ZonMw tijdlijn Diversiteit https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Diversiteit nl-nl Fri, 14 Dec 2018 02:25:32 +0100 Fri, 14 Dec 2018 02:25:32 +0100 TYPO3 news-3353 Thu, 13 Dec 2018 14:29:05 +0100 Tips voor onderzoekers: sekse en gender integreren in onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/tips-voor-onderzoekers-sekse-en-gender-integreren-in-onderzoek/ Om iedereen even goede zorg te kunnen bieden, moet de gezondheidszorg rekening houden met verschillen die er zijn tussen mensen. Een voorbeeld daarvan zijn de verschillen tussen mannen en vrouwen. Voor subsidieaanvragers hebben we daarom tips en tools verzameld over hoe in gezondheidsonderzoek goed aandacht te besteden aan deze verschillen. Aandacht voor verschillen tussen mannen en vrouwen in gezondheidsonderzoek komt de kwaliteit van onderzoek ten goede. Zo weet je bijvoorbeeld beter of mannen en vrouwen dezelfde risico’s lopen op een ziekte en of een behandeling goed aansluit bij zowel mannen als vrouwen. Daarbij maken we onderscheid tussen sekse en gender.

Sekse

Sekse verwijst naar een set van biologische eigenschappen van mensen en dieren. Het wordt vooral geassocieerd met fysieke en fysiologische kenmerken, waaronder chromosomen, gen-expressie, hormoonniveaus en -functies, en reproductieve/seksuele anatomie. Sekse wordt over het algemeen onderverdeeld in man of vrouw, maar er is een variatie in de biologische eigenschappen die sekse omvatten en hoe die aspecten tot uiting komen.

Gender

Gender verwijst naar de sociaal geconstrueerde rollen, gedrag, uitingen en identiteiten van meisjes, vrouwen, jongens, mannen en genderdiverse mensen. Het beïnvloedt hoe mensen zichzelf en anderen zien, hoe zij zich gedragen en met elkaar omgaan, en de verdeling van macht en middelen in een samenleving. Gender wordt over het algemeen neergezet als een binair concept (mannelijk en vrouwelijk), maar er is een grote verscheidenheid in hoe individuele mensen en groepen gender begrijpen, ervaren en uiten.

Tips

Om onderzoekers te ondersteunen met het meenemen van man-vrouwverschillen in hun onderzoeksvraag, hebben we tips en tools verzameld op deze pagina: www.zonmw.nl/faqgender. Je vindt hier onder andere informatie over de relevantie van sekse en gender, en hoe het mee te nemen in de probleemstelling en bij het maken van een plan van aanpak. Meer informatie over gender bij ZonMw: www.zonmw.nl/gender

Bron infographic: Canadian Institutes of Health Research

]]>
news-3253 Wed, 21 Nov 2018 14:17:13 +0100 Vooraankondiging: JPND-call Precision medicine https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vooraankondiging-jpnd-call-precision-medicine/ Het EU Joint Programme Neurodegenerative Disease Research (JPND) stelt samen met de Europese Commissie een nieuwe gezamenlijke subsidieoproep open gericht op precision medicine. De subsidieoproep 'Multinationale onderzoeksprojecten over gepersonaliseerde geneeskunde voor neurodegeneratieve ziekten' zal begin januari 2019 gepubliceerd worden. Onderzoekers kunnen subsidie aanvragen voor multidisciplinaire onderzoeksvoorstellen op precision medicine op het terrein van diagnose, preventie en zorg. Nederlandse onderzoekers kunnen vanuit het ZonMw-programma Memorabel meedoen aan deze nieuwe ronde. Voor meer informatie over deze vooraankondiging zie de JPND website.
 

]]>
news-2879 Fri, 17 Aug 2018 11:09:57 +0200 tweet jeanine roeters van lennep https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/tweet-jeanine-roeters-van-lennep/ news-2852 Wed, 08 Aug 2018 10:43:06 +0200 Cardioloog zet zich in voor vrouwen: Man kan beter met stress omgaan https://www.ad.nl/wetenschap/cardioloog-zet-zich-in-voor-vrouwen-man-kan-beter-met-stress-omgaan~aca8f014/ Angela Maas (61) is de eerste hoogleraar cardiologie voor vrouwen: Ik was opgevoed en opgeleid met het mannenmodel van de hartpatiënt. Leerde dat vrouwelijke patiënten rare klachten hadden. Dat hun fietsproeven afweken, maar dat er vervolgens niets in de kransvaten was te zien. Vrouwen ‘klopten’ nooit, zal ik maar zeggen, vertelt Maas in het AD. 'Vrouwen met hartproblemen voelen zich inmiddels vaker begrepen. Maar we zijn er nog niet.'  

]]>
news-2731 Tue, 10 Jul 2018 10:10:07 +0200 Neelie Kroes en Hester den Ruijter bij Jinek: het vrouwenhart https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/neelie-kroes-en-hester-den-ruijter-bij-jinek-het-vrouwenhart/ Dagelijks sterven 57 vrouwen aan hart- en vaatziekten. Tijdens de uitzending van Jinek Live van 9 juli zijn er dus 2 vrouwen overleden aan de gevolgen van hart- en vaatziekten, berekende Eva Jinek. Onderzoeker Hester den Ruijter en Neelie Kroes vroegen tijdens de liveshow aandacht voor het vrouwenhart en de noodzaak van meer onderzoek.

‘Er is een behoorlijke kennisachterstand over het vrouwenhart’, vertelt Den Ruijter. Hart- en vaatziekten zijn echter de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen. Waarom zijn hartproblemen bij vrouwen moeilijker te herkennen? ‘Dat komt omdat we minder vrouwen hebben bestudeerd in wetenschappelijk onderzoek. Vrouwen hebben vaak meerdere aandoeningen en worden daardoor uitgesloten van onderzoek. Ook zijn ze vaak ouder dan mannen als ze klachten krijgen, waardoor ze buiten de onderzochte leeftijdscategorie vallen.’

Kroes als proefpersoon

Neelie Kroes, voormalig Europees Commissaris en tegenwoordig voorzitter van beleidsadviesraad van Uber, deed als proefpersoon mee aan onderzoek van Den Ruijter om meer aandacht te vragen voor het vrouwenhart. Onder meer omdat haar secretaresse met hartklachten kampte die werden aangezien voor vroege overgangsklachten.

Richtlijnen

Artsen werken via richtlijnen, die kunnen veranderen als er nieuwe wetenschappelijke inzichten zijn opgedaan, legt Den Ruijter uit. Daarom is het belangrijk dat de kennisachterstand over hart- en vaatziekten bij vrouwen wordt ingehaald, zodat deze richtlijnen kunnen worden aangepast.

Bewustwording

 Naast meer geld voor wetenschappelijk onderzoek, pleit Kroes voor meer voorlichting, zowel bij de bevolking als artsen. ‘We moeten ons niet met een kluitje in het riet laten sturen, en artsen moeten vervolgens goed ingaan op de klachten waarmee vrouwen bij hun terechtkomen. Daarvoor is een bewustwordingsslag nodig,’ aldus Kroes.

Kijk de uitzending van Jinek Live terug. Het interview start rond 23.25

Meer informatie

]]>
news-2642 Mon, 25 Jun 2018 13:37:31 +0200 Onderzoekers bloggen over gender https://symptomengender.ruhosting.nl/blog/ 'Overal op internet zijn verhalen te vinden van vrouwen met vage klachten, die naar huis zijn gestuurd met de diagnose stress en toch een ernstig gezondheidsprobleem bleken te hebben. Zou de huisarts mijn mannelijke zelf beter onderzoeken en eerder doorsturen naar een specialist? En ligt dat dan aan de huisarts, of zou mijn mannelijke zelf misschien ook anders over lichamelijke klachten praten tegen de huisarts?'  

]]>
news-2637 Mon, 25 Jun 2018 11:08:11 +0200 Subsidieoproep: Breng kennis man-vrouwverschillen in praktijk https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieoproep-breng-kennis-man-vrouwverschillen-in-praktijk/ Mannen en vrouwen verschillen van elkaar op biologisch, psychologisch, sociaal en cultureel vlak. Hoe zorg je ervoor dat kennis over deze verschillen wordt gebruikt in de dagelijkse zorgpraktijk? Vraag nu subsidie aan voor implementatie.

Binnen de diverse thema’s van het programma Gender en Gezondheid is steeds meer kennis beschikbaar over sekse- en genderverschillen. Deze kennis verspreidt zich niet vanzelf, maar moet worden geïmplementeerd: bewust activiteiten inzetten om evicence based beleid en gendersensitieve zorg in praktijk te brengen.

De oproep ‘Gender en gezondheid – implementatieronde I’ nodigt onderzoekers, beleidsmakers en zorgprofessionals uit gezamenlijk gebruik te maken van nieuwe en bestaande kennis over man-vrouwverschillen in gezondheid en zorg. 

Meer informatie

]]>
news-2606 Mon, 18 Jun 2018 11:14:05 +0200 Spelen man-vrouwverschillen een rol in preventie? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/spelen-man-vrouwverschillen-een-rol-in-preventie/ Deze vraag markeert het uitgangspunt voor de nieuwe ZonMw publicatie Gender en Preventie: Een eerste inventarisatie. Hierin zoekt ZonMw een antwoord op welke verschillen tussen mannen en vrouwen vragen om andere preventieve maatregelen of interventies. Welke kennis daarover is er al en welke kennis ontbreekt? De inventarisatie laat zien dat er een groot aantal aanwijzingen is  dat man-vrouwverschillen op diverse manieren invloed hebben op het bevorderen van gezondheid en de preventie van ziekte. De publicatie kan daarmee een nieuw aangrijpingspunt zijn voor de ontwikkeling van gendersensitieve aanpakken, waardoor we mannen en vrouwen beter bereiken en meer gezondheidswinst kunnen halen.

Kennisachterstand man-vrouwverschillen verminderen

Een gedeeld uitgangspunt in de Nederlandse gezondheidszorg is dat de kwaliteit van zorg voor iedereen zou moeten gelden. Dat betekent dat de gezondheidszorg rekening houdt met verschillen die er zijn tussen mensen, waaronder de verschillen tussen mannen en vrouwen. Via onderzoek maken we stappen om de kennisachterstand over man-vrouwverschillen in gezondheid en zorg te verminderen. Tot nu toe zijn bij ZonMw deze stappen vooral gezet op het gebied van de curatieve zorg (via het kennisprogramma Gender en Gezondheid), nu verbreden we het onderwerp richting preventie.

Onderzoek loont

Preventie gaat over het uitvoeren van interventies of het nemen van maatregelen om de
gezondheid te bevorderen of te beschermen en ziekten of gezondheidsproblemen te voorkomen of
vroeg op te sporen. Idealiter sluiten deze maatregelen en interventies even goed aan bij mannen als vrouwen. Biologische verschillen, maar ook gendergerelateerde verschillen in bijvoorbeeld gedrag en sociale context, rolpatronen en verwachtingen hebben hun weerslag op leefstijl en de ontwikkeling van lichamelijke of psychische aandoeningen. Kennis uit onderzoek kan helpen deze verschillen te duiden en waar nodig hierop in te spelen. Dit vraagt om zowel determinantenonderzoek als toegepast onderzoek naar gendersensitieve vroegsignalering en preventieve interventies.

Bijeenkomst in het najaar

De inventarisatie laat zien dat er aandacht nodig is om man-vrouwverschillen een betere plaats te geven in preventie. Wilt u meedenken over dit onderwerp? Houd dan onze website in de gaten of abonneer u op de nieuwsbrief Preventie. In het najaar van 2018 organiseren we een expertmeeting over dit onderwerp.

Meer informatie


]]>
news-2596 Thu, 14 Jun 2018 12:15:07 +0200 RIVM en VU onderzoeken verschillen tussen mannen en vrouwen in veroudering https://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Nieuwsberichten/2018/RIVM_en_VU_onderzoeken_verschillen_tussen_mannen_en_vrouwen_in_veroudering Gezond ouder worden en tot op hoge leeftijd een zelfstandig leven leiden is niet vanzelfsprekend. In veel Westerse landen leven vrouwen langer dan mannen, maar met meer ongezonde levensjaren. Het is nog grotendeels onbekend wanneer verschillen tussen mannen en vrouwen in veroudering ontstaan en welke leefstijlfactoren daarbij een rol spelen. Het RIVM en de VU gaan onderzoek doen met subsidie van Kennisprogramma Gender en Gezondheid.  

]]>
news-2534 Tue, 29 May 2018 12:36:34 +0200 Campagne: migraine is een hoofdzaak https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/campagne-migraine-is-een-hoofdzaak/ Migraine komt veel vaker voor dan we denken en heeft veel meer impact op het dagelijks leven van mensen dan we beseffen. Onderzoekers Gisela Terwindt en Antoinette Maassen van den Brink waren te gast bij Koffietijd om te vertellen over hun onderzoek naar de invloed van hormonen op migraine.

Vrouwen hebben vaker last van migraine dan mannen. Dit verschil openbaart zich in de puberteit, is op het hoogtepunt bij vrouwen in de dertig en vermindert na de overgang. Tijdens de menstruatie hebben veel vrouwen last van migraineaanvallen, maar tijdens de zwangerschap weer minder. ‘Heel veel redenen om aan die hormonen te denken’, vertelt Maassen van den Brink, farmacoloog en onderzoeker bij 2 projecten over migraine en hormonen binnen het Kennisprogramma Gender en Gezondheid. 

Bekijk het fragment.

Samen met Gisela Terwindt, neuroloog, onderzoekt zij de invloed van hormonen op migraine. Door te kijken naar hormoonspiegels bij vrouwen en het werkingsmechanisme van geslachtshormonen, hopen de onderzoekers beter begrip te krijgen van de invloed van hormonen op migraine bij vrouwen, en in de toekomst deze kennis te kunnen inzetten voor het ontwikkelen van medicatie tegen deze aandoening. 

#Migraineiseenhoofdzaak

WOMEN Inc. lanceert op 29 mei de campagne ‘Migraine is een hoofdzaak’. Op www.migraineiseenhoofdzaak.nl kunt u meer lezen over feiten en cijfers rond migraine en de migraine-test doen. Wist u bijvoorbeeld dat dagelijks 70.000 Nederlanders een migraineaanval hebben? 

]]>
news-2442 Mon, 07 May 2018 11:52:02 +0200 Gender in onderwijs - eerste resultaten https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/gender-in-onderwijs-eerste-resultaten/ De opleidingen huisartsgeneeskunde, cardiologie, psychiatrie, interne geneeskunde en maatschappij en gezondheid besteden voortaan meer aandacht aan gendersensitieve zorg. Dat is een van de eerste resultaten van het Kennisprogramma Gender & Gezondheid.

In het beoordelingskader College Geneeskundige Specialismen (CGS) voor landelijke opleidingsplannen (LOP's) is opgenomen dat bij de vaststelling van de plannen van bovenstaande specialismen expliciet wordt getoetst op aandacht voor gender. Het doel van het project was organiseren dat er in 5 geneeskundige vervolgopleidingen aandacht komt voor gendersensitieve zorg. Het Radboudumc voerde dit project uit, in opdracht van het CGS.  

Gendersensitief

Gendersensitieve zorg houdt in dat medische zorg rekening houdt met verschillen tussen mannen en vrouwen. Die verschillen spelen een grote rol bij ziekte en gezondheid. In veel geneeskundige vervolgopleidingen wordt echter weinig aandacht aan sekseverschillen besteed. 

E-learning

De ontwikkeling van de e-learning ‘Gendersensitieve zorg in de geneeskundige vervolgopleiding’ was onderdeel van dit project. In het eindrapport wordt aanbevolen dat deze e-learning verplicht wordt gesteld, om zo de bewustwording van sekse- en genderverschillen onder aiossen (en docenten/opleiders) te vergroten. 

Overige aanbevelingen

Enkele andere aanbevelingen uit het rapport zijn: het geven van voordrachten over gendersensitieve zorg op symposia en congressen, meer aandacht via nieuwsbrieven van bijvoorbeeld medische organisaties en berichten via social media. Ook pleit het rapport voor gender ambassadeurs binnen het eigen specialisme. 

Lees meer

]]>
news-2440 Mon, 07 May 2018 09:40:20 +0200 Migraine - Donderdag 10 mei, 21.25, NPO Focus https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/migraine-donderdag-10-mei-2125-npo-focus/ Hormonen zijn van invloed op migraineaanvallen, maar wat die invloed precies inhoudt is nog niet bekend. Projectleider Antoinette Maassen van den Brink en collega Gisela Terwindt doen onderzoek naar hormonen en migraine en vertellen daarover in de uitzending van Focus, op donderdag 10 mei (21.25). Migraine komt 3 keer zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen, en de aanvallen nemen toe tijdens de eisprong en menstruatie. Na de overgang worden de klachten doorgaans minder. Er lijkt dus een verband te zijn tussen hormonen en migraine.

Projecten

Binnen het Kennisprogramma Gender en Gezondheid worden 2 onderzoeken uitgevoerd naar migraine:

Lees meer over de uitzending

 

]]>
news-2427 Wed, 02 May 2018 19:28:46 +0200 Onderzoeksplaatsen beschikbaar voor wetenschappers met een vluchtelingenstatus https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoeksplaatsen-beschikbaar-voor-wetenschappers-met-een-vluchtelingenstatus/ Wetenschappers die hun vaderland ontvlucht zijn en in Nederland hun wetenschappelijke carrière willen voortzetten hebben de mogelijkheid om een eenjarige aanstelling te krijgen. Via het nieuwe pilotprogramma Vluchtelingen in de wetenschap maakt NWO de financiering hiervan mogelijk. De wetenschappers moeten een masterdiploma hebben of reeds gepromoveerd zijn en daarnaast in het bezit zijn van een vluchtelingenstatus in Nederland. De pilot is ontwikkeld in samenspraak met De Jonge Akademie, de KNAW en de Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF. Projectleiders van reeds gestarte onderzoeksprojecten (NWO of ZonMw) kunnen een aanvraag indienen.

Voortzetten wetenschappelijke carrière

Sigmund Freud en Albert Einstein. Deze belangrijke wetenschappers hebben gemeen dat ze noodgedwongen uit hun land van oorsprong moesten vluchten. In een ander land vonden ze een veilige haven waar ze hun onderzoek konden opbouwen of voortzetten. Ook nu zijn er wetenschappers die als vluchteling in Nederland verblijven. Het voortzetten van hun wetenschappelijke carrière is niet vanzelfsprekend omdat ze tegen obstakels aanlopen zoals taal, een andere werkcultuur of beperkte ruimte om een netwerk op te bouwen.

Indienen vanaf 17 mei, deadline op 13 september

Een projectleider van een lopend onderzoeksproject dat reeds gefinancierd wordt door NWO of ZonMw kan de aanvraag indienen. Hiermee vraagt de projectleider extra financiering voor de eenjarige aanstelling van een junior of senior onderzoeker met een aantoonbare vluchtelingenstatus (verblijfsvergunning voor bepaalde tijd asiel (Type III) verkregen op of na 1 januari 2013). In totaal is een budget van €750.000 beschikbaar voor de pilot, waarmee 8 - 15 aanvragen gehonoreerd kunnen worden. 

Belangstelling?

Kandidaten kunnen hun interesse voor de oproep bekend maken door een interesseformulier in te vullen. Deze gegevens worden gedeeld met de instellingen en geïnteresseerden in de oproep om te kunnen zoeken naar geschikte kandidaten voor lopende onderzoeksprojecten of projectleiders. Daarnaast bent u van harte welkom op de informatiebijeenkomst op 2 juni vanaf 14:00 uur in Utrecht. Kandidaten - zowel vluchtelingen met een wetenschappelijke achtergrond als projectleiders van een lopend onderzoeksproject – krijgen daar meer informatie over de nieuwe oproep en de betrokken organisaties.

Meer informatie


]]>
news-2260 Thu, 15 Mar 2018 11:53:18 +0100 ‘Erg veel pijn als je ongesteld bent is niet normaal’ https://www.nrc.nl/nieuws/2018/03/13/erg-veel-pijn-als-je-ongesteld-bent-is-niet-normaal-a1595500 Een op de 3 vrouwen heeft zulke ernstige menstruatieklachten dat ze niet normaal kan functioneren en er elke maand een of meer dagen voor thuis moet blijven. 'En toch', zegt Judith Huirne, 'is er verbazingwekkend weinig aandacht voor deze problematiek.' Daar wil zij verandering in brengen.  

]]>
news-2248 Mon, 12 Mar 2018 14:52:21 +0100 Hartklachten? Meld u aan voor de Women's Heart Study https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/hartklachten-meld-u-aan-voor-de-womens-heart-study/ Hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer 1 bij Europese vrouwen. De onderzoekers van Women's Heart Study willen daarom de diagnose en behandeling van hart- en vaatziekten bij vrouwen verbeteren. Zij onderzoeken de invloed van vrouwelijke hormonen op hartklachten. Heeft u ook klachten en wilt u meedoen met dit onderzoek? Dat kan. Deelname is mogelijk als u een regelmatige menstruele cyclus heeft én hartklachten, zoals hartkloppingen of pijn op de borst. Via een app op uw telefoon houdt u gedurende 10 weken bij welke klachten u heeft en op welk moment. 

Crowdfunding

Women's Heart Study is ontstaan via een oproep tot crowdfunding van de Hartstichting. Jeanine Roeters van Lennep haalde met haar onderzoeksteam ruim 40.000 euro op, dat werd verdubbeld door de Hartstichting. In deze video vertelt Roeters van Lennep dat over hart- en vaatziekten nog niet tot nauwelijks bekend is wat de invloed van hormonen is op deze aandoeningen. Terwijl van migraine en astma wel bekend is dat hormonen van invloed zijn op de klachten. 

Meer weten?

 

 

]]>
news-2237 Thu, 08 Mar 2018 13:21:26 +0100 Ervaringsdeskundigen van partnergeweld werken met Radboudumc aan app https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/ervaringsdeskundigen-van-partnergeweld-werken-met-radboudumc-aan-app/ Eén op de 3 vrouwen in Nederland is ooit slachtoffer van een vorm van partnergeweld. Deze vrouwelijke slachtoffers hebben een hoger risico op depressie, angststoornissen en andere psychische en (onverklaarde) lichamelijke klachten. Samen met ervaringsdeskundigen werkt Sabine Oertelt-Prigione momenteel aan een online interventie, de app SAFE, die ervoor moet zorgen de drempel om hulp te zoeken te verlagen.

Er zijn verschillende vormen van partnergeweld: fysiek, psychisch, seksueel en economisch. Dit is een wereldwijd maatschappelijk- en gezondheidsprobleem. Het Radboudumc heeft een afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Gender&Women’s Health, waar Oertelt werkzaam is. Het doel van SAFE is onder andere om symptomen van angst en depressie te verminderen en de ervaren steun en daadkracht te vergroten. 

Hulp vragen

‘Voor vrouwen die slachtoffer zijn van partnergeweld is het vaak erg moeilijk hierover te praten. Omdat ze bang zijn voor de consequenties als hun (ex-)partner erachter komt, of omdat ze denken dat hun situatie niet ernstig genoeg is. De stap om naar een instantie of huisarts te gaan is daardoor groot. eHealth kan voor hen een laagdrempelige hulpvorm bieden,’ vertelt Oertelt. 

Daarvoor ontwikkelt zij nu samen met projectleider Karin van Rosmalen en promoventda Nicole van Gelder de app SAFE: een zelfhulpinterventie ter ondersteuning voor vrouwen die te maken hebben (gehad) met partnergeweld.
‘Wanneer vrouwen geen directe hulp durven zoeken, kunnen ze via Google of informatiewebsites alsnog bij SAFE terechtkomen. Ook via flyers en posters in wachtkamers van bijvoorbeeld de huisarts kunnen vrouwen van SAFE op de hoogte raken.’

Onderzoekstraject

Om ervoor te zorgen dat de app patiëntgericht is en aansluit bij de behoeften van de slachtoffers, werken onderzoekers, experts en ervaringsdeskundigen samen. Het project opgedeeld in 3 delen.

  1. De ontwikkeling van SAFE met input van interviews en focusgroepen
  2. Een randomized controlled trial met SAFE
  3. Procesevaluatie van SAFE
]]>
news-2235 Thu, 08 Mar 2018 09:00:00 +0100 Hebben vrouwen meer last van medicijnbijwerkingen dan mannen? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/hebben-vrouwen-meer-last-van-medicijnbijwerkingen-dan-mannen/ Vrouwen melden vaker bijwerkingen van medicijnen dan mannen. Dat is al bekend bij het Nederlands Bijwerkingencentrum Lareb. Onderzoekster Sieta de Vries bekijkt nu met haar collega’s of deze verschillen in het melden van bijwerkingen vooral voorkomen bij bepaalde typen medicijnen of bijwerkingen.

Uit de eerste resultaten komt naar voren dat dat inderdaad het geval is. Een voorbeeld dat veel verschillen tussen vrouwen en mannen laat zien zijn bijvoorbeeld statines (cholesterolverlagers). Vrouwen maken vaker melding van haaruitval, misselijkheid, hartkloppingen en droge mond. Mannen maken vaker melding van peesrupturen, verminderd libido en pancreatitis (ontstoken alvleesklier). Voor de meeste medicijnen en bijwerkingen zijn echter geen verschillen gevonden. Daarbij is rekening gehouden met hoe vaak vrouwen en mannen medicijnen voorgeschreven krijgen. 

De Vries is werkzaam op de afdeling Klinische Farmacie en Farmacologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), maar heeft een master in Sociale psychologie. Behalve de farmacologische rol van bijwerkingen van geneesmiddelen, is ze daardoor ook geïnteresseerd in de psychologische aspecten van bijwerkingen. 

Psychologie en bijwerking

‘De oorzaken achterhalen van de gevonden verschillen tussen vrouwen en mannen in bijwerkingen is nu de uitdaging. Die kunnen liggen in de werking van het medicijn en de biologische verschillen tussen vrouwen en mannen. De hormoonhuishouding kan bijvoorbeeld invloed hebben op de werking van het medicijn, evenals de hoeveelheid vet en spiermassa. Maar oorzaken kunnen ook liggen in gedragsmatige, sociale en psychologische verschillen tussen vrouwen en mannen. Denk aan voedselinname, het bezoeken van zorgverleners en het nadenken en praten over klachten.’

‘Het verschil in bijwerkingen van de cholesterolverlagers bijvoorbeeld. Dat zou kunnen komen doordat het medicijn anders werkt in een vrouwenlichaam dan een mannenlichaam. Maar dat hoeft niet per se. Het is natuurlijk heel goed mogelijk dat vrouwen haaruitval eerder als iets alarmerends beschouwen dan mannen, en er dus eerder melding van maken.’

Over de onderzoeker

Sieta de Vries studeerde Sociale Psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, waar ze in 2010 haar master behaalde. Ze deed haar promotieonderzoek in het UMCG op de afdeling Klinische Farmacie en Farmacologie waar ze nu als post-doc onderzoek doet op het gebied van patiëntperspectieven en -ervaringen, en het communiceren over risico’s en de psychologische aspecten van medicijngebruik. 

Meer lezen?

Een gedeeld uitgangspunt in de Nederlandse gezondheidszorg is dat de kwaliteit van zorg voor iedereen zou moeten gelden. Dat betekent ook dat de gezondheidszorg rekening houdt met verschillen die er zijn tussen mensen, waaronder de verschillen tussen mannen en vrouwen. Met name op het gebied van vrouwspecifieke aspecten van gezondheid, preventie en zorg is minder kennis beschikbaar. Het Kennisprogramma Gender en Gezondheid speelt hierop in.

Foto: Bart Versteeg, bron: CBG Wetenschapsdag

]]>
news-2227 Mon, 05 Mar 2018 15:05:11 +0100 Meer onderzoek naar vrouwspecifieke zorg nodig https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/meer-onderzoek-naar-vrouwspecifieke-zorg-nodig/ Vrijdag 2 maart besteedde Nieuwsuur aandacht aan overgangsklachten en het behandelen ervan met hormonen. In het buitenland zijn hormoontherapieën gebruikelijker om klachten te verminderen dan in Nederland, en ze werken veelal positief. Maar naar de oorzaak van de klachten is nog weinig onderzoek gedaan.

De grens tussen normale en abnormale klachten rond menopauze en menstruatie is vaak lastig te trekken. Enige mate van ongemak is onvermijdelijk. Maar daardoor worden gezondheidsklachten van vrouwen niet altijd in verband gebracht met de overgang en de veranderingen in de hormoonhuishouding die hierbij spelen.

Vrouwspecifieke veroudering

Bart Fauser (gynaecoloog) noemde dit in zijn oratie uit 2005 de ‘vrouwspecifieke veroudering’. De hormoonhuishouding speelt gedurende het hele leven een centrale rol in de gezondheid en het welzijn van vrouwen. Na de overgang lopen vrouwen meer risico op bepaalde aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten en osteoporose, maar ook cognitieve stoornissen zoals depressiviteit en Alzheimer. Waarschijnlijk ligt het tekort aan oestrogenen na de menopauze hieraan ten grondslag, maar hoe dit precies zit is nog onbekend.

Bij dezelfde aandoeningen zijn soms verschillen te zien tussen mannen en vrouwen, die waarschijnlijk een biologische basis hebben. Sommige aandoeningen komen aanmerkelijk vaker voor bij vrouwen, en waarom is niet altijd bekend. Hartfalen ten gevolge van diastolische disfunctie (met behouden knijpkracht, maar gestoorde vulling van de hartkamer) treft bijvoorbeeld voornamelijk vrouwen na de menopauze. Het is onduidelijk waarom dit vooral hen treft en hoe dit ontstaat.

Vrouwspecifieke zorg

Het Kennisprogramma Gender en Gezondheid zet zich in voor meer onderzoek naar man-vrouwverschillen in gezondheid en zorg, om zo de kennisachterstand hierop te verminderen. Een volgende stap zou zijn om gericht in te zetten op onderzoek naar vrouwspecifieke gezondheid. Bijvoorbeeld door onderzoek naar problemen rond zwangerschap, overgang en de effecten daarvan op het ontstaan en verloop van diverse aandoeningen.

]]>
news-2033 Thu, 18 Jan 2018 11:43:00 +0100 Subsidieoproep: aanvullend onderzoek op sekse- en genderverschillen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieoproep-aanvullend-onderzoek-op-sekse-en-genderverschillen/ In zorgonderzoek wordt lang niet altijd aandacht besteed aan de verschillen tussen mannen en vrouwen, terwijl die vaak wel relevant zijn. Tot 27 maart 2018 kunt u een subsidieaanvraag indienen voor (aanvullend) onderzoeksbudget, om zo sekse- en genderspecifieke vraagstellingen alsnog te beantwoorden.

Dit kan zowel binnen lopend onderzoek of op basis van bestaande databases. Uitgangspunt is dat in de oorspronkelijke onderzoeksvraagstelling nog geen aandacht is besteed aan deze aspecten. Per project kan maximaal € 50.000 aangevraagd worden. De verwachting is dat er minstens 9 projecten zullen starten die zullen bijdragen aan het verminderen van de kennisachterstand op man/vrouw-verschillen in gezondheid en zorg.

Intersectioneel perspectief

Man/vrouw is slechts één van de differentiaties die gemaakt kan worden binnen de totale groep zorggebruikers. Daarnaast kan onderscheid naar andere biologische, psychologische, sociale en/of culturele aspecten zoals leeftijd, etniciteit, inkomen, opleiding en/of seksuele voorkeur van belang zijn. Het is dan ook een meerwaarde als naast sekse en gender gekeken wordt naar de complexe samenhang en interactie tussen verschillende kenmerken van diversiteit en sociale ongelijkheid. Een dergelijk intersectioneel perspectief vergroot het inzicht in gezondheidsverschillen tussen en binnen groepen.

Voor wie?

ZonMw nodigt onderzoekers die verbonden zijn aan een universiteit, hogeschool of kenniscentrum uit een aanvraag in te dienen. De uitkomsten van het onderzoek moeten benut kunnen worden door andere onderzoekers, de praktijk of beleidsmedewerkers. Samenwerking tussen onderzoeksorganisaties en praktijkinstellingen en de betrokkenheid en afstemming op de behoeftes van patiënten wordt duidelijk uit de samenstelling van de projectgroep.

Meer informatie

]]>
news-2034 Tue, 16 Jan 2018 16:10:26 +0100 Nieuwe man/vrouw-verschillen gevonden bij opsporen hartziekten https://actueel.hartstichting.nl/nieuwe-manvrouw-verschillen-gevonden-bij-opsporen-hartziekten/ Onderzoekster Aisha Gohar ontdekte nieuwe verschillen tussen mannen en vrouwen met slagaderverkalking en hartfalen. Meer aandacht voor man-vrouwverschillen in hartonderzoek is een van de topprioriteiten van de Hartstichting. Het onderzoek van Gohar hoort bij een van deze projecten: Queen of Hearts.  

]]>
news-2009 Tue, 09 Jan 2018 15:38:19 +0100 Onderzoek: vrouwen overlijden vaker na hartaanval, waarschijnlijk door subtiel seksisme https://s.vk.nl/e-a4555841/ 'Als we denken aan een hartpatiënt, denken we in eerste instantie aan een middelbare man die rookt en kampt met overgewicht en diabetes.' Gevolg is onder meer dat vrouwen met een hartaanval vaak anders worden onderzocht en aanvankelijk vaak zelfs de verkeerde diagnose krijgen.  

]]>
news-1875 Mon, 04 Dec 2017 11:20:22 +0100 tweet hartstichting https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/tweet-hartstichting/ news-1847 Mon, 27 Nov 2017 10:34:58 +0100 tweet bas bloem https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/tweet-bas-bloem/ news-1823 Tue, 21 Nov 2017 09:42:08 +0100 Persoonlijk en maatschappelijk herstel bij psychische problemen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/persoonlijk-en-maatschappelijk-herstel-bij-psychische-problemen/ Hoe kun je mensen met psychische problemen het beste ondersteunen bij hun persoonlijk herstel en (re-)integratie in de samenleving? ZonMw financiert 7 praktijkgerichte onderzoeken waarin deze vraag centraal staat. Psychische aandoeningen hebben een groot effect op mens en maatschappij. Er is echter weinig kennis over hoe je mensen met psychische problemen het beste kunt ondersteunen bij hun persoonlijk herstel en (re-)integratie in de samenleving. Ook is er nog te weinig aandacht voor man/vrouwverschillen bij herstelondersteunende zorg. Daarom financieren het Onderzoeksprogramma GGz en het Kennisprogramma Gender en Gezondheid samen 7 praktijkprojecten naar persoonlijk en maatschappelijk herstel van psychische problemen.

Projecten

De projecten starten uiterlijk 1 december 2017 en richten zich op:

  • hulpmiddelen en instrumenten voor transgenders en zorgverleners om gezamenlijke keuzes te maken voor de beste behandeling
  • kennisverwerving over maatschappelijk en persoonlijk herstel bij vrouwen en mannen met ernstig psychische aandoeningen (EPA) en hun naasten en behandelaren
  • het unieke persoonlijke herstelverhaal voor mensen met persoonlijkheidsstoornissen en hoe het maken en uitwisselen van verhalen bijdraagt aan het herstelproces
  • een zelfmanagement methodiek om normaal- tot hoogbegaafde mensen met autisme, samen met betrokken professionals, te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk dat goed bij hen past
  • verbetering van de behandeling van mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) die problemen hebben met alcohol en drugs
  • het beschikbaar stellen van ervaringskennis en zelfmanagementstrategieën in een module en een app voor mensen die lijden aan chronische depressiviteit
  • de geschiktheid en bijdrage van leer-werkprojecten als mogelijke sociale innovatie voor mannelijke veelplegers (crimineel gedrag) met complexe problematiek om hun maatschappelijk en persoonlijk herstel te bevorderen

Meer informatie

]]>
news-1821 Tue, 21 Nov 2017 09:35:58 +0100 Omgaan met genderdysforie - wilsbekwaamheid is het dilemma https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/omgaan-met-genderdysforie-wilsbekwaamheid-is-het-dilemma/ Mag een jongere met genderdysforie kiezen voor puberteitsremmers of cross-sex hormonen? Of is het beter om te wachten of de wens blijvend is?

Internationaal onderzoek legde de basis voor een model om de ethische dilemma’s op dit gebied te bespreken.

Geboren zijn als meisje maar je toch echt een jongen voelen, of andersom. Zo’n gevoel van onbehagen met je aangeboren geslacht heet genderdysforie. Het kan zó sterk zijn dat iemand van geslacht wil veranderen. Kinderen met deze gevoelens worden vooral psychologisch begeleid. Maar vanaf 12 jaar komt behandeling met puberteitsremmers in het vizier, en vanaf 16 jaar behandeling met cross-sex hormonen – hormonen van het andere geslacht. 

 

]]>
news-1773 Tue, 07 Nov 2017 16:06:14 +0100 Maak méér onderscheid tussen mannen en vrouwen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/maak-meer-onderscheid-tussen-mannen-en-vrouwen/ Mannen en vrouwen hoor je gelijk te behandelen. Toch? In de zorg is dat niet altijd het geval: mannen en vrouwen kunnen verschillend reageren op geneesmiddelen of andere symptomen bij dezelfde ziekten vertonen. Hoe zorg je dat zorgprofessionals zich daarvan bewust worden en kennis nemen van deze genderververschillen? En wat is daarvoor een goede route?

Op 6 oktober spraken professionals hierover tijdens het tweede symposium Gender en Gezondheid bij ZonMw. Vanuit Canada waren Cara Tannenbaum (CIHR Insititute of Gender and Health) en Jocelynn Cook (Society of Obstetricians and Gynaecologists) aanwezig om over hun ervaringen te spreken. Ook internist Jeanine Roeters van Lennep, reumatoloog Irene van der Horst en Christine Gispen van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen spraken over het belang van onderscheid maken tussen mannen en vrouwen in de zorg. 

Kennis in de praktijk

Op de bijeenkomst waren diverse wetenschappelijke verenigingen vertegenwoordigd. Als vereniging voor en door medisch specialisten, hebben zij een sleutelpositie in het vertalen van nieuwe wetenschappelijke kennis naar de dagelijkse medische praktijk volgens Evert-Jan de Kruijf, voorzitter van de Nederlandse Internisten Vereniging. ‘Er is nog zo veel meer wat we níét weten dan wat we al wél weten als het gaat om sekse, gender en gezondheid. Dit is een duidelijk knelpunt.’

Andere specialisten herkenden dit: ook in hun spreekkamers zien zij verschillen tussen mannen en vrouwen, maar weten nog lang niet altijd hoe hier in de behandeling rekening mee te houden. Een goede route om nieuwe wetenschappelijke kennis over man/vrouw-verschillen snel in de praktijk te krijgen is dus zeer welkom.

Meer informatie

In de digitale publicatie leest u meer over de dag, de presentaties en de bevindingen van het panel dat de discussies van de subgroepen besprak. 

]]>
news-1674 Fri, 13 Oct 2017 12:56:00 +0200 Tweet vlog jeroen congres gender https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/tweet-vlog-jeroen-congres-gender/  

 

 

]]>
news-1700 Fri, 06 Oct 2017 14:59:00 +0200 Tweet van Dionne over invitational Gender & Gezondheid met Cara Tannenbaum https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/tweet-van-dionne-over-invitational-gender-gezondheid-met-cara-tannenbaum/ news-1699 Thu, 05 Oct 2017 11:33:00 +0200 Tweet ZonMw over posterpresentaties Gender & Gezondheid https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/tweet-zonmw-over-posterpresentaties-gender-gezondheid/ news-1698 Thu, 05 Oct 2017 09:08:00 +0200 Tweet van Jeroen Geurts over congres Gender & Gezondheid https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/tweet-van-jeroen-geurts-over-congres-gender-gezondheid/