Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In maart 2020 moesten gerechtsgebouwen ruim twee maanden sluiten vanwege het coronavirus. Zaken werden schriftelijk afgedaan en zittingen voor urgente zaken vonden telefonisch of online plaats. Onderzoekers van de Universiteit Leiden, Universiteit Utrecht en Radboud Universiteit onderzochten de gevolgen van coronamaatregelen voor de behandeling van rechtszaken en kwetsbare rechtzoekenden in het straf-, civiele jeugd- en vreemdelingenrecht. De onderzoekers gebruikten interviews met onder meer rechters, advocaten en andere professionals, enquêtes onder rechtzoekenden en een grondrechtenanalyse. In het begin van de crisis moest de Rechtspraak improviseren. Zittingen werden vervangen door online (Skype) of hybride varianten. Soms werden zaken telefonisch of schriftelijk afgehandeld of uitgesteld. De aanpassingen zorgden voor communicatieproblemen en technische storingen en botsten soms met grondrechten zoals het recht op effectieve participatie. De onderzoekers raden de Rechtspraak aan om te investeren in de kwaliteit van digitale zittingen en beter voorbereid te zijn door een toetsingskader op te stellen om te beslissen wanneer een rechter schriftelijk beslist of een hybride of fysieke zitting houdt.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De coronamaatregelen die de Rechtspraak heeft genomen hebben tot capaciteitsproblemen en achterstanden geleid. Ook was er een gebrek aan digitale voorzieningen en juridische mogelijkheden om digitaal stukken uit te wisselen en om op grote schaal zittingen op afstand te organiseren. Om dat toch mogelijk te maken zijn wetten aangepast en heeft de Rechtspraak regelingen aangenomen en de rechtbanken aangepast aan de anderehalvemeternorm. Daarnaast zijn zaken schriftelijk of via een beeldverbinding afgehandeld. Door dit pakket aan maatregelen voelden rechtzoekenden zich minder gehoord en was het moeilijker om met een advocaat te overleggen. Ook deden zich communicatieproblemen voor. Toch zijn er ook positieve gevolgen van digitaal horen, bijvoorbeeld omdat een verdachte niet naar de rechtbank hoefde te komen en daar lang moest wachten. De maatregelen hebben ook als gevolg gehad dat de fundamentele rechten van de rechtzoekenden niet altijd zijn beschermd. De onderzoekers raden de Rechtspraak aan om een visie te ontwikkelen over digitaal horen (in een crisissituatie) en te investeren in de kwaliteit van digitale zittingen.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In de eerste maanden van de coronacrisis zijn veel rechtszaken niet doorgegaan. Andere, heel urgente rechtszaken zijn wel behandeld, maar dan digitaal of telefonisch. Nu vinden veel zittingen plaats met toepassing van de anderhalve metermaatregel. De rechtspraak heeft dus snel innovatie maatregelen moeten nemen, bijvoorbeeld door rechtszoekenden digitaal te horen. Dit onderzoek zal deze maatregelen in kaart brengen in de volgende drie rechtsgebieden: het staf-, vreemdelingen en civiele jeugdrecht. Daarnaast zal het onderzoek de vraag beantwoorden hoe de maatregelen respect voor de grondrechten van kwetsbare rechtzoekenden en hun vertrouwen in de rechtspraak hebben beïnvloed. Door deze vraag te beantwoorden, helpt het onderzoek de rechtspraak te bepalen welke maatregelen ook na de coronacrisis nuttig zijn. Het onderzoek wordt uitgevoerd door onderzoekers van de universiteiten van Leiden, Utrecht en Nijmegen.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

[de onderzoeksdata worden nu verzameld; omdat die data nog niet zijn geanalyseerd, kunnen wij onze resultaten nog niet delen helaas]

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Als gevolg van de covid-19-maatregelen hebben veel rechtszaken geen doorgang gevonden. De rechtspraak heeft getracht de meest urgente zaken toch te behandelen, meestal door het houden van digitale zittingen of het horen van rechtszoekenden op afstand. Dat heeft geleid tot forse innovaties in met name de digitale communicatie, waaruit mogelijk lering kan worden getrokken voor de toekomst. Een compleet beeld van de getroffen maatregelen en hun impact op het instituut van de rechtspraak en op met name kwetsbare rechtzoekenden ontbreekt. In dit onderzoek dat door de universiteiten van Leiden, Utrecht en Nijmegen gezamenlijk wordt verricht, zal in kaart worden gebracht met welke problemen de rechtspraak gedurende de coronacrisis is geconfronteerd, welke maatregelen zijn getroffen en welk effect dat heeft gehad op de grondrechten van met name kwetsbare rechtszoekenden en hun vertrouwen in de rechtspraak. Daartoe worden interviews afgenomen met rechters en andere betrokken instanties en surveys verricht onder rechtszoekenden die gedurende de coronacrisis met de rechtspraak in aanraking zijn gekomen. Het onderzoek richt zich op drie rechtsgebieden te weten het strafrecht, vreemdelingenrecht en civiele jeugdrecht nu in die rechtsgebieden gedurende de crisis zaken wel zijn behandeld en de kwetsbaarheid van betrokkenen in deze rechtsgebieden groot is. De bevindingen uit het empirisch onderzoek zullen worden bezien in het licht van de fundamentele rechten en theorie van procedurele rechtvaardigheid om de houdbaarheid van de getroffen maatregelen ook buiten crisistijd te beoordelen. Daarmee beoogt dit onderzoek bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van het instituut van de rechtspraak als zodanig en aan de versterking van de grondrechten van kwetsbare rechtszoekenden binnen en buiten crisistijd.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website