ZonMw tijdlijn Translationeel onderzoek https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Translationeel onderzoek nl-nl Wed, 12 May 2021 13:16:57 +0200 Wed, 12 May 2021 13:16:57 +0200 TYPO3 news-7230 Mon, 03 May 2021 15:18:16 +0200 Implementatie special van Kwaliteit in Zorg (KiZ) verschenen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/implementatie-special-van-kwaliteit-in-zorg-kiz-verschenen/ De nieuwste special van Kwaliteit in Zorg (KiZ) staat in het teken van implementatie en biedt een vooruitblik op het European Implementation Event 2021. Effectieve interventies vinden vaak niet vanzelf hun weg naar de zorgpraktijk. We weten inmiddels dat actieve implementatie met kennis van zaken nodig is om praktijkverbetering tot stand te brengen of te versnellen. Implementatie zelf is een vakgebied geworden met een groeiende kennisbasis. En met steeds meer in implementatie gespecialiseerde professionals. 

Sneak preview

Vandaag is er een speciaal nummer van het blad Kwaliteit in Zorg (KiZ) verschenen dat geheel in het teken staat van implementatie. Het nummer is een sneak preview van het European Implementation Event op 27 en 28 mei 2021. De EIE2021 biedt een rijk en veelzijdig programma waarin implementatieonderzoek en praktijkervaringen uit meerdere landen, sectoren, omgeving en disciplines aan bod komen. Maar liefst drie keynote speakers waaronder Dr. Erik Gerritsen en professor Jet Bussemaker geven inzicht in de ontwikkelingen rondom implementatie.

Verder bevat het blad een artikel over het Nederlands Implementatie Collectief (NIC) en een artikel over jonge implementatieprofessionals (early career) en hun situatie en behoeften. Ook schrijft KiZ-lid Barbara van der Linden in haar blog over de sessies waar zij naar uit kijkt tijdens de EIE. Tenslotte is er ook een artikel opgenomen over het Zorg Evaluatie en Gepast Gebruik programma in Nederland. De organisatoren vertellen hoe dit belangrijk, op implementatie gerichte, programma is opgezet. Interessant voor iedereen die Implementatie een warm hart toedraagt.

Meer informatie, lezen en inschrijven

]]>
news-7195 Fri, 23 Apr 2021 10:45:00 +0200 Industrie en wetenschap gaan samen proefdiervrije innovaties ontwikkelen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/industrie-en-wetenschap-gaan-samen-proefdiervrije-innovaties-ontwikkelen/ Twee Nederlandse onderzoeksgroepen gaan samen met de industrie proefdiervrije innovaties ontwikkelen via de ZonMw-subsidieoproep Create2Solve. De projecten richten zich de komende vijf jaar op een 3D-model van menselijke hersencellen en op een betere testmethode voor de toxische dosis van stoffen. De projecten dragen bij aan het beperken van proefdiergebruik in zowel de industrie als de wetenschap. De geselecteerde projecten: een betere testmethode voor de toxische dosis van stoffen


Een van de onder voorbehoud gehonoreerde projecten is van dr. Nynke (N.I.) Kramer (Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences), in samenwerking met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de private partners Vivaltes en Toxys. Dit project richt zich op het ontwikkelen van een robuuste proefdiervrije testmethode om de toxische dosis van moeilijk oplosbare stoffen vast te stellen. ‘’Door het meer betrouwbaar maken van proefdiervrije testmethodes, zullen eindgebruikers hier ook meer vertrouwen in krijgen en dit toepassen als alternatief voor dierproeven’’ zegt Nynke Kramer.

Het project gaat een oplossing bieden voor Challenge 1, de probleemstelling die eerder is opgesteld door het consortium bestaande uit Shell, Sabic en LyondellBasell. De vraagstellingen zijn daarmee door de eindgebruikers zelf opgesteld. ‘’Hierdoor zijn de uitkomsten van het project ook echt iets waar de eindgebruikers wat aan hebben’’ zegt Nynke Kramer. ‘’Zo zouden we sneller kunnen komen tot een proefdiervrij tijdperk in de toxicologie’’. Ook zal het project het aantal dierproeven aanzienlijk beperken door niet alleen de focus op de wetenschap te leggen. James Wheeler, Senior Eco-Toxicologist bij Shell, zegt: ‘’Het samenbrengen van meerdere partijen schept een ideale situatie voor succes en implementatie van proefdiervrije innovaties in zowel de praktijk als op internationaal beleidsniveau.’’  

Een 3D-model van menselijke hersencellen


Het tweede onder voorbehoud gehonoreerde project is van dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC) in samenwerking met de private partner Core Life Analytics. Het richt zich op het ontwikkelen van een proefdiervrij 3D-model met menselijke hersencellen dat zal bijdragen aan medicijnontwikkeling en onderzoek. ‘’Zeker voor complexe hersenaandoeningen die moeilijk in proefdiermodellen te onderzoeken zijn, is het van groot belang om onderzoek te doen met menselijk materiaal’’ zegt Femke de Vrij.

Hiermee gaat dit project een oplossing bieden voor Challenge 2, de probleemstelling die is opgesteld door het consortium bestaande uit Charles River Laboratories en Danone Nutricia Research. De opzet van het project wordt gezien als hoopgevend voor medische toepassingen. Het combineren van de diepgaande academische kennis met de input van de toepassingsgerichte industrie, zal leiden tot modellen die gebruikt kunnen worden voor de succesvolle ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. Daarnaast opent de samenwerking met de industrie nieuwe deuren. ‘’Opschaling van experimenten en grootschalige data-analyse is nu mogelijk, waar een academische onderzoeksgroep doorgaans zelf geen capaciteit voor heeft’’ zegt Femke de Vrij.

Create2Solve


Met de subsidieoproep Create2Solve, onderdeel van het programma ‘Meer Kennis Met Minder Dieren’, organiseert ZonMw, samen met het bedrijfsleven, vraag gestuurd onderzoek naar proefdiervrije innovaties. Hiermee ondersteunt ZonMw de ontwikkeling van impactvolle, proefdiervrije innovaties die moeten leiden tot verkoopbare methoden, modellen en/of diensten. De financiering voor Create2Solve is afkomstig van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en de Stichting Proefdiervrij.

In juli 2019 eindigde fase 0 van Create2Solve. In deze fase werden twee vraagstukken, de zogeheten Challenges, van twee consortia van bedrijven geformuleerd tot een subsidieoproep. Kennisinstellingen konden in samenwerking met een private partner een projectvoorstel indienen voor de challenges. Drie ‘proof-of-concept’-projecten gingen door naar fase 1 in december 2019. In de huidige fase 2, zijn er twee van deze projecten, één per challenge, geselecteerd om hun voorstellen te ontwikkelen tot een proefdiervrije innovatie, samen met de betrokken private partijen. De projectgroepen ontvangen ieder één miljoen euro en krijgen maximaal vijf jaar de tijd om hun project uit te voeren.

Samenvattingen van de projecten

Project Challenge 1: Better in-vitro Dosing (BID): Framework and technology development for improving the quality of in vitro data - dr. Nynke (N.I.) Kramer (Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences)

(Private) partners: Vivaltes, Toxys en RIVM
Challenge-houders: Shell, Sabic en LyondellBasell

Om dierproeven te verminderen, worden in vitro celsystemen ingezet om de toxische dosis van een test stof vast te stellen. Normaal wordt de nominale concentratie (de hoeveelheid toegevoegde stof gedeeld door het volume medium) gebruikt om concentratie-effect relaties vast te stellen. Dit leidt echter tot slechte voorspellingen van de toxische dosis in dier en mens van vluchtige, lipofiele en instabiele stoffen omdat maar een kleine fractie van deze stoffen bij de cellen komen. Om verdamping, afbraak en binding aan plastic en plasma eiwitten in vitro van deze stoffen onder controle te houden, willen we in dit project gebruik maken van gesloten glazen potjes en welplaten die gedoseerd worden middels een polymeer (genaamd ‘partition-controlled dosing’). We hebben een beslisboom ontwikkeld die aanduidt onder welke omstandigheden het verstandig is om deze technieken te gebruiken.

Project Challenge 2: 3D MICro-brains: An animal-free human 3D cortical network platform for screening myelination and inflammation phenotypes. 3D Myelination & Inflammation Cortical network platform (3D MICro-brains) - dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC)

Private partner: Core Life Analytics
Challenge-houders: Charles River Laboratories en Danone Nutricia Research

Recente ontwikkelingen in geïnduceerde pluripotente stamcel (iPSC) technologie maken het mogelijk om celtype-specifieke humane celkweekmodellen te implementeren voor onderzoek en medicijnontwikkeling. In dit project ontwikkelen onderzoekers een 3D-model met menselijke hersencellen die de complexe structuur van de hersenen in vroege ontwikkeling nabootsen. Deze micro-hersenen (3D MICro-brains) brengen het modeleren van de frontale cortex terug tot de essentie in een formaat van letterlijk een miljoenste van het normale hersenvolume. Het platform bevat alle relevante hersenceltypen: functionele neuronen en glia in gelaagde radiale structuren, inclusief astrocyten, myeline-producerende oligodendrocyten en microglia die een cruciale rol spelen bij ontstekingsprocessen in de hersenen. Bovendien is dit model volledig diervrij en draagt zo bij aan de transitie naar proefdiervrij onderzoek. Door de reproduceerbaarheid en schaal van dit platform leent het zich bij uitstek voor geautomatiseerde toepassingen in medicijnontwikkeling en onderzoek, die verder zullen worden uitgewerkt met een bedrijf dat geautomatiseerde hoge-resolutie beeldverwerking toevoegt aan dit project.

Meer informatie:

]]>
news-7146 Mon, 19 Apr 2021 12:00:00 +0200 Parel voor data-goudmijn https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/parel-voor-data-goudmijn/ Welke patiënten met hart- en vaatziekten lopen (opnieuw) risico op een hartinfarct, hartfalen of een beroerte? Wat is de optimale individuele behandeling? Cardioloog prof. dr. Folkert Asselbergs (UMCU) ontving op 15 april de ZonMw Parel voor een dataverzameling die bijdraagt aan het beantwoorden van deze vragen en voor het ontwikkelen van een zelfmanagementplatform. In de afgelopen decennia is veel winst geboekt in de behandeling van hartinfarcten en beroertes. Er komen steeds meer mensen die zo’n ernstige gebeurtenis overleefd hebben. Sommigen krijgen hartfalen of andere problemen, terwijl anderen nog jaren in redelijke gezondheid leven. Om meer zicht te krijgen op de risicofactoren voor toekomstige gezondheidsproblemen, zijn gegevens nodig van zeer veel verschillende mensen met uiteenlopende achtergronden. Asselbergs kreeg in 2011 subsidie uit het ZonMw programma Klinische Fellows om zo’n dataverzameling op te zetten.

Bruggenbouwer

De commissie die de Parel toekent, noemt Asselbergs een ‘bruggenbouwer’ die heeft bijgedragen aan een unieke internationale samenwerking. Inmiddels zijn genetische en klinische gegevens van zo’n 260.000 mensen uit 64 ziekenhuizen gestandaardiseerd opgeslagen en toegankelijk voor onderzoek. Het internationale samenwerkingsverband werkt met zogeheten gefedereerde data-analyses, die de gegevens in het oorspronkelijke ziekenhuis laten. Het analyseprogramma gaat als het ware langs bij alle lokale dataverzamelingen en rapporteert alleen de conclusies. De privacy van patiënten is daardoor gegarandeerd en internationale samenwerking wordt ook juridisch vergemakkelijkt. Er gaan immers geen patiëntgegevens het ziekenhuis uit.

Eerste resultaten

Gebleken is dat niet alle genetische risicofactoren voor het ontstaan van hart- en vaatziekten ook bijdragen aan een verhoogd risico op hernieuwde problemen. Er komt meer zicht op individuele verschillen in de reactie op geneesmiddelen en andere behandelingen, waardoor de behandeling steeds verder geïndividualiseerd kan worden.

Meer informatie

]]>
news-7158 Mon, 19 Apr 2021 08:43:00 +0200 Coronaonderzoek: een jaar wetenschappelijke topsport in feiten en cijfers https://covid19.zonmw.nl Vandaag lanceert ZonMw een themawebsite over haar werk in de coronacrisis. Bestuursvoorzitter Jeroen Geurts en directeur Véronique Timmerhuis vertellen over een jaar wetenschappelijke topsport. De website bevat ook feiten en cijfers en drie cases van projectleiders van ons COVID-19 programma. news-7116 Tue, 06 Apr 2021 15:11:20 +0200 Samen alzheimer stoppen vóór het start https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/samen-alzheimer-stoppen-voor-het-start/ Deze week is het startschot gegeven voor het landelijk project ABOARD (A personalized medicine approach for Alzheimer’s disease), een samenwerking van meer dan dertig partners om de ziekte van Alzheimer te stoppen. ABOARD is daarmee het eerste onderzoeksproject dat van start gaat als onderdeel van de Nationale Dementiestrategie 2021-2030 van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het geeft tevens invulling aan de Kennis- en Innovatieagenda 2020-2023 van Health~Holland, waarbij publieke en private partners in Missie IV werken aan het verbeteren van de kwaliteit van leven voor mensen met dementie. Het doel van ABOARD is om voorbereidingen te treffen voor een toekomst waarin we de ziekte van Alzheimer stoppen vóór het start. Onder andere door: mogelijk maken van verbeterde diagnostiek, ontwikkelen van risicoprofielen op maat en focus op preventie door het vergroten van het bewustzijn rondom dementie en hersengezondheid.

In Nederland hebben bijna 300.000 mensen dementie en jaarlijks komen daar ongeveer 20.000 mensen bij. Het is de meest voorkomende doodsoorzaak in Nederland en daarmee een van de grootste uitdagingen van deze eeuw. Dementie wordt voor een groot deel veroorzaakt door de ziekte van Alzheimer. Een ziekte waar helaas nog geen medicijn voor is. Om de stijging van het aantal mensen met dementie te verkleinen richt ABOARD zich op de fase vóór dementie.

Preventie is de sleutel

Wiesje van der Flier, projectleider van ABOARD en wetenschappelijk directeur van Alzheimercentrum Amsterdam: “Onderzoek heeft aangetoond dat alzheimer zich ontwikkelt gedurende een periode van twintig tot dertig jaar. En daar ligt de sleutel. Ingrijpen voordat de ziekte zich openbaart. We moeten mensen bereiken die het risico lopen om de ziekte te krijgen. En die mensen zijn we eigenlijk allemaal. Daarom willen we het bewustzijn rondom alzheimer bij een groot publiek vergroten. Ook zetten we de benodigde stappen naar een toekomst waarin behandeling op maat mogelijk is. Kennis delen over hoe je je hersengezondheid kunt versterken en mensen met alzheimer kunt ondersteunen is ook een onderdeel van dit project. Er is nog veel nodig om Nederland klaar te stomen voor een toekomst met behandeling op maat.”

Ziekteverloop voorspellen

Onderzoekers van ABOARD gaan testen ontwikkelen om de diagnose alzheimer snel en nauwkeurig te stellen. Deze testen moeten de eerste hersenveranderingen kunnen herkennen, maar ook verschillen tussen patiënten zichtbaar maken. Zo kunnen individuele alzheimerrisicoprofielen worden ontwikkeld om het persoonlijk verloop van de ziekte te voorspellen.

Behandeling op maat

Behandelaars krijgen na het stellen van de diagnose alzheimer vaak de vraag: ‘Wat kan ik zelf doen om het ziekteproces vertragen?’ Van der Flier: “Preventie door het aanpassen van leefstijl kan nut hebben, maar leefstijlinterventies worden op dit moment nog niet aangeboden in de geheugenpoli’s. Tegelijkertijd wordt er keihard gewerkt aan medicijnen. Maar is het Nederlandse zorgsysteem hier al klaar voor? Een belangrijk aandachtspunt is dat er een gepersonaliseerde aanpak komt en dat we de patiënt betrekken bij alle aspecten van zijn/haar ziekte en de behandeling daarvan. Omdat geen mens hetzelfde is.”

Samen alzheimer stoppen voor het start

In het ABOARD-project bundelen meer dan dertig partners hun krachten, waaronder de vijf Nederlandse alzheimercentra en Alzheimer Nederland. Zowel publieke als private partijen uit de gehele kennisketen werken samen: van universiteiten tot zorg- en kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en bedrijven.

Eerste onderzoeksproject Nationale Dementiestrategie

ABOARD is een mooi voorbeeld van hoe zowel publieke als private partijen uit de gehele kennisketen samenwerken. Zoals benoemd in de Nationale Dementiestrategie gaat ZonMw van 2021 tot 2030 een dementieonderzoeksprogramma uitvoeren. Dit programma gaat meer focus en synergie binnen het dementieonderzoek realiseren door baanbrekend onderzoek te financieren van topcentra en door consortia te financieren waarin diverse discipline samenwerken.

Meer weten?

  • Een overzicht van alle partners en meer informatie over ABOARD is te vinden op www.aboard-project.nl
  • Ook is er een ABOARD animatie gemaakt.
  • ABOARD is het eerste onderzoeksproject dat van start gaat als onderdeel van de Nationale Dementiestrategie 2021-2030 van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het geeft invulling aan een belangrijk deel van Missie IV: In 2030 is de kwaliteit van leven van mensen met dementie met 25% toegenomen. Missie IV is een van de vijf missies opgesteld voor het maatschappelijk thema gezondheid en zorg en staat beschreven in de Kennis- en Innovatieagenda 2020-2023 van Health~Holland.

 

]]>
news-7113 Tue, 06 Apr 2021 13:13:11 +0200 'Publiek-private samenwerking is essentieel voor medicijnontwikkeling' https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/publiek-private-samenwerking-is-essentieel-voor-medicijnontwikkeling/ Hoe ontwikkel je een medicijn? Twee excellente wetenschappers vertelden over hun successen en uitdagingen van geneesmiddelenontwikkeling tijdens het webinar op dinsdag 30 maart. Webinar gastheer emeritus hoogleraar Bert Leufkens: ‘Met het enthousiasme van deze onderzoekers krijg ik een positief gevoel over de toekomst’.  

Webinar Geneesmiddelen gemist? Kijk hier  terug.

Zeldzame ziekte
Schildklier specialist Edward Visser ontwikkelde het nieuwe medicijn Triac voor mensen met een zeldzame schildklieraandoening. Het medicijn verlaagt het schildklierhormoonniveau, vertraagt het hartritme en verhoogt het lichaamsgewicht van de ernstig zieke kinderen. De enorme investering gedurende 44 jaar heeft uiteindelijk zijn vruchten afgeworpen. Het medicijn is namelijk al beschikbaar voor patiënten.

Alzheimer
Ook neurobioloog Jos Prickaerts is bezig met een veelbelovend traject. Hij heeft een nieuw doel gevonden voor het medicijn Roflumilast, ook wel drug repurposing genoemd. Het medicijn blijkt, naast het verhelpen van longklachten, ook het geheugen van mensen met Alzheimer te verbeteren. Onlangs is de fase II studie gestart waarbij het medicijn wordt getest op mensen die naar verwachting binnen 5 jaar Alzheimer krijgen. De onderzoekers gaan het geheugen, de kwaliteit van leven en Alzheimer-eiwitten meten en hopen op een belangrijke stap richting goedkeuring van het medicijn.

Publiek-private samenwerking
Beide sprekers benoemden het belang van publiek-private samenwerking voor de ontwikkeling van geneesmiddelen. Ondanks de risico’s voor de academische vrijheid, zijn private partijen onmisbaar, aldus Edward Visser en Jos Prickaerts.

Webinarreeks
Al meer dan 15 jaar stimuleert ZonMw via verschillende subsidieprogramma’s translationeel onderzoek. Rondom de evaluatie van deze programma’s organiseren we een serie webinars over ontwikkelingen in translationeel onderzoek, zoals ATMP’s, vaccins, genomics, leefstijlgeneeskunde en medische technologie. Kijk de webinars terug via onderstaande links.

Webinar Geneesmiddelen (30 maart)
Webinar Medische Technologie (1 februari)
Webinar Placebo of no-cebo (8 december)
Webinar Genomics (23 november)
Webinar ATMP's (26 oktober)

]]>
news-7111 Tue, 06 Apr 2021 09:26:15 +0200 Nieuwe opdracht voor aanpak antimicrobiële resistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-opdracht-voor-aanpak-antimicrobiele-resistentie/ Het ministerie van VWS heeft ons opdracht gegeven voor het formuleren van een vervolg op het programma Antibioticaresistentie voor de periode 2022-2025. De komende tijd zullen wij belangrijke stakeholders consulteren over:

  • de toepassing van de opgedane kennis tot nu toe
  • onderzoeksvragen uit de praktijk van onder andere de curatieve en de langdurige zorg

Het programma zal ook open staan voor onderzoeken naar resistentie tegen antimicrobiële middelen en heeft dus een bredere scope dan het huidige programma Antibiotica Resistentie. VWS zal een budget van 9,6 miljoen euro beschikbaar stellen voor zowel een nationale als internationale aanpak.

Internationaal

Ook de Nederlandse bijdrage aan het Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR) en/of aan het One Health AMR Partnership onder Horizon Europe zal voortgezet worden in het nieuwe programma. Een snelle, internationale en multidisciplinaire aanpak van antimicrobiële resistentie draagt bij aan een optimale gezondheid van mens, dier en milieu (OneHealth).

Antimicrobiële resistentie

Het tegengaan van antimicrobiële resistentie en de ontwikkeling van nieuwe middelen en methoden om resistentie te voorkomen, is wereldwijd van groot belang. Onze programma's Priority Medicines Antimicrobiële Resistentie (AMR) en Antibioticaresistentie (ABR) hebben als doel een bijdrage te leveren aan het beheersen en oplossen van de problematiek van antimicrobiële resistentie. Vanuit verschillende aandachtsgebieden is hieraan gewerkt. Binnen beide programma's en onze bijdrage aan JPIAMR zijn in totaal 93 projecten gehonoreerd.

Micro-organismen (zoals bacteriën, schimmels, virussen en parasieten) veranderen en worden resistent als zij worden blootgesteld aan medicijnen. Het risico bestaat dat mensen overlijden aan een onschuldige infectieziekte als een blaasontsteking omdat de bacterie niet gevoelig is voor antibiotica. Wij financieren onderzoek, verspreiden de kennis die onderzoek oplevert en stimuleren de toepassing van die kennis.

Succesvolle aanpak

Een mooi voorbeeld van een succesvolle aanpak is het project RAPDIF, gefinancierd door onder andere het programma AMR. Onderzoekers uit Nederland en Burkina Faso ontwikkelden een nieuwe malariatest. Zij zochten uit welke bacteriën, naast de malariaparasiet, koorts uitlokken. Het RAPDIF-onderzoek werd uitgevoerd bij jonge kinderen in Burkina Faso die koorts hebben.

Onderzoekscoördinator dr. Henk Schallig en zijn internationale team ontdekten dat deze kinderen vaak antibiotica én malariamedicijnen krijgen, ook als niet duidelijk is wat de achterliggende oorzaak van de koorts is. ‘Uit ons onderzoek blijkt dat in 50 tot 90% van de gevallen antibiotica-behandeling niet helpt bij die kinderen'. Dankzij hun nieuwe malariasneltest krijgen zieke kinderen met koorts in Afrika de juiste diagnose en de juiste medicatie. Hierdoor helpen we antimicrobiële resistentie een halt toe te roepen. Henk Schallig ontving daarvoor een ZonMw Parel.

Meer informatie

]]>
news-7071 Tue, 23 Mar 2021 16:00:00 +0100 Minister Van Ark neemt aanbevelingen uit onderzoeksagenda ME/CVS over en geeft opdracht voor onderzoeksprogramma https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/minister-van-ark-neemt-aanbevelingen-uit-onderzoeksagenda-mecvs-over-en-geeft-opdracht-voor-onderzo/ De minister van Medische Zorg en Sport, Tamara van Ark, wil ZonMw een opdracht geven voor het uitvoeren van een onderzoeksprogramma over ME/CVS. Dat staat in de Kamerbrief die Van Ark op 23 maart heeft verstuurd. Voor het programma is € 28,5 miljoen euro beschikbaar. De beoogde looptijd van het programma is 10 jaar. View this page in English

Hiermee neemt de minister de belangrijkste adviezen uit de onderzoeksagenda ME/CVS over. Deze agenda werd op 23 december 2020 bij de minister van Medische Zorg en Sport (VWS) aangeboden. De onderzoeksagenda is opgesteld door een stuurgroep bestaande uit vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties, behandelaren en wetenschappers. ZonMw faciliteerde de stuurgroep en gebruikte haar kennis, ervaring en netwerk om het proces in goede banen te leiden.

Terugblik

Vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties speelden een belangrijke rol in de totstandkoming van de onderzoeksagenda. In een interviewreeks vertellen de 4 patiëntenvertegenwoordigers hoe zij het proces hebben ervaren. Ook stuurgroepvoorzitter Jan van Wijngaarden blikt terug op het traject.

]]>
news-7058 Thu, 18 Mar 2021 11:49:50 +0100 Saco de Visser (FAST) bij Health Valley 2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/saco-de-visser-fast-bij-health-valley-2021/ Tijdens Health Valley 2021 nam Saco de Visser (Kwartiermaker FAST) deel aan een expertdiscussie over kostbare personalised medicine. Vragen als: Hoe gaan innovatie en betaalbare medicijnen samen? En hoe moet deze innovatie worden gefinancierd?, werden besproken. Expertpanel
Het panel bestond uit een interessante mix van sprekers uit industrie en overheid, onder leiding van Alain van Gool, Professor Personalized Healthcare en head Translational Metabolic Laboratory van het Radboud UMC. Saco schetste met een aansprekend, persoonlijk voorbeeld de noodzaak van personalised medicine, de betaalbaarheid daarvan en de rollen van de stakeholders. Bekijk hier het fragment.

Betaalbare innovatie
De tijd is rijp voor een gezamenlijke aanpak en investering. Immers, de inzet van publieke middelen biedt mogelijkheden om de cost of capital bij therapieontwikkeling te matigen of de cost of failure in sommige gevallen op zich te nemen. Bovendien kunnen voorwaarden worden ingebouwd om geneesmiddelen en behandelingen van de toekomst optimaal beschikbaar en betaalbaar te houden voor patiënten.

FAST
De ontwikkeling van nieuwe therapieën is kostbaar en kennis­intensief. Om de kans op slagen van innovatie te optimaliseren, is het noodzakelijk om over het gehele ontwikkelingsproces bij te dragen aan samenhang en wisselwerkingen tussen de verschillende fasen in ontwikkeling (fundamenteel onderzoek, translationeel onderzoek, bedrijfsmatige ontwikkeling, klinische toetsing, evaluatie na markttoelating). FAST, Future Affordable Sustainable Therapies, schept overzicht en richt zich op het doorfinancieren van daadwerkelijke innovaties, binnen de speerpunten personalised medicine, regeneratieve therapieën en zeldzame ziekten, in nauwe samenspraak met de samenwerkingspartners.

FAST is erop gericht om de juiste balans te houden tussen innovatief ondernemerschap en toegankelijke, betaalbare zorg.

Over Health Valley 2021
De uitdagingen in de zorg zijn groter dan ooit. Er is meer dan voorheen behoefte aan innovaties en samenwerking in Health & Life Sciences. Om nog beter met problemen om te kunnen gaan en onze zorg en gezondheid te verbeteren. Op het gebied van eHealth, Robotics, Personalized Medicine & Pharma, Preventie en nog veel meer. Deze uitdagingen vormde de rode draad in het programma van 2021 rond een CO-FIT Future. Health Valley is een tweejaarlijks event voor professionals in de Life Sciences en Health sector.

 

]]>
news-7041 Wed, 17 Mar 2021 08:58:00 +0100 Derde evaluatie Embryowet https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/derde-evaluatie-embryowet/ De Embryowet - die een evenwicht beoogt tussen bescherming van beginnend menselijk leven enerzijds en het belang van medisch wetenschappelijk onderzoek anderzijds- is voor de derde keer geëvalueerd. Met als centrale vraag: ‘Bereikt de wet haar doel en is zij voldoende toekomstbestendig?’ Hoofdconclusie van het onderzoek is dat de Embryowet naar behoren functioneert, maar tegelijkertijd steeds verder uit de pas loopt met de medisch-wetenschappelijke ontwikkelingen. De evaluatie werd uitgevoerd door onderzoekers van het Amsterdam UMC, de Universiteit Maastricht en het Leids Universitair Medisch Centrum, en stond onder leiding van Corrette Ploem en Wybo Dondorp.

Definiëring embryo

De huidige definitie voor embryo’s is destijds gekozen om ook anders dan door bevruchting ontstane embryo’s onder de wet te kunnen brengen. De onderzoekers geven aan dat de definitie juist in dat opzicht tekort schiet. Op het nieuwe terrein van uit stamcellen gekweekte ‘embryo-achtige structuren’ is ze namelijk niet in staat aan te geven wat wel en niet als embryo moet worden beschouwd. Ook impliceert de definitie dat niet-levensvatbare embryo’s (en dito foetussen) voor de wet niet bestaan. Aanbevolen wordt om te komen tot een nieuwe definitie om te zorgen dat vormen van menselijk leven die wettelijke bescherming verdienen die ook krijgen. En om te voorkomen dat aan belangrijk wetenschappelijk onderzoek beperkingen worden opgelegd die niet goed te verantwoorden zijn.

Embryo’s voor onderzoek

Ook stellen de onderzoekers dat het in de Embryowet beoogde evenwicht gediend is met opheffing van het als tijdelijk bedoelde verbod op het doen ontstaan van embryo’s voor onderzoek. Het verbod staat haaks op het streven naar verantwoorde toepassing van nieuwe en al bestaande voortplantingstechnieken. De onderzoekers geven daarbij aan dat niet goed vol te houden valt dat onderzoek met speciaal tot stand gebrachte embryo’s in moreel opzicht van een andere orde is dan onderzoek met na IVF gedoneerde ‘restembryo’s’.

Onderzoek met foetussen

Een afzonderlijk thema van de evaluatie was onderzoek met foetussen. Er zijn op dit punt geen grote knelpunten gevonden. Wel geven de onderzoekers  enkele aanbevelingen. Waaronder de aanbeveling om bij onderzoek met zwangere vrouwen en foetussen eventuele gezondheidsgevolgen bij het toekomstige kind niet van verzekerbaarheid uit te sluiten.

Toekomstbestendigheid

Met de bepleite aanpassingen kan de Embryowet vooralsnog voldoende worden geactualiseerd. Op langere termijn lijkt het echter onvermijdelijk dat de wet grondiger op de schop moet worden genomen. De wet zal, gelet op het tempo van de medisch-wetenschappelijke ontwikkelingen, ‘flexibeler’ en minder ‘technologie-afhankelijk’ moeten worden gemaakt. Dit kan door deze wet het karakter te geven van een ‘kaderwet’ en door het systeem van toezicht en toetsing in de wet te versterken.

Meer weten?

Deze evaluatie is onderdeel van het ZonMw-programma Evaluatie Regelgeving.

]]>
news-7020 Tue, 09 Mar 2021 10:22:23 +0100 Veilig uit eten door online tool https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/veilig-uit-eten-door-online-tool/ Wetenschappers van Wageningen University & Research, de TU Delft en het Erasmus MC hebben een online tool ontwikkeld om vast te stellen hoe binnenruimtes coronaproof ingericht en gebruikt kunnen worden. Met de SamenSlimOpen-tool kunnen restauranthouders de risico’s op verspreiding van het coronavirus in hun restaurant beperken. Hoe starten we de samenleving straks weer verantwoord op na de lockdown? Dat is de grote vraag waar het kabinet en verschillende sectoren voor staan. ‘Tot nu toe was het beleid vooral een one size fits all aanpak, terwijl er ook tailormade oplossingen mogelijk zijn’, zegt projectleider Quirine ten Bosch, als infectieziektenmodelleur verbonden aan Wageningen University & Research. ‘De SamenSlimOpen-tool helpt om uit te vinden met welke combinatie van oplossingen en maatregelen de kans op verspreiding van het coronavirus in een specifieke binnenruimte zo laag mogelijk is.’

Testen

Deze maand gaan de onderzoekers de SamenSlimOpen-tool virtueel testen met restauranthouders die zich daarvoor hebben aangemeld. Restauranthouders die de SamenSlimOpen tool online willen testen, kunnen zich aanmelden voor de pilot via: www.samenslimopen.nl/demo-deelname/. Allerlei factoren zoals het aantal vierkante meters, de ventilatie, het aantal gasten en hoe lang die blijven zitten en het aantal shifts zijn meegenomen in de tool. ‘Dit zijn de factoren die we kunnen aanpassen om het uiteindelijke doel te realiseren: de risico’s op verspreiding van het coronavirus in binnenruimtes zo ver naar beneden te brengen dat mensen er verantwoord kunnen verblijven’, zegt Ten Bosch.

Kennis gecombineerd

Wageningen University & Research, Erasmus MC en TU Delft werken samen met partners aan initiatieven om beter voorbereid te zijn op toekomstige pandemieën. Dit project wordt gefinancierd door ZonMw en maakt onderdeel uit van het COVID-19 onderzoeksprogramma.

In de SamenSlimOpen-tool wordt virologische- en epidemiologische kennis gecombineerd met data uit crowd modelling onderzoek. Als alles volgens de planning verloopt, komt de tool in april online beschikbaar voor alle restauranteigenaars. Zodra de restaurants weer open mogen, kunnen restauranthouders dan met behulp van de tool zelf gericht maatregelen nemen die in hun specifieke situatie de kans op verspreiding van het virus zo klein mogelijk maakt. In de volgende fase wordt de tool doorontwikkeld voor andere binnenruimtes, zoals winkels en klaslokalen. ‘Met aanpassingen kan de tool in de toekomst ook gebruikt worden bij andere infectieziekten’, aldus Ten Bosch.

Meer informatie

]]>
news-6951 Mon, 08 Mar 2021 08:00:00 +0100 Professionalising data stewardship with competences, training and education https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/professionalising-data-stewardship-with-competences-training-and-education/ As part of the National Programme Open Science (NPOS), the 'Professionalising data stewardship in the Netherlands' report was recently published. This report provides arguments for urgent decisions and activities to ensure adequate data steward capacity in the Netherlands, in order to realise the ambitions for Open Science. How are Open Science and FAIR data connected?

The Dutch National Programme Open Science (NPOS) has defined 3 key areas:

  • Open Access: making all research output (articles etc.) accessible for everyone without costs
  • FAIR data: making all research data FAIR: Findable, Accessible, Interoperable and Reusable
  • citizen science: promoting the involvement of citizens in science programmes

Within the key area of ‘FAIR data’ the current report focuses on the people who can help to turn FAIR data into reality - namely data stewards.

What is a data steward?

Data stewardship is a catch-all term for numerous support functions, roles and activities with respect to creating, maintaining and using research data. The core responsibilities and tasks vary from policy advising and consultancy, to operational, and technical, ICT-related tasks. Unfortunately, a data steward is not yet uniformly defined as most descriptions originate from the fast evolving landscape of Open Science, research data management and FAIR data, and thus share its newness and fuzziness.

In this report data stewardship is defined as 'the responsible planning and executing of all actions on digital data before, during and after a research project, with the aim of optimising the usability, reusability and reproducibility of the resulting data' (definition put forward by DTL).

Why do we need more data stewards?

In the past years it has become clear that there is a large need for and shortage of individuals with data stewardship expertise. Furthermore, a lack of formal education and training, a lack of awareness and recognition amongst researchers and the absence of a coordinated approach all hamper the professionalisation and expansion of this profession.

How many data stewards do we need where in the organisation and with what competences?

Each research-performing institute should ask these questions. This report helps to build the foundation to answer them. It provides an overview of the current situation of data stewardship in the Netherlands. It gives specific recommendations to multiple stakeholders, so that they can move forward with advancing FAIR data stewardship in their organisation. Furthermore, it draws attention to the urgent need for nationally coordinated implementation.

What next steps can organisations take?

In the report it is recommended that:

  • the defined data stewardship and research software engineer competences will be consolidated and implemented
  • the corresponding job profiles should be formalised via national job classification systems
  • tailored training programmes matching the required competences should be defined, developed and delivered
  • a data steward skills tool should be built, which then serves as a single point of reference for up-to-date information on competences, job profiles, and training opportunities, and allows for (self-)assessment and identification of career development options

The recommendations in the report are specifically tailored to the following stakeholders in the Netherlands:

  • local research organisations, such as universities, university medical centres, universities of applied sciences, and their board members, deans and HR managers
  • umbrella organisations, such as VSNU, NFU and VH and similar representative organisations
  • research-funding organisations, such as ZonMw and NWO
  • representatives of the researcher communities, such as PNN, the networking organisation for PhD candidates, and the local Open Science communities
  • service-providing, networking and training organisations, such as DTL, SURF, LCRDM, Health-RI, and RDNL

Over 30 representatives from numerous organisations participated and endorse the report

The NPOS-F project team consisted of over 30 representatives of multiple Dutch universities, university medical centres, universities of applied sciences and service providers. In addition, major stakeholders speaking for diverse organisations such as VSNU, VH, NFU, PNN, SURF and ZonMw were involved in this project. Thanks to active involvement of these partners and the practical applicability of the recommendations, the team is convinced that the necessary decisions and activities to ensure adequate data steward capacity in the Netherlands will be implemented in the near future.

NPOS, ZonMw, Open Science and FAIR data

This end report of the NPOS-F project team ‘Professionalising data stewardship’ is part of the NPOS FAIR data programme line. Authors of the report are representatives of DTL (Dutch Techcentre for Lifesciences), DANS (Data Archiving and Networked Services), Maastricht University, GO FAIR Foundation, ZonMw and LCRDM (National Coordination Point Research Data Management).

ZonMw aims at improving the scientific and social impact of research output, including research data. To gain impact from research data, one must be able to reuse them for verification of research findings, or for future research. To this end, ZonMw requires researchers to perform research data management and stewardship (RDM), and to share their data to contribute to future, innovative research. ZonMw’s procedures for RDM aim at creating data that are findable, accessible, interoperable and reusable (FAIR), and high quality research projects.

More information

 

 

 

 

 

]]>
news-6956 Wed, 24 Feb 2021 13:20:49 +0100 Vijf mensen met een zeldzame aandoening vertellen hun verhaal https://vsop.nl/wat-doen-wij/zeldzameziektendag/zeldzameziektendag-2021/?fbclid=IwAR3FNe6iV16CHIcMgOcHHWcBstB5v1gvB-uOIZkg69nlq5f7ryovNLOrcKk Op 28 februari is het Zeldzame Ziektendag. De VSOP - de patiëntenkoepel voor zeldzame en genetische aandoeningen - vroeg vijf mensen die te maken hebben met een zeldzame aandoening om hun verhaal te vertellen. Over hoe hun leven eruit ziet, waar zij zich hard voor maken en hoe zij de toekomst tegemoet zien. Kijk en luister mee naar hun krachtige verhalen. news-6945 Fri, 19 Feb 2021 23:12:30 +0100 Interview Sonja van Weely: ‘Bij zeldzame ziekten heb je elkaar nodig’ https://publicaties.zonmw.nl/bij-zeldzame-ziekten-heb-je-elkaar-nodig/ In Nederland leven maar liefst 1 miljoen mensen met een zeldzame ziekte. Voor maar 5% van hen is een therapie beschikbaar. Dat is veel te weinig vindt Sonja van Weely, senior programmamanager bij ZonMw. Daarom focust ze zich al jaren op onderzoek naar zeldzame ziekten. Haar doel? Meer therapieën voor mensen met een zeldzame ziekte. news-6886 Mon, 08 Feb 2021 10:39:55 +0100 Hoe helpt technologie mensen met kanker, artrose en epilepsie? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/hoe-helpt-technologie-mensen-met-kanker-artrose-en-epilepsie/ Tijdens het webinar op maandag 1 februari werd er teruggeblikt op 15 jaar medische technologie. Welke resultaten zijn er geboekt? En waar lopen onderzoekers nu tegenaan? Arts-onderzoeker dr. Martijn de Bruin, professor dr. Floris Lafeber en neuroloog dr. Roland Thijs vertelden over de nieuwste technologische ontwikkelingen om mensen met een niertumor, knieartrose en epilepsie te helpen.  

Voorzitter Evert van Leeuwen startte het webinar met een aantal maatschappelijke en ethische vragen. Hoe verandert technologie onze manier van leven? Wordt elke aandoening reparabel? Wat vinden mensen daarvan? Deze vragen zetten de kijker meteen aan het denken.

Uitdagingen
Vervolgens vertelde Martijn de Bruin over de uitdagingen gedurende een technologische ontwikkeling. In zijn geval was de ontwikkeling een optische biopsie, waarbij een laserlicht een kwaadaardige niertumor kan detecteren. Een lastige klus, aldus de Bruin. Een failliet bedrijf en het vertrek van het klinisch afdelingshoofd gooiden namelijk roet in eten. Ook belemmert nieuwe regelgeving een versnelde technologische ontwikkeling richting de patiënt. Toch adviseert de Bruin medeonderzoekers om gezond opportunistisch te blijven en samen te werken met clinici en bedrijven.

Gebruiksvriendelijke kniedistractor
Floris Lafeber richtte zijn verhaal op de ontwikkelde kniedistractor voor mensen met ernstige knieartrose. Deze distractor trekt de botten van boven- en onderbeen uit elkaar, zodat er ruimte ontstaat in het kniegewricht. Op deze manier wordt ergere slijtage in de knie voorkomen. Alleen was de distractor onnodig groot en zwaar. Het doel van het ZonMw project was om de distractor gebruiksvriendelijker te maken. En met succes. Niet alleen was er sprake van minder stijfheid en pijn, het kraakbeen kon zelfs herstellen. Inmiddels zijn 65 patiënten succesvol behandeld, dankzij het onderzoek van Lafeber.

Epilepsie horloge
Tot slot inspireerde Roland Thijs de kijker met een horloge dat epileptische aanvallen detecteert. Dit is handig voor 54% van de mensen met epilepsie die niet aanvalsvrij worden ondanks medicatie. Roland Thijs ging samen met artsen, onderzoekers, engineers, ontwerpers, ethici en patiënten aan de slag. Het resultaat? Een specifiek en gevoelig epilepsie horloge dat beschikbaar is voor zowel volwassenen als kinderen.

Kortom, het veld van de medische technologie kent uitdagingen en succes. Uiteindelijk zetten de drie onderzoekers stappen voor de patiënt van de toekomst.

Webinar Medische Technologie gemist? Kijk hier terug.

 

]]>
news-6858 Tue, 02 Feb 2021 13:49:59 +0100 Discussie over dierproeven is nodig, maar behoud wel de nuance https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/discussie-over-dierproeven-is-nodig-maar-behoud-wel-de-nuance/ Jeroen Geurts (voorzitter van het bestuur ZonMw) en Henk Smid (voorzitter van het NCad) benadrukken in de Volkskrant (31 januari 2021) het belang van een genuanceerde discussie over dierproeven. Ze wijzen daarbij op het belang van de ontwikkeling van nieuwe onderzoeksmethoden en duiden de transitie naar proefdiervrij onderzoek. Er wordt veel onderzoek gedaan naar het coronavirus en het behandelen en voorkomen van Covid-19. Deze ontwikkeling zet de discussie over proefdieronderzoek en de transitie naar proefdiervrije innovaties op scherp. De transitie behelst het ontwikkelen van nieuwe methoden van onderzoek waardoor dierproeven niet meer of in mindere mate nodig zijn en die betere resultaten opleveren voor mens en dier dan bestaande dierproeven. ZonMw zet al jaren in op de bekostiging van dierproefvrije innovaties, onder meer in het succesvolle programma Meer Kennis met Minder Dieren. Het transitiebeleid is gebaseerd op eerder uitgebrachte adviezen van een tijdelijke door de overheid ingestelde denktank en een rapport van het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad).

Meer informatie

]]>
news-6668 Mon, 14 Dec 2020 16:57:17 +0100 Je krijgt wat je verwacht https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/je-krijgt-wat-je-verwacht/ Het voelen van bijwerkingen waar je zojuist over hebt gelezen? Of het immuunsysteem aanwakkeren met enkel een milkshake? Door het placebo en nocebo effect is het mogelijk. Professor Andrea Evers vertelde hierover tijdens het webinar van Translationeel Onderzoek op dinsdag 8 december. Verwachting
Andrea Evers besprak haar fascinatie met het placebo effect. Enkel het hebben van een bepaalde verwachting, kan namelijk grote effecten hebben op het lichaam. Het placebo effect kan bijvoorbeeld pijn onderdrukken of een depressie verhelpen. Omgekeerd kan het nocebo effect, een negatief verwachtingseffect, zelfs de sterftecijfers verhogen. Het blijkt dat placebo en nocebo elk systeem in het lichaam kunnen beïnvloeden, inclusief het hart, de hersenen en het immuunsysteem. Evers benadrukte dus dat het placebo effect niet zomaar een gevoel is.

Klinische toepassing
Hoe is het placebo of nocebo effect klinisch toepasbaar? Evers benoemde dat een focus op het placebo effect de behandeling kan helpen. Zo kan de patiënt zich richten op een positief langetermijneffect om het herstel te bevorderen. Ook kan de hulpverlener uitleg geven over de werking van placebo en nocebo. Zo voorkom je dat een waarschuwing voor bijwerkingen, de kans op bijwerkingen vergroot. Tot slot pleitte Evers voor een open en transparante sfeer in de spreekkamer om het placebo effect te versterken.

Kortom, Evers overtuigde ons van de belangrijke rol van verwachtingen op lichaam en kliniek.

Webinar gemist? Kijk het terug via deze link.

 

]]>
news-6658 Thu, 10 Dec 2020 17:01:45 +0100 Webinar Medische Technologie https://zonmw.webinargeek.com/webinar-4-to De webinarserie van Translationeel Onderzoek wordt vervolgd met het thema Medische Technologie. Technologie maakt enorme stappen in alle gebieden en zo ook in de medische wereld. Hoe ontwikkelt onderzoek zich verder in dat gebied? Hoogleraar medisch ethiek Evert van Leeuwen is de gastheer van het webinar. news-6590 Tue, 01 Dec 2020 11:20:51 +0100 Met DNA en bacteriën een diagnose stellen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/met-dna-en-bacterien-een-diagnose-stellen/ Op maandag 23 november 2020 organiseerde ZonMw het webinar ‘Translationeel Onderzoek: Genomics and Biomarkers’. Hoogleraar ontwikkelingsbiologie Christine Mummery stelde de twee sprekers aan ons voor. De eerste spreker Lisenka Vissers vertelde over de succesvolle ontcijfering van het menselijke DNA. Daarna sprak Dries Budding over de uitdagingen van het darmflora onderzoek. Zowel Vissers als Budding onthulden een robuuste en snelle techniek om artsen te helpen bij het stellen van een diagnose. Diagnose met DNA
Lisenka Vissers, het hoofd van Translational Genomics in het Radboudumc, nam ons mee in een tijdreis door het genomics onderzoek. Ze vertelde over de vele beloftes van de ontrafeling van het humane genoom rond de eeuwwisseling. En nu, 20 jaar later? Nu begrijpen onderzoekers de genetische achtergrond van vele (zeldzame) ziektes. Hierdoor krijgen patiënten veel vaker een diagnose. Vissers introduceerde een methode die zorgde voor 22% meer diagnoses bij kinderen met onbekende neurologische aandoeningen. En dat in minder tijd, met lagere kosten en minder onnodige onderzoeken. Een win-win situatie dus. Vissers concludeerde dat de beloftes van 20 jaar geleden zijn waargemaakt. Basale kennis is in twee decennia vertaald naar de patiënt.

Poeptest
De tweede spreker was Dries Budding, directeur van inBiome en IS-Diagnostics. Hij hoopt met DNA van poepbacteriën een chronische ontsteking van het maag-darmkanaal te gaan voorspellen. Hierdoor krijgen mensen sneller een diagnose, wat de kans op een opvlamming van de darmontsteking voorkomt. Budding vertelde dat hij momenteel een snelle voorspellende test voor artsen ontwerpt. Dat doet hij door de poepbacteriën van patiënten te onderzoeken. Alleen blijkt dat nog niet zo makkelijk. Budding benoemde de uitdagingen, zoals variatie in bacteriën, technieken en laboratoria. Daarom probeert Budding zoveel mogelijk variatie in zijn test te voorkomen. Dit is een noodzakelijke stap voor het maken van een robuuste voorspeltest, en daarmee de translatie naar de kliniek.

Klik hier om het webinar terug te kijken.

Volgende webinars
Al meer dan 15 jaar stimuleert ZonMw via verschillende subsidieprogramma’s translationeel onderzoek. Rondom de evaluatie van deze programma’s eind dit jaar organiseren we een serie webinars over ontwikkelingen in translationeel onderzoek, zoals ATMP’s, vaccins, genomics, leefstijlgeneeskunde en medtech. Het volgende webinar ‘Placebo of nocebo?’ vindt plaats op 8 december 2020. Daarna volgt het webinar over medische technologie op 17 december 2020.

Aanmelden voor het theminar: Placebo of nocebo?
Aanmelden voor het webinar: Medische technologie

 

]]>
news-6486 Wed, 11 Nov 2020 10:56:45 +0100 23 november: webinar genomics https://zonmw.webinargeek.com/webinar-3-to In een tijd waarin iedereen op een laagdrempelige manier zijn DNA kan laten onderzoeken, behoudt het menselijk genoom nog steeds vele technische, sociale en ethische dilemma's. Het tweede webinar van het cluster Translationeel Onderzoek van ZonMw gaat over genomics. Dr. Lisenka Vissers (RadboudUMC) gaat haar project behandelen waarin verschillende methoden van DNA-onderzoek in pediatrische neurologie werden vergeleken. Dit project neemt ook het sociale aspect mee: wat is de impact van een (nieuwe) diagnose? Daarnaast zal drs. Dries Budding (inBiome) vertellen over de ontwikkeling van IS-proTM (bacteriële profileringstechniek) en hoe darmflora mogelijk een voorspellende waarde heeft in inflammatoire darmziekten. In een tijd waarin iedereen op een laagdrempelige manier zijn DNA kan laten onderzoeken, behoudt het menselijk genoom nog steeds vele technische, sociale en ethische dilemma's. Het tweede webinar van het cluster Translationeel Onderzoek van ZonMw gaat over genomics. Dr. Lisenka Vissers (RadboudUMC) gaat haar project behandelen waarin verschillende methoden van DNA-onderzoek in pediatrische neurologie werden vergeleken. Dit project neemt ook het sociale aspect mee: wat is de impact van een (nieuwe) diagnose? Daarnaast zal drs. Dries Budding (inBiome) vertellen over de ontwikkeling van IS-proTM (bacteriële profileringstechniek) en hoe darmflora mogelijk een voorspellende waarde heeft in inflammatoire darmziekten.

]]>
news-6476 Tue, 10 Nov 2020 08:18:55 +0100 Systematisch literatuuronderzoek vervangt, vermindert en verfijnt proefdieronderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/systematisch-literatuuronderzoek-vervangt-vermindert-en-verfijnt-proefdieronderzoek/ Een systematische literatuuranalyse van eerder uitgevoerd proefdieronderzoek stelt onderzoekers in staat de kwaliteit en relevantie van hun eigen onderzoek te verbeteren. En dat is niet het enige voordeel. Uit een casestudie van ZonMw naar 8 jaar financiering voor systematic reviews, blijkt dat onderzoekers ook anders zijn gaan kijken naar proefdieronderzoek. En ze zijn zich bewuster geworden van de verantwoording en uitvoering van proefdieronderzoek. Een systematisch literatuuronderzoek of systematic review geeft onderzoekers een gedegen en volledig overzicht van alle literatuur op het terrein van hun onderwerp. Met die kennis kunnen ze een goede onderbouwde keuze maken voor het diermodel dat ze willen gaan toepassen in hun onderzoek, of dat ze kunnen kiezen voor een proefdiervrij alternatief. Door vooraf beter te inventariseren wat er al gedaan is en wat het beste model is voor het onderzoek, kan de medische wetenschap niet alleen onnodige herhaling van onderzoek voorkomen - ‘research waste’ -maar ook ‘animal waste’, het onnodig gebruik van proefdieren.

Proefdiervrije innovaties en kwaliteit en relevantie van proefdieronderzoek zijn belangrijke speerpunten van het ZonMw onderzoeksprogramma Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD). In samenwerking met het expertisecentrum SYRCLE (Systematic Review Centre for Laboratory Experimention, Radboudumc) ondersteunt ZonMw sinds 2012 het gebruik van systematische literatuurstudies voor proefdieronderzoek. In de periode 2012 tot nu zijn met meer dan 1,4 miljoen euro 88 systematisch literatuurstudies gefinancierd en 21 workshops georganiseerd (ruim 385 deelnemers). SYRCLE verzorgde de workshops en ondersteunde de onderzoekers bij de opleiding en uitvoering. Na acht jaar was het tijd om de balans op te maken.

Impact op het proefdieronderzoek

Met de inzichten van de reviews maken onderzoekers andere en betere keuzen voor de opzet van hun onderzoek, de methoden en diermodellen die ze willen gaan gebruiken. Uit literatuuronderzoek blijkt namelijk dat er nog geregeld een verkeerd diermodel (bijvoorbeeld verkeerde stam) voor een onderzoeksvraag wordt gebruikt. De systematic reviews hebben ook invloed op de uitvoering en rapportage van het proefdieronderzoek. Onderzoekers die zo’n literatuuronderzoek uitvoerden, leggen bijvoorbeeld beter de kenmerken van dieren vast, rapporteren beter over de huisvesting, de gekozen behandeling en de rechtvaardiging van de keuze van het diermodel. Hoogwaardige tijdschriften zijn ook steeds meer bereid de reviews te publiceren en ze hebben steeds meer een hoge citatie-index.

Impact op de onderzoekers en hun vakgebieden

Onderzoekers die een systematic review uitvoeren met ondersteuning van SYRCLE kregen ook de kans om hun wetenschappelijke en interpersoonlijke vaardigheden verder te ontwikkelen. Ze keken na afloop vaak kritischer naar de kwaliteit en de ethische implicaties van hun eigen onderzoek en naar het preklinisch onderzoek in het algemeen. Ook collega’s en vakgenoten profiteerden van hun inzichten en kennis, zodat veranderingen in werkwijzen van onderzoeksteams mogelijk werden. In sommige gevallen leidde dit ertoe dat er geen diermodellen meer werden ingezet en was er meer oog voor proefdiervrije innovaties.
De meerwaarde van het uitvoeren van een systematisch literatuuronderzoek werd ook opgemerkt in de bredere onderzoekgemeenschap. Systematic reviews die door het programma MKMD waren gefinancierd hebben andere nationale en internationale onderzoekers aangezet om een systematisch literatuuronderzoek uit te gaan voeren en andere onderzoeksvragen te stellen.

Weerstand

Niet iedereen is overtuigd van het nut van systematic reviews. Er is hier en daar weerstand bij collega's, begeleiders, referenten en tijdschriftredacteuren. De huidige conventies en cultuur in de preklinische wetenschap lijken daarvoor de belangrijkste oorzaak te zijn. Meer voorlichting over het doel en de meerwaarde van deze reviews zou kunnen helpen. Toch zijn de meeste onderzoekers in het algemeen positief over hun literatuuronderzoek, hoewel een groot aantal zich niet had gerealiseerd hoeveel tijd zo'n project zou kosten. De steun die ze ontvingen van ZonMw en SYRCLE was daarom belangrijk.

Conclusie

Uit de casestudie naar 8 jaar financiering voor systematic reviews kunnen hoopvolle conclusies getrokken worden. Systematische literatuuranalyses voor proefdieronderzoek hebben een grote meerwaarde voor proefdieronderzoek en ander onderzoek. Ze dragen bij aan een grotere bewustwording rond betere kwaliteit van de opzet, uitvoering en rapportage van het onderzoek en de noodzaak tot grotere relevantie van onderzoek met proefdieren voor de mens. Onderzoekers die zo’n literatuuranalyse uitvoeren worden zich bewuster van de implicaties van proefdieronderzoek en proefdiervrije innovaties. Dit heeft bovendien een breder effect, naar bijvoorbeeld hun collega’s maar ook de vakgebieden waarin ze werken, zowel nationaal als internationaal.

Succes uitbouwen

Om dit succes verder uit te kunnen bouwen doen de betrokken onderzoekers een aantal aanbevelingen. Ze adviseren om ook afgestudeerden en promovendi toe te laten tot de financiering en de begeleiding door SYRCLE en kleine tot grote (met 10.000 of meer papers) systematic reviews mogelijk te maken. Met meer ondersteuning en financiering van ZonMw en SYRCLE zou de beschikbare financiering ook gerichter en efficiënter ingezet kunnen worden. En met meer voorlichting en bekendheid via workshops en in opleidingen kunnen systematic reviews een structureel onderdeel worden van onderzoek met proefdieren. De algemene conclusie is dat de module in de komende jaren voortgezet zou moeten worden met meer en meer diverse financieringsmogelijkheden.

Meer informatie

]]>
news-6435 Mon, 02 Nov 2020 14:18:46 +0100 Webinar over ATMP’s: de opbrengst van translationeel onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/webinar-over-atmps-de-opbrengst-van-translationeel-onderzoek/ ZonMw organiseerde op 26 oktober een webinar over ATMP’s, Advanced Therapy Medicinal Products. Prof. Rob Hoeben (LUMC) praatte het webinar aan elkaar. Drie onderzoeken uit de translationele programma’s werden belicht. Dit betrof projecten over een levend geneesmiddel, over botvorming en over moleculaire pleisters voor zeldzame aandoeningen. De conclusie van Prof. Hoeben na de drie presentaties was dat de subsidie van de translationele programma’s onmisbaar is geweest en als vliegwiel heeft gefungeerd voor de projecten.

Als eerste kwam dr. Mirjam Heemskerk (Hematologie, LUMC) aan het woord. Zij vertelde meer over haar project TCR-gentherapie om kanker te bestrijden. Zoals zij het noemt, het levende geneesmiddel. De gentherapie wordt getest bij leukemie-patiënten. Heemskerk benadrukte het belang van patenten. Voor de laatste fase van een onderzoek naar een geneesmiddel is samenwerking met een bedrijf namelijk onmisbaar.

Botvorming
De tweede spreker was dr. Jeroen van den Beucken (Radboud umc). In zijn presentatie ging hij in op botvorming door het gebruik van ATMP’s. Hij liet zien dat botvorming gebaat is bij het toevoegen van verschillende typen cellen aan botvervangende materialen. Het maakt het verkrijgen van goedkeuring wel ingewikkelder. Hij gaf de kijker mee dat het belangrijk is om artsen vanaf het begin te betrekken bij het project en om de procedure zo eenvoudig mogelijk te maken.

Moleculaire pleister
Hoogleraar Annemieke Aartsma-Rus (LUMC) sprak over de drie projecten sinds 2006 rondom exon-skipping die ZonMw de afgelopen jaren heeft gefinancierd. Zij noemen dit een moleculaire pleister. De eerste twee projecten, die ze samen leidde met Gert-Jan van Ommen, waren gericht op een therapie voor de ziekte van Duchenne. Het derde project ging over de toepassing van exon-skipping bij andere zeldzame ziekten. Hoewel er biologisch gezien wel effecten waren van de therapie, bleken deze functioneel niet aantoonbaar. Dit was gedeeltelijk te wijten aan de gekozen uitkomstmaat. Ook Aartsma-Rus benadrukte het belang van de samenwerking met bedrijven en patiënten.

Het webinar terugkijken kan via deze link.

Bekijk de vragen tijdens het webinar met antwoorden van dr. van den Beucken

Webinar genomics
Al meer dan 15 jaar stimuleert ZonMw via verschillende subsidieprogramma’s translationeel onderzoek. Rondom de evaluatie van deze programma’s eind dit jaar organiseren we een serie webinars over ontwikkelingen in translationeel onderzoek, zoals ATMP’s, vaccins, genomics, leefstijlgeneeskunde en medtech. Het volgende webinar vindt plaats op 23 november en gaat over genomics. Aanmelden kan via deze link.

 

]]>
news-6392 Thu, 22 Oct 2020 12:07:05 +0200 Nieuw: cahier ‘Miniorganen op chips’ https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuw-cahier-miniorganen-op-chips/ De stichting Bio Maatschappij + Wetenschap heeft een nieuw cahier uitgebracht: ‘Miniorganen op chips: Ontwikkeling van nieuwe onderzoeksmodellen voor ziekte en behandeling’. Organen-op-chips zijn stukjes orgaanweefsel die een essentiële functie van het orgaan vervullen op kleine schaal. Hierdoor kan medicijnontwikkeling een stuk efficiënter, goedkoper en sneller plaatsvinden. Bovendien draagt deze technologie bij aan het verminderen van het gebruik van proefdieren.

Een groot probleem bij het ontwikkelen van medicijnen is onder andere dat er onbedoelde bijwerkingen ontstaan. Na hart- en vaatziekten en kanker zijn onbedoelde effecten van medicijnen een van de meest voorkomende doodsoorzaken. Bovendien kost het ontwikkelingsproces van medicijnen veel tijd en geld.

Orgaan-op-chiptechnologie met menselijke cellen is een veelbelovende technologie die deze problemen zou kunnen oplossen. De modellen bevatten levende menselijke cellen van specifieke organen die de functie, dynamiek en opbouw van menselijke organen nabootsen in ziekte en gezondheid. Organen-op-chips bieden de mogelijkheid om vooraf te testen of een medicijn voor een bepaalde patiëntengroep (of zelfs voor één patiënt) het juiste is. Daarnaast versnelt deze technologie het ontwikkelingsproces van medicijnen en brengt het de kosten omlaag. Ook zijn er minder proefdieren nodig.

In dit cahier vertellen wetenschappers over de ontwikkelingen en uitdagingen van deze technologie.

Meer informatie

]]>
news-6327 Thu, 08 Oct 2020 14:12:09 +0200 Workshop on support for orphan medicines development https://www.ema.europa.eu/en/events/workshop-support-orphan-medicines-development Dit online evenement is bedoeld om vroege en efficiënte interacties met de toezichthouders aan te moedigen door pre-marketingondersteuning bij de ontwikkeling van geneesmiddelen bij zeldzame ziekten te benadrukken. Bestaande tools zoals de aanwijzing van weesgeneesmiddelen, protocolondersteuning en PRIME-regeling zullen worden belicht en uitgelegd in de context van een vroege productontwikkelingsstrategie. news-6306 Tue, 06 Oct 2020 16:30:02 +0200 Powerful US research funder unveils strict open-access policy https://www.nature.com/articles/d41586-020-02793-5?utm_source=Nature+Briefing&utm_campaign=f99132318c-briefing-dy-20201002&utm_medium=email&utm_term=0_c9dfd39373-f99132318c-43672369 Eén van de rijkste biomedische onderzoeksorganisatie ter wereld, de Howard Hughes Medical Institute (HHMI), kondigde op 1 oktober aan dat onderzoekers die zij financieren, meteen open access moeten publiceren. Deze zogenoemde ‘gouden route’ betekent een verandering van het huidige beleid van het HHMI, waarbij het tot wel enkele jaren mocht duren voordat resultaten vrij en gratis toegankelijk zijn. Lees meer (in English) news-6294 Mon, 05 Oct 2020 16:49:47 +0200 Nieuwe neurostimulatie-techniek in behandeling voor drugsverslaving https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-neurostimulatie-techniek-in-behandeling-voor-drugsverslaving/ In dit onderzoek werd onderzocht of High-Definition Direct Current Stimulation (HD-tDCS), een non-invasieve neuromodulatie methode met potentie om diepere hersengebieden zoals de dACC te bereiken, controle over impulsen en foutverwerking kon moduleren in impulsieve individuen. Het project was onderdeel van een samenwerking tussen de Erasmus Universiteit Rotterdam
en Monash University met als doel meer inzicht te verkrijgen in de werking van een innovatieve
neurostimulatie techniek, namelijk High Definition transcranial Direct Current Stimulation (HD-tDCS),
over hersengebieden die sterk gerelateerd zijn aan verslavingsproblematiek. Hierbij werden individuen
uit de populatie van Melbourne en Rotterdam geworven die hoog scoren op impulsiviteit, een eigenschap die veel voorkomt bij verschillende psychologische stoornissen, zoals ADHD, verslaving en antisociale persoonlijkheid stoornis. Specifiek onderzochten zij wat het effect was van HD-tDCS op gedrags- en elektrofysiologische maten van impulsiviteit.

De resultaten laten zien dat hersensignalen gerelateerd aan foutverwerking (ERN amplitudes) en aan motor responsen van controle over inhibitie (NoGo P3 amplitudes) gemoduleerd kunnen worden met HD-tDCS.

Er werden geen effecten van HD-tDCS gevonden op gedragsresponsen, hoewel er wel een trend te zien was richting snellere reactietijden direct na actieve HD-tDCS. De bevindingen ondersteunen het belang van toekomstig onderzoek naar de effectiviteit van HD-tDCS over de dACC als behandelmethode bij stoornissen die gekenmerkt worden door impulsiviteit.

]]>
news-6214 Tue, 22 Sep 2020 12:56:00 +0200 Tien jaar durend onderzoeksprogramma naar dementie aangekondigd https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/tien-jaar-durend-onderzoeksprogramma-naar-dementie-aangekondigd/ 'Een wereld zonder dementie', dat is een van de hoofddthema's in de nieuwe Nationale Dementiestrategie 2021-2030. Minister Hugo de Jonge kondigde gisteren hiervoor een langlopend en omvangrijk onderzoeksprogramma gericht op dementie aan. Veronique Timmerhuis, algemeen directeur ZonMw: ‘Deze forse investering is geweldig goed nieuws en noodzakelijk om daadwerkelijk doorbraken te kunnen realiseren in het voorkomen en het behandelen van dementie.’ Nationale Dementiestrategie 2021-2030

Uitgangspunt in de strategie is de missie: Mensen met dementie en hun naasten kunnen als waardevol lid van onze samenleving functioneren en goede ondersteuning en zorg ontvangen. Er wordt voldoende wetenschappelijk onderzoek gedaan naar mogelijke preventie, behandeling en genezing van dementie. Naast het onderzoeksprogramma zet de strategie daarom ook in op de thema’s ‘Steun op maat bij leven met dementie’ en ‘Mensen met dementie tellen mee’.

Budget

Voor het onderzoek is in 2021 €10 miljoen beschikbaar. Dit bedrag zal met €2 miljoen per jaar stijgen tot een jaarlijks bedrag van €16 miljoen vanaf 2024. Voor de hele looptijd 2021-2030 gaat het in totaal om €148 miljoen  

Samenwerking en specialismen 

In het nieuwe onderzoeksprogramma zetten we in op focus en synergie. Zo komen we tot een completer inzicht in het ontstaan en het beloop van dementie. Het onderzoek naar dementie bevindt zich momenteel in een stroomversnelling. Door het financieren van consortia en specialistische centra en door multidisciplinaire samenwerking te stimuleren, kunnen Nederlandse onderzoekers optimaal gebruikmaken van de laatste ontwikkelingen in het onderzoeksveld. 

Nederlandse onderzoekers leveren al een belangrijke bijdrage aan het dementieonderzoek wereldwijd. Zo is Nederlandse Hersenbank voor buitenlandse onderzoekers een gewilde partij om mee samen te werken vanwege de unieke kwaliteit. Dit gebeurt bijvoorbeeld via programma’s zoals het EU Joint Programme – Neurodegenerative Disease Research (JPND). 

Preventie

Het onderzoeksprogramma zal zich ook richten op preventie: 30 tot 40 procent van dementie is te verklaren door leefstijlfactoren. En ook de sociale en fysieke omgeving waarin we leven speelt een rol. Onderzoek hiernaar, zowel bij de algemene bevolking als bij risicogroepen, is van groot belang om zo dementie zo veel mogelijk te kunnen voorkomen. 

Eerder onderzoek

‘Met het eerdere onderzoeksprogramma heeft ZonMw een mooie basis gelegd in de afgelopen 8 jaar, waarin er veel kennis is opgeleverd over de vroege identificatie van risico’s op het ontstaan van dementie,’ vertelt Timmerhuis. Ook zijn grote stappen gezet in de diagnostiek. Maar de puzzel is nog niet opgelost. Met deze nieuwe investering in wetenschappelijk onderzoek, kunnen we de noodzakelijk vervolgstappen zetten naar behandeling en verbetering van kwaliteit van leven bij de diverse vormen van dementie.’

Hoe nu verder?

Samen met mensen met dementie, hun naasten en verschillende partijen die betrokken zijn bij dementieonderzoek, -behandeling, -zorg en -ondersteuning gaan we de komende maanden aan de slag om het nieuwe programma vorm te geven. 

Blijf op de hoogte via onze website en nieuwsbrieven

Lees hier de Kamerbrief.
 

]]>
news-6177 Tue, 15 Sep 2020 08:08:03 +0200 Publicatie EUPATI NL in Frontiers in Medicine https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/publicatie-eupati-nl-in-frontiers-in-medicine/ news-6090 Mon, 31 Aug 2020 08:47:45 +0200 Open Access: meer impact van onderzoek https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/open-access-meer-impact-van-onderzoek/ Open Access publiceren zorgt ervoor dat onderzoek snel en makkelijk toegankelijk is. Tijdens de coronapandemie is meer dan ooit gebleken dat dit belangrijk is. Artsen en patiënten bijvoorbeeld zoeken naar informatie over de behandeling van COVID-19. Om de impact van kennis te verder vergroten, verscherpt ZonMw met ingang van 1 januari 2021 de richtlijnen voor Open Access. Wat verandert er? Beter onderzoek en meer impact door Open Access

Het snel en toegankelijk delen van publicaties en data (Open Access) helpt de wetenschap, de gezondheidszorg en het onderwijs vooruit. Artsen, patiënten, beleidsmakers en praktijkprofessionals kunnen meteen gebruik maken van de meest recente inzichten en data. De kwaliteit van onderzoek en data verbetert omdat collega’s meteen mee kunnen kijken en experimenten kunnen reproduceren in hun eigen lab. En onderzoekers kunnen beter samenwerken, nationaal en internationaal. Het wordt ook eerder duidelijk wat wel en niet werkt zodat onderzoek bijgesteld of gestopt kan worden. Het is grotendeels aan Open Access publicaties te danken geweest dat snel aangetoond kon worden dat de werking en veiligheid van chloroquine en hydroxychloroquine als behandeling voor COVID-19-patiënten onvoldoende is. Jeroen Geurts, voorzitter van het bestuur van ZonMw: “De coronapandemie heeft extra scherp gemaakt waarom Open Access publiceren van belang is”.

Implementatie van Plan S

Al sinds 2013 verplicht ZonMw onderzoekers om alle publicaties die voortkomen uit onderzoek dat geheel of gedeeltelijk door ZonMw gesubsidieerd is, Open Access beschikbaar te stellen. Uit een onderzoek van het Centre for Science and Technology Studies (CWTS) blijkt dat dit in 2018 al lukte voor 60% van de publicaties. ZonMw wil deze stijgende lijn sterker doorzetten. Medio 2019 heeft ZonMw zich achter Plan S voor Open Access geschaard. Dit plan is opgesteld door cOAlition S, een samenwerkingsverband van internationale subsidieverstrekkers, met als doel om 100% Open Access te bereiken. ZonMw gaat, net als NWO, dit jaar de richtlijnen van Plan S implementeren.

Direct 100% Open Access vanaf 1 januari 2021

De principes van Plan S gelden voor alle subsidieoproepen die ZonMw publiceert vanaf 1 januari 2021. In vergelijking met 2020 scherpt ZonMw de richtlijnen dus verder aan. In de praktijk komt het er onder andere op neer dat er gratis toegang is tot de publicaties en er geen embargotermijn is tussen de datum van publicatie in een tijdschrift en de vrije toegankelijkheid van de publicatie online. Ook wordt publiceren mogelijk onder een open Creative Commons licentie waardoor resultaten verspreid/hergebruikt kunnen worden en wordt gericht op het behoud van auteursrechten door auteurs of hun instituten.

Drempels op de weg

Veel onderzoekers publiceren al Open Access maar nog niet in alle gevallen en ook niet altijd ‘direct’. De implementatie van Plan S zal dus voor onderzoekers van ZonMw-projecten kansen bieden maar ook drempels opwerpen. Onderzoekers lopen er onder andere tegenaan dat er voor Open Access publiceren soms hoge bedragen betaald moet worden. Daar wordt momenteel aan gewerkt, onder meer door landelijke afspraken van universiteiten met uitgevers. Ook ZonMw kijkt naar mogelijkheden om hier oplossingen voor te vinden. Rob Diemel, ZonMw coördinator Open Science: ”ZonMw wil Open Access stimuleren via meerdere routes, waarbij projectleiders zelf een keuze kunnen maken. Zo kunnen aanvragers in nieuwe rondes vanaf 2021 in hun projectbegroting budget opnemen voor publicatie via de zogeheten volledig gouden route (direct gratis en voor iedereen toegankelijke publicatie). Ook faciliteren we de groene route door onderzoekers toegang te bieden tot een wereldwijd veelgebruikt repository. Dit leidt tot snellere verspreiding van onderzoeksresultaten en biedt de onderzoekers meer zichtbaarheid.”

Open Access om kennis in de maatschappij te benutten

Ondanks dat de transitie van publiceren achter betaalmuren naar Open Access een lastig proces is, ziet Jeroen Geurts ook dat onderzoekers Open Access steeds meer omarmen: “Onderzoekers voelen natuurlijk ook de noodzaak om hun bevindingen maatschappelijk te laten benutten. Je ziet bij de COVID-19 onderzoeksprogramma’s dat er heel veel expertise is in Nederland om de negatieve effecten, medisch en niet-medisch, van COVID-19 tegen te gaan. Snelle toegang tot elkaars onderzoek en daar gebruik van kunnen maken, is voor onderzoekers, zeker wanneer ze werken in een race tegen de klok, van levensbelang.”

Erkennen en waarderen

Open Access vraagt ook om een andere manier van erkennen en waarderen van onderzoekers. Open Access publicaties zijn beter vindbaar, worden vaker geciteerd en hebben een groter bereik. Het is belangrijk dat onderzoekers worden gewaardeerd om de kwaliteit van hun onderzoek en het belang ervan voor wetenschap en/of maatschappij, en niet om omstreden indicatoren zoals de journal impact factor en H-index. Daarom worden de principes van DORA (Declaration on Research Assessment) vanaf 2021 toegepast in de beoordeling en selectie van ZonMw-subsidieaanvragen. Dat moet leiden tot een andere manier van erkennen en waarderen van onderzoekers.

Verplichten maar ook informeren en faciliteren

In de loop van 2020 zal ZonMw vooral bezig zijn om de richtlijnen van Plan S te implementeren en onderzoekers en projectteams te informeren en adviseren over het Open Access publiceren van hun onderzoek. Ook zal het ZonMw Open Access-team deze implementatie faciliteren door de richtlijnen in de processen op te nemen en de ZonMw-medewerkers goed voor te bereiden op deze veranderingen, zodat zij aanvragers kunnen helpen. Op de ZonMw-website is alle informatie te vinden en uiteraard kan iedereen die vragen heeft, terecht bij de medewerkers van het Open Access-team.

Meer informatie

]]>
news-6069 Wed, 26 Aug 2020 09:00:00 +0200 Maatschappelijke effecten COVID-19 onder de loep https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/maatschappelijke-effecten-covid-19-onder-de-loep/ Binnenkort starten in ieder geval 20 nieuwe onderzoeksprojecten om antwoord te krijgen op de vraag wat het effect is van het coronavirus (COVID-19) op onze maatschappij. Van 11 andere projecten zijn aanvullende administratieve stappen nodig voordat een besluit kan worden genomen over definitieve honorering. De onderzoeken richten zich op de impact van de genomen maatregelen, op de veerkracht van de samenleving en op de economische gevolgen voor de samenleving. Door de snelle start en de korte looptijd van de projecten kunnen deze onderzoeken op korte termijn relevante kennis opleveren. Effectiviteit en impact van maatregelen

De projecten die binnen dit thema starten, kijken naar de effectiviteit en impact van de genomen maatregelen en strategieën in reactie op de coronacrisis. Van onderzoek naar het welzijn en de duurzame inzetbaarheid van zorgmedewerkers tot onderzoek naar het effect van de genomen maatregelen op de grondrechten van met name kwetsbare rechtszoekenden en hun vertrouwen in de rechtspraak. Of van onderzoek naar de lessen die we uit de maatregelen van andere Europese landen kunnen halen tot onderzoek naar voorkeuren voor het uitrollen van COVID-apps in Nederland.

Menselijke veerkracht in de samenleving

Binnen dit thema richt onderzoek zich voornamelijk op groepen die tijdens de coronacrisis op sociaal en maatschappelijk gebied meer dan anderen geraakt worden door de gevolgen van de genomen maatregelen. Zo wordt onderzoek gedaan naar onderwijsachterstand bij kansarme (basisschool)leerlingen en wordt er onderzoek gedaan naar nieuwe kwetsbare groepen die zijn ontstaan (zoals zzp’ers en mensen met een tijdelijke baan, onder wie veel jongeren). Maar ook wordt er gekeken naar de mentale en fysieke langetermijneffecten van oud-COVID-19-patiënten en zorgmedewerkers.

Gevolgen en oplossingen voor economie

Onderzoek naar de economische veerkracht richt zich op de doorwerking van de crisis in verschillende sectoren van de economie, arbeidsmarkteffecten en steunmaatregelen. Een onderzoek richt zich bijvoorbeeld op het versterken van regionaal-economische structuur, met als doel op lange termijn de nationale economische weerbaarheid te vergroten. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar het effect van de coronacrisis op banken en de financiële stabiliteit in Europa.

COVID-19 Programma

Meer informatie over de gestarte projecten vindt u binnenkort op de website van ZonMw. Deze onderzoeken starten in het kader van een groot actie- en onderzoeksprogramma dat ZonMw in samenwerking met NWO in mei heeft opgezet rondom het nieuwe coronavirus. Projecten die onderzoek doen naar diagnostiek, behandeling en preventie van het coronavirus startten vorige maand. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar in welke mate en op welke wijze sectoren in regio’s geraakt worden door de coronacrisis en wat de verschillen verklaart in weerbaarheid en wendbaarheid van regio’s.

Meer informatie

]]>