een infrastructuur voor eersteklas onderzoek en oplossingen voor het probleem van microplastics. Naast MOMENTUM lopen op de Universiteit Utrecht twee Horizon2020-projecten, gesubsidieerd door de Europese Commissie. Want dit is zo’n groot onderwerp dat we dat niet met alleen MOMENTUM kunnen aanpakken. Er is al internationale belangstelling.”
Het bleek een uitdaging om van de 15 doorbraakprojecten de meest veelbelovende resultaten te bundelen in een nieuw project. En om daarna bijdragen uit de private sector en onderzoeksorganisaties te realiseren. Juliette: “We hebben een unieke publieke-private samenwerking gerealiseerd. Het is niet alleen een fundamenteel onderzoeksproject; we denken over de toekomst en hoe we van het probleem van microplastics kunnen afkomen. Maar ook over toepassingen, oplossingen en risicobeoordeling.”

Kennisagenda microplastics vormt leidraad

In januari 2021 overhandigde ZonMw de kennisagenda 'Wat doen microplastics in ons lichaam?' aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Dick werkte mee aan de totstandkoming van die agenda: “De kennisagenda vormt een script en geeft aanbevelingen en routes aan waarlangs we de komende 10 tot 15 jaar kunnen werken.”
Nederland is koploper in het onderzoek naar de gezondheidseffecten van microplastics. Juliette zegt daarover: “Bij mijn weten is ZonMw internationaal de eerste ‘research council’ die geïnvesteerd heeft in humane gezondheidseffecten. ZonMw richt zich niet alleen op medicijnen en therapie, maar ook het voorkomen van ziekte door milieufactoren. Daarmee heeft Nederland een voortrekkersrol.”

Wat weten we over microplastics en wat niet?

De kleinste plasticdeeltjes worden in onderzoek vergeleken met nanodeeltjes. Het is bekend dat die kunnen leiden tot ontstekingsreacties en DNA-schade. Het is waarschijnlijk dat kleinere microplastics, waaraan we dagelijks via lucht, voeding en water worden blootgesteld, het darm- en longepitheel kunnen passeren, dat er opname in bloed en hersenen optreedt, en mogelijk via deze weg bacteriën en virussen het lichaam kunnen binnendringen. Microplastics zijn recentelijk aangetoond in de placenta van een ongeboren kind, met nog onbekende gevolgen. Sommige mensen hebben al plastic deeltjes in hun lichaam, bijvoorbeeld door uiteenvallende plastic protheses of borstimplantaten. Over drie jaar zal duidelijker zijn bij welke concentraties effecten optreden, en of daaraan een risico verbonden is. “Ik hoop dat we over drie jaar onderscheid kunnen maken tussen gevaarlijke en ongevaarlijke eigenschappen van microplastics. Dus niet alleen met slecht nieuws komen maar ook met oplossingen,” volgens een hoopvolle Juliette.

Onderzoek ook na komende drie jaar nodig

Vooralsnog wordt MOMENTUM voor drie jaar gefinancierd. Maar nu is al duidelijk dat ook daarna vervolgonderzoek nodig zal zijn. Dick legt uit: “Je kunt in de eerste drie jaar nauwelijks toepassingen verwachten. We zijn vooral met de private partners bezig om oplossingen te vinden en voor de komende 10 of 15 jaar een actieplan op te zetten. Ik verwacht dat er zeker een nieuwe financiële injectie komt om het onderzoek voort te zetten. We kunnen toekomstige generaties niet met onze plastic vervuiling opzadelen. Ook als we over drie jaar concluderen dat de concentratie plasticdeeltjes in ons lichaam betrekkelijk laag is, dan nog moet je nadenken over de gevolgen na een paar decennia.”
Communicatie naar het grote publiek wordt een vast onderdeel van MOMENTUM, vertelt Juliette: “We willen duidelijk maken waarmee we bezig zijn, hoe we onderzoeken doen. Dat we niet alleen met onderzoekers werken maar ook met producenten van plastics, bedrijven die nieuwe technieken ontwikkelen en maatschappelijke organisaties die belang hebben bij de resultaten van ons onderzoek. Dat het een echte teaminspanning is!”

Bredere context van microplastics

Microplastics en gezondheid maakt onderdeel uit van het ZonMw-brede onderwerp Gezonde leefomgeving. Wij laten kennis ontwikkelen en toepassen gericht op de gezondheidseffecten van de leefomgeving om op die manier bij te dragen aan de gezondheid van mensen.

Meer informatie

 

 

 

 

]]>
news-7578 Thu, 29 Jul 2021 13:50:18 +0200 Gemakkelijke kennis- en data uitwisseling over antimicrobiële resistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gemakkelijke-kennis-en-data-uitwisseling-over-antimicrobiele-resistentie/ Het JPIAMR-VRI Digital Platform is vanaf nu beschikbaar voor de onderzoeksgemeenschap die onderzoek doet naar antimicrobiële resistentie (AMR). Het unieke en gratis toegangspunt vergemakkelijkt kennisuitwisseling en het delen van AMR-gerelateerde onderzoeksdata voor de wereldwijde AMR-onderzoeksgemeenschap. Het gemak van JPIAMR-VRI Digital Platform


Het JPIAMR-VRI (Virtual Research Institute) Digital Platform is ontwikkeld door een aantal partijen. Wij maken deel uit van  de werkgroep die de ontwikkeling van de VRI mede mogelijk heeft gemaakt. We hebben samen met andere funding organisaties, dit platform gefinancierd.

Verbinden van datasets


Het JPIAMR-VRI  Digital Platform verbindt datasets door integratie van verschillende databases, zoals de CARD, Resapath, NCBI Isolates browser ATLAS met meer dan 140 verschillende publieke databronnen die al beschikbaar zijn in het DISQOVER-platform van ONTOFORCE. Dit zal de gebruiker helpen bij het efficiënter analyseren, integreren en extraheren van AMR-gegevens om complexe datasets eenvoudiger te maken.

De aanpak van antimicrobiële resistentie is urgent


Antimicrobiële resistentie is een urgent en wereldwijd probleem dat vraagt om een multidisciplinaire en internationale aanpak. Micro-organismen (zoals bacteriën, schimmels, virussen en parasieten) veranderen en worden resistent als zij worden blootgesteld aan medicijnen. Het risico bestaat dat mensen overlijden aan een onschuldige infectieziekte als een blaasontsteking omdat de bacterie niet gevoelig is voor antibiotica. Wij financieren onderzoek, verspreiden de kennis die onderzoek oplevert en stimuleren de toepassing van die kennis.

 

]]>
news-7463 Wed, 07 Jul 2021 10:30:00 +0200 Eerste stap in kennisontwikkeling over klimaat en gezondheid https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/eerste-stap-in-kennisontwikkeling-over-klimaat-en-gezondheid/ Binnenkort starten onderzoekers met 3 verschillende pilotonderzoeken uit de eerste subsidieronde van het programma Klimaat en gezondheid. Brede focus is belangrijk voor beleidsmakers om inzicht te krijgen in de gezondheidsrisico’s van klimaatverandering. Overzicht startende projecten

Temperatuurgerelateerde gezondheidseffecten

Prof. dr. H.A.M. Daanen, Vrije Universiteit Amsterdam, gaat in dit pilotonderzoek op basis van interdisciplinair en participatief onderzoek een handelingsperspectief opstellen. Dit minimaliseert via een geïntegreerde benadering de nadelige temperatuurgerelateerde gezondheidseffecten. Het onderzoek besteedt speciale aandacht aan gedragscomponenten en hoogrisicogroepen.

Allergieën

Dr. L.A. de Weger, LUMC, wil met haar onderzoeksproject de effecten van klimaatverandering op allergie beter beheersbaar maken. Aan de ene kant kunnen met dit onderzoek pollenconcentraties en gerelateerde ziektelast beter in kaart gebracht worden. Aan de andere kant biedt het project ook handelingsperspectieven om de ziektelast van pollenblootstelling te reduceren bij een veranderd klimaat.

Duurzame zorg

Het project van dr. H.R.W. Touw, Radboudumc, beoogt de klimaat- en milieu-impact (CO2-uitstoot en afvalproductie) in kaart te brengen van specifieke, frequent voorkomende, individuele zorgtrajecten voor patiënten van de afdelingen spoedeisende hulp (SEH), operatiekamers (OK) en intensive care (IC). Deze kennis leidt tot een handelingsperspectief voor het verduurzamen van de zorgprocessen op deze afdelingen.

Basis ligt in kennisagenda Klimaat en gezondheid


De subsidieoproep voor deze pilotonderzoeken is gebaseerd op de kennisagenda Klimaat en gezondheid en de afspraken van de Green Deal Duurzame Zorg. De kennisagenda is in juni 2019 opgesteld door de Universiteit Maastricht, Wageningen University & Research en het RIVM. Met deze kennisagenda willen we de kennislacunes over de gezondheidseffecten van de klimaatverandering onder de aandacht brengen van beleid, praktijk en onderzoek. De subsidieoproep was gericht op 3 thema's geselecteerd uit deze kennisagenda: temperatuurgerelateerde gezondheidseffecten, allergieën en duurzame zorg. Per thema kon 1 aanvraag gehonoreerd worden zodat we een samenhangend onderzoeksprogramma hebben met brede focus.

Samenwerken tijdens onderzoek


In de pilotonderzoeken is samenwerking met partijen buiten de gezondheidszorg, die betrokken zijn bij klimaatmaatregelen, verplicht. Daarom hebben we in november 2020 een netwerkbijeenkomst georganiseerd. Honderd onderzoekers, beleidsmakers en praktijkprofessionals ontvingen meer informatie over de subsidieoproep. Daarnaast konden zij kennismaken en contact leggen met partners met wie zij een onderzoeksvoorstel wilden indienen in dit nieuwe onderzoeksprogramma. Lees de terugblik van de online netwerkbijeenkomst.

Gezondheidseffecten van klimaatverandering


Vanwege een beperkt budget ontvangen 3 van de 10 ingediende projecten financiering vanuit het programma Klimaat en gezondheid. We willen dat kennis wordt ontwikkeld om de effecten van klimaatverandering en klimaatmaatregelen op de volksgezondheid wereldwijd inzichtelijk en toepasbaar te maken, mede door het stimuleren van samenwerking. Denk bijvoorbeeld aan klimaatbestendige en klimaatvriendelijke maatregelen in de zorg via de aanpak van duurzame zorg.

Overkoepelend thema gezonde leefomgeving


Klimaat en gezondheid maakt deel uit van het ZonMw-brede onderwerp 'gezonde leefomgeving'.
Aan de gezondheid van mensen kan de leefomgeving positief bijdragen door

  •     bescherming tegen risico’s (klimaateffecten, zoönosen, milieu)
  •     bevordering van gezond gedrag (bewegen, voeding, met aandacht voor gezondheidsverschillen)

We agenderen dit onderwerp en laten via onderzoeksfinanciering kennis ontwikkelen en toepassen over hoe een gezonde leefomgeving kan bijdragen aan het fysiek, mentaal en sociaal welbevinden van mensen. Zo spelen we in op maatschappelijke vragen van zowel beleidsmakers, wetenschappers, praktijkprofessionals en inwoners over gezondheidseffecten van hun leefomgeving.

]]>
news-7295 Mon, 07 Jun 2021 06:00:00 +0200 ICF Primary Care in de huisartsenpraktijk https://publicaties.zonmw.nl/huisartsgeneeskunde/gespreksinstrument-voor-persoonsgerichte-zorg-bij-mensen-met-meerdere-chronische-ziektes/ Huisarts Simone Postma ontwikkelde een gespreksinstrument voor persoonsgerichte zorg bij chronische ziektes. Dit gespreksinstrument wordt nu opgenomen in de 3e versie van het classificatiesysteem voor huisartsen, de International Classification of Primary Care, dat onder meer samen met de World Health Organization wordt ontwikkeld. 'Dus ook internationaal komt er meer aandacht voor functioneren en context in de zorg voor patiënten.’ news-7286 Thu, 20 May 2021 14:12:47 +0200 Internationaal samenwerken aan zorg- en beleidsinnovaties https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/internationaal-samenwerken-aan-zorg-en-beleidsinnovaties/ Wat zijn de belangrijkste uitdagingen voor Europese gezondheidssystemen? En hoe kunnen we van elkaar leren en elkaar in staat stellen om dit te doen? Tijdens een afsluitende bijeenkomst keken de partners van het initiatief en vertegenwoordigers van de Europese Commissie en de World Health Organization (WHO) terug op de succesvolle Coordination and Support Action (CSA) TO-REACH. Beleidsbrieven

In 2 beleidsbrieven gaat het TO-REACH-project in op onder andere de succes- en faalfactoren in de (internationale) overdracht van zorg- en beleidsinnovaties en in de opschaling daarvan.

Partnership Transforming health and care systems

Ook werd gewezen op het belang van en de wens voor een goede samenwerking van de zorg met het sociaal domein. Een mooie verwijzing naar het nieuwe partnership Transforming health and care systems binnen het nieuwe kaderprogramma Horizon Europe, waar verschillende internationale ZonMw-programma’s deel vanuit maken, waaronder:

]]>
news-7147 Fri, 16 Apr 2021 16:32:00 +0200 Gezonde en groene leefomgeving is nodig voor een vitale samenleving https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gezonde-en-groene-leefomgeving-is-nodig-voor-een-vitale-samenleving/ Een gezonde groene leefomgeving bevordert en beschermt het fysiek, mentaal en sociaal welbevinden van mensen. Samen met het RIVM bereiden we een programma voor. Zodat beleidsmakers met kennis, data, infrastructuur en praktische instrumenten, gezondheid meer integraal mee kunnen nemen in hun beleid rond de fysieke leefomgeving. Verbinding en samenwerking

De opdracht om het programma ‘Gezonde Groene Leefomgeving’ voor te bereiden, komt van de ministeries van VWS en LNV. Deze ministeries willen dat gezondheidsvraagstukken vanuit een breed perspectief worden aangepakt, waarbij de verschillende domeinen worden overstegen. Daarom is verbinding met en samenwerking tussen verschillende beleidssectoren en maatschappelijke actoren nodig.

Samen met landelijke en lokale belanghebbenden

Dit programma is een belangrijke impuls, want een gezonde en groene leefomgeving bevordert en beschermt de volksgezondheid. Bij de voorbereiding voor dit programma betrekken we landelijke en lokale belanghebbenden. Het resultaat dat we beogen, is kennis, data, infrastructuur en praktische instrumenten. Hiermee kunnen op landelijk, regionaal en lokaal niveau keuzes worden gemaakt om gezondheid meer integraal en volwaardig mee te nemen in het beleid op het gebied van de fysieke leefomgeving.

Gezonde leefomgeving

Een gezonde en groene leefomgeving is belangrijk voor een vitale samenleving. Groen omdat een gezonde en leefbare omgeving niet bestaat zonder natuur. Het is de basis van ons voortbestaan en de economie. Gezondheid, gezond gedrag en kunnen meedoen in de samenleving worden beïnvloed door de sociale en fysieke omgeving en de sociaaleconomische status van mensen. De directe leefomgeving, de buurt of wijk met de aanwezige voorzieningen daarin, creëren kansen op of belemmeringen voor gezondheid.

Programma Gezonde Groene Leefomgeving

De ministeries van VWS en LNV stellen vandaag in een Tweede Kamerbrief dit overkoepelende programma voor. Het geeft uitvoering aan de beleidsambities in de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid (LNG) en in de uitvoeringsagenda van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De beide ministeries hebben RIVM en ons gevraagd dit programma als volgt voor te bereiden en uit te voeren aan de hand van 3 randvoorwaarden:

  • creëren van een stevige kennisbasis en kennisinfrastructuur
  • stimuleren van de ontwikkeling en gebruik van passende (beleids-) instrumenten
  • evaluatie en monitoring

We bouwen voort op eerdere resultaten. We hebben al veel kennis laten ontwikkelen in andere programma’s zoals ‘Maak ruimte voor gezondheid’. Ook loopt er door ons geïnitieerd en gefinancierd onderzoek naar microplastics en naar de gezondheidseffecten van klimaatverandering.

Omgevingswet

De Omgevingswet die naar verwachting in 2022 in werking treedt, geeft bestuurders en beleidsmakers meer ruimte om een gezonde groene leefomgeving te ontwikkelen. De wet is erop gericht om een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit te bereiken en in stand te houden. De fysieke leefomgeving moet zodanig beheerd, gebruikt en ontwikkeld worden dat alle maatschappelijke functies ook op de lange termijn duurzaam vervuld kunnen worden.

ZonMw en RIVM

We willen in samenwerking met RIVM dit maatschappelijke vraagstuk agenderen en met kennis ervoor zorgen dat de leefomgeving positief kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. Hoe? Door gezond gedrag te bevorderen. Denk hierbij aan bewegen, voeding, met aandacht voor gezondheidsverschillen. En door te beschermen tegen risico’s. Voorbeelden hiervan zijn klimaateffecten, zoönosen en milieu. Samen laten we kennis ontwikkelen en toepassen gericht op de gezonde leefomgeving. Zo spelen we in op maatschappelijke vragen van zowel beleidsmakers, wetenschappers, praktijkprofessionals en inwoners over gezondheidseffecten van hun leefomgeving.

Meer informatie

 

 

 

]]>
news-6749 Tue, 13 Apr 2021 13:30:00 +0200 European Implementation Event 2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/european-implementation-event-2021/ Op 27 en 28 mei 2021 vindt het eerste online European Implementation Event 2021 (#EIE2021) plaats. Tijdens dit event staat implementatie - de benutting van kennis in beleid, praktijk, onderwijs en onderzoek - centraal. Wat is de EIE2021?

De EIE2021 biedt je een rijk en veelzijdig programma waarin implementatieonderzoek en praktijkervaringen uit meerdere landen, sectoren, omgeving en disciplines aan bod komen. Maar liefst drie keynote speakers waaronder Dr. Erik Gerritsen en professor Jet Bussemaker,  en 41 flitspresentaties geven je inzicht in de laatste stand van zaken op het gebied van implementatie in de zorg, preventie en welzijn. Daarnaast bieden we de mogelijkheid om deel te nemen aan 5 inspirerende symposia, 5 panelclubs en 7 probleemoplossende sessies.

Kijk voor het volledige programma op de website van de EIE2021.

Voor wie is de EIE2021?

De EIE2021 brengt individuen en organisaties samen die zich in het zorgdomein bezig houden met het synthetiseren, vertalen, implementeren en borgen van innovaties in beleid, praktijk, onderwijs en onderzoek. Kortom: voor alle professionals die werkzaam zijn in de sectoren gezondheid, welzijn, onderwijs of andere maatschappelijke dienstverlening sectoren. Bijvoorbeeld als psycholoog, maatschappelijk werker, verpleegkundige, socioloog of econoom, maar ook onderzoekers, praktijkprofessionals, subsidieverstrekkers, kennisinstituten en andere rollen zijn allen welkom op het event – net als personen die nieuw zijn in dit veld of al een uitgebreide kennisbasis en ervaring hebben op het terrein van implementatie.

Meer informatie en aanmelden EIE2021

Ben je nieuwsgierig geworden? Meld je dan nu aan via de website van EIE2021. Hier vind je ook het volledige programma terug.

Heb je nog vragen? Neem dan contact op met Pauline Goense of Jos Zandvliet.

]]>
news-7111 Tue, 06 Apr 2021 09:26:15 +0200 Nieuwe opdracht voor aanpak antimicrobiële resistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-opdracht-voor-aanpak-antimicrobiele-resistentie/ Het ministerie van VWS heeft ons opdracht gegeven voor het formuleren van een vervolg op het programma Antibioticaresistentie voor de periode 2022-2025. De komende tijd zullen wij belangrijke stakeholders consulteren over:

  • de toepassing van de opgedane kennis tot nu toe
  • onderzoeksvragen uit de praktijk van onder andere de curatieve en de langdurige zorg

Het programma zal ook open staan voor onderzoeken naar resistentie tegen antimicrobiële middelen en heeft dus een bredere scope dan het huidige programma Antibiotica Resistentie. VWS zal een budget van 9,6 miljoen euro beschikbaar stellen voor zowel een nationale als internationale aanpak.

Internationaal

Ook de Nederlandse bijdrage aan het Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR) en/of aan het One Health AMR Partnership onder Horizon Europe zal voortgezet worden in het nieuwe programma. Een snelle, internationale en multidisciplinaire aanpak van antimicrobiële resistentie draagt bij aan een optimale gezondheid van mens, dier en milieu (OneHealth).

Antimicrobiële resistentie

Het tegengaan van antimicrobiële resistentie en de ontwikkeling van nieuwe middelen en methoden om resistentie te voorkomen, is wereldwijd van groot belang. Onze programma's Priority Medicines Antimicrobiële Resistentie (AMR) en Antibioticaresistentie (ABR) hebben als doel een bijdrage te leveren aan het beheersen en oplossen van de problematiek van antimicrobiële resistentie. Vanuit verschillende aandachtsgebieden is hieraan gewerkt. Binnen beide programma's en onze bijdrage aan JPIAMR zijn in totaal 93 projecten gehonoreerd.

Micro-organismen (zoals bacteriën, schimmels, virussen en parasieten) veranderen en worden resistent als zij worden blootgesteld aan medicijnen. Het risico bestaat dat mensen overlijden aan een onschuldige infectieziekte als een blaasontsteking omdat de bacterie niet gevoelig is voor antibiotica. Wij financieren onderzoek, verspreiden de kennis die onderzoek oplevert en stimuleren de toepassing van die kennis.

Succesvolle aanpak

Een mooi voorbeeld van een succesvolle aanpak is het project RAPDIF, gefinancierd door onder andere het programma AMR. Onderzoekers uit Nederland en Burkina Faso ontwikkelden een nieuwe malariatest. Zij zochten uit welke bacteriën, naast de malariaparasiet, koorts uitlokken. Het RAPDIF-onderzoek werd uitgevoerd bij jonge kinderen in Burkina Faso die koorts hebben.

Onderzoekscoördinator dr. Henk Schallig en zijn internationale team ontdekten dat deze kinderen vaak antibiotica én malariamedicijnen krijgen, ook als niet duidelijk is wat de achterliggende oorzaak van de koorts is. ‘Uit ons onderzoek blijkt dat in 50 tot 90% van de gevallen antibiotica-behandeling niet helpt bij die kinderen'. Dankzij hun nieuwe malariasneltest krijgen zieke kinderen met koorts in Afrika de juiste diagnose en de juiste medicatie. Hierdoor helpen we antimicrobiële resistentie een halt toe te roepen. Henk Schallig ontving daarvoor een ZonMw Parel.

Meer informatie

]]>
news-7042 Fri, 12 Mar 2021 15:29:47 +0100 Prijs van duurzame Zorgprofessional 2020 voor uitvinder van herbruikbaar blaaskatheter https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/prijs-van-duurzame-zorgprofessional-2020-voor-uitvinder-van-herbruikbaar-blaaskatheter/ Bertil Blok, uroloog van het Erasmus MC, introduceerde een herbruikbaar blaaskatheter dat afval en kosten bespaart. Ook is het katheter veilig en effectief. Zijn innovatie heeft de publieksprijs gewonnen voor het beste idee of initiatief voor duurzame zorg. Deze prijs is uitgereikt door het ministerie van VWS. Bloks innovatie van de herbruikbare katheter moet zorgen voor een vermindering van tientallen miljoenen kilo’s medisch plastic per jaar. Daarnaast levert het een kostenbesparing van minstens 500 miljoen euro. Het ministerie van VWS reikt elk jaar in oktober deze prijs uit aan zorgprofessionals die het beste idee of initiatief hebben om de zorg duurzamer te maken.

Afval

Wereldwijd zijn er ongeveer 50 miljoen mensen afhankelijk van wegwerpkatheters om hun blaas goed te kunnen legen. Patiënten krijgen deze wegwerpkatheters thuis die ze 4 tot 6 keer per dag moeten vervangen, wat veel afval oplevert. In Nederland gebruiken 45.000 patiënten met blaasproblemen jaarlijks voor 75 miljoen euro aan wegwerpkatheters, een verzesvoudiging in 20 jaar tijd. In 2018 leverde dat 1,2 miljoen kilo plastic afval op.

Duurzamer en goedkoper

Gezien de grote hoeveelheid afval en de enorme kosten vond Bertil Blok dat het duurzamer en goedkoper moest. Samen met arts-onderzoekers Tess van Doorn en Sophie Berendsen introduceerde hij de herbruikbare katheter. Gezamenlijk hebben ze gezorgd voor goedkeuring voor het gebruik van herbruikbare katheters in Europa. Ze ontvingen van het Erasmus MC en van ons een startsubsidie voor een trial onderzoek onder 500 mensen. Tijdens de trial worden patiënten 1 jaar gevolgd om te zien of de herbruikbare katheter veilig en effectief is. Invoering van herbruikbare katheters zou alleen in Europa al een vermindering van tientallen miljoenen kilo’s plastic en een jaarlijkse kostenbesparing van minstens 500 miljoen euro opleveren. De herbruikbare katheter is voor mensen in landen met lage inkomens (LMIC's) een optimale en veilige manier om de blaas te legen.

ZonMw en duurzame zorg

In 2018 was dit het eerste onderzoeksproject over duurzame zorg dat we financierden. Het onderzoeksproject heeft subsidie gekregen in het programma Goed Gebruik Hulpmiddelenzorg. Dit programma stimuleert kennisontwikkeling om de kwaliteit en de doelmatigheid van hulpmiddelenzorg in de thuissituatie te verbeteren. Onderzoek naar de effectiviteit en kosten van de hulpmiddelenzorg in de thuissituatie betreft zowel hulpmiddelenzorg die vergoed wordt via de Zorgverzekeringswet, de Wet langdurige zorg of de Wet maatschappelijke ondersteuning. De hulpmiddelengebruiker staat centraal in het onderzoek: het gaat om zijn/haar vraag naar kennis en verbetering van de zorg.

Duurzame zorg hangt nauw samen met klimaat en milieu. We zijn aan het inventariseren hoe meer duurzaamheid in de zorg kan bijdragen aan vermindering van milieuvervuiling en negatieve klimaateffecten. In 2018 hebben we samen met 131 andere partijen uit de zorg, overheid en bedrijfsleven, de Green Deal 'Duurzame zorg voor een gezonde toekomst' getekend. Inzet is het terugdringen van CO2-uitstoot, zuiniger gebruik van grondstoffen, minder medicijnresten in het water en een gezonde leefomgeving voor patiënt, cliënt en zorgmedewerkers.

Meer informatie

]]>
news-6945 Fri, 19 Feb 2021 23:12:30 +0100 Interview Sonja van Weely: ‘Bij zeldzame ziekten heb je elkaar nodig’ https://publicaties.zonmw.nl/bij-zeldzame-ziekten-heb-je-elkaar-nodig/ In Nederland leven maar liefst 1 miljoen mensen met een zeldzame ziekte. Voor maar 5% van hen is een therapie beschikbaar. Dat is veel te weinig vindt Sonja van Weely, senior programmamanager bij ZonMw. Daarom focust ze zich al jaren op onderzoek naar zeldzame ziekten. Haar doel? Meer therapieën voor mensen met een zeldzame ziekte. news-6894 Mon, 08 Feb 2021 20:18:59 +0100 Studiebeurzen voor intensieve Gender in Health & Research cursus https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/studiebeurzen-voor-intensieve-gender-in-health-research-cursus/ Aankomend voorjaar start voor de tweede keer een cursusprogramma rondom sekse en gender in gezondheid en gezondheidsonderzoek, georganiseerd door ZonMw en het ErasmusMC. Vanwege corona zal dit volledig online plaatsvinden. Het Kennisprogramma Gender en Gezondheid stelt 20 Gender in Research Fellowships beschikbaar voor PhD-studenten en post-docs aan het begin van hun wetenschappelijke carrière om deel te kunnen nemen aan het programma. Cursus

Een Gender in Research fellowship geeft exclusieve toegang tot het gehele online cursuspakket. Het cursuspakket bestaat uit twee delen: een Gender in Research workshop in mei en juni georganiseerd door ZonMw en een Gender and Health cursus eind augustus georganiseerd door ErasmusMC binnen het Erasmus Summer Programme (ESP). Exacte data volgen nog.

De workshop bestaat uit 5 sessies van 3,5 uur. Tijdens deze sessies zullen (inter)nationale experts en gastsprekers vanuit diverse disciplines hun kennis en onderzoeksexpertise delen met de volgende generatie onderzoekers van over de hele wereld. Zo kunnen startende onderzoekers hun vaardigheden vergroten om sekse en gender goed mee te nemen in alle fases van gezondheidsonderzoek. In de ESP-cursus worden deelnemers meegenomen in de laatste kennis over de invloed van sekse en gender op de gezondheid van vrouwen en mannen gedurende verschillende levensfases.

Internationale onderzoekers

Voor 20 PhD-studenten of post-docs stelt het Kennisprogramma Gender en Gezondheid fellowships beschikbaar. Deze fellowships zijn ook beschikbaar voor internationale jonge onderzoekers. Geïnteresseerd? Lees dan de volledige subsidieoproep op de subsidiekalender en dien voor 18 maart 2021, 14:00u uw aanvraag in.

Meer informatie

]]>
news-6763 Wed, 13 Jan 2021 16:50:00 +0100 Nieuwe JPIAMR subsidieoproep over antibioticaresistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-jpiamr-subsidieoproep-over-antibioticaresistentie/ Wilt u met internationale partners onderzoek doen naar de aanpak van antibioticaresistentie? Dien dan voor 16 maart 2021 een projectidee in. Tijdens de webinar van 28 januari 2021 werd de mogelijkheid geboden om vragen te stellen over de oproep. U kunt de presentaties bekijken voor meer informatie. JPIAMR subsidieoproep

JPIAMR is een samenwerkingsverband waarin lidstaten op het thema antimicrobiële resistentie samenwerken, met financiële steun van de Europese Commissie. In deze subsidieoproep over de aanpak van antibioticaresistentie werken 30 subsidieverstrekkers uit 21 JPIAMR-lidstaten samen, met een totaal geschat budget van 24,9 miljoen euro. Namens Nederland participeert ZonMw in dit wereldwijde samenwerkingsverband.

De oproep richt zich op de One Health-benadering en de samenwerking tussen onderzoekpartners uit verschillende landen, inclusief lage- en midden inkomenslanden, en verschillende expertisegebieden om onderzoek naar antibioticaresistentie te bevorderen. Om deze samenwerking te faciliteren is er een matchmaking tool ontwikkeld.

[Update]

Op 28 januari 2021 was er een webinar georganiseerd, waarbij de mogelijkheid werd geboden om vragen te stellen over deze oproep. Bekijk welke vragen er zijn gesteld en de webinar voor meer informatie over de oproep. Er is ook een presentatie gegeven over de matchmaking tool.

Projectidee indienen

Projectvoorstellen zullen middels een twee-stap procedure worden beoordeeld (projectidee en volledig uitgewerkte aanvraag). Een projectidee indienen kan tot 16 maart 2021 voor 12:00 uur CET.

Antibioticaresistentie en One Health benadering 

De oproep pleit voor een One Health-benadering om 1) de impact van interventies op de ontwikkeling en transmissie van antibioticaresistentie te begrijpen en om 2) interventies te ontwerpen, implementeren, evalueren en vergelijken die een ware impact zullen hebben op het voorkomen of verminderen van de ontwikkeling en transmissie van antibioticaresistentie in en tussen de verschillende One Health contexten (mens, dier en milieu).

Matchmaking tool voor internationale samenwerking

Er is een matchmaking tool ontwikkeld voor potentiële aanvragers om netwerken en het vormen van consortia te faciliteren. De tool kan voor verschillende doeleinden worden geraadpleegd:

  • Partner zoekt project: als individuele onderzoeker of als vertegenwoordiger van een laboratorium of onderzoeksteam, op zoek naar een project om aan deel te nemen.
  • Project zoekt partner: Als u een consortium wilt vormen rond een bestaand project en partners wilt vinden voor uw projectideeën.

Raadpleeg de tool om te registreren en partners of projecten te zoeken. Heeft u nog vragen over de tool bekijk dan deze presentatie voor meer uitleg.  

Meer informatie

]]>
news-6794 Wed, 13 Jan 2021 15:13:00 +0100 JPI HDHL blijft voeding en gezondheid verbinden in 2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/jpi-hdhl-blijft-voeding-en-gezondheid-verbinden-in-2021/ Het Joint Programming Initiative ‘Healthy Diet for a Healthy Life’ (JPI HDHL) bestaat 10 jaar en gaat vanaf 2021 verder als financieel zelfstandig initiatief. Binnen het JPI gaan 15 landen samenwerken aan het tot stand brengen van de visie. Deze visie behelst dat in 2030 iedereen de motivatie en de mogelijkheid heeft om gezond te eten uit een divers aanbod, een gezond niveau van lichaamsbeweging heeft en dat leefstijl gerelateerde ziekten aanzienlijk zijn afgenomen. Vanaf dit jaar wordt het JPI HDHL financieel zelfstandig en gaan de deelnemende landen de ondersteunende structuur van het JPI financieren met een jaarlijkse contributie. De afgelopen jaren werd het secretariaat van het JPI betaald door de Europese Commissie (EC) via een ‘Coordination and Support Action’. ZonMw blijft ook in de toekomst de coördinatie van het JPI HDHL secretariaat voeren.

Cruciaal belang

Het voortzetten van het JPI HDHL en haar unieke rol in het verbinden van de onderzoeksgebieden voedsel, voeding, lichaamsbeweging en gezondheid is van cruciaal belang. Dat is nu meer dan ooit het geval met het oog op de ontwikkelingen rond de transformatie van voedselsystemen op EU- en lidstaatniveau, en de respons op de COVID-19 pandemie. Hoewel de focus op gezonde voeding ligt, werkt het JPI vanuit een (voedsel)systeembenadering en moet de overgang naar een gezondere manier van eten plaatsvinden op een ecologisch duurzame en eerlijke manier. Het JPI is dan ook betrokken bij de ontwikkeling van het ‘Safe and Sustainable Food Systems’ partnerschap in Horzion Europe, het nieuwe beleidskader voor onderzoek van de EC.

6de internationale conferentie

Op 20 en 21 april 2021 organiseert het JPI HDHL haar 6de internationale conferentie. Het programma duurt van 20 april van 10.00 tot 14.00 uur en gaat door op 21 april van 14.00 tot 18.00 uur. We nodigen een breed scala aan belanghebbenden uit om met ons in gesprek te gaan over ontwikkelingen op het gebied van voeding en gezondheid. Daarnaast vieren we het 10-jarig bestaan en blikken we vooruit.

Meer informatie

]]>
news-6764 Tue, 12 Jan 2021 12:40:00 +0100 Gehonoreerde projecten JPIAMR Network Plus Call https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gehonoreerde-projecten-jpiamr-network-plus-call/ Tijdens de 10de oproep van JPIAMR over onderzoek naar antimicrobiële resistentie zijn twee netwerken met Nederlandse coördinatoren gehonoreerd. Het doel van deze transnationale subsidieoproep was om netwerken te vormen die strategieën ontwerpen en implementeren ter ondersteuning van onderzoek naar antimicrobiële resistentie. Centraal hierbij staat onderzoek binnen één van de 6 strategische domeinen van de Strategische Onderzoeks- en Innovatie Agenda: Therapie, Diagnostiek, Surveillance, Transmission, Omgeving, Interventies.

Het eerste netwerk gaat over het integreren van micobiele sequencing en platforms voor antimicrobiele resistentie en het tweede netwerk over traditionele en complementaire zorg alternatieven voor antibiotica wereldwijd. Beide netwerken starten begin 2021 en hebben een looptijd van twee jaar. In totaal zijn zeven netwerken met 146 partners uit 35 landen aanbevolen voor financiering. Het totale financieringsbedrag is ca. €737.000. Alle netwerken bestaan uit tenminste 6 partners uit 6 verschillende landen.

JPIAMR-netwerk voor het integreren van microbiële sequencing en platforms voor antimicrobiële resistentie (Seq4AMR)

Genomen van micro-organismen coderen vaak voor resistentie tegen antibiotica - zogenaamde antimicrobiële resistentie (AMR). Dezelfde genomen bevatten al het genetische materiaal van micro-organismen en kunnen in kaart gebracht worden via een techniek die Next Generation Sequencing (NGS) heet. NGS kan gebruikt worden om het ontstaan en verspreiding van AMR te detecteren en bestrijden. Echter, het potentiële gebruik van NGS bij het bestrijden van AMR wordt voortdurend verfijnd, geholpen door de ontwikkeling van nieuwe sequentietechnologieën, protocollen, algoritmen en AMR-databanken.

In dit opzicht zal het Seq4AMR-netwerk AMR NGS-hiaten en oplossingen identificeren, nieuw lesmateriaal ontwikkelen, en een internationale Strategic Roadmap over NGS en AMR publiceren. Om dit doel te bereiken, omvatten Seq4AMR-partners interdisciplinaire, internationale, OneHealth, experts op het gebied van AMR – inclusief softwareontwikkelaars bioinformatici, en deskundigen op het gebeid van microbiële genomica, DNA-sequentietechnologieën en microbiële DNA-databanken.

Partners

Dit project heeft gedeeld coördinatorschap, Nederland en Zweden trekken samen het netwerk. De Nederlandse coördinator is John Hays, Erasmus MC. Het netwerk bestaat uit 13 partners uit 9 verschillende landen.

  • Nederland: Erasmus University Medical Centre Rotterdam, Leiden Centre for Applied Bioscience en Leiden University Hospital
  • China: East China Normal University
  • Amerika: Orion Integrated Biosciences Inc, SME
  • Frankrijk: BioMérieux, large industry
  • Zweden: Chalmers University of Technology (CUOT) / University of Gothenburg
  • Engeland: Cambridge University en London School for Hygiene and Tropical Medicine
  • Canada: McMaster University
  • Switzerland: Swiss Institute of Bioinformatics en SmartGene GmbH, SME
  • Oostenrijk: Ares Genetics GmbH, SME

JPIAMR Netwerk T&CM alternatieven voor antibiotica wereldwijd: Wereldwijd Initiatief voor traditionele oplossingen voor antimicrobiële resistentie (GIFTS-AMR)

Traditionele en complementaire zorg (Traditional & Complementary Medicine (T&CM)) wordt vaak gebruikt in zowel de veterinaire als de humane gezondheidszorg en kan bijdragen aan het verminderen van (onjuist) antibioticagebruik of als alternatieve preventie of behandeling.

De doelstellingen van het netwerk zijn:

  1. Het ontwikkelen van een wereldwijd GIFTS-AMR-netwerk: het in kaart brengen en verbinden van de onderzoeksvelden, onderzoeksinstituten, onderzoekers en infrastructuren in de veterinaire en de humane gezondheidszorg die betrokken zijn bij onderzoek naar T&CM oplossingen voor antimicrobiële resistentie wereldwijd;
  2. Het vormgeven van een onderzoeksagenda voor ten minste één tot drie prioritaire indicaties, zowel in de humane gezondheidszorg als in de veterinaire gezondheidszorg;
  3. Het vervolgens samenwerken in financieringsaanvragen voor nieuwe projecten.

Partners

Nederland is coördinator van dit netwerk. De coördinator is Erik Baars, Louis Bolk Instituut. Het netwerk bestaat uit 23 partners uit 17 verschillende landen.

  • Nederland Louis Bolk Institute en University of Applied Sciences Leiden)
  • Oostenrijk (Private Medical University, Sigmund Freud University, Vienna en WissHOM)
  • België: Eurocam
  • Bulgarije: Medical University of Varna
  • China: Centre for Evidence-Based Chinese Medicine, Beijing University of Chinese Medicine
  • Duitsland: University of Witten-Herdecke, University Medical Centre Freiburg en Sustainable Business Institute
  • Ghana: University of Ghana School of Pharmacy
  • Hongarije: University of Pécs
  • India: The University of Trans-Disciplinary Health Sciences & Technology (B. Prakash)
  • Italië: Coordination Center for Complementary Medicine of the Health Unit Tuscany North West en Foundation for Salutogenesis
  • Mali: University of Sciences, Techniques and Bamako Technologies (USTTB) Faculty of Pharmacy
  • Nigeria: National Institute for Pharmaceutical Research & Development
  • Norwegen: Norwegian Centre for Organic Agriculture
  • Spanje: IAVH
  • Turkije: Uludag University
  • Uganda: Makerere University
  • UK: Univ. of Southampton, School of Primary Care, Population Sciences and Medical Education en Organic research centre

Meer informatie

]]>
news-6641 Mon, 04 Jan 2021 06:00:00 +0100 Innovatie van richtlijnen https://www.zonmw.nl/nl/onderzoek-resultaten/kwaliteit-van-zorg/kwaliteitsinstrumenten/innovatie-van-richtlijnen/ Vanwege de snelle (internationale) kennisontwikkeling is het een uitdaging om richtlijnen actueel en praktisch bruikbaar te houden. Daarnaast zijn ook steeds vaker praktijkdata beschikbaar, die gebruikt kunnen worden om de richtlijnen te actualiseren. Daarom financieren wij verschillende projecten die aan de slag gaan met het verbeteren van de actualiteit, toegankelijkheid en praktische bruikbaarheid van richtlijnen. news-6655 Thu, 10 Dec 2020 16:10:55 +0100 Aanvullende informatie voor subsidieoproep Klimaat en Gezondheid https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/aanvullende-informatie-voor-subsidieoproep-klimaat-en-gezondheid/ We hebben een terugblik gemaakt van de online netwerkbijeenkomst van het programma Klimaat en Gezondheid op 26 november 2020. Tijdens deze bijeenkomst kregen de deelnemers extra informatie over de subsidieoproep voor het pilotonderzoek. Deze informatie kan helpen bij het indienen van een onderzoeksvoorstel. Pilotonderzoek

Het doel van het pilotonderzoek is het ontwikkelen van nieuwe kennis en inzichten over klimaat en gezondheid. Kennis die in vervolgonderzoek te vertalen is naar toepassingen in de dagelijkse praktijk. Ook willen we graag een kennisinfrastructuur opzetten over gezondheidseffecten van klimaatverandering.

Onderzoeksthema’s

Het programma Klimaat en Gezondheid zet een eerste stap in onderzoek naar de gevolgen van klimaatverandering op de gezondheid. De 3 thema’s van het programma – temperatuurgerelateerde gezondheidseffecten, allergieën en duurzame zorg – zijn tijdens de bijeenkomst toegelicht door Madeleen Helmer (Klimaatverbond Nederland), Mieke Koenders (Elkerliek Ziekenhuis) en Cathy van Beek (ministerie VWS).

Consortiavorming

Honderd onderzoekers, beleidsmakers en praktijkprofessionals konden tijdens de bijeenkomst contact leggen met partners met wie zij een onderzoeksvoorstel willen indienen in dit nieuwe onderzoeksprogramma. Want in kleine (virtuele) groepen maakten zij in 3 rondes kennis met elkaar, wisselden zij met merkbaar enthousiasme ideeën uit voor onderzoeksvoorstellen en ontstonden diverse samenwerkingsverbanden.

Meer informatie

 

]]>
news-6522 Thu, 19 Nov 2020 12:00:00 +0100 Parel voor RAPDIF https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/parel-voor-rapdif/ Op 19 november heeft ZonMw tijdens de World Antimicrobial Awareness Week een Parel uitgereikt aan dr. Henk Schallig, parasitoloog bij het Amsterdam UMC. Hij ontvangt de Parel voor het RAPDIF-onderzoek dat betere middelen en kennis heeft ontwikkeld om koorts en malaria in Afrika aan te pakken. Een van de grootste veroorzakers van koorts is malaria, een ziekte die in Afrika jaarlijks honderdduizenden doden veroorzaakt, waarvan het merendeel kinderen onder de vijf jaar. Uit het RAPDIF-onderzoek blijkt dat diagnostiek en behandeling bij koorts vaak tekort schiet bij jonge kinderen in Afrikaanse landen. De malariasneltesten zijn onvoldoende betrouwbaar en kinderen met koorts worden vaak zonder juiste diagnose behandeld met zowel malariamedicijnen als antibiotica. De voorgeschreven antibiotica bleken in maar liefst 50 tot 90 procent van de gevallen niet te helpen.

Nieuwe sneltest ontwikkeld

De RAPDIF-onderzoekers werkten aan twee invalshoeken: hoe kunnen malariasneltesten betrouwbaarder en welke andere boosdoeners, naast malaria, veroorzaken koorts.
Het onderzoek is uitgevoerd in Burkina Faso door een team van Nederlandse en Burkinese wetenschappers. Samen zijn ze erin geslaagd een nieuwe malaria-sneltest te ontwikkelen die maar liefst honderd keer gevoeliger is in het vaststellen van malaria dan de huidige sneltesten. Ook bleken lokale gezondheidswerkers meer vertrouwen te hebben in deze nieuwe test. Een vervolgonderzoek met 5700 kinderen en volwassen in vijf Afrikaanse landen zal gaan uitwijzen of en hoe deze nieuwe malariatest op grote schaal werkt.

Bacteriële diagnostische test

De RAPDIF-wetenschappers hebben ook ontdekt dat koorts bij jonge kinderen, naast malaria, het meest wordt veroorzaakt door de vier bacteriesoorten E-coli, Salmonella typhi, Pneumokokken en Streptokokken. De onderzoekers hebben gewerkt aan een diagnostische sneltest die deze bacteriën in het bloed kan detecteren, maar dit blijkt nog een lastige technische uitdaging. Mits hier extra financiering voor komt, hopen de onderzoekers deze sneltest mogelijk te maken. Met een bacteriële sneltest en de eerdergenoemde malariasneltest kan je koorts veel gerichter behandelen. Kinderen kunnen dan de juiste behandeling krijgen, dus ofwel specifieke malariamedicijnen ofwel gerichte antibiotica.

Internationaal onderzoek

Een dergelijke verbeterde diagnostiek betekent dat antimicrobiële resistentie een halt wordt toegeroepen. Want, aldus Henk Schallig: ‘Infectieziekten en antimicrobiële resistentie zijn goede vrienden en reizen hand in hand de wereld rond, niet gehinderd door grenzen, en zonder onderscheid te maken tussen mensen. Het feit dat wij de Parel voor ons onderzoek mogen ontvangen onderstreept het belang van internationaal onderzoek naar resistentie. Kennis opgedaan elders in de wereld is van groot belang voor Nederland en omgekeerd. De subsidie van ZonMw en NWO-WOTRO Science for Global Development voor ons RAPDIF-onderzoek heeft enorm bijgedragen aan betere kennis over medicijngebruik, diagnostiek en resistentie, maar ook aan de capaciteitsopbouw in Burkina Faso. De Parel is voor ons team in zowel Burkina Faso als Nederland een enorme stimulans om dit werk voort te zetten, en dat gaan we ook doen.’

Meer informatie

]]>
news-6503 Mon, 16 Nov 2020 15:39:00 +0100 Recente publicaties van internationale AMR-projecten met Nederlandse bijdrage https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/recente-publicaties-van-internationale-amr-projecten-met-nederlandse-bijdrage/ Wij maken namens Nederland deel uit van het internationale samenwerkingsverband Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR). Dit samenwerkingsverband bestaat momenteel uit 28 lidstaten en richt zich op de aanpak van antimicrobiële resistentie (AMR). Veel projecten die onder de paraplu van JPIAMR zijn gefinancierd, hebben al geresulteerd in uitstekende publicaties die zich uitstrekken over One Health-gebieden (Mens, Dier, Omgeving). We belichten drie projecten. Bij deze projecten, mede gefinancierd door ZonMw, zijn Nederlandse coördinatoren en / of projectpartners betrokken die onlangs hun resultaten hebben gepubliceerd.

Overzicht projecten

Hieronder vindt u de samenvattingen van de publicaties uitstrekkend over de strategische domeinen van de JPIAMR Strategische Onderzoeks- en Innovatie Agenda (SRIA).

Whole Genome Sequencing snapshot van multiresistente Klebsiella pneumoniae-stammen uit afvalwaterzuiveringsinstallaties (AWARE)

Een publicatie in PlosOne, 2020 van het project AWARE rapporteerde over de karakterisering van het genoom van 47 multiresistente, carbapenemresistente en ESBL-producerende Klebsiella pneumoniae-isolaten uit ziekenhuizen en afvalwaterzuiveringsinstallaties in Zuid-Roemenië. De gepresenteerde resultaten verrijken de kennis van de epidemiologische context van ESKAPE-pathogenen op nationaal en Europees niveau, een belangrijke stap in de implementatie van betrouwbare surveillance- en actieplannen.

Strategisch domein SRIA: Omgeving
Call on Transmission Dynamics, 2016
Consortium coordinator: Ana Maria de Roda Husman, Centre Infectious Disease Control, RIVM, Nederland
Partners uit: Nederland, Zweden, Roemenië, Duitsland, Australië, Zwitserland
Betrokken financiers: ZonMw, SRC/FORMAS, ANCSI, BMBF/DLR

Een digitale antimicrobiële stewardship smartphone applicatie

AB-Assistant heeft een studieprotocol gepubliceerd om de impact van de digitale antimicrobiële stewardship smartphoneapplicatie op de kwantiteit en kwaliteit van het voorschrijven van antimicrobiële geneesmiddelen in de ziekenhuisomgeving te evalueren, in BMJ Open, 2020. Deze studie is nu geregistreerd voor een internationale gerandomiseerde, multicenter, klinische studie. (Proefregistratienummer: NCT03793946, register ClinicalTrials.gov).

Strategisch domein SRIA: Interventies
Call on Prevention and Intervention strategies to Control AMR infections, 2017
Consortium coordinator: Annelies Verbon, Department of Medical Microbiology and Infectious Diseases, Erasmus UMC, Nederland
Partners uit: Nederland, Zweden, Zwitserland, Canada, Roemenië, Tsjechië
Betrokken financiers: ZonMw, SRC, SNSF, CIHR

COM-remmers verminderen de verspreiding van virulentiefactoren en antibioticaresistentie

Het project COMBINATORIALS heeft een artikel gepubliceerd in Cell Host & Microbe, 2020, waarin ze krachtige competentieremmers in Streptococcus pneumoniae, COM-blokkers genaamd, identificeerden. Deze blokkers verstoren de proton-aandrijfkracht, blokkeren de natuurlijke competentie (COM) en gaan horizontale genoverdracht en de uitwisseling van antibioticaresistentie tegen. Dergelijke strategieën hebben de potentie om de verspreiding van antibioticaresistentie  te verminderen.

Strategisch domein SRIA: Therapie
Antimicrobial Resistance through the JPIAMR, 2015
Consortium coordinator: Typas Athanasios, European Molecular Biology Laboratory, Genome Biology Unit, Duitsland
Nederlandse project partner: Jan-Willem Veening, Molecular Genetics Department, Universiteit Groningen, Nederland
Partners uit: Duitsland, Nederland, Frankrijk, Zweden
Betrokken financiers: DRL, ZonMw, ANR, SRC

Meer informatie

]]>
news-6325 Thu, 08 Oct 2020 12:42:32 +0200 Netwerkbijeenkomst subsidieoproep over Klimaat en Gezondheid https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/netwerkbijeenkomst-subsidieoproep-over-klimaat-en-gezondheid/ ZonMw organiseert op 26 november 2020 een digitale bijeenkomst over de eerste subsidieoproep omtrent Klimaat en Gezondheid. Tijdens deze bijeenkomst krijgen geïnteresseerden informatie over de subsidieoproep, die wij half november openstellen. Ook kunnen deelnemers samenwerkingsmogelijkheden verkennen voor het opstellen van een projectvoorstel en voor een pilot. Klimaat en Gezondheid

Het klimaat verandert wereldwijd en ook in Nederland. Het veranderende klimaat in Nederland heeft al allerlei zichtbare gezondheidseffecten. Maatregelen om deze effecten van klimaatverandering tegen te gaan, bieden kansen voor het bevorderen van de gezondheid. Naast kansen zijn er ook risico's aan verbonden. ZonMw's subsidieoproep heeft als doel inzicht te bieden in gezondheidseffecten van klimaatverandering en passende maatregelen. 

Eerste subsidieoproep over Klimaat en Gezondheid

ZonMw wil met deze eerste subsidieoproep netwerkvorming stimuleren en daarmee een basis leggen voor (vervolg)onderzoek naar Klimaat en Gezondheid. De belangrijkste aandachtspunten liggen op het gebied van infectieziekten, voedelveiligheid en - zekerheid, huidkanker door UV-straling, allergieën, hitte in de stad, wateroverlast, longproblemen (COPD) door fijnstof en een gezonde leefomgeving (water, groen). Het is onduidelijk wat het gezondheidseffect hiervan apart en gezamenlijk is. Er is dus onderzoek nodig naar de effecten van klimaatadaptatie - en klimaatmitigatiemaatregelen. Ook bieden we in de subsidieoproep ruimte voor klimaatvriendelijke en klimaatbestendige zorg (hier samen genoemd als duurzame zorg). 

Meld u aan!

Heeft u interesse om bij te dragen aan onderzoek naar de gezondheidseffecten van klimaatverandering? Meld u aan voor de netwerkbijeenkomst Klimaat en Gezondheid op 26 november 2020. De online bijeenkomst begint om 12:30 uur en duurt tot ongeveer 15:30 uur. De deadline voor het aanmelden is 19 november 2020.

Meer informatie

]]>
news-6302 Tue, 06 Oct 2020 13:29:47 +0200 Overzicht van collecties, databanken en diensten van onderzoek naar AMR beschikbaar https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/overzicht-van-collecties-databanken-en-diensten-van-onderzoek-naar-amr-beschikbaar/ Samen met JPIAMR en VALUE-Dx zijn we trots dat er nu een overzicht van collecties, databanken en diensten van onderzoek naar antimicrobiële resistentie (AMR) beschikbaar is. De gegevens voor dit overzicht zijn vorig jaar met behulp van een vragenlijst verzameld. De resultaten zijn beschikbaar in een publiek rapport en in een interactief dashboard. Het dashboard kan geraadpleegd door de gehele AMR- onderzoeksgemeenschap. Bekijk hier de onderzoeksresultaten en het overzicht

De resultaten van de vragenlijst zijn opgenomen in een public report en in een interactief dashboard:

Bekijk het public report

Bekijk het interactieve dashboard

Volgende survey

Een volgende survey zal worden uitgezet om meer gedetailleerde informatie te verzamelen over individuele resources en services, en om aspecten te adresseren met betrekking tot vindbaarheid, hergebruik, duurzaamheid en kwaliteit. Voor de volgende survey streven we ernaar om een machine-readable metadataschema te gebruiken, waarmee we ervoor zorgen dat de input wordt gedocumenteerd volgens een gestandaardiseerde en door de gemeenschap overeengekomen beschrijving, uitwisselbaar is en up-to-date blijft! 

Dit is een initiatief door ZonMw namens de consortia JPIAMR en VALUE-Dx.

Meer informatie

]]>
news-6023 Mon, 10 Aug 2020 11:17:18 +0200 Tussentijds internationaal symposium darm microbiotica https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/tussentijds-internationaal-symposium-darm-microbiotica/ In het begin van de zomer kwamen de internationale consortia van de JPI HDHL subsidierondes over voeding en het darmmicrobioom bijeen voor een virtueel tussentijds symposium. Elf onderzoeksprojecten en het Kennisplatform over voeding, darmmicrobioom en gezondheid presenteerden hun voorlopige resultaten, en lieten zien hoe ze aan het eind van het project hun resultaten willen delen en verspreiden. Het tussentijdse symposium vond online plaats en werd bezocht door bijna 80 deelnemers, waaronder ook veel jonge onderzoekers. Tijdens het symposium werd de voortgang van de projecten gepresenteerd, waarna er ruimte was voor vragen en discussie. Experts uit de beoordelingscommissie en leden van de JPI HDHL wetenschappelijke en stakeholder adviesraad waren uitgenodigd om de voortgang van de projecten te monitoren.

Onderzoek naar het darm microbioom

Het darm microbioom is de unieke samenstelling van de micro-organismen in de darmen van ieder individu. Het draagt onder andere bij aan de vertering van ons voedsel. Daarnaast beïnvloedt de samenstelling van het darm microbioom metabole processen in het lichaam en daarmee ook het ontstaan en verloop van chronische aandoeningen. De onderliggende mechanismen en de exacte rol die voeding hierin speelt, is nog onduidelijk. Het JPI HDHL heeft 11 onderzoeksproject op dit onderwerp gefinancierd in de ‘Cofunded call on Intestinal Microbiomics’.

Een aantal voorbeelden

Een deel van de projecten kijkt naar een specifiek onderdeel in de voeding. Zo worden er diëten met verschillende verteerbare of juist onverteerbare voedingsvezels getest in groepen patiënten. Mogelijk kan dit hart- en vaatziekten en leverziekten positief beïnvloeden.
De samenstelling van het microbioom verschilt in verschillende etniciteiten. In een project wordt onderzocht hoe dit samenhangt met eiwit in het dieet en het ontstaan van diabetes type 2. Weer andere projecten onderzoeken de invloed van verschillende diëten op gezondheid en ziekten, zoals het Mediterrane dieet in relatie tot hart- en vaatziekten, het ‘Westerse’ dieet in relatie tot chronische ontsteking, het verschil tussen een plantaardig dieet en een dieet hoog in rood vlees en het risico op darm kanker.
Het uiteindelijke doel van een groot aantal projecten is het ontwikkelen van pre-/probiotica, supplementen of dieet voorschriften om je darmgezondheid te bevorderen en daarmee ook de samenhangende chronische ziekten aan te pakken.

Kennisplatform darm microbioom

Naast de onderzoeksprojecten, financiert het JPI HDHL ook een kennisplatform op dit onderwerp, gericht op harmonisatie van al het lopende onderzoek. Tijdens het symposium riep het kennisplatform op tot het delen van beschikbare studies en data in de Dash-in database. Als alle studies en onderzoeksplannen geregistreerd worden in de database, vergemakkelijkt dit de samenwerking en is het duidelijker met wie je contact kunt opnemen voor een vraag over bijvoorbeeld dieetinterventies met onverteerbare vezels.

Op bezoek bij de Nederlandse onderzoekers

Nederlandse onderzoeksgroepen zijn betrokken in 5 van de 11 onderzoeksprojecten. Het programmateam van ZonMw is bij deze projecten op bezoek geweest, lees hier meer. TNO leidt het coördinatieteam van het kennisplatform, hier gaat het programmateam in februari 2021 op bezoek.

Meer informatie

 

]]>
news-5984 Wed, 29 Jul 2020 14:38:53 +0200 Optimalisering datagebruik in COVID-19-onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/optimalisering-datagebruik-in-covid-19-onderzoek/ We laten FAIR-datadiensten en een dataportaal ontwikkelen om het gebruik van data in COVID-19-onderzoek te optimaliseren. Aan GO FAIR Foundation en stichting Health-RI hebben we vanuit het COVID-19 Programma hiertoe opdracht gegeven. Met deze opdracht willen ZonMw en andere financiers het ‘Virus Outbreak Data Access Network' (afgekort VODAN) realiseren dat bijdraagt aan de oplossing van de COVID-19-crisis. Ontwikkeling FAIR-datadiensten

De GO FAIR Foundation ontwikkelt samen met de COVID-19-onderzoeksgemeenschap de standaarden en technologieën om data uit de COVID-gerelateerde ZonMw-projecten FAIR te maken en daarmee herbruikbaar voor toekomstig onderzoek. FAIR staat voor ‘findable, accessible, interoperable, reusable for machines and humans’. De FAIR-datadiensten zijn toegespitst op deze FAIR-principes. Het gaat hierbij om specifieke keuzes die COVID-onderzoekers maken op bijvoorbeeld het gebied van metadata. De FAIR-datadiensten zijn hierbij voortdurend toegespitst op de onderzoeksthema’s (COVID-19) en -methoden (bijvoorbeeld klinisch, biomedisch, sociaalwetenschappelijk onderzoek).  

Samenwerking data-experts en COVID-19-experts

De ontwikkeling van FAIR-datadiensten gebeurt in nauwe samenwerking met de projecten die ZonMw honoreert voor de bestrijding van de coronapandemie en de gevolgen daarvan voor gezondheid en maatschappij. De GO FAIR Foundation en stichting Health-RI bieden vervolgens ondersteuning bij de toepassing hiervan in de projecten van het COVID-19 Programma. De data- en COVID-19-experts vormen samen een ‘data stewardship community’ waarbinnen zij ervaringen uitwisselen en de verdere ontwikkeling van FAIR-datadiensten voeden.

Nationaal dataportaal

Health-RI ontwikkelt een nationaal dataportaal waarmee onderzoekers – onder voorwaarden en rekening houdend met de privacy van betrokkenen - toegang kunnen krijgen tot de FAIR-onderzoeksdata en data van COVID-19-ziekenhuispatiënten.
Health-RI bouwt aan een nationale gezondheidsinfrastructuur die optimaal toegang geeft tot kennis, tools, faciliteiten, zorgdata en lichaamsmateriaal (biobanken). Voor de opdracht van ZonMw is het relevant dat alle universitair medische centra (umc’s), gecoördineerd door NFU, zijn betrokken. De umc’s op hun beurt werken samen met de grote perifere ziekenhuizen. Gezamenlijk worden zo de meeste COVID-19-patiënten in Nederland bereikt. Het dataportaal staat ook open voor andere zorgaanbieders die COVID-19-data willen aanleveren voor onderzoek. Health-RI coördineert de complexe samenwerking tussen zorg, onderzoek en infrastructuur voor verantwoord onderzoek naar COVID-19.

Winst voor COVID 19-onderzoek

De COVID-19-specifieke FAIR-datadiensten komen beschikbaar voor al het COVID-19-gerelateerde onderzoek, zowel nationaal als internationaal. Ze voegen belangrijke waarde toe aan de projecten binnen en buiten ZonMw. Ook bieden zij kansen voor al het toekomstig en innovatief onderzoek naar COVID-19, zoals:

  • de toepassing van nieuwe onderzoekstechnieken (zoals kunstmatige intelligentie), die zonder deze nieuwe FAIR-datadiensten niet mogelijk zouden zijn
  • een sneller inzicht in COVID-19-gerelateerde problemen, zoals bijvoorbeeld het ziektebeloop.

Het resultaat van de opdrachten draagt op die manier bij aan de versnelling van de oplossing van de internationale coronacrisis, zowel met betrekking tot de ziekte, als de sociaalmaatschappelijke en economische gevolgen van COVID-19. Hiermee zijn we ook goed voorbereid op een uitbraak van een (nieuwe) infectieziekte.

Meer informatie

]]>