ZonMw tijdlijn Kennis over corona en COVID-19 https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Kennis over corona en COVID-19 nl-nl Tue, 31 Jan 2023 13:50:51 +0100 Tue, 31 Jan 2023 13:50:51 +0100 TYPO3 news-9244 Thu, 05 Jan 2023 16:57:00 +0100 Start onderzoek naar oversterfte tijdens de coronapandemie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/start-onderzoek-naar-oversterfte-tijdens-de-coronapandemie/ Binnen het COVID-19 deelprogramma ‘Oversterfte in Nederland 2020-2021’ zijn 11 onderzoeken gehonoreerd. Deze projecten zullen onderzoeken wat de mogelijke oorzaken van oversterfte zijn in de periode 2020-2021. Deelprogramma ‘Oversterfte in Nederland 2020-2021’

Tijdens de COVID-19 pandemie zijn meer mensen overleden dan verwacht. Op verzoek van het ministerie van VWS heeft ZonMw daarom een verdiepend onderzoekstraject opgezet naar de oorzaken van deze oversterfte. Onderzoeksresultaten kunnen bijdragen aan het voorkomen of verminderen van oversterfte tijdens een volgende pandemie. De programmacommissie van onafhankelijke experts heeft een onderzoeksagenda opgesteld met kennishiaten die zijn gecategoriseerd in drie lijnen. Lijn 1 bestaat uit een systematische literatuuranalyse met internationale vergelijking die wordt uitgevoerd door Cochrane Netherlands. Lijn 2 bestaat uit onderzoek met beschikbare onderzoeks- en zorgdata. Binnen lijn 3 wordt met data van het RIVM, GGD GHOR en GGD’en, zoals vaccinatie en testdata, onderzoek gedaan.

Gehonoreerde projecten

Binnen de subsidieronde naar de kennishiaten in lijn 2 van de onderzoeksagenda zijn 11 projecten gehonoreerd door ZonMw.

CORAL-project

In het CORAL-project wordt de oversterfte bij thuiswonende (pre)dementiepatiënten als gevolg van de COVID-19 pandemie onderzocht.
Dr. Maurik, Amsterdam UMC

Providing context to excess mortality through changes in healthcare use during the COVID-19 pandemic

In dit project wordt de verandering in zorggebruik onderzocht door zorgverzekeringsdata in 2020 te vergelijken met verwacht zorggebruik op basis van eerdere jaren.
Dr. Beem, Amsterdam health & technology institute

Lifestyle and excess mortality during the COVID-19 pandemic

Dit project richt zich op de invloed van leefstijl op de overlijdenskans tijdens de pandemie.
Dr. Vermeulen, SEO Economisch Onderzoek

Excess mortality during the COVID-19 epidemic: vulnerable groups and long-term effects

In dit project wordt oversterfte in kaart gebracht om kwetsbare groepen te identificeren, zowel tijdens de pandemie als erna.
Prof. dr. Rosendaal, Leids Universitair Medisch Centrum

The Effect of Delayed Cancer Screening on Stage Shift and Increased Mortality during the Coronapandemic in The Netherlands

In deze studie worden de veranderingen in ziekenhuissterfte onderzocht voor patiënten met kanker tussen 2018-2021.
Prof. dr. Meester, Vrije Universiteit Amsterdam

Using individual level survival prediction to estimate years of life lost due to COVID-19 and their socio-economic distribution

In dit project willen onderzoekers voorspellingen maken van verloren levensjaren voor degenen die zijn overleden aan COVID-19. Deze informatie wordt vervolgens gebruikt om sociaaleconomische ongelijkheden in de gezondheidslast van COVID-19 te kwantificeren.
Prof. dr. van Baal, Erasmus Universiteit

Who counts depends on who is counted: an investigation into excess mortality among people with intellectual disabilities in 2020-2021

Dit project richt zich op sterfte onder mensen met een verstandelijke beperking. Daarnaast wordt de rol van onderliggende aandoeningen en de woonsituatie onderzocht.
Dr. Cuypers, RadboudUMC

Individual and environmental determinants of differences in excess mortality between neighbourhoods in Amsterdam during the COVID-19 pandemic

In dit project worden de verschillen in oversterfte tussen wijken in Amsterdam in 2020 en 2021 onderzocht.
Dr. Bosdriesz, GGD Amsterdam

Excess mortality during the COVID-19 pandemic in the Netherlands: associations with people's medical history and sociodemographic characteristics

Dit project richt zich op specifieke groepen in de samenleving, waarbij wordt onderzocht in hoeverre medische voorgeschiedenis en sociaal-demografische kenmerken geassocieerd zijn met oversterfte.
Dr. Bos, Nivel

Determinants of excess mortality rates in nursing homes

Dit project onderzoekt de rol van organisatiekenmerken van verpleeghuizen (zoals personeelsbezetting, kwaliteit en omvang) bij het verklaren van oversterfte tijdens de pandemie.
Drs. Bär, Erasmus School of Health Policy & Management

Healthcare avoidance and excess mortality during the COVID-19 pandemic in the Netherlands: a population-based cohort study

In deze studie wordt de relatie tussen zorgmijding tijdens de eerste fase van de COVID-pandemie en de waargenomen sterfte onderzocht.
Dr. Licher, Erasmus MC

Nieuwe subsidieoproep open

Op 15 december opent een nieuwe subsidieoproep naar de kennishiaten in lijn 3 van de onderzoeksagenda. Recent is de vaccinatie- en positieve testdata van het RIVM en GGD’en en GGD GHOR toegankelijk geworden voor het uitvoeren van onafhankelijk onderzoek (zie kamerbrief van 18-11-2022 p.7-9). Dit betekent dat aanvragen voor onderzoek naar de kennishiaten opgenomen in lijn 3 van de onderzoeksagenda vanaf 15 december ingediend kunnen worden. Binnen deze subsidieoproep wordt vooral gefocust op onderbouwing van de kwaliteit van de data, toepassing van andere modellen, correctie voor andere co-variabelen, en andere tijdsframes omtrent follow-up. Onderzoekers kunnen hun aanvraag voor de subsidieoproep ‘Oversterfte in Nederland in de periode 2020-2021’ indienen tot dinsdag 31 januari 2023, 14.00 uur.

Meer weten?

Over het oversterfteprogramma
Over de onderzoeksagenda

 

]]>
news-9242 Wed, 14 Dec 2022 08:00:00 +0100 Samen Slim Open: hoe verspreidt een virus zich door een ruimte? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/samen-slim-open-hoe-verspreidt-een-virus-zich-door-een-ruimte/ Onderzoekers Quirine ten Bosch (Wageningen University) en Dorine Duives (TU Delft) hebben een simulatiemodel ontwikkeld om inzichtelijk te maken hoe het coronavirus zich verspreidt door een ruimte. Het is een bijzondere samenwerking van een team bestaande uit verschillende wetenschappelijke disciplines, o.a. epidemiologen, virologen, voetgangersgedrag en game design. Samen hebben ze het Samen Slim Open consortium opgezet en een rekentool gemaakt. Het simulatiemodel, een combinatie tussen simuleren hoe mensen zich in binnenruimtes bewegen en een virusverspreidingsmodel, is vooralsnog specifiek gericht op de horeca.

Ten Bosch legt uit hoe het model werkt: “Je begint met het creëren van een ruimte, dat kan bijvoorbeeld een wachtkamer zijn of een kantoor. Daarna kun je aan de ruimte mensen met toevoegen die in de ruimte bepaalde activiteiten ondernemen (bv. Koffie halen, naar de wc gaan). Met deze informatie wordt het gedragsmodel geïnformeerd. Daarnaast kun je eigenschappen aan de ruimte toevoegen, bijvoorbeeld ventilatie. Hoe leidt de samenkomst van mensen in een ruimte vervolgens tot verspreiding van een virus, en hoeveel effect hebben maatregelen? Het is belangrijk om te kijken hoe de maatregelen samenhangen met de naleving ervan. Wordt er daadwerkelijk anderhalve meter afstand gehouden?” De onderzoekers zelf maken gebruik van een uitgebreid computermodel. Er is ook een online tool voor een restaurantomgeving. Als je een restaurant runt of wilt inrichten kun je kijken welk effect bepaalde maatregelen hebben, zoals het gebruik van mondkapjes of de tafelschikking.

Doorontwikkeling voor andere sectoren

Met een verspreidings- en implementatie impuls (VIMP), een klein aanvullend budget specifiek gericht om met al behaalde resultaten een doorontwikkeling te maken om meer impact te genereren, gaan de onderzoekers nu aan de slag om het model uit te breiden naar andere sectoren. Een volgende stap is het model uitbreiden voor gebruik in andere sectoren. Hoe staat het daarmee? Ten Bosch: “We hebben een lijst gemaakt met sectoren waarvan de binnenruimtes ook geschikt zijn voor dit simulatiemodel, zoals uitgebreidere horeca, kantoortuinen, retail, universiteiten (onderwijsruimtes, bibliotheken), sportsector (kleedruimtes en kantines) en theaters. Het model is voorlopig alleen geschikt voor ruimtes met een rechte vloer, dus geen hoge collegezalen.” In het Samen Slim Open model kunnen de sectoren hun plannen toetsen of hun maatregelen van toepassing zijn. Tot nog toe was het model alleen ontwikkeld voor restaurants. Nu zal het model worden uitgebreid. Dorine Duives vervolgt: “We doen dit samen met de mensen uit de verschillende sectoren. Het belangrijkste om in gesprekken te toetsen is in welke delen van het gebouw veel mensen samenkomen. Ook weten zij beter hoe mensen zich gedragen in het gebouw. We horen graag of onze aannames kloppen. Zitten mensen een kwartier in een kleedkamer, komen mensen naar kantoor als ze ziek zijn?” De sectoren hebben zelf ook maatregelen beschreven in de sectorplannen, hoe verwachten zij dat mensen zich eraan gaan houden. Het simulatiemodel moet zoveel mogelijk op de realiteit lijken. Alleen dan gaan ze de cijfers naar boven halen waar je straks wat aan hebt.

Hoe gaan de sectoren het model gebruiken? Ten Bosch: “Wat we nu zien is dat alle sectorplannen uitgaan van de risicothermometer die door VWS wordt aangeboden. Het is per sector verschillend wanneer je van de ene naar de andere fase gaat, voor welke maatregelen er wordt gekozen en hoe deze gestapeld worden. Hoe meer je gaat stapelen, hoe minder het nut van de laatste maatregel die je hebt toevoegt. Als je bijvoorbeeld maatregelen die impact hebben op aerosolenverspreiding combineert met maatregelen tegen druppelverspreiding, kunnen die samen meer effect hebben dan als je twee maatregelen tegen druppelverspreiding inzet.”

De onderzoekers kunnen het model ook makkelijk aanpassen voor andere respiratoire virussen. Dit zou opnieuw kunnen worden ingezet als er een nieuwe variant van dit virus ontstaat om de impact te zien in de verschillende sectoren. Voor de WUR zijn ze bezig om natuurlijke en mechanische ventilatie te vergelijken om hiermee infecties te voorkomen. Met de verdere ontwikkelingen mede door de VIMP kan met het model gekeken worden wat het effect is van mechanische ventilatie op scholen en wat het oplevert met andere maatregelen. Hoe zorgen we voor een veilig werkklimaat voor onze medewerkers? Daar kan dit simulatiemodel een mooie bijdrage aan leveren.

Het project zal een rapport opleveren waarin de onderzoekers het effect van maatregelen omschrijven tijdens verschillende epidemiologische scenario’s. Het kan een tool zijn om je beslissingen mee te motiveren. Welke maatregelen met meer of minder sociale kosten of wat heeft meer of minder impact. De intentie is om samen in gesprek te blijven over de implementatie van de tool in de sectoren. Hoe kan het daadwerkelijk in de praktijk wordt toegepast? Het model is op dit moment niet zodanig gebouwd dat het door niet-onderzoekers kan worden gebruikt. De modellen zijn beschikbaar, maar je hebt er kennis bij nodig om ermee te kunnen werken. “Nu we met de sectoren bezig zijn, moeten we soms voor het complexere model kiezen. Die modellen en scenario’s bestaan en zijn beschikbaar.” Ten Bosch en Duives gaan ze open maken, zodat andere onderzoekers er ook mee kunnen werken. Sectoren kunnen daarna makkelijker toegevoegd worden als er meerdere scenario’s zijn ingebouwd. Sectoren die interesse hebben in het model kunnen contact opnemen met de onderzoekers.

Voor meer informatie, bekijk de projectpagina

]]>
news-9195 Thu, 24 Nov 2022 13:02:19 +0100 RIVM vaccinatiedata en GGD testdata worden toegankelijk gemaakt voor oversterfte onderzoek via CBS https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/rivm-vaccinatiedata-en-ggd-testdata-worden-toegankelijk-gemaakt-voor-oversterfte-onderzoek-via-cbs/ Het CBS gaat toegang verlenen tot test- en vaccinatiedata van de GGD’en en RIVM om verder oversterfteonderzoek uit te voeren. Dat blijkt uit een Kamerbrief van 18 november. Binnenkort zal er op de ZonMw-website een aankondiging komen voor deze subsidieronde.

Binnen deze subsidieronde is onderzoek mogelijk naar de kennishiaten die in lijn 3 van de onderzoeksagenda zijn opgenomen. Binnen lijn 3 worden onafhankelijke analyses (replicatie) van de onderzoeksresultaten van het CBS en RIVM mogelijk gemaakt door de data van deze instanties beschikbaar te stellen. De deadline voor subsidieaanvragen zal naar verwachting eind januari 2023 zijn.

Download hier de onderzoeksagenda

]]>
news-9192 Wed, 23 Nov 2022 18:30:00 +0100 Duurzame inzetbaarheid van zorgpersoneel vraagt om ondersteunende teamleiders https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/duurzame-inzetbaarheid-van-zorgpersoneel-vraagt-om-ondersteunende-teamleiders/ Er lag tijdens de piek van de COVID-19 pandemie een grote druk op het zorgpersoneel. Projectleiders Daan Westra en Bram Fleuren van Maastricht University deden daarom onderzoek naar de aanpassingen die ziekenhuizen gemaakt hebben en de impact daarvan op de duurzame inzetbaarheid van zorgpersoneel. Hun project was een samenwerking met de vijf Limburgse ziekenhuizen en werd gefinancierd vanuit het ZonMw COVID-19 programma. Het project is inmiddels afgerond en verschillende bevindingen zijn al gepubliceerd en onlangs gepresenteerd in een webinar. Toch blijven de thema’s van het onderzoek bijzonder actueel en lijkt het zinvol om de lessen uit het onderzoek te vertalen naar concrete acties in de dagelijkse praktijk van zorgorganisaties.

Zo is uit het onderzoek gebleken dat ziekenhuizen verschillende aanpassingen hebben gedaan. Hieruit kwamen richtingen voor best practices naar voren die gedeeld zijn met de samenwerkende  organisaties. Bovendien werd er een aantal belangrijke aspecten voor duurzame inzetbaarheid geïdentificeerd. De informatie over deze aspecten is al gedeeld middels rapporten aan de ziekenhuizen en er is een catalogus van de meest belangrijke stressoren gemaakt. Enkele zeer belangrijke geïdentificeerde factoren voor duurzame inzetbaarheid waren persoonlijke veerkracht, het sociaal team klimaat, en onzekerheid over werk condities. Bovendien lijkt er een afname in betrokkenheid waar te nemen over het verloop van de studie en zien de onderzoekers dat een substantieel deel van medewerkers nadenkt over werken buiten de zorgsector.

Op basis van de bovengenoemde bevindingen concluderen Westra en Fleuren met hun team dat teamleiders een onweerlegbaar cruciale rol kunnen spelen ten aanzien van duurzame inzetbaarheid en betrokkenheid van medewerkers. Een van de aanbevelingen uit het project is dan ook dat teamleiders getraind kunnen worden om bij te dragen aan een ondersteunend sociaal teamklimaat. Met een verspreidings- en implementatie impuls (VIMP), een klein aanvullend budget specifiek gericht om met al behaalde resultaten een doorontwikkeling te maken om meer impact te genereren, gaan de onderzoekers nu aan de slag om een training te ontwikkelen. Deze training zal zich met name richten op het versterken van de ondersteunend communicatieve vaardigheden van teamleiders. Kernthema’s binnen de training zijn naar verwachting waarderende gespreksvoering, het helder communiceren over verwachte werkomstandigheden, en een betrokken uitstraling. Daarnaast zal de training ook aandacht voor zelfzorg op de agenda hebben staan. Teamleiders in de zorgsector blijken namelijk nu, verlaat, de vermoeidheidsschok van COVID-19 te beleven.   

Training op wetenschappelijke basis

In de te vormen training richten de onderzoekers zich op kwaliteit en toepasbaarheid. Het is daarbij de bedoeling dat de training ook in andere delen van de zorgketen goed ingezet kan worden. In andere zorgorganisaties spelen namelijk vergelijkbare problemen als in de ziekenhuizen. Op politiek niveau speelt daar het integraal zorgakkoord een belangrijk rol in. Dit akkoord benadrukt namelijk eveneens dat waardering en ontwikkelingsmogelijkheden speerpunten moeten zijn voor zorgpersoneel. De afgelopen jaren zijn er al verscheidene trainingen ontwikkeld in de zorg. Dus wat maakt deze training nou anders? De onderzoekers wijzen erop dat deze training op een wetenschappelijke basis met zorginhoudelijke en psychologische kennis wordt ontwikkeld. Daarmee richt de training zich op thema’s die nu urgent zijn. Bovendien wordt bij de vormgeving van de training rekening gehouden met de werkdruk van het te trainen personeel om niet bij te dragen aan verdere belasting. Westra en Fleuren zien dat er vanuit verschillende niveaus in zorgorganisaties veel interesse is in deze training, zeker gezien de huidige aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt.

Breed inzetbaar in de zorg

Op dit moment voert het onderzoeksteam een behoeftepeiling uit om een nauwkeurige invulling te geven aan de inhoud van de training. Daarnaast wordt er uitvoerig in de literatuur gekeken welke trainingsvormen goed aansluiten bij de gekende behoeftes. Beide aspecten zijn input voor de vormgeving van de training die in pilotvorm zal worden aangeboden aan de verschillende ziekenhuizen in Limburg. Westra en Fleuren lichten toe dat de training niet alleen voor ziekenhuizen beschikbaar zal worden gesteld, maar breed toegankelijk wordt gemaakt voor verscheidene zorgorganisaties. De training komt beschikbaar via UMIO, de executive onderwijs tak van Maastricht University waar op maat gemaakte cursussen worden aangeboden. Mede door cofinanciering van de deelnemende ziekenhuizen kan het project worden uitgevoerd en de training worden meegenomen in het aanbod van UMIO, waardoor er langdurige beschikbaarheid gegarandeerd is. Westra en Fleuren hebben als doel dat hun training op wetenschappelijke basis een positieve bijdrage gaat leveren aan de duurzame inzetbaarheid van zorgpersoneel, zowel in de Limburgse ziekenhuizen als daarbuiten.

Webinar lessen van Covid 19

Op donderdag 17 november vond het webinar ‘Organiseren om te overleven: lessen uit de Limburgse ziekenhuizen tijdens COVID-19’ plaats. Daarin deelde onderzoekers van de universiteit Maastricht de belangrijkste bevindingen van hun onderzoek naar de manier waarop ziekenhuizen zich aan de Covid-pandemie aanpassen en de gevolgen voor de duurzame inzetbaarheid van hun personeel. Het door ZonMw gefinancierde onderzoek werd de afgelopen twee jaar in de vijf Limburgse ziekenhuizen uitegvoerd. Tijdens het webinar gingen onderzoekers Daan Westra en Bram Fleuren in gesprek met Helen Mertens (voorzitter Raad van Bestuur van het Maastricht UMC+), Esther Urlings-Willems (RVE manager P&O bij Zuyderland Medisch Centrum), Johan de Vries (Klinisch chemicus en lid van het Medisch Stafbestuur van het Laurentius ziekenhuis Roermond) en Hélène Bergs (Clustermanager beschouwend en Chief Nursing Officer in het VieCuri medisch centrum) met elkaar in gesprek over het aanpassingsvermogen van ziekenhuizen en de inzetbaarheid van personeel.

Bekijk het webinar via deze link: https://www.youtube.com/watch?v=e5q-0j77yOQ

]]>
news-9167 Wed, 16 Nov 2022 11:09:00 +0100 Onderzoekers en ervaringsdeskundigen werken samen aan onderzoek naar coronavaccinatie bij nierpatiënten https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoekers-en-ervaringsdeskundigen-werken-samen-aan-onderzoek-naar-coronavaccinatie-bij-nierpatien/ Bij patiënten met een verzwakt immuunsysteem slaat COVID-19 harder toe, terwijl zij in de regel ook minder baat hebben van vaccinaties. Het RECOVAC-consortium, waarin naast onderzoekers ook ervaringsdeskundigen deelnemen, stelde vast dat niertransplantatiepatiënten minder goed reageren op coronavaccinatie. Gelukkig blijkt de respons te verbeteren door een herhaalprik. ‘Nierpatiënten hebben een minder sterke immuunrespons op vaccinaties dan gezonde mensen, zo is bekend’, vertelt nefroloog dr. Jan-Stephan Sanders (UMC Groningen). ‘Toen in 2020 bleek dat de sterfte en ziektelast door COVID-19 onder nierpatiënten veel hoger was dan onder de algemene bevolking, wilden wij de immuunrespons op SARS-CoV-2-vaccinatie bij deze groep snel in kaart brengen.’ Hiervoor richtten onderzoekers van UMC Groningen, Amsterdam UMC, Erasmus MC en Radboudumc het RECOVAC-consortium op.

Leerzaam en bijzonder

Bij het aanvragen van ZonMw-subsidie in december 2020 zochten de onderzoekers meteen contact met Nierpatiënten Vereniging Nederland (NVN). Dit leidde tot een zeer intensieve samenwerking, waarbij ervaringsdeskundigen op gelijke voet deel uitmaken van het consortium. ‘Wij doen al veel aan patiëntenparticipatie, maar op deze manier samenwerken met onderzoekers was voor ons nieuw’, vertelt Wanda Konijn (NVN). ‘We wierven vier vrijwilligers uit onze bestaande vrijwilligerspool die al getraind waren in het lezen van en meepraten over wetenschappelijk onderzoek. Zij waren vertegenwoordigd bij alle RECOVAC-vergaderingen en voerden daarnaast een zeswekelijks overleg met Jan-Stephan. Ze werden in alle agenda’s meegenomen, gaven hun mening over elk studieonderdeel, en alle communicatie over het onderzoek ging eerst langs hen.’ Konijn begeleidde de vrijwilligers. ‘Het was voor hen een heel bijzonder en leerzaam, maar ook heel intensief traject – ze zaten er echt volledig in. Later hebben we nog een vijfde vrijwilliger toegevoegd om de werklast te verlichten.’

Afweeronderdrukkende medicatie

RECOVAC startte met een immuunresponsstudie bij 162 patiënten met ernstige nierschade (nierfunctie <30%), 159 dialysepatiënten, 291 niertransplantatiepatiënten en 188 gezonde proefpersonen. ‘Na de vaccinatie zoomden we in op de immuunrespons door te kijken naar antistoffen en verschillende afweercellen in het bloed’, vertelt Sanders. ‘Bij patiënten met nierschade en bij dialysepatiënten bleek de immuunrespons gelukkig heel vergelijkbaar met die van gezonde mensen. Bij transplantatiepatiënten daarentegen was de immuunrespons heel zwak.’ Dit is goed verklaarbaar, want deze patiënten gebruiken afweeronderdrukkende medicijnen om afstoting van hun donornier te voorkomen.

Vingerprik in thuissituatie

Een tweede RECOVAC-studie richtte zich op de relatie tussen de hoeveelheid antistoffen in het bloed en de werkzaamheid van COVID-19-vaccinatie. ‘Deze grote cohortstudie stond open voor vrijwel alle nierdialyse- en niertransplantatiepatiënten in Nederland’, licht de nefroloog toe. ‘Er waren uiteindelijk bijna 5000 deelnemers. De bereidheid om mee te werken was heel hoog, patiënten voelden de dreiging van COVID-19 en wilden graag meewerken om de situatie voor nierpatiënten te verbeteren.’ De deelnemers namen in de thuissituatie zelf een vingerprik en stuurden het bloedmonster op zodat de onderzoekers hun antistoffen konden meten. Daarnaast vulden ze vragenlijsten in: hoe ging het met zo? Hadden ze bijwerkingen ervaren van de vaccinatie? En natuurlijk: hadden ze COVID-19 gekregen, en zo ja, hoeveel last hadden ze daarvan gehad? ‘Ook uit deze studie bleek dat transplantatiepatiënten het minst beschermd waren door vaccinatie’, zegt Sanders.

Herhaalde vaccinatie helpt

Hoe kun je ervoor zorgen dat transplantatiepatiënten tóch baat hebben bij vaccinatie? Dat onderzocht het RECOVAC-consortium in een derde studie. ‘We onderzochten twee opties: tijdelijk omlaag schroeven van de afweeronderdrukkende medicatie, of een extra vaccinatie’, verklaart Sanders. ‘De eerste aanpak bleek niet te werken, de immuunrespons werd niet beter. Het was overigens ook lastig om hier deelnemers voor te vinden – patiënten willen hun afstotingsmedicatie liever niet verlagen.’ De betrokken ervaringsdeskundigen hadden dit overigens al voorspeld. De tweede aanpak was meer succesvol: een herhaalde vaccinatie leidde tot een hogere immuunrespons. ‘Dit onderzoeksresultaat ondersteunde de aanpak om patiënten opnieuw te laten vaccineren’, zegt Sanders.

Beter onderzoek

De grote cohortstudie met vingerprikken in de thuissituatie kwam mede op initiatief van de ervaringsdeskundigen in het consortium tot stand. ‘Het is heel bijzonder dat de specialisten daarop ingingen’, vindt Konijn. ‘De ervaringsdeskundigen kwamen overigens ook met het idee om een gedragsvragenlijst toe te voegen: gaan patiënten bijvoorbeeld meer het huis uit als ze weten dat hun antistoffen hoog genoeg zijn?’ Daarnaast pasten de patiëntenvertegenwoordigers onder meer brieven aan patiënten aan. ‘We hebben ontzettend veel gehad aan de inbreng van ervaringsdeskundigen’, zegt Sanders. ‘Hun inbreng was leerzaam en heel concreet; de studies zijn er echt beter door geworden.’

Concrete handvatten

De samenwerking leidt ook tot een sociaal-wetenschappelijke publicatie, gecoördineerd vanuit de NVN, met een van de betrokken ervaringsdeskundigen als eerste auteur. ‘Over patiëntenparticipatie is al vrij veel literatuur verschenen, maar meestal gaat het om ervaringsverhalen en het is erg lastig om echt de meerwaarde voor het onderzoek te laten zien’, licht Konijn toe. ‘Deze samenwerking bood een mooie kans om dat te proberen. We hebben een theoretisch kader gevonden en data verzameld, bijvoorbeeld via vragenlijsten voor de betrokken onderzoekers en vrijwilligers, en we organiseerden reflectiesessies. Dit artikel dienen we binnenkort in voor publicatie.’ De NVN heeft veel opgestoken van de intensieve samenwerking binnen het RECOVAC-consortium. ‘We zijn bezig met een volgend consortium met twee nieuwe vrijwilligers die nog niet ervaren zijn. Dat durven we nu aan omdat we deze vrijwilligers heel concrete handvatten kunnen bieden door onze ervaring binnen RECOVAC. De samenwerking is dus voor alle partijen heel leerzaam gebleken.’

 

]]>
news-9126 Thu, 03 Nov 2022 15:51:00 +0100 Parel voor onderzoek naar combineren coronavaccins https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/parel-voor-onderzoek-naar-combineren-coronavaccins/ De SWITCH-trial, die middenin de coronapandemie razendsnel werd opgestart, bewees dat het goed mogelijk is om na een eerste coronavaccinatie met Janssen vervolgens te wisselen naar het Moderna of Pfizer vaccin. Het combineren van de verschillende vaccins leidt zelfs tot een betere bescherming. Op 3 november ontving prof. Hugo van der Kuy namens het SWITCH-consortium een Parel van ZonMw. De SWITCH-studie, waarin het Erasmus MC, UMC Groningen, Amsterdam UMC en Leids Universitair Medisch Centrum samenwerkten, in het voorjaar van 2021 461 gezondheidswerkers die een Janssen-vaccinatie tegen SARS-CoV-2 hadden gekregen. Ziekenhuisapotheker prof. dr. Hugo van der Kuy (Erasmus MC): ‘We wilden weten: is één Janssen-vaccinatie voldoende? En zo nee, moet je dan die tweede keer vaccineren met Janssen, Moderna of Pfizer?’

Beste combinatie

De deelnemers werden volgens deze scenario’s gerandomiseerd over vier groepen. ‘We maten daarna op meerdere momenten de immunologische respons in het bloed’, vertelt Van der Kuy. ‘De afweer bleek heel veel sterker bij mensen die een tweede vaccin kregen dan bij slechts één vaccinatie. Verder bleek een tweede vaccinatie met Moderna of Pfizer – de mRNA-vaccins – tot een sterkere afweer te leiden dan een tweede Janssen-vaccinatie.’

In de beleidsstukken

Het was een onderzoeksproject met veel hoogte- en dieptepunten, zegt Van der Kuy. “We hebben heel hard gewerkt maar kregen ook veel energie van dit project; we voelden de maatschappelijke verantwoordelijkheid.’ Bijzonder was de snelle implementatie. ‘Bij mijn eerdere studies heb ik nooit meegemaakt dat de overheid de conclusies zó snel overnam. De RIVM en de Gezondheidsraad gebruikten onze data en via hen belandden die na ruim een maand al in de beleidsstukken voor de Tweede Kamer.’

ZonMw-parel voor de SWITCH-trial

Deze studie is gehonoreerd in een urgent subsidietraject van het COVID-19 deelprogramma Vaccinstudies. Mede door de internationale betrokkenheid en het gebruik van een, door ZonMw opgezette communicatie route met de Gezondheidsraad, RIVM en VWS, was deze studie van grote toegevoegde waarde voor de vaccinatiestrategie in Nederland en voor de bestrijding van de coronacrisis wereldwijd. Vanwege het succes en de grote impact heeft de SWITCH-trial een ZonMw-parel ontvangen.

Lees het interview en bekijk de film

Het hele interview met Hugo van der Kuy is te lezen op de Parelpagina. In het interview vertelt hij meer over het behaalde succes en hoe dit tot stand kwam, en welke vervolgstappen er worden genomen. In de parelfilm worden ook Ben van der Zeijst, emeritus hoogleraar vaccins en vaccinaties en Cecile van Els, hoogleraar vaccinologie  geïnterviewd en een sprekende animatie legt meer uit over de inhoud van de studie.

 

]]>
news-9013 Wed, 28 Sep 2022 15:09:13 +0200 Vooraankondiging oproep COVID-19 Besmetting en verspreiding: open ronde https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vooraankondiging-oproep-covid-19-besmetting-en-verspreiding-open-ronde/ ZonMw is van plan om midden oktober 2022 een subsidieoproep open te stellen rondom besmetting en verspreiding van SARS-CoV-2. Binnen deze subsidieronde (subsidieoproep) wordt voortgebouwd op behaalde resultaten op het gebied van besmetting en verspreiding van SARS-CoV-2 (COVID-19). Het betreft een open ronde, waarbij eerst een projectideefase ingezet wordt en later een uitgewerkte subsidieaanvragenfase. Doel

Het doel van de subsidieronde is het genereren van nieuwe kennis over besmetting en verspreiding van SARS-CoV-2, ter identificering en onderbouwing van zowel huidige en nieuwe maatregelen als beleid met betrekking tot:
-    het voorkomen of uitstellen van COVID-19 besmetting,
-    het voorkomen van virusverspreiding in risicogroepen, en
-    de beheersing in de populatie om de pandemie te beperken.
In geval van uitblijven van een volgende golf van COVID-19 moet de gegenereerde kennis van toepassing zijn op andere infectieziekten en/of bijdragen aan pandemische paraatheid.

Achtergrond

In opdracht van de Programmadirectie COVID-19 van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft ZonMw het deelprogramma COVID-19 besmetting en verspreiding opgezet. Dit deelprogramma heeft als kerndoel het vergroten van kennis en expertise over COVID-19 besmettingen en verspreiding. Voor de inrichting is een kerncommissie aangesteld, die reeds geadviseerd heeft over invulling van de thema’s en selectie van urgente onderwerpen. Bovendien heeft de kerncommissie een prioritering aangebracht binnen de onderwerpen die onder de open subsidieronde zullen vallen.

Onderwerpen

De onderwerpen zijn in twee groepen onderverdeeld, afhankelijk van prioritering van de kerncommissie en kennisagenda van de Federatie Medisch Specialisten (FMS). Projecten beantwoorden bij voorkeur meerdere onderzoeksvragen tegelijk. Binnen groep A en B is er geen specifieke volgorde van prioritering.
A)    Door de kerncommissie geprioriteerde onderwerpen en/of onderwerpen uit de COVID-19 kennisagenda’s van de FMS
•    risicogroepen en kwetsbare groepen
•    effectieve interventies in overdrachtsroutes
•    relatie tussen COVID-19 en andere infectieziekten
•    relatie tussen vaccinatie en transmissie
B)    Overige onderwerpen
•    Viruskenmerken: virusvarianten
•    Transmissieroute
•    Gastheerfactoren: immuniteit en genetische factoren
•    Zwangere vrouwen en kinderen
•    One Health
•    Modeleren en scenario’s

Subsidieoproep

Ter voorbereiding op het openstellen van de oproep kunt u alvast kennis nemen van de voorwaarden en beoordelingscriteria die gelden voor de subsidieoproep. Geïnteresseerde aanvragers kunnen deze informatie tevens gebruiken voor het opstellen van een eerste versie van een projectidee.

Voorwaarden

Deze subsidieronde is onderdeel van het Vervolg programma COVID-19 en het deelprogramma COVID-19 besmetting en verspreiding. Aanvragen moeten passen binnen de kaders van beide programma’s.

Om de kennisvragen op korte termijn te beantwoorden wordt kortlopend onderzoek uitgezet met een looptijd van maximaal 12 maanden.

Onder deze subsidieoproep vallen niet:
-    Onderwerpen uit eerdere subsidierondes: herinfecties, verpleeghuizen, gedragsinterventies en desinfectie van patiëntenkamers;
-    Onderzoek naar uitsluitend patiëntenpopulaties met een verstoord immuunsysteem, zie ook deze ZonMw webpagina;
-    Onderzoek dat beter past binnen de subsidieronde kennishiaten rondom covid-19 vaccinatie.

Criteria

De algemene ZonMw-criteria vormen de basis voor de criteria voor relevantie en kwaliteit. Deze vindt u in de procedure brochure aanvragers. De oproep specifieke relevantie- en kwaliteitscriteria vindt u in de subsidieoproep. De voorwaarden en criteria die worden opgenomen in de gepubliceerde subsidieoproep zijn leidend. Hieronder staan de voorlopige relevantiecriteria. Houd de subsidiekalender in de gaten voor meer informatie over deze subsidieoproep.

Relevantiecriteria voor deze oproep zijn zoals beschreven in het Vervolg programma COVID-19 voor urgente onderwerpen. Ook bij deze open subsidieronde hebben projecten die aan deze relevantiecriteria voldoen voorrang:
‒    Het onderzoek is van groot belang omdat het op korte termijn impact kan hebben;
‒    Nederland heeft een unieke positie om dit te doen, ofwel: onderzoek waarbij we vanuit Nederland een toegevoegde waarde kunnen leveren op dat wat al internationaal is uitgezet;
‒    Het onderzoek vindt niet al elders plaats;
‒    Er is een competente onderzoeksgroep beschikbaar om dit op korte termijn op te pakken (haalbaarheid).

Overige relevantiecriteria voor deze oproep zijn:
1.    Bij gelijke kwaliteit hebben geprioriteerde onderwerpen (groep A) voorrang;
2.    Samenwerkende consortia van onderzoekers en projecten met internationale samenwerking hebben de voorkeur;
3.    Onderzoeken die samenwerking tussen verschillende domeinen/zorglevels betreffen (bijvoorbeeld tussen 1e lijn, 2e lijn en publieke zorg) worden aangemoedigd;
4.    Projecten beantwoorden bij voorkeur meerdere onderzoeksvragen tegelijk;
5.    Onderzoek dat niet alleen lessen oplevert voor de huidige pandemie, maar ook voor andere infectieziekten en toekomstige pandemieën hebben voorrang;
6.    Projecten maken zo veel mogelijk gebruik van bestaande databases, registraties, lopend onderzoek en bestaande cohorten. Waar nieuwe dataverzameling nodig is dient dit goed onderbouwd te worden.

Voorlopige tijdlijn*

 
Wat   Wanneer
Publicatie oproep  Midden oktober 2022
Deadline indienen projectidee 1 december 2022, 14.00 uur
Ontvangst advies commissie  januari 2023
Deadline indienen uitgewerkte subsidieaanvraag maart 2023
Ontvangst commentaar referenten april 2023
Deadline indienen wederhoor  april 2023
Besluit eind mei 2023
Uiterlijke startdatum    juni 2023


*de tijdlijn in de oproeptekst is leidend
Heeft u vragen? Neem dan contact op via covid19@zonmw.nl.

Meer informatie
•    Vervolgprogramma COVID (2021)
•    Deelprogramma Besmetting en verspreiding COVID-19
•    Onderzoek naar corona en COVID-19

 

 

]]>
news-9006 Tue, 27 Sep 2022 13:51:24 +0200 Webinar over COVID-19 en mentale gezondheid https://www.neuron-eranet.eu/news-publications/events/online-webinar-on-covid-19-mental-health-21-october-2022/ Op vrijdag 21 oktober 2022 organiseert het Europese netwerk ERA-Net NEURON een webinar over 'The triple threat of COVID-19 to global mental health'. Dr. Livia De Picker gaat vertellen over haar onderzoek naar de invloed van de pandemie op onze mentale gezondheid en hoe we ons in de toekomst beter kunnen voorbereiden uitval door mentale gezondheid. news-8973 Wed, 14 Sep 2022 14:49:21 +0200 Onderzoek gestart naar impact van COVID-19 op gezondheid volwassenen en ouderen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoek-gestart-naar-impact-van-covid-19-op-gezondheid-volwassenen-en-ouderen/ De GGD’s in Nederland beginnen een onderzoek naar de impact van COVID-19 op de gezondheid van volwassenen en ouderen. De coronapandemie heeft het leven van ons allemaal beïnvloed. De GGD’s brengen daarom de gevolgen van de coronacrisis op de gezondheid, leefstijl en het welzijn van hun inwoners van 18 jaar en ouder in kaart. Met de behaalde resultaten bepalen gemeenten, de GGD en andere overheidsinstanties het beleid over gezondheid voor de komende periode. De onderzoeken van de GGD’s maken onderdeel uit van de GOR (Gezondheidsonderzoek bij rampen). Lees het volledige bericht op de website van GGD Amsterdam.

]]>
news-8964 Tue, 13 Sep 2022 10:39:56 +0200 Symposium COVID-19 en kanker https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/symposium-covid-19-en-kanker/ Op donderdag 1 december vindt het symposium COVID-19 en kanker plaats in Utrecht. Minder kankerdiagnoses, wijzigingen in behandelprotocollen, meer afstand in het contact tussen arts en patiënt: gedwongen door de COVID-19 pandemie veranderde er veel in de oncologische zorg. Tijdens het ‘COVID-19 en kanker symposium’ wordt op deze periode teruggeblikt en zal lering worden getrokken. Voor de zorg van nu en de mogelijke pandemie van de toekomst. Wat is het gevolg van het stopzetten van de bevolkingsonderzoeken? Tijdens de eerste golf waren mensen terughoudend met huisartsenbezoek, wat waren daar de gevolgen van? Wat heeft het veranderen van behandelprotocollen ons gebracht? In hoeverre heeft de oncologische zorg geleden onder de pandemie? Hoe hebben patiënten en zorgverleners deze periode ervaren? Heeft deze periode inzicht gegeven in onderhandeling? Welke lessen hebben we geleerd? En hoe bereiden we ons voor op een volgende pandemie? Deze en andere vragen komen aan de orde op het symposium.

Datum: donderdag 1 december 2022
Locatie: Utrecht, nabij CS
Tijd: 18.00 inloop met lichte maaltijd, 19.00 - 21.00 uur inhoudelijk programma
Aanmelden kan via deze link  

Aan de deelname zijn geen kosten verbonden. Voor het symposium is accreditatie bij ABAN aangevraagd. Er is een beperkt aantal plekken beschikbaar en online deelname is mogelijk.

Podcast uitgestelde zorg
Wij hebben ook aandacht besteed aan dit project in de podcast miniserie Uigestelde zorg. In twee afleveringen spreken artsen, patiënten en andere betrokkenen over uitgestelde zorg en de gevolgen daarvan. Deel 1 en 2 van de miniserie in twee delen vindt u op onze pagina Uitgestelde zorg.

COVID-19 en kanker
In september 2020 startte het project ‘de impact van de COVID-19 uitbraak op de diagnostiek en behandeling van kankerpatiënten'. Binnen dit project, gefinancierd door ZonMw, werken NFK, PALGA, DHD, UMCU Julius Centrum, Amsterdam UMC, SONCOS en IKNL samen. Het project omvat drie werkpakketten, die ingaan op de vraag wat de impact is van de COVID-19 pandemie op de oncologische zorg. In het eerste werkpakket is gekeken naar de impact van de pandemie op de zorg voor mensen met symptomen van kanker, het tweede werkpakket onderzocht de impact voor mensen gediagnosticeerd met kanker, en het derde keek naar de ervaringen van patiënten en zorgverleners.

Onderzoekers presenteren de resultaten uit deze drie werkpakketten tijdens het symposium. Naar aanleiding daarvan volgt een paneldiscussie. Het programma biedt daarnaast ruimte voor zorgverleners, beleidsmakers en patiëntvertegenwoordigers om mee te denken over hoe we de zorg na COVID-19 beter kunnen inrichten.

 

]]>
news-8943 Mon, 05 Sep 2022 14:27:43 +0200 4 nieuwe projecten voor effectieve interventies van start https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/4-nieuwe-projecten-voor-effectieve-interventies-van-start/ In de subsidieronde Onderzoek interventies herstel- en nazorg voor aanhoudende klachten na COVID-19 van het deelprogramma COVID-19 aanhoudende klachten en nazorg zijn 4 nieuwe projecten gehonoreerd. Deze projecten zijn tussen juli en september gestart en hebben een looptijd van een kleine twee jaar. De focus binnen deze ronde ligt op het genereren van kennis over effectieve interventies voor herstel- en nazorg bij aanhoudende klachten na COVID-19. De interventies sluiten bij voorkeur aan op onder andere de Kennisagenda van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en de Multidisciplinaire Kennisagenda van de Federatie Medisch Specialisten (FMS). De vier projecten die zijn gehonoreerd hanteren elk een ander doel en een andere aanpak:

  • Wat is de (kosten)effectiviteit van paramedische herstelzorg voor mensen met aanhoudende klachten na COVID-19: een vergelijking tussen twee gematchte cohorten

    Kort na het uitbreken van de coronapandemie is vanuit de overheid de regeling Paramedische Herstelzorg opgestart. Deze stelde mensen met aanhoudende klachten na COVID-19  in staat gebruik te maken van paramedische zorg vergoed vanuit de basisverzekering. Dergelijke paramedische herstelzorg heeft tot doel de lange termijn klachten als gevolg van COVID-19 te verminderen met behulp van fysio- /oefentherapie, diëtetiek, logopedie en/of ergotherapie. Dit onderzoek heeft tot doel de (kosten)effectiviteit te bepalen van paramedische herstelzorg bij post-COVID patiënten. Dit zal gedaan worden door de kosten en effecten van post-COVID patiënten die paramedische herstelzorg hebben ontvangen te vergelijken met die van post-COVID patiënten die geen paramedische herstelzorg hebben ontvangen. Hiervoor zal gebruik gemaakt worden van patiëntendata van twee lopende cohort onderzoeken.
     
  • Een herstelbevorderend programma met continue biofeedback voor optimale en gepersonaliseerde re-integratie naar werk bij aanhoudende klachten na COVID-19

    Er is behoefte aan een bewezen effectieve aanpak voor werknemers met aanhoudende klachten na COVID-19. In een gerandomiseerde en gecontroleerde studie wordt een 18-weeks herstelprogramma geëvalueerd, bestaande uit:
    1) Monitoring van de hartslagvariabiliteit met persoonsgerichte biofeedback;
    2) Fysieke training gebaseerd op een gestandaardiseerd protocol aangepast aan de persoonlijke belastbaarheid;
    3) Begeleiding door een fysiotherapeut;
    4) Re-integratiebegeleiding door de eigen bedrijfsarts op basis van de HRV-monitoring
    Deze studie evalueert in hoeverre dit programma voor werknemers met ziekteverzuim vanwege aanhoudende klachten na COVID-19 bijdraagt aan herstel en vermoeidheid vermindert. De effecten direct na afloop van het programma en 12 weken daarna worden in kaart gebracht. In de procesevaluatie wordt geëvalueerd welke werknemers en bedrijfsartsen worden bereikt en welke factoren bijdragen aan succesvolle uitvoering van het programma.
     
  • Persoonsgerichte, integrale nazorg COVID-19 in de regio (PINCOR)

    Meer dan 200.000 mensen hebben aanhoudende klachten na een COVID-19 infectie. Zij doen een groot beroep op herstelzorg maar onbekend is of dit leidt tot snellere genezing. In het PINCOR-project onderzoeken we het effect van persoonsgerichte, integrale nazorg van COVID-19 binnen een regionaal netwerk. De patiënt bepaalt samen met de huisarts de behandeldoelen gericht op beter functioneren thuis en in de samenleving. Afhankelijk van de ernst van de klachten wordt de patiënt begeleid vanuit de huisartspraktijk, aangevuld met paramedische zorg (bijv. fysiotherapie) of gespecialiseerde revalidatiezorg. Ervaringen van zorgverleners en patiënten worden nagegaan bij het ontwerp van de beste aanpak. De patiënt houdt een digitaal dagboek bij om het beloop tijdens en na behandeling te meten. De behandeling heeft tot doel de kwaliteit van leven en deelname aan de samenleving te verhogen en ziekteverzuim en zorgkosten te verlagen. Patiëntenorganisaties en C-support zijn in het onderzoek betrokken.
     
  • Long COVID VR-Revalidatie naar de thuissituatie (COVR2HOME)

    In dit project wordt de effectiviteit van Virtual Reality (VR) thuisoefeningen onderzocht op het herstel van mensen met aanhoudende klachten na COVID-19. Patiënten met fysieke en ‘coronamist’ klachten krijgen thuis fysieke, concentratie, geheugen, ademhaling, en mentale oefeningen in VR. Deze groep wordt vergeleken met een grote groep patiënten in de ParaCOV-studie, die ‘standaard’ thuisoefeningen heeft gedaan. Daarnaast wordt in dezelfde periode als het VR-cohort een standaard-zorgcohort gevolgd. Binnen het VR-cohort zal worden onderzocht welke patiëntgerelateerde factoren het effect van oefenen met de VR-bril beïnvloeden; met als doel inzicht te krijgen welke patiënt met post-COVID het meest geschikt is voor VR-oefeningen thuis. Bij bewezen effectiviteit en brede toepasbaarheid, kan een VR-thuisoefenprogramma een goed alternatief zijn voor de huidige aanpak en een bijdrage leveren aan persoonsgerichte en doelmatige zorg ‘dichtbij huis’.

Meer informatie over alle long COVID-projecten vind je op deze pagina. Alle projecten in het COVID19-programma zijn te vinden op de overzichtspagina Corona-onderzoek.

]]>
news-5533 Fri, 02 Sep 2022 09:45:00 +0200 Coronanieuws door IVM https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/coronanieuws-door-ivm/ Het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM) brengt tweewekelijks het 'IVM Coronanieuws' uit. Hierin wordt aandacht besteed aan actuele zaken rondom geneesmiddelen en het coronavirus. In het IVM Coronanieuws van 2 september is veel nieuws over (booster) vaccinatie, bijwerkingen en onderzoeken naar geneesmiddelen en behandelingen van COVID-19.

> Bekijk het laatste Coronanieuws hier

> Bekijk hier alle afleveringen van het Coronanieuws

]]>
news-8927 Wed, 31 Aug 2022 16:00:34 +0200 Luister de podcast Uitgestelde zorg https://soundcloud.com/user-71816087/uitgestelde-zorg-de-impact-van-uitstel-van-zorg-door-de-covid-19-pandemie De coronacrisis leidde tot uitstel van zorg. In de 2-delige podcastserie ‘Uitgestelde zorg’ gaan we in gesprek met o.a. patiënten en behandelaren over de oorzaken en gevolgen van de COVID-19 crisis op de zorg. Waardoor is uitgestelde zorg ontstaan, wat hebben we ervan geleerd en wat kunnen we in de toekomst anders doen? news-8915 Fri, 05 Aug 2022 16:21:00 +0200 Coronamedicijn voor mensen met afweerstoornis lokt snelle resistentie uit https://www.amsterdamumc.org/nl/vandaag/coronamedicijn-voor-mensen-met-afweerstoornis-lokt-snelle-resistentie-uit.htm Een groot deel van de patiënten met een afweerstoornis die vanwege een covid-infectie (Omikron variant) het middel sotrovimab kregen, bleek zeer snel resistentie tegen dit middel te ontwikkelen door specifieke mutaties in het coronavirus. Onderzoekers van Amsterdam UMC publiceren hierover in het wetenschappelijke tijdschrift JAMA. news-8848 Tue, 26 Jul 2022 15:13:02 +0200 14 adviezen: zo bereik je kwetsbare burgers tijdens een pandemie en creër je impact https://publicaties.zonmw.nl/hoe-bereik-je-kwetsbare-groepen-tijdens-een-pandemie/ Hoe bereik je kwetsbare burgers tijdens een pandemie? En hoe zorg je dat de kennis uit onderzoek voor deze mensen ook daadwerkelijk terecht komt bij beleidsmakers en professionals? Projectleiders gingen hier met elkaar over in gesprek. Lees hier 14 adviezen over het bereiken van kwetsbare burgers tijdens een pandemie. news-8847 Tue, 26 Jul 2022 14:59:46 +0200 Vooraankondiging subsidieoproep Oversterfte in Nederland in de periode 2020-2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vooraankondiging-subsidieoproep-oversterfte-in-nederland-in-de-periode-2020-2021/ ZonMw publiceert binnenkort een subsidieoproep voor onderzoek naar oversterfte in de periode 2020-2021. Het doel van deze subsidieoproep het verkrijgen van inzichten in de oorzaken en redenen van oversterfte in Nederland door middel van onafhankelijk academisch onderzoek. De subsidieoproep maakt onderdeel uit van het ZonMw onderzoeksprogramma COVID-19 en bestaat uit twee rondes. Voor deze eerste ronde, onderzoek naar de kennishiaten opgenomen in lijn 2 van de onderzoeksagenda, is € 1 miljoen beschikbaar.

Onderzoeksagenda

De programmacommissie heeft een onderzoeksagenda opgesteld naar mogelijke redenen en oorzaken van oversterfte gedurende de periode 2020-2021. In deze onderzoeksagenda zijn de belangrijkste kennishiaten betreft de oversterfte geïdentificeerd en geprioriteerd. Deze onderzoeksagenda ligt ten grondslag aan de subsidieoproep. De onderzoeksagenda is vandaag gepubliceerd en is hier te downloaden.

Onderzoeksagenda Oversterfte in Nederland 2021-2022

Meer informatie

Bekijk de programmapagina op de ZonMw-website; deze wordt regelmatig bijgewerkt.

]]>
news-8701 Thu, 09 Jun 2022 10:07:35 +0200 Federatie Medisch Specialisten (FMS) publiceert update kennisagenda COVID-19 https://demedischspecialist.nl/nieuwsoverzicht/nieuws/update-kennisagenda-covid-19 Federatie Medisch Specialisten publiceert in juni een update van de COVID-19 kennisagenda. Hierin staan de 10 meest urgente onderzoeksvragen voor de verbetering van zorg voor coronapatiënten. Lees hier meer over de kennisagenda en de recente update. news-8621 Mon, 16 May 2022 14:55:12 +0200 Nivel publiceert nieuwe resultaten van onderzoek naar het post-COVID-syndroom https://www.nivel.nl/nl/nieuws/beter-zicht-op-het-aantal-personen-met-het-post-covid-syndroom 20% tot 37% van de coronapatiënten (afhankelijk van de definitie) krijgt te maken met het post-COVID-syndroom, ofwel: Long-COVID. Dit blijkt uit onderzoek van het Nivel, in samenwerking met andere partijen. In dit artikel lees je meer over wat post-COVID precies is, het onderzoek en de tussentijdse resultaten. news-8605 Thu, 12 May 2022 14:51:35 +0200 Lockdown trof mentale gezondheid jongeren, veel ouderen voelden zich juist goed https://nos.nl/artikel/2428330-lockdown-trof-mentale-gezondheid-jongeren-veel-ouderen-voelden-zich-juist-goed Uit onderzoek van het RIVM, GGD en Nivel, blijkt dat de lockdown grote gevolgen had voor de mentale gezondheid van jongeren. In de huisartsenpraktijken zagen de onderzoekers, vergeleken met dezelfde periode in 2019 een stijging van 37 procent van het aantal bezoeken in verband met suïcide. 'Een ernstig signaal', zegt onderzoeker Michel Dückers. news-8599 Tue, 10 May 2022 00:00:00 +0200 Wat als het post-COVID-syndroom je leven lam legt? Welke onderzoeken zorgen voor meer inzicht en aanknopingspunten voor behandeling? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/wat-als-het-post-covid-syndroom-je-leven-lam-legt-welke-onderzoeken-zorgen-voor-meer-inzicht-en-aan/ ‘Het post-COVID-syndroom heeft een desastreus effect op mijn leven. Ik moet elke dag afwegen waar ik mijn energie aan uitgeef', aldus Rune Poortvliet. Rune is gezondheidspsycholoog en kreeg zelf het post-COVID-syndroom. Zij maakt onderdeel uit van projectgroep van projectleider dr. Isabelle Bos. Met collega's doen zij onderzoek naar aanhoudende klachten na COVID-19 besmetting. Het post-COVID-syndroom, ook bekend als long-COVID, is een nieuwe aandoening voor zowel behandelaars als patiënten. Voor mensen met langdurige klachten na een COVID-19 infectie is het goed als duidelijk wordt welke zorgpaden ingezet kunnen worden bij diagnose, behandeling en herstel. Bij dit syndroom houden mensen die een COVID-19 infectie hebben doorgemaakt, last van aanhoudende en langdurige klachten. ZonMw financierde verschillende onderzoeken naar het post-COVID-syndroom. Een van deze onderzoeken waaronder een onderzoek dat meer inzicht genereert in aanhoudende klachten na COVID-19 besmetting. Isabelle Bos van het Nivel is projectleider.

Wat doet het post-COVID-syndroom met de kwaliteit van leven?

‘Het post-COVID-syndroom heeft een desastreus effect op mijn leven. Ik moet elke dag afwegen waar ik mijn energie aan uitgeef. Ga ik boodschappen doen? Dan is dat de activiteit van de dag. Voor andere activiteiten, actief of sociaal, heb ik dan geen energie meer.’ Rune Poortvliet (31 jaar) is gezondheidspsycholoog, werkt als onderzoeker bij het NIVEL en kreeg in maart 2020 COVID-19.

Rune had dezelfde klachten als vrienden die ook corona hadden, al leek zij langzamer te herstellen. Na een maand werken werden de klachten zelfs erger en vanaf mei 2020 zat zij volledig in de ziektewet na een opname op de eerste hulp, omdat ze kortademig en benauwd was. Rune vindt het fijn iets te kunnen betekenen voor patiënten zoals zij en daarom maakt zij deel uit van de projectgroep van dit onderzoek als patient-onderzoeker en is ze betrokken bij het patientenpanel. Rune en andere patiënten koppelen regelmatig terug waar zij exact last van hebben, hoe de ziekte verloopt en welke behandelingen en interventies hen wat opleveren en welke niet.

Hoe belangrijk is onderzoek naar deze aandoening?

Een patiëntenpanel is slechts een klein maar toch belangrijk onderdeel van de dataverzameling door de onderzoekers van het Nivel, UMCG, RadboudUMC en MUMC in deze studie. ‘Na een jaar coronapandemie werd steeds duidelijker dat een groep mensen aanhoudende en langdurige klachten hield na een COVID-19 infectie’, vertelt projectleider Isabelle. ‘Alleen welke klachten dit precies zijn en om hoeveel mensen het gaat was toen nog onduidelijk. Daarom doen we nu op verschillende manieren onderzoek om hier inzicht in te verkrijgen.

  • We maken gebruik van gegevens uit geanonimiseerde electronische patiëntendossiers (EPD’s van huisartsen en ziekenhuizen) van 10% van de Nederlandse bevolking welke we koppelen aan sociaal-economische data van het CBS. Hierdoor kunnen we op grote schaal onderzoeken wat Post-COVID-syndroom precies is en welke mensen er last van hebben.
  • Daarnaast zijn in totaal zijn 440 coronapatiënten een jaar lang gevolgd via vragenlijsten om meer inzicht te bieden in onder andere de impact die post-COVID-syndroom heeft op hun leven.
  • Als derde bron van informatie interviewen we ook patienten en huisartsen over de zorg die zij kregen en hun ervaringen hiermee.

Door al deze bronnen tezamen krijgen we meer inzicht in wat post-COVID-syndroom precies is en welke zorg er nodig is. En meer begrip zorgt ervoor dat patiënten met deze chronische ziekte eerder serieus genomen worden bij de huisarts, het ziekenhuis en overige instanties’

Welke inzichten zijn er in het verloop van het post-COVID-syndroom? 

Welke inzichten zijn er al? ‘Wat we tot nu toe zien is dat er een breed scala aan klachten zijn die bij post-COVID-syndroom kunnen horen en dat deze klachten ook niet heel specifiek zijn wat het lastig maakt om het te herkennen. Denk hierbij aan klachten als vermoeidheid, hoofdpijn en moeite met concentreren. Toch hebben we nu wel diverse methodes ontwikkeld om het syndroom te definiëren en daarmee de patienten te herkennen. Dit helpt om nu verder onderzoek te doen naar welke mensen het betreft, wat risicofactoren zijn en welke zorg zij hebben gehad en nog nodig zullen hebben.’ En hoe gaat het nu met Rune? ‘Na bijna 2 jaar in de ziektewet, werk ik sinds een paar weken 2,5 uur per dag. Meer lukt mij helaas nog niet. Ook heb ik andere hobby’s moeten zoeken. Ik was erg sportief en hield onder andere van dansen. Nu schrijf ik korte romanceverhalen.’

Meer onderzoek naar het post-COVID-syndroom

Naast deze studie financiert ZonMw andere coronaonderzoeken, waaronder naar het post-COVID-syndroom. ’Het is waardevol niet alleen de data te onderzoeken, maar ook inzicht te hebben in hoe patiënten het verloop ervaren en rode draden te zien. Dit is van belang voor de zorg om vroeg te signaleren en zo goed mogelijk te behandelen. En dit van belang voor beleidsmakers. ‘Want welke effecten heeft het post-COVID-syndroom op de inzet van personeel in bijvoorbeeld de zorg of het onderwijs?’ vraagt Isabelle Bos van het Nivel zich af. ’We kunnen niet alles doen met één onderzoek’, aldus Rune. ‘Maar als alle informatie aan elkaar gekoppeld wordt, kunnen mensen zoals ik sneller en beter geholpen worden.'

Meer informatie over het project van Isabelle en Rune? Bekijk de projectpagina van hun onderzoek 'Inzicht in aanhoudende klachten na COVID-19 besmetting: een mixed methods benadering'.

]]>
news-8573 Mon, 09 May 2022 12:37:00 +0200 Hoe gaat het met onze mentale gezondheid tijdens en vooral na de coronapandemie? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/hoe-gaat-het-met-onze-mentale-gezondheid-tijdens-en-vooral-na-de-coronapandemie/ Hoe gaan Nederlanders om met rampen? Tot nu toe was onderzoek naar het mentaal welbevinden tijdens en vlak na een ramp vooral regionaal. Denk aan de vuurwerkramp van Enschede, de effecten van gaswinning in Groningen, de Bijlmerramp of aan de nieuwjaarsbrand in Volendam. Zogenaamde flitsrampen: kortdurend maar lokaal met een grote impact. De coronapandemie is een ramp van een andere orde: langdurig en op wereldwijde schaal. ZonMw financiert onderzoek naar psychisch welzijn tijdens en na de pandemie om te kijken in hoeverre de COVID-19-periode schade heeft toegebracht en bij welke groepen deze schade het grootst is. Waarom is onderzoek naar mentaal welbevinden zo belangrijk? 

Noortje Jansen, psycholoog en senior beleidsadviseur bij Arq Nationaal Psychotrauma Centrum, vertelt over de omvang van het onderzoek. “Landelijk is er ineens de noodzaak een dergelijk onderzoek gezamenlijk uit te voeren met de GOR-COVID-monitor (red: GOR betekent Gezondheids Onderzoek bij Rampen). Er zijn 25 GGD’s verspreid over alle gemeentelijke regio’s van Nederland. Normaal gesproken wordt er per regio een eigen versie van een welzijnsmonitor uitgezet. Nu moest er in korte tijd een GOR-COVID-monitor opgezet worden. Al wilden we natuurlijk graag voortbouwen op onderzoeken naar welzijn die al liepen. Het was een uitdaging om in zo’n korte tijd een eenduidige werkwijze afgestemd te krijgen, maar het is gelukt. En vervolgens is het belangrijkste aan dit omvangrijke onderzoek om uit te zoeken hoe we deze resultaten inzetten in de praktijk. En om die dialoog aan te gaan met alle betrokken partijen in beleid, de behandelpraktijk en de wetenschap, hebben we die onderzoeksresultaten nodig om gezamenlijk te komen tot een goede probleemdefinitie en daarna tot geschikte oplossingen.”

Er zit verschil tussen effecten na een flitsramp en een langdurende crisis

Michel Dückers is hoogleraar crises, veiligheid en gezondheid. De grootte van de COVID-pandemie maakt onderzoek naar het mentale welbevinden absoluut noodzakelijk. Als we kunnen inschatten welke behoefte er is naar psychosociale hulp, dan weten we aan de organisatorische kant hoe deze zorg ingericht kan worden bij crises van deze omvang. Alleen al zorggebruik na een pandemie, oftewel de gezondheidseconomie, maakt dit gerechtvaardigd. Welke keuzes maak je en welke middelen kun je meer of minder inzetten. Voor een volgende crisis kun je steevast zien welk effect maatregelen hebben op welzijn en gezondheid. Maar natuurlijk ook voor de toekomst is het zinvol om belangrijke voorspellers eruit te halen. Bij een kortdurende ramp weten we dat er een piek ontstaat in behoefte aan psychosociale hulp. Maar die behoefte dooft ook weer uit. Nu weten we het gewoon niet. Mogelijk hebben we te maken met het sluimerende effect van een langlopende crisis. Het ís heftig, want het raakt ons allemaal. En het bijzondere aan de COVID-pandemie is dat veel onzichtbaar is. Wat er gebeurt op lange termijn als een samenleving op slot gaat is letterlijk niet te overzien.”

De eerste resultaten liegen er niet om..

“Waar we van geschrokken zijn is dat suicide ideatie, het actief overwegen van en denken aan zelfdoding, nog hoger ligt dan wij dachten. In sommige groepen is dat 1 op de 5. Nu is ideatie geen nauwkeurige voorspeller, maar 1 op de 5 tegenover de ‘normale’ 1 op de 10.000 is een signaal dat je heel serieus moet nemen. Nu moet je hierbij wel opmerking plaatsen dat dit resultaten zijn uit de lockdownperiode. Je zag dat direct na de zomer van 2021 resultaten direct een stuk beter waren: het weer was mooi, er waren dingen mogelijk, kortom er was hoop. Maar de oplossing ligt in maatwerk en verschilt per individu. Is dit zoals je iemand kent of is dit een signaal van de tijd,” ligt Noortje toe. “Ook opvallend is dat je onder jongeren met een hogere sociale status meer problematiek ziet dan normaal. Mogelijk komt dit doordat er voor hen meer veranderd is: zij kunnen niet meer naar clubjes, missen de introductie bij hun studie. Dit zie je vooral bij oudere jongeren die al op zichzelf wonen.” Michel vult aan: “het doet wat met mensen als je niet kunt doen wat je gewend bent om te doen.”

Is er hoop voor de toekomst?

“Crisis komt altijd op een slecht moment. Op dit moment leiden meerdere factoren naar het feit dat mensen minder kansen zien om iets te maken van hun leven: een crisis op de woningmarkt, een nieuwe generatie met hoge studieschulden, mensen die langer thuis wonen, sociale kansen gemist hebben door lockdown, onzekerheid door de oorlog in de Oekraïne. We zijn ons collectief vermogen verloren tot acceptatie in welvaartsgroei, doordat we de afgelopen jaren een meer individualistische en hedonistische samenleving geworden zijn. We verwachten veel en we verwachten dat ons leven maakbaar is. Deze COVID-crisis dwingt ons tot accepteren van omstandigheden waar we geen invloed op hebben. Maar om daar te komen moeten we nog veel ongemak verdragen...”

Meer informatie

]]>
news-8552 Tue, 26 Apr 2022 12:59:15 +0200 Vooraankondiging subsidieronde technologieën ter ondersteuning van therapieontwikkeling COVID-19 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vooraankondiging-subsidieronde-technologieen-ter-ondersteuning-van-therapieontwikkeling-covid-19-1/ Op 2 mei 2022 stelt ZonMw twee subsidieoproepen open met als doel het stimuleren van (door)ontwikkeling van innovatieve sleuteltechnologieën voor de behandeling van COVID-19. De inzet van deze technologieën is belangrijk voor een sneller herstel na een COVID-19 infectie. Daarnaast is het van belang dat deze technologieën kunnen worden ingezet bij de behandeling van andere infectieziekten als voorbereiding op volgende pandemieën. Eén doel, twee subsidieoproepen

Om de behandeling en ziekteremming van COVID-19 te verbeteren en Nederland voor te bereiden op pandemieën veroorzaakt door nieuwe virale infectieziekten is (door)ontwikkeling van innovatieve sleuteltechnologieën noodzakelijk. ZonMw heeft daarom de volgende subsidierondes geopend:

  • Preklinische technologie voor ontwikkeling COVID-19 therapie
  • Sleuteltechnologieën voor COVID-19 behandeling – PPS projecten

Deze subsidierondes zijn complementair aan elkaar en richten zich op verschillende fases van het innovatieproces en de daarbij passende inzet van partijen. De subsidierondes lopen gelijk, maar er gelden verschillende voorwaarden en beoordelingscriteria. Geïnteresseerde partijen dienen aan de hand van het TRL-niveau in op een van de twee rondes.

Subsidieoproep: Preklinische technologie voor ontwikkeling COVID-19 therapie

Deze subsidieronde richt zich op de eerste fases van de innovatieketen en biedt ruimte voor nieuwe ideeën voor technologische oplossingen. De (door) te ontwikkelen technologie bevindt zich in de lagere ‘technology readiness levels’ (TRL1, 2). In projecten die in aanmerking komen voor subsidie wordt een proof-of-concept ontwikkeld voor deze technologie (TRL3).

De oproep richt zich specifiek op innovatieve platforms die kunnen bijdragen aan een breed spectrum en/of specifieke therapeutica en profylactica, en experimentele biochemische en cellulaire assays of in vitro modellen voor de validatie en verdere ontwikkeling van nieuwe therapieën. Dit is nodig voor onbeschermde groepen en om snel te anticiperen bij een nieuwe gevaarlijke variant van het virus. Hiernaast draagt het bij aan de voorbereiding op nieuwe infectieziekten, door het verder aanjagen en opschalen van nieuwe veelbelovende ontwikkelingen.

Onderzoeksorganisaties en zorginstellingen worden uitgenodigd een aanvraag in te dienen. Eventuele private partijen nemen deel voor eigen rekening en risico en kunnen dus geen aanspraak maken op de subsidie.

Subsidieoproep: Sleuteltechnologieën voor COVID-19 behandeling – PPS projecten

Deze complementaire oproep richt zich op de latere fases van de innovatieketen (TRL3 en hoger) en biedt de mogelijkheid om veelbelovende innovaties één of meerdere stappen verder in de innovatieketen te brengen (tot TRL 6).De oproep richt zich specifiek op life science sleuteltechnologieën voor therapieontwikkeling en/of de behandeling van COVID-19.

Naast de (door)ontwikkeling van sleuteltechnologieën gericht op de behandeling en ziekteremming van COVID-19 en mogelijke nieuwe infectieziekten, heeft deze oproep als doel het opbouwen en versterken van intensieve en duurzame publiek-private samenwerkingen tussen kennisinstellingen, zorginstellingen en bedrijven om een sterke positie van het Nederlandse bedrijfsleven en de kennisinfrastructuur te creëren op het gebied van pandemische paraatheid.

Publiek private samenwerking is verplicht en bestaat minimaal uit twee verschillende organisaties, waarbij minimaal één onderzoekorganisatie samenwerkt met minimaal één onderneming met winstoogmerk.

Criteria

De algemene ZonMw-criteria vormen de basis voor de criteria voor relevantie en kwaliteit. Deze vindt u in de procedure brochure aanvragers. De oproep specifieke relevantie- en kwaliteitscriteria vindt u in de desbetreffende subsidieoproepen. De voorwaarden en criteria die worden opgenomen in de gepubliceerde subsidieoproep zijn leidend. U vindt de subsidieoproepen vanaf maandag 2 mei in onze subsidiekalender.

Heeft u vragen? Neem dan contact op via covid19@zonmw.nl.

Meer informatie

Vervolgprogramma COVID (2021)

]]>
news-8446 Tue, 22 Mar 2022 12:04:28 +0100 Richtlijn ‘Langdurige klachten na COVID-19’ gepubliceerd https://demedischspecialist.nl/nieuwsoverzicht/nieuws/richtlijn-langdurige-klachten-na-covid-19-gepubliceerd De richtlijn ‘Langdurige klachten na COVID-19’ is gepubliceerd. Het initiatief van het Nederlands Huisartsen Genootschap, de Federatie Medisch Specialisten en de Long Alliantie Nederland geeft antwoord op vragen over diagnostiek, begeleiding en behandeling van patiënten met langdurige coronaklachten en patiëntenvoorlichting. Op 22 maart 2022 mocht Minister Kuipers van VWS de richtlijn in ontvangst nemen. Lees meer. news-8421 Mon, 14 Mar 2022 17:22:11 +0100 Langdurig beschermen tegen covid-19 van mensen met immuunstoornis is maatwerk https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/langdurig-beschermen-tegen-covid-19-van-mensen-met-immuunstoornis-is-maatwerk/ Tijdens een impactsessie op 10 maart presenteerden 4 studies, naar het effect van vaccinatie bij kwetsbare groepen, hun nieuwste resultaten. Juist nu de samenleving opengaat is een kleine groep mensen mogelijk extra kwetsbaar. Zo ook Lize. Zij heeft het syndroom van Down. “Ik vond het niet eerlijk dat mijn vriendinnen in een instelling eerder een vaccin kregen dan ik”, aldus Lize Weerdenburg. Lize is 34 jaar en heeft het syndroom van Down en woont op zichzelf. Mensen met Down zijn extra kwetsbaar, maar kregen geen voorrang op vaccinatie wanneer ze op zichzelf woonden. Daarnaast is Lize getrouwd met Ruben, die niet alleen het syndroom van Down heeft, maar ook nierpatiënt is en hierdoor dubbel zo kwetsbaar. Lize heeft twee vaccinaties Astra Zeneca gekregen volgens het schema van de vaccinatiecampagne. In november 2021 kreeg Lize corona en moest zeopgenomen worden in het ziekenhuis.Het bericht dat Lize een booster mocht krijgen, kwam op het moment dat ze het ziekenhuis in ging. “Dat ik later dat vaccin kreeg, vond ik niet leuk. En in het ziekenhuis miste ik Ruben en wilde ik zo snel mogelijk weer naar huis,” aldus Lize over haar ziekte.

Maken mensen met immuunstoornis minder antistoffen aan?

Tijdens een impactsessie op 10 maart 2022, georganiseerd door ZonMw, presenteren 4 van de 8 door ZonMw gefinancierde studies naar het effect van vaccinatie bij kwetsbare groepen hun nieuwste resultaten. Juist nu de samenleving opengaat is een kleine groep mensen mogelijk extra kwetsbaar. Immuungecompromitteerde patiëntengroepen reageren zeer verschillend op vaccinatie. Daarom is het van belang om groepen afzonderlijk te volgen en te adviseren. De Gezondheidsraad, het RIVM en de medisch specialisten stellen, mede op basis van het lopende onderzoek, adviezen op voor vaccinatie bij deze kwetsbare groepen. Zo heeft de Gezondheidsraad, aan de hand van een perskennissessie van ZonMw in de zomer van 2021, besloten dat sommige groepen een derde primaire prik moesten krijgen. Met de derde prik hadden deze groepen in de meeste gevallen hetzelfde resultaat als de twee prikken bij gezonde mensen. Resultaten laten nu zien dat een 3de (primaire) vaccinatie bij veel groepen/patiënten zorgt voor een verbeterde antistofrespons.

Bescherming tegen een COVID-19 infectie is maatwerk

Erfelijke (genetische) aandoeningen of ziekten kunnen zorgen voor een minder goed functionerend immuunsysteem. Bij ziekten als reuma, de ziekte van crohn of multiple sclerose is het afweersysteem te scherp afgesteld, waardoor mensen zieker worden na een coronainfectie. De antistofrespons na vaccinatie is minder sterk in sommige gevallen. Bij 90% van de patiëntengroepen met immuunsysteemonderdrukkende medicatie werd een goede aanmaak van antistoffen zichtbaar. Bij een kleine groep mensen, zoals de groep die rituximab gebruikt, is dit effect er helaas niet na een derde primaire vaccinatie. Het RIVM en de gezondheidsraad baseren hun beleid op deze onderzoeksresultaten en kijken hierbij naar het specifieke type medicijn: mensen beschermen tegen COVID-19 is maatwerk.

Bijzondere bijvangst uit de COVALENT studie naar voorspeller effect vaccinatie

Ook mensen met HIV en longtransplantatiepatiënten maken minder anti-stoffen aan na twee primaire vaccinaties. En mensen die zogenaamde anti-CD20 remmers gebruiken reageren ook slecht, al lijkt een ander type afweer, de T-cel respons, weer grotendeels goed te werken. De benodigde inzet van immuunsysteem-onderdrukkende medicatie tijdens een longtransplantatie zorgt er bij patiënten voor dat het zogenaamde torque teno virus (TTV) gemeten kan worden. Waarschijnlijk draagt iedereen dit virus bij zich, maar alleen bij mensen met verminderde afweer is dit virus in meetbare hoeveelheden aanwezig. De hoeveelheid TTV in het bloed van een patiënt is een goede voorspeller voor de antistofrespons na vaccinatie – hoge niveaus van TTV betekenen dat een patiënt slechts zeer beperkt of geen antistoffen zal aanmaken na vaccinatie, blijkt uit de COVALENT studie. Een vroege 3de vaccinatie kan bij het gebruik van sommige medicatie helpen om de antistofrespons te herstellen. Is dit voor iedereen een adequate voorspeller? Dat zou een goede oplossing zijn, maar eerst zal gekeken worden of het effect bij niertransplantatiepatiënten net zo meetbaar is.

Voor Lize en andere volwassenen met Downsyndroom geldt dat het effect van de derde primaire vaccinatie onderzocht wordt. Ook wordt nu in de PRIDE-studie naar het effect van vaccinatie op mensen met Down, onderzoek gedaan naar het effect bij kinderen in deze categorie. En Lize? Lize is blij dat ze weer kan genieten thuis met Ruben en aan de slag kan in de lunchroom waar ze werkt.

Meer informatie

]]>
news-8226 Tue, 18 Jan 2022 12:03:53 +0100 Vooraankondiging internationale subsidieoproep JPI HDHL: De rol van voeding en het immuunsysteem bij infectieziekten en voedings-gerelateerde chronische ziekten https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/vooraankondiging-internationale-subsidieoproep-jpi-hdhl-de-rol-van-voeding-en-het-immuunsysteem-bij/ Bent u een onderzoeker werkzaam in Nederland met expertise op het gebied van immunologie, voedingswetenschappen, gezondheid en ziekte? U kunt vanaf 15 februari 2022, samen met internationale partners, een projectvoorstel indienen in de internationale subsidieronde “Nutrition-responsiveness of the immune system: interplay between infectious diseases and diet-related metabolic diseases and the potential for food-based solutions (NUTRIMMUNE)” van het JPI HDHL. De COVID-19 pandemie heeft laten zien dat infectieziekten en chronische aandoening invloed op elkaar hebben. Zo blijkt bijvoorbeeld dat mensen met ernstig overgewicht vaak een minder gunstig verloop en herstel hebben van COVID-19. Hoe het samenspel van infectieziekten en chronische aandoening precies zit en wat de rol van voeding hierin is, is nog onduidelijk.

Deze nieuwe subsidieoproep van het Joint Programming Initiative, Healthy Diet for a Healthy Life (JPI HDHL) richt zich op de rol van voeding, het immuunsysteem en het complexe samenspel tussen infectieziekten en chronische aandoeningen. Projectvoorstellen kunnen zich richten op het ontrafelen van de werkingsmechanismen en bijvoorbeeld onderzoek doen naar de verschillen in vatbaarheid en ernst van infectieziekten bij mensen die kampen met obesitas of diabetes type 2. Ook kunnen projecten zich richten op het ontwikkelen van innovatie oplossingen en producten: hoe kan voeding worden ingezet om het immuunsysteem te ondersteunen bij mensen met infectieziekten en chronische aandoeningen?

Geplande tijdschema en voorwaarden

Alleen transnationale consortia worden gefinancierd (minimaal 3 partners uit de verschillende deelnemende landen). De subsidieoproep gaat naar verwachting open op 15 februari 2022. Uitgewerkte voorstellen kunnen ingediend worden tot 21 april 2022.

Internationale samenwerking

De internationale subsidieronde NUTRIMMUNE wordt uitgevoerd door het JPI HDHL. Acht landen hebben de intentie uitgesproken om deze subsidieronde uit te voeren, waaronder Nederland.

Nederlandse deelname

Nederland is een van de deelnemende landen. Binnen Nederland werken ZonMw en Health~Holland samen aan deze oproep die onderdeel is van het deelprogramma COVID-19 behandeling.

Meer informatie

]]>
news-8222 Mon, 17 Jan 2022 11:14:33 +0100 Astma of COPD patiënten minder vaak naar de huisarts https://zorgkrant.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=14730:astma-of-copd-patienten-minder-vaak-naar-de-huisarts&catid=24:chronisch-zieken Patiënten van astma- of COPD-gerelateerde klachten gaan sinds de start van de coronapandemie minder vaak naar de huisarts. Patiënten die wel contact zoeken met de huisarts worden vaker telefonisch geholpen. Dit blijkt uit onderzoek van het Nivel, in samenwerking met het UMC Groningen, Radboudumc en Maastricht UMC+. In de Zorgkrant verscheen een artikel over de resultaten van dit onderzoek. Lees hier het artikel. news-8194 Tue, 11 Jan 2022 16:22:58 +0100 Hoe belangrijk is een gezonde leefstijl in de strijd tegen corona? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/hoe-belangrijk-is-een-gezonde-leefstijl-in-de-strijd-tegen-corona-1/ Er komt steeds meer aandacht voor het belang van een gezonde leefstijl in relatie tot COVID-19. Zo blijkt overgewicht een rol te spelen in het beloop van COVID-19. Wij hebben het Lifestyle4Health platform verzocht om met een aantal partners een kennisinventarisatie te verrichten in het kader van ons COVID-19 programma. Lifestyle4Health is een nationaal platform van het Nederlands Innovatiecentrum voor Leefstijlgeneeskunde. De inventarisatie, uitgevoerd door TNO, LUMC en RadboudUMC met input van diverse nationale experts, biedt een overzicht van de reeds beschikbare wetenschappelijke kennis over de invloed van leefstijlfactoren op vatbaarheid, ziektebeloop en herstel van COVID-19.

Beïnvloed een gezonde leefstijl het beloop van COVID-19?

Door diverse nationale en internationale onderzoeksresultaten te verzamelen, is gebleken dat er aanwijzingen zijn dat verschillende leefstijlfactoren het beloop en het herstel van COVID-19 beïnvloeden. Zo lijkt roken een negatief effect te hebben op het ziektebeloop en herstel van COVID-19. Bewegen heeft een positief effect op het ziektebeloop en herstel van acuut COVID-19. Tegelijkertijd laat het huidige bewijs zien dat oefentherapie nadelig kan zijn voor het herstel bij Long-COVID. Er is nog onvoldoende wetenschappelijke bewijs over de invloed van de leefstijlfactoren voeding, alcohol, slaap en stress/ontspanning op het ziektebeloop en herstel van COVID-19. Wel is bekend dat deze leefstijlfactoren effect hebben op het functioneren van het immuunsysteem.

Naast het literatuuronderzoek zijn diverse experts geraadpleegd. Zij waren het erover eens dat een ongezondere leefstijl invloed heeft op de ernst van COVID-19. Voeding wordt door de experts als belangrijkste leefstijldeterminant genoemd in preventie, behandeling en herstel bij acute corona infectie. Verder benadrukken experts dat het belangrijk is om de verschillende leefstijlfactoren in samenhang te zien.

In hoeverre beschermen supplementen tegen COVID-19 -virus?

Als verdieping op bovenstaande kennisinventarisatie, hebben wij op verzoek van het ministerie van VWS, ruimte gemaakt voor onderzoek naar mogelijke (preventieve) behandelingen met vitamines en/of supplementen. We hebben het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) gevraagd een inventarisatie uit te voeren naar de mogelijke inzet van supplementen bij de behandeling en preventie van COVID-19. De focus ligt hierbij op 9 supplementen: vitamine D, vitamine C, zink, quercetine, resveratrol, omega 3-vetzuren, vitamine K, selenium en probiotica. Voor de meeste supplementen geldt dat aanwijzingen voor positieve effecten beperkt zijn. Bewijs dat extra supplementen (ernstige) COVID-19 kunnen voorkómen ontbreekt dan ook. Een gezonde levensstijl met aandacht voor voldoende vitaminen en mineralen is per definitie verstandig ter voorkoming van (ernstige) COVID-19. Daarbij geldt voor een deel van de supplementen (bijvoorbeeld vitamine D) dat er al suppletie-adviezen zijn voor risicogroepen. Aanvullend onderzoek wordt niet noodzakelijk gevonden op dit moment.

Vervolgonderzoek leefstijl & COVID-19

Onderzoek naar de precieze rol van leefstijl op het beloop en herstel van COVID-19 is nog schaars. Wel is bekend dat leefstijl een belangrijke factor is voor het immuunsysteem: een gezonde leefstijl kan de weerstand verhogen, terwijl een ongezonde leefstijl de weerstand kan verminderen. Bovendien blijkt het beloop van COVID-19 minder gunstig te zijn bij mensen met overgewicht en/of chronische aandoeningen.

De COVID-19 pandemie onderstreept het belang van leefstijl en de inzet op dit thema. Meer kennis over de complexe relatie tussen leefstijlfactoren, het immuunsysteem en de relatie met gezondheid en ziekte is van belang. Vanuit het COVID-19 programma zal begin 2022 zowel nationaal als internationaal onderzoek worden geïnitieerd. Internationaal wordt ingezet op fundamenteel onderzoek om de werkingsmechanismen tussen leefstijlfactoren (specifiek voeding), het immuunsysteem en infectieziekten zoals COVID-19 beter te begrijpen. Nationaal wordt ingezet op toegepast onderzoek om leefstijl in te zetten in het ondersteunen en het bevorderen van sneller herstel van patiënten met COVID-19.

Meer informatie

 

]]>
news-8046 Thu, 25 Nov 2021 18:02:00 +0100 GGZ-cliënten ervaren blijvende gevolgen coronacrisis https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/ggz-clienten-ervaren-blijvende-gevolgen-coronacrisis/ Nieuwe resultaten uit een peiling onder het ggz-panel van MIND laten zien dat (bijna) de helft van het panel door de coronacrisis het volgende ervaart: blijvende psychische gevolgen (50%), blijvende negatieve gevolgen voor sociale contacten (45%) en dat de zorg blijvend is veranderd (49%). Om het effect van de coronamaatregelen op de ggz en haar cliënten te monitoren zijn door ZonMw begin vorig jaar verschillende opdrachten uitgezet.
Enkele opdrachten hebben een vervolg buiten ZonMw gekregen met interessante resultaten.

> Resultaten 7e peiling ggz-panel MIND
> Overzicht opdrachten monitoring ggz

 

]]>
news-8024 Thu, 18 Nov 2021 09:22:26 +0100 Coronavaccins lijken minder effectief bij volwassenen met het Downsyndroom https://www.umcutrecht.nl/nieuws/coronavaccins-lijken-minder-effectief-bij-down Volwassenen met het Downsyndroom zijn minder goed beschermd na 2 coronavaccinaties, zo blijkt uit de eerste resultaten van de SWITCH-studie van het UMC Utrecht. Op basis van deze resultaten adviseert de Gezondheidsraad om alle volwassenen met het Downsyndroom versneld een boostervaccinatie te geven. Lees meer over de onderzoeksresultaten. news-7960 Thu, 04 Nov 2021 13:50:00 +0100 Subsidieoproep open ‘Expert Working Groups on the Impact of COVID-19 on Neurodegenerative Disease Research’ https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/subsidieoproep-open-expert-working-groups-on-the-impact-of-covid-19-on-neurodegenerative-disease-re/ The EU Joint Programme Neurodegenerative Disease Research (JPND) opent een subsidieoproep met als doel om ambitieuze, innovatieve, multidisciplinaire én multinationale werkgroepen van deskundigen op te zetten. Deze werkgroepen dienen onderzoeksstrategieën te bespreken over de impact van COVID-19 op zowel ontwikkeling en progressie van neurodegeneratieve ziektes als de zorg voor mensen met deze ziektes. Budget en deadline subsidieoproep

De Nederlandse bijdrage aan deze call is maximaal 50.000 euro. De deadline van de subsidieaanvraag is 14 december 2021 om 12.00 uur.

JPND en Onderzoeksprogramma Dementie

ZonMw is aangesloten bij het internationale programma JPND via het Onderzoeksprogramma Dementie. Zo wil ZonMw Nederlands dementieonderzoek internationaal op de kaart zetten en verbinden met internationale partijen.

Meer informatie

•    De volledige subsidieoproep vindt u op de Europese JPND website
•    Het ZonMw-programma Joint Programming Initiative Neurodegenerative Diseases (JPND)

 

]]>