Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Samenvatting van het onderzoek naar percepties van ouderen op somberheid of depressieve gevoelens (EPISODE).

 

Veel ouderen ervaren depressieve gevoelens. Die hebben een negatieve invloed op het welbevinden van deze ouderen en hun mantelzorgers. Screening is in principe een goede methode om somberheid en depressieve symptomen bij ouderen vroegtijdig te signaleren en een klinische depressie te voorkomen. Toch zijn screening en de daaropvolgend aangeboden behandeling niet altijd zo effectief als gedacht. Dat komt omdat niet bekend is wat de behoeften zijn van ouderen die aangeven somber te zijn. En dat is wel noodzakelijk om adequate ondersteuning te kunnen bieden en de kwaliteit van leven te bevorderen.

 

Doelstelling: dit onderzoek had als doel om de verscheidenheid aan percepties in kaart te brengen die ouderen hebben op oorzaken en oplossingen met betrekking tot somberheid en depressie. Een belangrijke subvraag hierbij was: wat is de betekenis van de eventuele aanwezigheid van complexe problematiek? Om de vraag te beantwoorden zijn met 38 ouderen interviews gehouden. Negentien personen hadden alleen klachten van somberheid aangegeven; de andere negentien personen hadden daarnaast ook andere problemen, bijvoorbeeld op het gebied van dagelijks functioneren, gezondheid en sociale relaties.

 

Het onderzoek laat zien dat ouderen die aangeven zich wel somber te voelen, niet altijd behoefte hebben aan professionele ondersteuning of behandeling. Dit komt onder meer doordat de deelnemers zelf druk bezig zijn met allerlei acties om te kunnen omgaan met sombere gevoelens of het leren accepteren van somberheid als er geen oplossing voor de oorzaak ervan mogelijk is. Het omgaan met sombere of depressieve gevoelens blijkt een heel dynamisch proces. Doordat met deelnemers twee interviews zijn gehouden,werd ook duidelijk hoe positieve en negatieve veranderingen in het leven van deelnemers de beleving van somberheid en het omgaan hiermee beïnvloedde.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Resultaten van het onderzoek naar percepties van ouderen op somberheid of depressieve gevoelens (EPISODE).

 

Het onderzoek laat zien dat ouderen die aangeven zich wel somber te voelen, niet altijd behoefte hebben aan professionele ondersteuning of behandeling. Dit komt onder meer doordat de deelnemers zelf druk bezig zijn met allerlei acties om te kunnen omgaan met sombere gevoelens of het leren accepteren van somberheid als er geen oplossing voor de oorzaak ervan mogelijk is.

 

De meeste deelnemers ervaren die aanpassing als voldoende om zelf de somberheid onder controle te kunnen houden, of zij hebben geaccepteerd dat er altijd een bepaalde mate van somberheid (bijvoorbeeld door gemis van een overleden dierbare persoon) zal blijven. Een kleine groep deelnemers heeft daadwerkelijk behoefte aan meer of specifieke ondersteuning maar men weet soms niet waar en met wie men dit het beste kan bespreken.

 

Complexe problematiek speelt een rol in de behoefte aan ondersteuning, vooral ten aanzien van voldoende pijnbestrijding, maar heeft niet altijd invloed op het kunnen omgaan met sombere gevoelens. Het belangrijkste aspect in het omgaan met somberheid is of oudere deelnemers het gevoel hebben dat ze zelf een balans kunnen bewaren in de ervaring van sombere gevoelens en de invloed hierop in het dagelijks leven.

 

Ten aanzien van professionele ondersteuning of behandeling wegen ouderen af wat de voordelen en risico’s kunnen zijn en er bestaat twijfel en ambivalentie wanneer de ouderen niet kunnen overzien wat de consequenties zijn van professionele ondersteuning.

De verwachtingen van ondersteuning bij somberheid of depressieve gevoelens door professionele hulpverleners, zoals de huisarts, zijn over het algemeen laag. Negatieve ervaringen in het verleden bepalen in grote mate hoe men tegen professionele interventies aankijkt.

 

Deelnemers zijn het meest positief ten aanzien van kleinschalige, sociale activiteiten die men zelf onder controle zou kunnen houden. De behoeften liggen ook voornamelijk op het vlak van sociale aspecten, zoals een goed gesprek met iemand die goed kan luisteren en begrip toont.

 

Conclusie: Zorgverleners, zoals huisartsen, kunnen aansluiten bij behoeften van ouderen door het initiatief te nemen om somberheid te bespreken. De eigen strategieën van deelnemers kunnen een goed aanknopingspunt zijn om te bekijken welke ondersteuning gewenst is.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

ACHTERGROND – Screening wordt beschouwd als een goede methode om somberheid en depressieve symptomen bij ouderen vroegtijdig te signaleren om klinische depressie te kunnen voorkomen door middel van effectieve interventies. Toch blijkt dat screening en daaropvolgend aangeboden behandeling niet zo effectief is als verwacht. Het blijkt niet bekend wat de behoeften zijn van ouderen die bij screening aangeven somber te zijn, dit leidt wederom tot discussie over de doelmatigheid van vroegsignalering en interventie. Om in de toekomst adequate ondersteuning aan te kunnen bieden en kwaliteit van leven te bevorderen, is het essentieel te weten wat de percepties zijn van ouderen op oorzaken en oplossingen met betrekking tot somberheid en depressie.

 

DOELSTELLING De doelstelling van dit onderzoeksproject is de verscheidenheid aan percepties van ouderen op oorzaken en oplossingen met betrekking tot somberheid en depressie in kaart te brengen. Een belangrijk subvraag hierbij is de betekenis van de eventuele aanwezigheid van complexe problematiek.

 

PLAN VAN AANPAK Met 40 ouderen van 75 jaar en ouder uit de huisartspraktijk, die op een screeningslijst hebben aangegeven zich somber te voelen, worden per persoon twee diepte-interviews gehouden. Hiervoor worden vanuit het project Integrated Systematic Care for Older People (ISCOPE) 20 ouderen geselecteerd die alleen symptomen van somberheid en depressie hebben aangegeven, en 20 ouderen die meerdere problemen hebben aangegeven, zoals op het gebied van dagelijks functioneren, gezondheid en sociale relaties. De ouderen worden na overleg met de huisarts uitgenodigd.

 

In de baselinemeting die vanuit ISCOPE wordt afgenomen, zijn naast de Minimale DataSet ook uitgebreide vragenlijsten opgenomen over functioneren, eenzaamheid en depressie Om te komen tot deelnemers met een afspiegeling van het brede spectrum van depresieve symptomen (uiteenlopend van tijdelijke lichte somberheid tot DSM-IV depressie), gebeurt de selectie van ouderen voor het kwalitatieve onderzoek onafhankelijk van de uitslagen op de GDS-15 uit de baselinemeting.

 

Na afloop van dit onderzoek is het mogelijk om de kwalitatieve bevindingen te spiegelen aan de kwantitatieve dataverzameling vanuit ISCOPE.

 

RELEVANTIE- Het is momenteel onbekend hoe ouderen somberheid en depressie beschouwen in relatie tot hun kwaliteit van leven en succesvol oud zijn. De rol van screening in relatie tot preventie van depressie bij ouderen staat ter discussie. Meer kennis over percepties en verwachtingen van ouderen kan bijdragen tot adequater aanbieden van ondersteuning, waarmee de zin van screening kan worden verhoogd.

 

INBEDDING Het onderzoek wordt ingediend vanuit de Academische Werkplaats Ouderenzorg Noordelijk Zuid-Holland, en sluit aan op het transitieproject ISCOPE (thema ”Vinger aan de Pols”] en het Herstelzorgprogramma. Het onderzoek is voortgekomen uit discussies binnen het geriatrisch netwerk Zuid-Holland Noord, en is de afgelopen periode uitgebreid besproken binnen de verschillende gremia van de AWO. Het project wordt in deze vorm ondersteund door ouderen, zorgverleners en bestuurders.

 

Het onderzoeksproject past uitstekend binnen het thema van de vierde ronde van het NPO omdat het de percepties en behoeften van ouderen als uitgangspunt neemt. Hiermee wordt zichtbaar of en hoe bij somberheid screening en interventies kunnen bijdragen aan behoud van zelfredzaamheid van ouderen en hun kwaliteit van leven. In dit project is nadrukkelijk aandacht voor wat ouderen zelf willen, kunnen en doen.

 

 

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website