Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Verbetering van de ouderenzorg vereist allereerst identificatie van kwetsbaarheid onder ouderen, omdat met name de zorg voor kwetsbare ouderen om een andere, meer integrale aanpak vraagt. Instrumenten of methoden die kwetsbare ouderen identificeren als doelgroep voor integrale ouderenzorg bestaan eigenlijk niet. Daarom ontwikkelden wij samen met eerstelijns professionals een pragmatische identificatiemethode, de Easycare Twee-traps Ouderen Screening (Easycare-TOS). Deze studie onderzoekt de haalbaarheid en de klinimetrische eigenschappen van de Easycare-TOS.

 

Easycare-TOS bestaat uit twee identificatietrappen. In de eerste trap beoordeelt de huisarts de oudere op een aantal gebieden van kwetsbaarheid. Hiervoor maakt hij gebruik van informatie uit het HuisartsenInformatieSysteem (duur: 5 minuten per patiënt). Bij die oudere waarvan onvoldoende informatie beschikbaar is om tot een oordeel te komen, of waarbij het onduidelijk is op welke gebieden er gezondheidsproblemen zijn, volgt de tweede trap. Hierin legt de praktijkondersteuner (POH) of wijkverpleegkundige een huisbezoek af waarin het Easycare-TOS instrument afgenomen wordt (duur: 45 minuten per patiënt). De bevindingen worden vervolgens aan de huisarts teruggekoppeld, waarna de huisarts samen met de POH of wijkverpleegkundige beoordeelt of de oudere al dan niet kwetsbaar is en in welke gebieden er gezondheid- of welzijnsproblemen zijn.

 

EASYCARE-TOS KENMERKT ZICH DOOR:

- De huisarts maakt beoordeling zo veel mogelijk op basis van beschikbare informatie, aanvullende informatie wordt alleen verzameld als daar reden voor is.

- Beoordeling is geen afkappunt op een numerieke score, maar een klinische afweging door een deskundige (huisarts samen met wijkverpleegkundige of POH) van zowel objectieve als subjectieve informatie zoals tacit knowledge, intuïtie of een “niet pluis gevoel”.

- Multidimensioneel: alle relevante domeinen worden beoordeeld, compenserende factoren worden nadrukkelijk meegewogen.

- Naast aandacht voor kwetsbaarheidskenmerken van de oudere is er ook aandacht voor zorgkenmerken die zorg complex maken zoals het aantal betrokken hulpverleners en mate van overeenstemming.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Het valideringsproject heeft een pragmatische en efficiënte methodiek voor de identificatie van kwetsbare ouderen als doelgroep voor integrale zorgverlening opgeleverd die aansluit bij de wensen van huisartsen en de doelgroep en die valide is.

 

Huisartsen en verpleegkundigen die met Easycare-TOS gewerkt hebben, vinden de methode van meerwaarde en de tijdsinvestering aanzienlijk, maar acceptabel. De methodiek sluit goed aan bij hun werkwijze en het heeft voor hen meerwaarde dat het eindoordeel (wel of niet kwetsbaar) gebaseerd is op hun eigen klinische afweging en niet (alleen) op een numerieke score.

 

In de uiteindelijke studiepopulatie van Easycare-TOS valideringsstudie van 587 bleken uiteindelijk 231 mensen kwetsbaar (39.4%) en 356 (60.6%) niet kwetsbaar. Om tot deze beoordeling te komen was bij ongeveer 10 procent (64 deelnemers) een aanvullend trap 2 assessment door de verpleegkundige nodig. Om een goede start te kunnen maken met integrale zorgverlening aan de kwetsbare ouderen, zal het in de praktijk waarschijnlijk nodig zijn om ook bij de kwetsbare ouderen een aanvullend geriatrische probleemanalyse uit te voeren, want de ervaring leert dat huisartsen niet alle problemen van een kwetsbare oudere in kaart heeft. Als je ook bij alle ouderen kwetsbaar volgens trap 1 eveneens dat gestructureerde assessment thuis uitvoert, is in totaal bij minder dan de helft (n=267 van 587) is een trap 2 assessment nodig. Bij de overige ouderen volstaat dus een trap 1 beoordeling die maximaal vijf minuten door en die de huisarts zonder de patiënt kan uitvoeren op basis van beschikbare informatie.

 

Het kwetsbaarheidsoordeel volgens Easycare-TOS correleert zoals verwacht en gehoopt met andere kwetsbaarheids- en aanverwante constructen. De Easycare-TOS heeft een acceptabele interbeoordelaar betrouwbaarheid (89% overeenstemming en Cohen’s Kappa: 0.63). Rekening houdend met leeftijd en geslacht is men op basis van het Easycare-TOS kwetsbaarheidsoordeel beter in staat om in te schatten of achteruitgang in activiteiten van dagelijks leven (ADL), institutionalisering en overlijden in de toekomst optreden dan op basis van informatie over de aanwezigheid van polyfarmacie en multimorbiditeit alleen mogelijk is. Beoordeling van het optreden van de genoemde negatieve gezondheidsuitkomsten met behulp van Easycare-TOS door de huisarts is bijna even accuraat als het oordeel van een klinisch geriater, maar doordat de huisarts hierbij gebruik kan maken van beschikbare informatie wel veel efficiënter: slechts bij ongeveer de helft van alle ouderen hoeft een uitgebreide probleemanalyse uitgevoerd te worden.

 

De doelmatigheid van het identificeren van kwetsbare ouderen als doelgroep voor integrale ouderenzorg dient in toekomstig onderzoek nader bestudeerd te worden.

 

Concluderend is Easycare-TOS een efficiënte en valide methode om kwetsbare ouderen als doelgroep voor integrale zorgverlening te identificeren. De methode sluit goed aan bij de wensen van de huisarts en dit vergroot de kansen op succesvolle implementatie.

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De eerste stap in het verbeteren van de zorg voor kwetsbare ouderen is de identificatie van deze ouderen. Daarnaast vereist het bieden van passende zorg aan kwetsbare ouderen een goed beeld van hun gezondheids- en welzijnssituatie.

Er is echter in Nederland nog geen methode waarmee huisartsen en/of verpleegkundigen kwetsbaarheid onder ouderen simpel, goed (valide en betrouwbaar) en doelmatig kunnen herkennen. Bovendien blijken veel praktische problemen bij het uniform en op grote schaal routinematig invoeren van dergelijke screeningsinstrumenten in huisartspraktijken.

In de TOS-studie wordt een pragmatische ouderen screening ontwikkeld en gevalideerd. De essentie is dat niet alle ouderen bezocht hoeven worden om een instrument af te nemen, maar dat gebruik gemaakt wordt van bestaande kennis van de huisarts. Alleen een valide en doelmatige identificatiemethode die welzijns- en gezondheidsinformatie integreert kan de start vormen van zorg op maat voor kwetsbare ouderen.

 

Twee-traps Ouderen Screening (TOS)

In de eerste trap worden alle ouderen uit de praktijk door de huisarts ingedeeld op basis van de reeds bestaande kennis. Zo ontstaan drie groepen ouderen, namelijk zij die:

1. niet

2. mogelijk

3. zeker

kwetsbaar zijn.

Van deze laatste twee groepen worden in een tweede trap extra gegevens verzameld. Dit gebeurt via een vragenlijst die wordt afgenomen door een praktijkondersteuner, wijkverpleegkundige of welzijnsmedewerker. Deze vragenlijst is gebaseerd op het Easycare assessment en bevat vragen over gezondheid, functioneren en welzijn van de oudere. Na afname van deze vragenlijst worden de ouderen opnieuw verdeeld, ditmaal in twee groepen, kwetsbare en niet kwetsbare ouderen.

 

De TOS-studie

560 ouderen worden gescreend met de Twee-traps screening en krijgen daarnaast een volledig geriatrisch onderzoek (de referentie standaard) waarmee nauwkeurig kan worden vastgesteld of iemand wel of niet kwetsbaar is. De validiteit van de nieuwe identificatiemethode Easycare-TOS wordt hiermee vergeleken. Daartoe worden uit 3 huisartspraktijken alle ouderen boven de 70 jaar gevraagd voor deelname.

Ook onderzoeken we nog of Easycare-TOS juist voorspelt welke ouderen tijdens het jaar na de afname wel en welke ouderen niet achteruit zijn gegaan in hun functioneren, zelfredzaamheid en kwaliteit van leven.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De Twee-traps Ouderen Screening is ontwikkeld en uitgebreid getest in twee pilotstudies. Tijdens de ontwikkeling hebben verschillende doelgroepen de screening geëvalueerd, zoals huisartsen, praktijkondersteuners, welzijnsmedewerkers en de ouderen zelf. Deze evaluaties zijn gebruikt bij de verdere ontwikkeling van het TOS instrument.

De resultaten van de tweede pilot ondersteunen onze visie dat kwetsbaarheid een dermate heterogeen begrip is dat het niet mogelijk is deze te vangen in een scorelijst. Maar dat het een weging van steeds verschillende factoren is, die gemaakt moet worden door de professional en waarbij de klinische blik van de professional erg belangrijk is.

Op dit moment zijn er 300 ouderen die zowel gescreend zijn met de TOS als het geriatrisch assessment hebben gehad.

Halverwege 2011 worden de eerste resultaten verwacht.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

ACHTERGROND

Het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO) en het in dat kader opgerichte Zorg voor Ouderen en Welzijn Netwerk Nijmegen (ZOWEL NN) richten zich op ouderen met complexe problematiek in de brede zin van het woord: meerdere gezondheidsproblemen en/of functionele beperkingen, maar ook psychosociale problematiek zoals eenzaamheid worden ertoe gerekend. Er is echter in Nederland nog geen screenings methode waarmee huisartsen en/of verpleegkundigen deze complexe problematiek onder ouderen simpel, goed (valide en betrouwbaar) en doelmatig kunnen herkennen. Er zijn wel een aantal screeningsinstrumenten in gebruik, maar deze zijn geen van allen onderzocht voor dit doel. Met name geldt dit voor: de Groninger Frailty Index (GFI), het Transmuraal Zorgassessment Geriatrie Maastricht (TRAZAG) en het Elderly Assessment System (EASYcare). In de praktijk blijken bovendien veel praktische problemen bij het uniform en op grote schaal routinematig invoeren van dergelijke screeningsinstrumenten in huisartspraktijken.

Het is daarom van groot wetenschappelijk en praktisch belang om na te gaan of een meer pragmatische screeningsmethodiek, die gebruikt maakt van reeds bij professionals aanwezige kennis over de medische, zorg- en welzijnscontext, voldoet aan de criteria ‘sense en simplicity’ die gelden voor implementatie in de eerste lijn.

 

RELEVANTIE

De studie levert voor het eerst validering van screening voor complexe problematiek onder ouderen. Essentie is dat niet alle ouderen bezocht hoeven worden om een instrument af te nemen, maar dat maximaal en systematisch gebruik gemaakt wordt van bestaande kennis van de huisarts.

In dit onderzoek worden daartoe twee bestaande methoden van screening op complexe problematiek op een slimme manier gecombineerd. Samen levert dit waarschijnlijk de meest doelmatige en bruikbare screeningsmethode op.

Alleen een valide en doelmatige screeningsmethode die welzijns- en gezondheidsinformatie integreert kan de start vormen van zorg op maat voor ouderen met complexe problematiek.

 

2-TRAPS SCREENING

De eerste stap bestaat uit een indeling door de huisarts van alle ouderen op basis van reeds bij hem bekende medische gegevens en contextkennis. Zo onstaan drie groepen ouderen, namelijk zij die

1) zeker,

2) mogelijk

3) zeker geen

complexe problematiek kennen, zoals deze is gedefinieerd door het Nederlands Huisartsen Genootschap.

De tweede stap bestaat uit nadere gegevensverzameling, maar alleen bij ouderen die mogelijk complexe problematiek hebben op basis van de eerste indeling. Voor hen worden aanvullende gegevens verzameld met een screeningslijst voor complexiteit. Alle voor ouderen belangrijke domeinen van zorg en welzijn zijn in deze screeningslijst opgenomen. De lijst is samengesteld op basis van de bekende screeningsinstrumenten (GFI, TRAZAG, EASYcare) en wordt door een verpleegkundige afgenomen. In overleg tussen huisarts en verpleegkundige wordt zo ook deze groep verdeeld in ouderen met en zonder complexe problematiek.

 

VRAAGSTELLING

1. Is deze 2-traps screeningsmethode uitvoerbaar en valide?

2. Wat is de voorspellende waarde van deze screening voor enerzijds toekomstig functieverlies en anderzijds succes van de interventies uit de transitieprojecten?

3. Is deze methodiek kosteneffectief in de eerste lijn?

 

OPZET

560 ouderen worden volgens de 2-traps methode EN de goud standaard methode gescreend en de diagnostische opbrengst wordt vergeleken. Daartoe zullen uit 30 huisartspraktijken alle ouderen boven de 70 jaar worden gevraagd voor deelname en gescreend worden volgens de tweetraps-methode en de goud standaard.

Prospectieve validering op voorspellende waarde van functieverlies en succes van de interventies vindt plaats door van alle ouderen, met en zonder interventie, de functionele prestatie bij start en na 12 maand te meten.

Tot slot wordt als secundaire analyse nagegaan of de opbrengst van de 2-trapsscreening te verbeteren is.

 

ANALYSE

De validiteit wordt uitgedrukt in gevoeligheid en specificiteit tov de goud standaard en de voorspellende waarde voor functieverlies binnen een jaar. Als secundaire analyse worden oppervlaktes onder de curves van Receiver Operating Characteristics (ROC) vergeleken, door de afkapcriteria in de tweede screenings stap te variëren. Kosteneffectiviteit wordt uitgedrukt in de kosten per succesvolle screening.

 

BETROKKENHEID DOELGROEP

Het nut en doel van dit onderzoeksvoorstel is tweemaal in de plenaire netwerkvergadering besproken en heeft de instemming van het ouderenpanel van ZOWEL NN gekregen. Met name het betrekken van de psychosociale en welzijnskenmerken in de screeningslijst heeft de instemming van de ouderen. Bij de uitvoering van het onderzoek zullen ouderen in het ouderenpanel de voortgang en resultaten kritisch blijven volgen. De lijst van domeinen voor screening op complexiteit is met hulp van het ouderenpanel vastgesteld.

 

 

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website