Over dit programma

Pandemie

De wereld is geconfronteerd met een pandemie van het nieuwe coronavirus (ook wel SARS-CoV-2 genoemd) dat de ziekte COVID-19 kan veroorzaken. Deze pandemie en de in verband hiermee genomen maatregelen hebben een grote impact op mensen, de samenleving en care, cure en welzijn. Sinds de uitbraak leidt de coronacrisis tot allerlei uitdagingen voor iedereen. Ook op de langere termijn zal de pandemie effecten hebben die we nu nog niet kunnen overzien. Om de negatieve gevolgen van de pandemie te beperken en om te leren van negatieve en positieve ervaringen – zowel nu als op de langere termijn – zijn kennis, praktische oplossingen en onderzoek nodig.

Alle wetenschapsgebieden

Het betreft hier niet alleen medische- of zorggerelateerd onderzoek. Alle wetenschapsgebieden kunnen een relevante bijdrage leveren, zoals sociaalwetenschappelijk, natuurwetenschappelijk en technisch onderzoek. Interdisciplinair samenwerken is juist in deze omstandigheden nodig. Zowel descriptief als prescriptief onderzoek is mogelijk.

Flexibiliteit

De pandemie is nog in ontwikkelingen en maatregelen kunnen onverwachte vragen oproepen. Het programma is daarom inhoudelijk flexibel zodat het ruimte biedt aan urgente of zich ontwikkelende vraagstukken die nu nog niet (te) voorzien zijn.

Ander onderzoek naar COVID-19

Dit programma is de zogenoemde ‘second wave’ financiering die ZonMw organiseert naar aanleiding van de pandemie. Voorafgaand aan dit programma hebben VWS en NWO in maart 2020 ZonMw verzocht om zo snel mogelijk interventies c.q. interventiestudies met mogelijk direct effect op de volksgezondheid te financieren. ZonMw is daarop gestart met een COVID-19 first wave-financieringsregeling.

Wereldwijd probleem

Een pandemie is per definitie een wereldwijd probleem. Hoewel het programma zich in eerste instantie focust op de Nederlandse situatie, vraagt het internationale karakter van de coronacrisis en de mondiale effecten van de maatregelen daartegen, een bredere, wereldwijde blik. Dit is ook in het belang van Nederland. Vanuit ZonMw wordt daarom doorlopend afgestemd met de WHO Coordinated Global Research Roadmap: 2019 novel coronavirus, en met GloPID-R, een internationaal netwerk van onderzoeksfinanciers op het gebied van infectieziektenuitbraken.

COVID-19

Het nieuwe coronavirus is door de Coronaviridae Study Group van de International Committee on Taxonomy of Viruses SARS severe acute respiratory syndrome -CoV coronavirus -2 genoemd. De ziekte die dit virus veroorzaakt, heet ‘Coronavirus Disease 2019’, afgekort tot COVID-19.

Mensen met COVID-19 hebben vaak klachten zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn, lichte hoest, verhoging, koorts en/of benauwdheid. De ziekte kan een ernstige longontsteking veroorzaken, waar ook mensen aan overlijden. Dit nieuwe coronavirus wijkt af van de bekende coronavirussen die bij mensen voorkomen.

Programmadoel en aandachtsgebieden

Het programma heeft drie centrale doelstellingen:

  • Bijdragen aan het bestrijden van de coronapandemie en aan het voorkomen of verminderen van negatieve effecten van de maatregelen. Bijvoorbeeld:
    • mensen die ziek zijn geworden helpen;
    • kwetsbaren in de samenleving die door maatregelen geraakt zijn ondersteunen
    • verdringingseffect van andere zorgbehoeften in kaart brengen
       
  • Nieuwe kennis genereren over bestrijding van epidemieën en pandemieën
    • kennis genereren over diagnostiek, behandeling, herstel en preventie van COVID-19 en gerelateerde ziektes
    • kennis genereren over logistiek en aanvoerlijnen van benodigde materialen en apparatuur
    • data-vergaring/analyse, modellering en technische mogelijkheden om de ontwikkeling van de pandemie te volgen en te voorspellen
       
  • Kennis genereren over de (mondiale) maatschappelijke dynamiek tijdens en na afloop van deze en vergelijkbare, ingrijpende gezondheidscrises en de maatregelen daartegen. Deze maatschappelijke dynamiek beperkt zich niet tot de Nederlandse landsgrenzen. Wereldwijd zullen de gevolgen van maatregelen tegen de verspreiding van het virus misschien wel groter zijn dan die van het virus zelf.

Drie aandachtsgebieden

1.         Voorspellende diagnostiek en behandeling

In dit aandachtgebied ligt de nadruk op urgent benodigd onderzoek voor het voorkomen en behandelen van COVID-19-gerelateerde klachten in de vroege, acute fase en in de herstelfase.Het gaat hier om onderzoek naar nieuwe of bestaande therapieën en hun werkingsmechanismen, en om het verkrijgen van inzichten in onder andere het microbioom, immuniteit, voorspellende parameters en behandeling op maat.

2.         Zorg en preventie

Binnen dit aandachtsgebied gaat het om onderzoek gericht op de organisatie van de zorg en kwetsbare burgers. Daarnaast is specifiek aandacht voor zorgverleners, in de aanpak ter voorkoming van besmetting en in de (psychosociale) begeleiding gedurende en na afloop van de crisissituaties in zorginstellingen. De focus ligt op zowel de impact van gedrag en gedragsveranderingen op de verspreiding van het virus, als op de gevolgen van de maatregelen voor het individu of voor specifieke kwetsbare groepen.

3.         Maatschappelijke dynamiek

Binnen dit aandachtsgebied gaat het om de impact van de coronacrisis en de maatregelen (op aspecten van) de brede Nederlandse en mondiale samenleving. Wat zijn de maatschappelijke consequenties van de coronacrisis? Welke sociale en economische problemen zijn erdoor blootgelegd of ontstaan? Maar ook: welke positieve effecten heeft de crisis? Welke herstartscenario’s zijn er na een kortere of langere periode van economische en brede sociale ontwrichting? Wat kunnen we van de crisis leren voor de toekomst?

Open Science, Open Access en FAIR data

In navolging op de ondertekening door ZonMw en NWO van het internationale statement om in de strijd tegen COVID-19 data en publicaties zo snel mogelijk openbaar te maken, moeten alle data en resultaten zonder embargo direct Open Access beschikbaar komen en conform de research data management and stewardship (RDM) zodat alle data FAIR zijn.

Open Science in COVID-19 research: All you need to know about open science, open access publications and FAIR data stewardship in COVID-19 research projects.

Looptijd en budget

Het programma wordt gefinancierd door de ministeries van VWS en OCW en door NWO. Er is een budget van € 30 miljoen beschikbaar om subsidies aan praktijk- en onderzoeksprojecten toe te kennen. VWS heeft € 3 miljoen extra beschikbaar gesteld voor urgente onderzoeksvragen bij de eerdere € 27 miljoen die door VWS, OCW en NWO al was toegezegd.

Op dit moment hanteren wij het volgende tijdschema:

Meer informatie

Relevante documenten

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website