ZonMw tijdlijn Translationeel onderzoek https://www.zonmw.nl/ Het laatste nieuws van de tijdlijn van Translationeel onderzoek nl-nl Sat, 23 Oct 2021 10:38:22 +0200 Sat, 23 Oct 2021 10:38:22 +0200 TYPO3 news-7866 Tue, 19 Oct 2021 11:23:22 +0200 Terugblik op lancering Manifest Hoofdzaken https://www.hoofdzaken.net/nieuws-en-blogs/terugblik-op-lancering-manifest-hoofdzaken Op 30 september 2021 lanceerden de Hersenstichting, MIND en ZonMw het initiatief Hoofdzaken middels een overhandiging van het manifest aan Hare Majesteit Koningin Máxima. Foto: Arie Kievit news-7864 Tue, 19 Oct 2021 10:53:31 +0200 Transplantatie met zaadstamcellen leidt tot gezond nageslacht bij muizen https://www.amsterdamumc.org/nl/vandaag/transplantatie-met-zaadstamcellen-leidt-tot-gezond-nageslacht-bij-muizen.htm Bij onvruchtbaar gemaakte mannetjesmuizen is de vruchtbaarheid hersteld door zaadstamcellen van muizen op te kweken en terug te plaatsen. De dieren kregen vervolgens gezonde kinderen en kleinkinderen. “Met deze studie komt een vruchtbaarheidsbehandeling dichterbij voor mannen die als kind onvruchtbaar werden door een chemokuur”, zegt Ans van Pelt, hoogleraar op het gebied van de mannelijke vruchtbaarheid. news-7817 Thu, 14 Oct 2021 14:12:00 +0200 Informatiebijeenkomst 1 november over subsidieronde Consortia Onderzoeksprogramma Dementie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/informatiebijeenkomst-1-november-over-subsidieronde-consortia-onderzoeksprogramma-dementie/ Noteer maandag 1 november 2021 alvast in uw agenda. Op deze dag krijgt u van 14.30 - 17.00 uur tijdens een online bijeenkomst informatie over de subsidieronde van het Onderzoeksprogramma Dementie. Het gaat over de vorming van consortia, grote, multidiscliplinaire samenwerkingsverbanden, via de sandpit-methode. Onderzoeksconsortia

Het Onderzoeksprogramma Dementie faciliteert de ontwikkeling van een robuuste, hoogwaardige en duurzame kennis-, onderzoeks- en ontwikkelinfrastructuur. Om dit te bereiken zullen in het Onderzoeksprogramma Dementie vier grote, multidisciplinaire samenwerkingsverbanden – onderzoeksconsortia – worden gevormd. De 4 consortia zullen zich richten op de werkpakketten Fundamenteel onderzoek, Risicoreductie, Diagnostiek en Jonge mensen met dementie. Meer informatie hierover kunt u vinden in de programmatekst (pagina 25).

Sandpit-methode

De Sandpit-methode wordt gebruikt om deze consortia te vormen. In de Sandpit wordt intensief, interactief en interdisciplinair samengewerkt om te komen tot innovatieve onderzoeksvoorstellen en nieuwe samenwerkingsverbanden. De gevormde onderzoeksvoorstellen worden vervolgens beoordeeld volgens de ZonMw-procedure, waarna 4 consortia worden gefinancierd. Bekijk de officiele uitnodiging  van de Sandpit-methode.

Bijeenkomst en aanmelden

Tijdens de informatiebijeenkomst wordt de gehele procedure en oproep uitgebreid toegelicht en heeft u de mogelijkheid om andere geïnteresseerden te ontmoeten. Wilt u bij de informatiebijeenkomst op 1 november aanwezig zijn?

Schrijf u dan via dit formulier in.

Tijdpad

Maandag 1 november 2021: informatiebijeenkomst Multidisciplinaire Consortia
N.B. Onderstaande data zijn nog niet definitief.
Maandag 13 december 2021: deadline indienen motivatie
Vrijdag 14 januari 2022: introductiebijeenkomst sandpit Multidisciplinaire Consortia
Juli 2022: Honorering Multidisciplinaire Consortia

Webinar

Eerder, op 22 september, vond een webinar plaats over het Onderzoeksprogramma Dementie. We informeerden 160 onderzoekers, zorgprofessionals en andere geïnteresseerden over het programma en de subsidiemogelijkheden. Tijdens het webinar had de kijker de mogelijkheid om vragen te stellen over het nieuwe programma. Hieronder zijn de slides terug te vinden van het webinar. Later volgt een Q&A met antwoorden de meest gestelde vragen.

Meer informatie

 

 

 

]]>
news-7838 Wed, 13 Oct 2021 14:16:00 +0200 ZonMw en NWO faciliteren Rijksbrede kennisagenda https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-en-nwo-faciliteren-rijksbrede-kennisagenda/ De versnelde digitalisering als gevolg van de COVID-19-pandemie heeft geleid tot een andere manier van leren, wonen en werken. Om antwoord te geven op deze en toekomstige ontwikkelingen wordt in een interdepartementale samenwerking tussen beleidsmakers en wetenschappers de kennisagenda Online Samenleven opgesteld. ZonMw faciliteert en coördineert samen met NWO deze unieke pilot.
De druk van de pandemie en de noodzaak om snel te handelen heeft directe communicatiekanalen geopend tussen beleidsmakers en academische wetenschappers. Het is de eerste keer dat ministeries samen en direct met wetenschappers werken aan kennis en onderzoeksbeleid. Het initiatief geldt als aanvulling op de advisering en duiding van planbureaus en adviesraden. Insteek: meer impact creëren met evidence based beleid.

Wetenschapsdag

Onderdeel is een interdepartementale wetenschapsdag, een online bijeenkomst bij ZonMw op 13 oktober. Het fysieke vervolg-event vindt plaats in het voorjaar van 2022. Kennisfunctionarissen van de verschillende ministeries en wetenschappers gaan direct met elkaar in gesprek over kansen en uitdagingen op het gebied van digitalisering. Doel van de wetenschapsdag is het neerzetten van een Rijksbrede kennisagenda als basis voor meerjarig beleidsrelevant onderzoek.

Enorme impuls

Chief science officers van tien ministeries hebben het initiatief genomen om te komen tot de kennisagenda. In diverse kennisateliers hebben beleidsmakers, wetenschappers en onderzoekers van planbureaus kennisvragen geformuleerd over de impact van digitalisering die door de COVID-19-pandemie een enorme impuls heeft gekregen. De kennisvragen zijn de basis voor de kennisagenda Online Samenleving.

Samenwerking met NWO

Het ministerie van VWS heeft ZonMw, vanwege de brede ervaring met het ontwikkelen van kennisagenda’s, de opdracht gegeven om de totstandkoming van deze kennisagenda te ondersteunen. Omdat de onderwerpen breder zijn dan gezondheid, zorg, preventie en welzijn werkt ZonMw hierin samen met NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek). ZonMw verzorgt de algemene coördinatie en ondersteunde het kennisatelier Samen leven. NWO ondersteunde de drie kennisateliers ‘Leren en ontwikkelen’, ‘Thuiswerken en hybride werken’ en ‘Wonen en leefomgeving’.

Kennisateliers

Kennisatelier Samen Leven

Digitale technologieën als kunstmatige intelligentie en de sterk toegenomen digitale communicatie hebben een impact op mensen, organisaties en de samenleving als geheel. Uitdagingen voor de Rijksoverheid liggen in het verlengde hiervan. Te denken valt aan de stijgende cybercriminaliteit, afhankelijkheid van Big Tech bedrijven en privacy van burgers. Om beleid te kunnen ontwikkelen dat de kansen van digitalisering voor de Nederlandse samenleving verzilvert en de risico’s zo goed mogelijk beheerst, is meer wetenschappelijke kennis nodig. Binnen het kennisatelier Samen Leven zijn hiertoe kennisvragen geformuleerd.

Kennisatelier Leren en Ontwikkelen

Om de kansen en mogelijkheden van digitalisering optimaal te benutten is het noodzakelijk dat het thema Leven Lang Ontwikkelen (meer) aandacht krijgt. Daartoe ligt er voor de Rijksoverheid een aantal uitdagingen op het gebied van onderwijs. Zo moeten onderwijsprofessionals beschikken over voldoende (digitale) vaardigheden, kennis en expertise, het onderwijs verder geflexibiliseerd worden en innovatie van leermiddelen gestimuleerd worden. Ook moet iedereen in Nederland gelijke kansen hebben om zich verder te ontwikkelen. Deze en andere vraagstukken zijn binnen het kennisatelier Leren en Ontwikkelen in kennisvragen gevat.

Kennisatelier Van thuiswerken naar ’hybride werken’

Toen de overheid in maart 2020 iedereen opriep om zoveel mogelijk thuis te gaan werken, werd daar massaal gehoor aan gegeven. Dankzij de digitalisering bleek dat voor mensen in diverse sectoren redelijk goed mogelijk, al waren nog niet alle organisaties er klaar voor. Thuiswerken (b)lijkt zelfs onvoorziene voordelen te hebben. Anders dan tijdens het hoogtepunt van de COVID-19-pandemie zal het niet gaan om volledig thuiswerken, maar om ‘hybride werken’, waarbij mensen enkele dagen thuis en enkele dagen op de werkplek aanwezig zijn. Dit kan gevolgen hebben voor sociale cohesie, gelijke kansen en de efficiëntie van organisaties. Binnen het kennisatelier Van thuiswerken naar ‘hybride werken’ zijn hiertoe kennisvragen geformuleerd.

Kennisatelier Wonen en leefomgeving

De rol van de directe woon- en leefomgeving is door de COVID-19-pandemie veranderd. Door de lockdown bleven mensen thuis om te werken, onderwijs te volgen en online boodschappen te doen. Dit heeft positieve en negatieve gevolgen voor gezondheid, milieu, mobiliteit en wonen – zoals een mogelijke gestegen vraag naar een groene omgeving. Het is allesbehalve zeker wat die gevolgen precies zijn. Kennisvragen zoals geformuleerd binnen het kennisatelier Wonen en leefomgeving moeten antwoord geven op deze en andere vraagstukken.

Meer informatie over de Kennisagenda Online Samenleving

Meer informatie is te vinden op www.rijksbredekennisagenda.nl

]]>
news-7811 Wed, 06 Oct 2021 15:34:51 +0200 KNAW pleit voor landelijke coördinatie rond medicijnonderzoek en -ontwikkeling https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/knaw-pleit-voor-landelijke-cooerdinatie-rond-medicijnonderzoek-en-ontwikkeling/ Ondanks enorme wetenschappelijke vooruitgang in de afgelopen decennia stagneert het aantal nieuwe geneesmiddelen dat jaarlijks wordt goedgekeurd. Vandaag bracht KNAW het advies ‘Meer efficiëntie door innovatie’ uit. In het advies geeft KNAW een analyse van de huidige uitdagingen en kansen op het gebied van medicijnonderzoek en -ontwikkeling en de rol van de (Nederlandse) wetenschap bij meer efficiëntie in dit proces. Het volledige traject (vanaf de eerste doelwit-identificatie tot een veilig, werkzaam en toegankelijk nieuw geneesmiddel) is nog altijd kostbaar, vol hindernissen en vergt een lange adem. Nu er nieuwe uitdagingen en kansen ontstaan door innovatieve therapieën op basis van genen, cellen of weefsels (ATMP’s) is innovatie in therapieontwikkeling noodzakelijk voor de duurzame ontwikkeling van de therapeutische middelen van de toekomst.

Waar kan het efficiënter?

In haar rapport inventariseert de KNAW waar het efficiënter kan: tijdens het ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen, tijdens het testen van effectiviteit en veiligheid; en in het proces na markttoelating en gebruik door de patiënt. Daarbij gaat het rapport in op de mogelijkheden die de wetenschap biedt om deze stappen efficiënter te laten verlopen, zonder dat dit ten koste gaat van kwaliteit en veiligheid. Ook benadrukt het rapport het belang van een patiëntgerichte aanpak gedurende het hele traject van geneesmiddelenontwikkeling.

Volgens het rapport liggen er kansen die wetenschappers nu nog onvoldoende grijpen of niet kunnen grijpen. Die liggen bijvoorbeeld op het vlak van de ontwikkeling, validatie en implementatie van nieuwe methoden. Zo stelt het adviesrapport dat tijdens de vroege ontwikkelfase van medicijnen behoefte is aan modellen met een grotere voorspellende waarde voor de klinische praktijk. Ook kunnen real-world data slimmer worden gebruikt. En de wetenschap kan een belangrijke bijdrage leveren aan modellen voor eerlijke prijsbepaling. Lees het volledige rapport hier.

Coördinerend expertisecentrum

Het advies pleit voor een open dialoog tussen wetenschappers, farmaceutische industrie en regelgevers. Een coördinerend expertisecentrum kan hierbij helpen volgens de experts van het KNAW. Doel van dat centrum moet zijn samenwerking te ondersteunen, richting te geven en besluitvorming te begeleiden.

Het coördinerende expertisecentrum zou volgens KNAW gebaat zijn bij uitbreiding van FAST, geïnitieerd door ZonMw, dat zich richt op meer coherente financiering van R&D voor therapieën, en het belang onderstreept van een integrale aanpak, onderlinge samenwerking tussen belanghebbenden, tijdige erkenning van hindernissen, de noodzaak van regulatory science en de essentiële rol van onderwijs.

Samenwerking

De in het rapport geïdentificeerde uitdagingen sluiten aan op de ervaringen van ZonMw binnen programma’s en projecten op het gebied van fundamenteel en translationeel onderzoek als ook rediscovery onderzoek. FAST faciliteert beleidsmakers, financiers, (academische) kennisinstellingen en bedrijven bij hun inspanningen om onderzoek en samenwerking benodigd voor therapieontwikkeling te versterken en te versnellen. FAST richt zich hierbij in het bijzonder op het hand in hand laten gaan van innovatie en betaalbaarheid van toekomstige therapieën.

 

]]>
news-7742 Wed, 22 Sep 2021 16:14:56 +0200 Lancering van Manifest Hoofdzaken https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/lancering-van-manifest-hoofdzaken/ Op 30 september lanceren de Hersenstichting, MIND en ZonMw het Manifest Hoofdzaken. In dit Manifest pleiten we voor het opzetten van een nationaal kennis- en innovatieprogramma voor hersen- en/of psychische gezondheid. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met NWO en LSH/Health Holland. Het doel is om samenwerking te bevorderen tussen disciplines als psychiatrie, psychologie en neurologie, alsook met patiënten en naasten, zorgprofessionals en kennisinstellingen. Samen hebben we de ambitie om mensen langer in goede gezondheid te laten leven. Hare Majesteit Koningin Máxima is aanwezig bij de lancering van het Manifest Hoofdzaken.

Hersen- en/of psychische aandoeningen

In Nederland heeft een op de vier mensen een hersen- en/of psychische aandoening. Het gaat om psychische stoornissen, niet aangeboren hersenletsel, chronische hersenaandoeningen die geleidelijk zijn ontstaan, zoals slaapstoornissen en hersenaandoeningen zoals een geestelijke handicap die in het eerste levensjaar tot uiting komen.

Grote impact

De aandoeningen hebben grote impact op het dagelijks leven van mensen en hun naaste omgeving. Daarnaast is van alle jaarlijkse sterfgevallen in Nederland, 20% gerelateerd aan een ernstige hersenaandoening. De behandelmogelijkheden voor patiënten zijn beperkt. De zorgkosten bedragen jaarlijks ruim 25 miljard euro. Dat is meer dan een kwart van alle zorgkosten in Nederland.

Hoofdzaken

Hoofdzaken wil hersen- en psychische aandoeningen beter begrijpen, voorkomen, behandelen en zo mogelijk genezen. Om deze doelen te bereiken, richt Hoofdzaken zich op
•    het combineren van kennis over aandoeningen;
•    het realiseren van oplossingen voor patiënten en;
•    het beter delen van kennis en data.

Samenwerking

Ons mentaal functioneren en de hersenen zijn onvervang¬baar en de werking ervan is uniek, complex en allesomvattend. Daarover is heel veel, en tegelijkertijd nog veel te weinig bekend. ZonMw slaat de handen ineen met MIND en de Hersenstichting, om zo als initiatief Hoofdzaken gezamenlijk een eerste stap te zetten richting het realiseren van oplossingen voor mensen met een hersen- en/of psychische aandoening. Dit kunnen de drie initiatiefnemers niet alleen. Daarom zoekt initiatief Hoofdzaken de verbinding met álle betrokkenen uit het hersen- en psychische domein. Samen maakt Hoofdzaken meer impact.

Lancering Manifest

Hare Majesteit Koningin Máxima is donderdagochtend 30 september aanwezig bij de lancering van het Manifest Hoofdzaken in De Remise in Den Haag.

Meer informatie

Bekijk de website van Hoofdzaken  
MIND
De Hersenstichting
Lees het persbericht van het Koninklijk Huis

 

]]>
news-7722 Mon, 20 Sep 2021 17:46:34 +0200 Vaccinatie tegen coronavirus werkt goed tijdens behandeling van solide tumoren https://www.umcg.nl/nl/w/vaccinatie-tegen-coronavirus-werkt-goed-tijdens-behandeling-van-solide-tumoren De meeste patiënten met een tumor in een orgaan of weefsel waarvoor ze een behandeling krijgen met immuuntherapie en/of chemotherapie, hebben een goede respons op het coronavaccin. Uit eerste resultaten van de VOICE-studie, een onderzoek hiernaar, laat zien dat vaccinatie van deze patiënten veilig en meestal effectief is. news-7687 Mon, 13 Sep 2021 08:34:16 +0200 Twee coronaprikken volstaan bij meeste mensen met auto-immuunziekte en afweeronderdrukkers https://www.amsterdamumc.org/nl/vandaag/twee-coronaprikken-volstaan-bij-meeste-mensen-met-auto-immuunziekte-en-afweeronderdrukkers.htm De eerste resultaten van de T2B-studie, uitgevoerd door Amsterdam UMC en Sanquin zijn binnen. Tot nu toe blijkt dat de meeste mensen die afweeronderdrukkende medicijnen slikken, net zo goed beschermd zijn na 2 COVID-vaccinaties als gezonde mensen. Meer informatie? Lees meer. news-7577 Wed, 04 Aug 2021 12:00:00 +0200 ZonMw-Onderzoeksprogramma Dementie van start https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zonmw-onderzoeksprogramma-dementie-van-start/ Het nieuwe Onderzoeksprogramma Dementie kan, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport, van start. Met een budget van 140 miljoen euro worden de komende 10 jaar onderzoeken gefinancierd om de mechanismen van dementie verder te ontrafelen en therapieën te ontwikkelen om de ziekte te voorkomen, te behandelen en de diagnostiek te verbeteren. Dat is hard nodig, want dementie heeft grote impact op de kwaliteit van leven van mensen die het krijgen, hun naasten en de maatschappij. Het ontwikkelt zich bovendien tot de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland en tot de duurste aandoening.

Opzet van het programma

Meerdere factoren bepalen het ontstaan en het beloop van dementie, bijvoorbeeld genetische aanleg en leefstijlfactoren. Om tot oplossingen te komen moet kennis vanuit verschillende onderzoeksdisciplines in samenhang verder worden ontwikkeld en gecombineerd. In het programma wordt deze interdisciplinaire samenwerking gewaarborgd in consortia. Deze consortia kunnen onderzoeksvoorstellen indienen en uitvoeren. Naast alle relevante onderzoeksdisciplines zullen ook partijen uit het onderwijs, de zorg, het bedrijfsleven en de maatschappij aan de consortia deelnemen. Zo ontstaat er een kennisketen waarbij de praktijk betrokken is bij de onderzoeksprogrammering en -uitvoering en kunnen onderzoekresultaten direct de praktijk verrijken.

Het onderzoek in het programma is gericht op 6 werkpakketten:

  1. Fundamenteel onderzoek
  2. Risicoreductie
  3. Diagnostiek en prognostiek
  4. Veelbelovende innovatieve therapie
  5. Jonge mensen met dementie
  6. Valorisatie; integratie onderwijs, onderzoek en zorg

Dit najaar worden partijen uitgenodigd om consortia te vormen en eerste onderzoeksvoorstellen in te dienen.

Meedoen?

Bent u geïnteresseerd geraakt in het nieuwe Onderzoeksprogramma Dementie en wilt u er meer over weten? Dan bent u van harte uitgenodigd voor onze online informatiebijeenkomst op woensdag 22 september vanaf 15.00 uur. U kunt zich aanmelden via deze link.

Meer informatie

]]>
news-7585 Mon, 02 Aug 2021 15:00:00 +0200 Webinar 'Wiskundige modellen van hersennetwerken bij epilepsiechirurgie' - 23 september 11:30 - 12:30 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/webinar-wiskundige-modellen-van-hersennetwerken-bij-epilepsiechirurgie-23-september-1130-123/ Dankzij nieuwe technologieën kan neuroloog dr. Frans Leijten (UMC Utrecht) voorspellen welk deel van de hersenen in geval van hersenchirurgie juist met rust zou moeten worden gelaten om epilepsieaanvallen in de toekomst uit te bannen. Hoe zit dat precies? Het cluster Translationeel Onderzoek van ZonMw host op 23 september het webinar over een bijzonder Parelproject: "Wiskundige modellen van hersennetwerken bij epilepsie."

Dr. Frans Leijten legt in dit webinar samen met medisch fysicus dr. Geertjan Huiskamp (UMC Utrecht) en wiskundige dr. Hil Meijer (Universiteit Twente) uit hoe zij met behulp van door hen ontwikkelde neurale massamodellen proberen grip te krijgen op de individuele netwerktopologie bij patiënten met epilepsie. Het team is in staat om zo’n netwerk in silico na te bootsen aan de hand van neurale massamodellen: de fysiologie van een neuronenpopulatie wordt zichtbaar als een EEG. Dit helpt om de uitkomsten van hersenchirurgie bij epilepsie te verbeteren.

 

In dit webinar wordt uitgelegd en getoond hoe:

1.    neurale massamodellen werken,
2.    wat dit oplevert en
3.    hoe deze modellen in een nog breder perspectief gebruikt zouden kunnen worden.

 

Programma

11:30 – 11:35 uur Welkom & introductie
11:35 – 11:55 uur Neurale massamodellen en epilepsie door Hil Meijer
11:55 – 12:15 uur Netwerken en focale epilepsie door Geertjan Huiskamp
12:15 – 12:30 uur Toepassingen in wetenschap en kliniek door Frans Leijten
12:30 uur Einde webinar

 

Zet de datum van 23 september in uw agenda en meld u aan.
Het bijwonen van dit webinar is gratis, aanmelden is wel noodzakelijk.

> Meld u aan voor dit webinar op 23 september 11.30 uur

 

 

BEKIJK OOK

Projectfilm: wat is de impact van epilepsie op het leven van Matthijs?

Bekijk hier het persoonlijke ervaringsverhaal van de jonge epilepsiepatiënt Matthijs en zijn moeder. En leer wat de wiskundige modellen van dit Parelproject voor hem en anderen kunnen betekenen.

 

Meer over dit Parelproject lezen?

Op 20 mei 2021 ontving Frans Leijten een Parel van ZonMw voor dit onderzoek naar computermodellen van het brein. Met hun onderzoek proberen zij de succeskans van chirurgie bij epilepsiepatiënten te vergroten.

]]>
news-7522 Mon, 19 Jul 2021 09:20:15 +0200 NWO lanceert nieuwe NWA-call over acceptatie van proefdiervrije modellen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nwo-lanceert-nieuwe-nwa-call-over-acceptatie-van-proefdiervrije-modellen/ Hoe stimuleren we acceptatie en implementatie van bestaande proefdiervrije modellen? Deze vraag staat centraal in de nieuwe call die de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) heeft gepubliceerd, waarmee bijna 2,9 miljoen euro beschikbaar komt voor onderzoek door brede consortia van onderzoekers en maatschappelijke partners. ZonMw voert deze call for proposals in samenwerking met NWO uit. Blootstelling chemische stoffen

De mens wordt dagelijks aan tal van chemische stoffen blootgesteld, die voorkomen in bijvoorbeeld geneesmiddelen, cosmetica en het milieu. Om de mens te beschermen tegen de mogelijke gevaren van deze stoffen, is een goede beoordeling van de veiligheid van een stof noodzakelijk.

Transitie naar proefdiervrije modellen

Tot op heden worden hierbij veelal proefdieren gebruikt. Dit proefdiergebruik ondervindt steeds meer kritiek, zowel vanuit een maatschappelijk als wetenschappelijk oogpunt. Denk hierbij aan dierenwelzijn en de vertaalbaarheid van dier op mens. Meerdere partijen zetten zich in om de transitie naar proefdiervrije modellen voor de veiligheidsbeoordeling van stoffen te versnellen. Ook zijn er al talloze bestaande proefdiervrije modellen.

Desondanks blijft het brede gebruik van proefdiervrije modellen achter. Er zijn namelijk veel actoren betrokken rondom dit thema, zoals de maatschappij, de wetenschap, wet- en regelgeving en het bedrijfsleven. Elk van hen brengt eigen motieven, overtuigingen en belangen met zich mee. Daarom vraagt het accepteren en het implementeren van proefdiervrije modellen om extra inzet, flexibiliteit en vertrouwen. Door al deze partijen uit te nodigen om deel te nemen in consortia, stimuleren we dat bestaande proefdiervrije modellen worden ingezet voor een betrouwbare voorspelling van effecten op de gezondheid van de mens.

Meer informatie over de NWA-call 'acceptatie van proefdiervrije modellen'

]]>
news-7484 Thu, 08 Jul 2021 17:22:00 +0200 Zeven consortia over stamcellen, genetische zieken en embryomodellen van start binnen PSIDER programma https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/zeven-consortia-over-stamcellen-genetische-zieken-en-embryomodellen-van-start-binnen-psider-program/ In juni 2021 maakte ZonMw bekend welke 7 consortia zullen starten binnen het programma PSIDER. Met een budget van 3,5 tot 4 miljoen gaan de consortia de komende 5 tot 6 jaar in multidisciplinair verband samenwerken. Ze zullen bijdragen aan ofwel de vorming van alternatieven voor embryo’s ofwel de ontwikkeling van kennis over ziektemechanismen en de behandeling van ernstige erfelijke aandoeningen. Onderzoek met pluripotente stamcellen

Alle onderzoekers van de 7 gehonoreerde projecten, doen onderzoek met geïnduceerde pluripotente stamcellen (iPSCs). Dit zijn cellen die vanuit een normale lichaamscel terug gevormd zijn tot stamcel, een cel die elk weefseltype kan vormen. Met deze stamcellen kunnen de onderzoekers bijvoorbeeld op embryo lijkende modellen of mini-organen vormen om zo de vroege ontwikkeling of erfelijke aandoeningen beter te begrijpen.

Consortia met oog voor maatschappelijk verantwoord onderzoek

Het onderzoek naar stamcellen, genetische zieken en embryomodellen brengt maatschappelijke vragen met zich mee. Want hoe denken mensen in Nederland over deze ontwikkelingen? Zijn de innovaties ethisch acceptabel en wenselijk? Welke wettelijke kaders zijn van toepassing? In de consortia werken biomedisch onderzoekers samen met ethici, juristen en/of sociaal wetenschappers. Zo zorgen de consortia ervoor dat de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van stamcelonderzoek maatschappelijk verantwoord zijn.

Versteviging van de internationale positie

De internationale ontwikkelingen op dit onderzoeksgebied gaan snel. Stimulering van dit onderzoek zorgt ervoor dat Nederland een leidende rol kan spelen in dit competitieve, internationale wetenschappelijke veld.

Benieuwd naar de gehonoreerde projecten?

Lees hieronder een korte samenvatting per project.

 

Hoofdlijn 1: De ontwikkeling van kennis over ziektemechanismen en de behandeling van ernstige erfelijke aandoeningen

1) TRACER: Erfelijke bloedarmoedes ontrafelen met iPSC’s: van fundamentele kennis naar nieuwe behandelingen  

Ziekten van rode bloedcellen
Bij sommige aangeboren ziekten is het maken van gezonde rode bloedcellen een probleem. Standaardbehandelingen zijn bloedtransfusies of beenmergtransplantatie, maar geschikte donors zijn schaars.

IPSC’s inzetten
We gaan iPSC’s van patiënten in te zetten om: 1) ziektemechanismen te bestuderen, 2) patiënt-specifieke bloedvormende stamcellen te maken en 3) betere behandelingen te ontwikkelen. We zullen onderzoeken of de nieuwe behandelingen beschikbaar, acceptabel, toegankelijk en betaalbaar zijn voor patiënten, clinici en beleidsmakers.

Nieuwe behandelingen
De bloedvormende stamcellen willen we geschikt maken voor de individuele patiënt, of om kweekbloed te maken voor vele patiënten. Omdat afstotingsreacties zo voorkomen worden is een passende donor niet meer nodig. Zo kunnen dit genezende behandelingen worden voor patiënten met erfelijke bloedarmoedes.

Meer informatie
Titel: Using iPSCs to unravel hereditary anemias: from fundamental knowledge towards novel therapies
Projectleider: Prof. dr. J.N.J. (Sjaak) Philipsen (Erasmus MC)
Consortiumpartners: Erasmus MC, Sanquin Research, UMC Utrecht, LUMC, UMC Groningen, TU Delft, University of Oxford
Projectnummer: 10250022110001

 

2) Een neuronaal iPS platform voor onderzoek en behandeling van genetische ontwikkelingsstoornissen

Genetische oorzaak repareren
Kinderen met een genetische ontwikkelingsstoornis hebben vaak levenslange zorg nodig, wat een grote impact heeft op het leven van patiënten, naasten en op de maatschappij. We proberen een oplossing te vinden door het genetische mutatie te repareren met behulp van zogenaamde ‘antisense oligonucleotiden’.

Platform ontwikkelen
Ons doel is om een platform te ontwikkelen voor de identificatie van een succesvolle behandeling van ontwikkelingsstoornissen. Dit doen we door iPSCs van patiënten te vergelijken met de controle groep. De iPSCs zijn menselijke hersencellen met dezelfde genetische opmaak als die van de patiënt, gemaakt uit bloedcellen van de patiënt zelf. Ook zullen we de ethische aspecten onderzoeken die verband houden met de technologie.

Succesvolle therapie
Uiteindelijk is onze wens om ons platform in te zetten om zo te komen tot een succesvolle therapie.

Meer informatie
Titel: Towards a human iPSC neuronal platform for neurodevelopmental disorder therapeutic discovery
Projectleider: Prof. dr. Y. (Ype) Elgersma (Erasmus MC)
Consortiumpartners: Erasmus MC, LUMC, Radboudumc, UMC Utrecht
Projectnummer: 10250022110002

 

3) BRAINMODEL: stamcel-gebaseerde precisiegeneeskunde voor monogene ontwikkelingsstoornissen

Kennis koppelen
Voor neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (NOS) ontbreekt een goede benadering om kennis van genetica en onderliggende biologische mechanismen te koppelen aan klinische behandelmogelijkheden. BRAINMODEL gaat dit in multidisciplinair consortiumverband aanpakken. Bovendien neemt het ethische en maatschappelijke vragen mee die IPSC-onderzoek oproept.

Medicatie-ontwikkeling
Ons doel is om afwijkende metingen aan zenuwcellen gekweekt uit IPSCs van patiënten te koppelen aan klinische metingen voor twee verschillende typen NOS. Ook onderzoeken we of we afwijkende metingen met bestaande off-label medicatie kunnen corrigeren of dat we nieuwe medicatie moeten ontwikkelen. Bij het vinden van medicatie zullen wij advies uitbrengen aan behandelend artsen. Zo hopen we de optimale behandeling te vinden voor individuele patiënten.

Beschikbaar stellen van kennis
Gedurende en na het BRAINMODEL project, stellen wij onze benadering beschikbaar voor andere (inter)nationale behandelcentra.

Meer informatie
Titel: BRAINMODEL: standardized, IPSC-based medicine for immediate application in monogenic neurodevelopmental disorders
Projectleider: Dr. N. (Nael) Nadif Kasri (Radboud Universiteit)
Consortiumpartners: Radboud Universiteit, Vrije Universiteit Amsterdam, Amsterdam UMC, Erasmus MC, Radboudumc, Universiteit Twente
Projectnummer: 10250022110003

 

4) Van pluripotente stamcellen naar gentherapie voor erfelijke hartspierziekten

Prime editing
Voor erfelijke hartspierziekten zijn geen genezende behandelingen beschikbaar. Een potentiële behandeling is prime editing, de nieuwste vorm van gentherapie. Hiermee kan de ziekmakende fout in het DNA hersteld worden.

Therapie ontwikkelen
Het doel van dit project is om gentherapieën voor erfelijke hartspierziekten te ontwikkelen. Dit zullen we doen door prime editing toe te passen op hart cellen afkomstig van pluripotente stamcellen (iPSCs) van patiënten met specifieke genetische fouten. Anderzijds zullen we de ethische kwesties en maatschappelijke voorkeuren omtrent gentherapie in kaart brengen. Vervolgens zullen we deze resultaten integreren in het biomedische onderzoek om zo een maatschappelijk verantwoorde genezende behandeling te ontwikkelen voor erfelijke hartspierziekten.

Opzetten vervolgonderzoek
De PLN Stichting en het Nederlands Hartinstituut zullen vervolgonderzoek opzetten en met betrokken partijen praten, om een vervolg van de behaalde resultaten te garanderen.

Meer informatie
Titel: From pluripotent stem cells to prime editing gene therapy for inherited cardiomyopathies
Projectleider: Dr. E. (Eva) van Rooij (Hubrecht Instituut)
Consortiumpartners: Hubrecht Instituut, Nederlands Hart Instituut, UMC Utrecht, Stichting Genetische Hartspierziekte PLN, LUMC, Amsterdam UMC
Projectnummer: 10250022110004

 

Hoofdlijn 2: de vorming van alternatieven voor embryo’s

 

1) Gekweekte menselijke geslachtscellen voor het ontwikkelen van een niet-levensvatbaar menselijk embryomodel

Embryo ontwikkeling
Tijdens de eerste stappen van de ontwikkeling van een embryo kan veel misgaan en erfelijke aandoeningen kunnen al vroeg een rol spelen. Hier weten we nog weinig over, omdat het in Nederland verboden is om menselijke embryo’s tot stand te brengen voor wetenschappelijk onderzoek. Het is daarom van groot belang om betere menselijke embryomodellen te ontwikkelen.

Geslachtscellen vormen
Dit project heeft twee doelen. 1) Het ontwikkelen van methoden om mannelijke en vrouwelijke geslachtscellen te vormen uit iPSCs. De geslachtscellen hebben een ingebouwd genetisch defect, waardoor embryo’s die zouden kunnen ontstaan niet levensvatbaar zijn. 2) Het onderzoeken van de ethische, juridische en maatschappelijke aspecten van deze methode.

Toepassingsmogelijkheden
De modellen zijn zeer geschikt voor het bestuderen van oorzaken van onvruchtbaarheid door erfelijke factoren, omgevingsfactoren of leefstijl, en voor toxiciteitsonderzoek, waarvoor nu nog uitsluitend diermodellen zijn.

Meer informatie
Titel: HipGametes: In vitro generation of human induced pluripotent stem cell-derived gametes to model human embryogenesis
Projectleider: Prof. dr. S.M. (Susana) Chuva de Sousa Lopes (LUMC)
Consortiumpartners: LUMC, Erasmus MC, Universiteit Maastricht, Amsterdam UMC, Rathenau Instituut
Projectnummer: 10250022120001

 

2) GREAT: 3D gastruloïde modellen ter bestudering van de menselijke ontwikkeling  

Gastrulatie
Gastrulatie is de periode vroeg in de embryonale ontwikkeling, waarin de verschillende celtypen van het embryo worden gevormd. Wanneer dit proces fout gaat, ontstaan ontwikkelingsstoornissen die ernstige effecten kunnen hebben. Onderzoek naar gastrulatie is ingewikkeld, omdat dit proces plaatsvindt voordat men zich bewust is van de zwangerschap en daardoor niet onderzocht kan worden. Het is daarom cruciaal om nieuwe methoden te ontwikkelen om deze stap in de menselijke ontwikkeling te bestuderen.

Een nieuw modelsysteem
Het GREAT consortium heeft als doel een 3D menselijk gastruloïde modelsysteem te ontwikkelen uit pluripotente stamcellen. Met dit model zullen we de vroege ontwikkeling van hart-, spier- en bloedweefsel bestuderen. Tegelijkertijd zal GREAT de ethische en sociale kwesties van deze technologie onderzoeken.

Impact
In de toekomst kunnen deze modellen mogelijk worden gebruikt om nieuwe medicijnen te screenen of nieuwe behandelingen te testen.

Meer informatie
Titel: GREAT: 3D gastruloid cultures to model normal and pathogenic human development
Projectleider: Prof. dr. N. (Niels) Geijsen (LUMC)
Consortiumpartners: LUMC, UMC Utrecht, UMC Groningen, Erasmus MC, Hubrecht Instituut, NEMO Kennislink
Projectnummer: 10250022120002

 

3) Kunnen we leren hoe een menselijk embryo zich ontwikkelt en het succes van IVF vergroten?

Niet zwanger na IVF
De helft van de vrouwen wordt na een in-vitro fertilisatie (IVF) behandeling niet zwanger. Dit heeft te maken met een afwijkend aantal chromosomen. We gaan dit probleem onderzoeken met een model voor menselijke embryo’s, dat voldoet aan onze wettelijke, ethische en maatschappelijke standaarden.

Embryomodel ontwikkelen
Wij gaan een embryomodel ontwikkelen uit menselijke stamcellen. We gaan dit model gebruiken om implantatie zo goed mogelijk na te bootsen, zodat we kunnen ontrafelen hoe weefsels ontwikkelen. Daarna kijken we hoe cellen met een afwijkend aantal chromosomen de ontwikkeling beïnvloeden. De volgende stap is om te kijken of we hierop in kunnen grijpen om afwijkende cellen sneller uit te schakelen, of de gezonde cellen meer kans te geven.

Betere begripsvorming en IVF behandeling
Dit project zal een belangrijke bijdrage leveren aan zowel het begrip van de vroege embryonale ontwikkeling als de verbetering van de kansen op een positieve IVF zwangerschap.

Meer informatie
Titel: Beyond the blastocyst: modeling human embryology with stem cells
Projectleider: Dr. D. (Derk) ten Berge (Erasmus MC)
Consortiumpartners: Erasmus MC, Hubrecht Instituut, Radboud Universiteit, IMBA - Institute of molecular biotechnology
Projectnummer: 10250022120003

]]>
news-7417 Tue, 22 Jun 2021 14:39:45 +0200 Nieuwe subsidieronde voor PSIDER Doorbraakprojecten gestart https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-subsidieronde-voor-psider-doorbraakprojecten-gestart/ Deze subsidieronde is gericht op Doorbraakprojecten op het gebied van (de behandeling van) ernstige erfelijke aandoeningen en op de ontwikkeling van humane embryo-achtige structuren met behulp van pluripotente stamcellen volgens de doelstellingen van het onderzoeksprogramma PSIDER van ZonMw. De focus in deze ronde PSIDER Doorbraakprojecten ligt op het ontwikkelen van een innovatief idee dat eventueel een baanbrekende ontdekking kan opleveren. Uiteindelijk kan dit leiden tot nieuwe onderzoekslijnen en oplossingsrichtingen met potentieel grote klinische impact. Projecten in deze ronde worden ingediend en geleid door jonge onderzoekers in een vroeg stadium van hun wetenschappelijke carrière.

Onderwerpen waarop projecten aangevraagd kunnen worden zijn o.a. ernstige erfelijke ziekten, embryo-achtige structuren, geïnduceerde pluripotente stamcellen, embryonale stamcellen, organoïden en gameten. De deadline voor het indienen van een projectidee is 14 september 2021.

Klik hier voor meer informatie

 

]]>
news-7371 Thu, 10 Jun 2021 14:43:59 +0200 De volgende stap in kosteneffectieve en innovatieve therapieontwikkeling https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/de-volgende-stap-in-kosteneffectieve-en-innovatieve-therapieontwikkeling/ In de reactie van het kabinet aan de Tweede Kamer over het FAST-rapport geven de ministeries van VWS en EZK aan een start te willen maken met de oprichting van “Future Affordable Sustainable Therapies” (FAST). Een initiatief vanuit ZonMw dat is gericht op duurzame, efficiënte therapieontwikkeling van morgen. FAST is een initiatief dat overzicht gaat bieden op het gehele veld van therapieontwikkeling - van (academische) kennisontwikkeling tot en met de ontwikkeling van het eindproduct door bedrijven - waarin wegwijs wordt gemaakt wie op welke terreinen beschikt over kennis, infrastructuur en financieringsmogelijkheden. Publieke middelen kunnen zo gerichter en in betere samenhang met initiatieven uit het bedrijfsleven ingezet worden, waardoor innovatie én betaalbaarheid van therapieën hand in hand kunnen gaan met ondernemerschap. Nederland heeft de potentie om op dit gebied toonaangevend te zijn.

Met beleid investeren

Het is goed te realiseren dat de benodigde bedragen voor geneesmiddelenontwikkeling dermate hoog kunnen zijn, dat zelfs met cofinanciering een nationale publieke investering hoogstens impact kan hebben op een zeer klein deel van de geneesmiddelenmarkt. Daarom is het verstandig keuzes te maken en in te zetten waar de markt faalt bij “unmet medical needs” of waar Nederland voorop wil lopen als het gaat om betaalbaarheid en innovatie. Er is behoefte aan gefundeerde besluitvorming over investering, waar FAST in kan voorzien. Daarnaast moet er een optimaal klimaat worden gerealiseerd voor innovatief ondernemerschap vanuit academie en bedrijfsleven met een gezamenlijk doel: toegankelijke en betaalbare zorg. In de kamerbrief geeft het kabinet aan dat, gezien de demissionaire status, een besluit tot additionele investering aan een volgend kabinet wordt gelaten. Lees hier de kamerbrief.

Ecosysteem

FAST richt zich op het ontsluiten van wat we kunnen in Nederland op het gebied van therapieontwikkeling. We zorgen ervoor dat de route geplaveid is. We willen onderwijs en infrastructuur stimuleren. Op speerpunten kan FAST kansrijk onderzoek doorfinancieren met publieke middelen -ook na exploratief, vaak academisch onderzoek. Daarbij zal samenwerking met bedrijven belangrijk blijven om te zorgen dat de therapieën van morgen ook echt de patiënt bereiken. Zo kan Nederland internationaal als voorbeeld dienen op deze onderwerpen. Saco de Visser, kwartiermaker FAST: 'We gaan toe naar zeer complexe, integrale behandelstrategieën die vaak erg kostbaar zijn. Samen zoek je naar manieren om innovatie niet alleen effectief te laten zijn, maar ook betaalbaar te houden. We zien dat private investeerders soms onvoldoende bereid zijn om de ontwikkeling van een gewenst geneesmiddel geheel te financieren omdat de maatschappelijke opbrengst onvoldoende bij hen neerslaat, zoals bij antibiotica. Soms willen private investeerders graag investeren, maar dreigt het geneesmiddel veel te duur te worden door monopolie en marktmacht. Om echt het verschil in Nederland te kunnen maken is het noodzakelijk in ieder geval de publieke investeringen in therapieontwikkeling goed af te stemmen en keuzes te maken waar inzet wenselijk of zelfs noodzakelijk is om innovatie en betaalbaarheid optimaal samen te laten gaan. Denk daarbij bijvoorbeeld het aan bestrijden van infectieziekten of behandelingen voor zeldzame ziekten’.

Gefaseerde aanpak

De brief aan de Tweede Kamer beschrijft; “Aangezien het organiseren van meer samenhang een no regret is, er meerdere proposities naast elkaar lopen, is het verstandig nu te besluiten tot het opstarten van de FAST-organisatie waarin de verdere processen worden uitgewerkt met een beperkt budget. Dit betekent ook dat we geen tijd verloren laten gaan als er in de nieuwe kabinetsperiode inhoudelijk en financieel besluiten over het vervolgtraject worden genomen.” In de opstartfase wil de FAST-organisatie bezien hoe we de wegwijsfunctie gaan organiseren, knelpunten in de regelgeving verzamelen en beginnen met het uitwerken van processen hoe samen met partnerorganisaties zoals ZonMw, Health~Holland, Invest-NL en RVO de samenhang tussen de financiële stromen en daarmee financiering door de ontwikkelketen heen georganiseerd kan worden. FAST moet tenslotte zo worden ingericht dat als het volgende kabinet besluit tot additionele investeringen de FAST-organisatie kan meegroeien met die ambitie.

Leer meer over FAST

]]>
news-7276 Wed, 19 May 2021 15:44:00 +0200 Proefdiervrije innovaties versnellen en kansen verzilveren https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/proefdiervrije-innovaties-versnellen-en-kansen-verzilveren/ Vandaag ontving minister Carola Schouten van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van Jeroen Geurts, voorzitter van ZonMw, een verkenning voor een Nederlands onderzoeksprogramma voor proefdiervrije innovaties. Jeroen Geurts benadrukte de conclusie uit de verkenning dat meer coördinatie en investeringen in onderzoek zullen helpen de transitie naar proefdiervrije innovatie te versnellen. De verkenning is een initiatief van ZonMw en het NCad. ZonMw en het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) voerden de verkenning uit. Zij zijn beiden partners in het programma Transitie naar Proefdiervrije Innovatie (TPI). Dit TPI-programma wordt geregisseerd en gefaciliteerd door het ministerie van LNV.

Minister Schouten: ‘De afgelopen 2,5 jaar is door TPI de transitie naar proefdiervrije innovatie een flinke stap verder gebracht. Onderzoekers, financiers, beoordelaars, NGO’s, ondernemers én beleidsmakers met hetzelfde doel, weten elkaar al steeds beter te vinden. Tegelijkertijd begrijp ik dat de ambitie hoog is en dat we sneller vooruit willen. Het is daarom goed dat ZonMw en NCad nadenken over hoe we TPI verder kunnen vormgeven in de toekomst. Ook de komende jaren blijft ieders inzet nodig om uiteindelijk zoveel als verantwoord is, proefdiervrij te kunnen zijn, en deze verkenning helpt daarbij.’

Meer coördinatie en investeringen in de keten van proefdiervrije innovatie

De aanleiding voor de verkenning was de constatering van ZonMw en het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) dat met het huidige tempo de transitie naar proefdiervrij onderzoek langzaam gaat. Ondanks dat er op veel plekken in Nederland gewerkt wordt aan organen-op-een chip en andere proefdiervrije modellen, is daadwerkelijk toepassing daarvan nog niet altijd mogelijk. Wil Nederland de ingezette transitie naar proefdiervrij onderzoek versnellen, dan zijn er extra coördinatie tussen en investeringen van alle betrokken partijen in de keten nodig: overheden, onderzoeksinstellingen en bedrijven.

Een cruciale rol voor de nieuwe generatie

ZonMw en NCad adviseren om extra in te zetten op innovatie, toepassing en onderwijs.
‘Om de transitie naar dierproefvrije wetenschap succesvol te maken, is een forse investering in de wetenschap nodig’ stelt Henk Smid (voorzitter NCad) als mede-initiatiefnemer. Dan versnelt de ontwikkeling van nieuwe proefdiervrije modellen. De implementatie van bestaande proefdiervrije methoden vraagt ook om extra aandacht. Een van de belangrijke fasen daarin is inzicht krijgen in hoe innovaties zonder proefdieren geïmplementeerd kunnen worden: hoe zijn ze te valideren of kwalificeren als werkzaam of veilig? Daarmee kunnen de kansen die er liggen sneller verzilverd worden. De nieuwe generaties onderzoekers spelen een cruciale rol in de versnelling van de transitie. Onderwijs in het gedachtengoed en de methoden van proefdiervrij onderzoek helpt hen om verantwoorde keuzes te maken voor hun onderzoeksopzet. Zij kunnen zo de kwaliteit en relevantie van hun onderzoek verhogen, én vertaling van hun resultaten naar de mens verbeteren.

Een toekomst met zo min mogelijk proefdieronderzoek?

De komende maanden zal ZonMw gebruiken om de adviezen uit de verkenning verder uit te werken tot een strategische agenda en een strategie voor financiering waarbij ZonMw streeft naar breed gedragen onderzoeks- en innovatieconsortia. Ook zullen ZonMw en NCad inzetten op een sterkere positionering en profilering van proefdiervrij onderzoek, om kennis sneller te delen en initiatieven beter met elkaar te verbinden.
Jeroen Geurts en Henk Smid hopen dat de aanbieding van de verkenning aan minister Carola Schouten voor een verdere versnelling van de ingezette transitie naar onderzoek zonder proefdieren. En ze hopen dat een nieuw kabinet overweegt daar ook haar bijdrage aan te leveren. ‘ZonMw ziet uit naar een toekomst waarin het werken met proefdieren is geminimaliseerd, zonder dat er onverantwoordelijke risico’s worden genomen ten aanzien van de kwaliteit van het onderzoek. ‘We hebben snel meer kennis nodig om goede alternatieven te creëren’ benadrukt Jeroen Geurts.

Meer informatie

  • Verkenning naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een Nederlands onderzoeksconsortium ter bevordering van dierproefvrije innovaties.
  • Transitie Proefdiervrije Innovatie TPI, het programma voor de Transitie Proefdiervrije Innovatie, wil de transitie naar proefdiervrije innovatie versnellen. Het TPI programma wordt gedragen door partners uit de publieke en private sector en maatschappelijke organisaties.
  • Meer Kennis met Minder Dieren ZonMw stimuleert al 20 jaar innovaties die bijdragen aan het beantwoorden van wetenschappelijke vragen zonder dierproeven en zet in op het 3V-beleid (Vervangen, Verminderen en Verfijnen). We doen dit onder andere met het programma Meer Kennis met Minder Dieren.
  • Nationaal Comite advies dierproevenbeleid (NCad) Het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) is ingesteld voor de bescherming van dieren die worden gebruikt voor wetenschappelijke doeleinden en voor onderwijs.

De verkenning is tot stand gekomen met de medewerking van deskundigen die werkzaam zijn bij: RIVM, VUmc / ACTA, Stichting Proefdiervrij, Leids Universitair Medisch Centrum, ministerie van Economische Zaken en Klimaat, ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij, Francis Crick Institute, TNO, KNAW, Biomedical Primate Research Centre (BPRC), Institute for human Organ and Disease Model Technologies (hDMT), de Nierstichting, Hoge School Utrecht, Health~Holland, Universiteit Maastricht, Radboud UMC, Erasmus MC en Universiteit Utrecht.

]]>
news-7230 Mon, 03 May 2021 15:18:16 +0200 Implementatie special van Kwaliteit in Zorg (KiZ) verschenen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/implementatie-special-van-kwaliteit-in-zorg-kiz-verschenen/ De nieuwste special van Kwaliteit in Zorg (KiZ) staat in het teken van implementatie en biedt een vooruitblik op het European Implementation Event 2021. Effectieve interventies vinden vaak niet vanzelf hun weg naar de zorgpraktijk. We weten inmiddels dat actieve implementatie met kennis van zaken nodig is om praktijkverbetering tot stand te brengen of te versnellen. Implementatie zelf is een vakgebied geworden met een groeiende kennisbasis. En met steeds meer in implementatie gespecialiseerde professionals. 

Sneak preview

Vandaag is er een speciaal nummer van het blad Kwaliteit in Zorg (KiZ) verschenen dat geheel in het teken staat van implementatie. Het nummer is een sneak preview van het European Implementation Event op 27 en 28 mei 2021. De EIE2021 biedt een rijk en veelzijdig programma waarin implementatieonderzoek en praktijkervaringen uit meerdere landen, sectoren, omgeving en disciplines aan bod komen. Maar liefst drie keynote speakers waaronder Dr. Erik Gerritsen en professor Jet Bussemaker geven inzicht in de ontwikkelingen rondom implementatie.

Verder bevat het blad een artikel over het Nederlands Implementatie Collectief (NIC) en een artikel over jonge implementatieprofessionals (early career) en hun situatie en behoeften. Ook schrijft KiZ-lid Barbara van der Linden in haar blog over de sessies waar zij naar uit kijkt tijdens de EIE. Tenslotte is er ook een artikel opgenomen over het Zorg Evaluatie en Gepast Gebruik programma in Nederland. De organisatoren vertellen hoe dit belangrijk, op implementatie gerichte, programma is opgezet. Interessant voor iedereen die Implementatie een warm hart toedraagt.

Meer informatie, lezen en inschrijven

]]>
news-7195 Fri, 23 Apr 2021 10:45:00 +0200 Industrie en wetenschap gaan samen proefdiervrije innovaties ontwikkelen https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/industrie-en-wetenschap-gaan-samen-proefdiervrije-innovaties-ontwikkelen/ Twee Nederlandse onderzoeksgroepen gaan samen met de industrie proefdiervrije innovaties ontwikkelen via de ZonMw-subsidieoproep Create2Solve. De projecten richten zich de komende vijf jaar op een 3D-model van menselijke hersencellen en op een betere testmethode voor de toxische dosis van stoffen. De projecten dragen bij aan het beperken van proefdiergebruik in zowel de industrie als de wetenschap. De geselecteerde projecten: een betere testmethode voor de toxische dosis van stoffen


Een van de onder voorbehoud gehonoreerde projecten is van dr. Nynke (N.I.) Kramer (Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences), in samenwerking met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de private partners Vivaltes en Toxys. Dit project richt zich op het ontwikkelen van een robuuste proefdiervrije testmethode om de toxische dosis van moeilijk oplosbare stoffen vast te stellen. ‘’Door het meer betrouwbaar maken van proefdiervrije testmethodes, zullen eindgebruikers hier ook meer vertrouwen in krijgen en dit toepassen als alternatief voor dierproeven’’ zegt Nynke Kramer.

Het project gaat een oplossing bieden voor Challenge 1, de probleemstelling die eerder is opgesteld door het consortium bestaande uit Shell, Sabic en LyondellBasell. De vraagstellingen zijn daarmee door de eindgebruikers zelf opgesteld. ‘’Hierdoor zijn de uitkomsten van het project ook echt iets waar de eindgebruikers wat aan hebben’’ zegt Nynke Kramer. ‘’Zo zouden we sneller kunnen komen tot een proefdiervrij tijdperk in de toxicologie’’. Ook zal het project het aantal dierproeven aanzienlijk beperken door niet alleen de focus op de wetenschap te leggen. James Wheeler, Senior Eco-Toxicologist bij Shell, zegt: ‘’Het samenbrengen van meerdere partijen schept een ideale situatie voor succes en implementatie van proefdiervrije innovaties in zowel de praktijk als op internationaal beleidsniveau.’’  

Een 3D-model van menselijke hersencellen


Het tweede onder voorbehoud gehonoreerde project is van dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC) in samenwerking met de private partner Core Life Analytics. Het richt zich op het ontwikkelen van een proefdiervrij 3D-model met menselijke hersencellen dat zal bijdragen aan medicijnontwikkeling en onderzoek. ‘’Zeker voor complexe hersenaandoeningen die moeilijk in proefdiermodellen te onderzoeken zijn, is het van groot belang om onderzoek te doen met menselijk materiaal’’ zegt Femke de Vrij.

Hiermee gaat dit project een oplossing bieden voor Challenge 2, de probleemstelling die is opgesteld door het consortium bestaande uit Charles River Laboratories en Danone Nutricia Research. De opzet van het project wordt gezien als hoopgevend voor medische toepassingen. Het combineren van de diepgaande academische kennis met de input van de toepassingsgerichte industrie, zal leiden tot modellen die gebruikt kunnen worden voor de succesvolle ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. Daarnaast opent de samenwerking met de industrie nieuwe deuren. ‘’Opschaling van experimenten en grootschalige data-analyse is nu mogelijk, waar een academische onderzoeksgroep doorgaans zelf geen capaciteit voor heeft’’ zegt Femke de Vrij.

Create2Solve


Met de subsidieoproep Create2Solve, onderdeel van het programma ‘Meer Kennis Met Minder Dieren’, organiseert ZonMw, samen met het bedrijfsleven, vraag gestuurd onderzoek naar proefdiervrije innovaties. Hiermee ondersteunt ZonMw de ontwikkeling van impactvolle, proefdiervrije innovaties die moeten leiden tot verkoopbare methoden, modellen en/of diensten. De financiering voor Create2Solve is afkomstig van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en de Stichting Proefdiervrij.

In juli 2019 eindigde fase 0 van Create2Solve. In deze fase werden twee vraagstukken, de zogeheten Challenges, van twee consortia van bedrijven geformuleerd tot een subsidieoproep. Kennisinstellingen konden in samenwerking met een private partner een projectvoorstel indienen voor de challenges. Drie ‘proof-of-concept’-projecten gingen door naar fase 1 in december 2019. In de huidige fase 2, zijn er twee van deze projecten, één per challenge, geselecteerd om hun voorstellen te ontwikkelen tot een proefdiervrije innovatie, samen met de betrokken private partijen. De projectgroepen ontvangen ieder één miljoen euro en krijgen maximaal vijf jaar de tijd om hun project uit te voeren.

Samenvattingen van de projecten

Project Challenge 1: Better in-vitro Dosing (BID): Framework and technology development for improving the quality of in vitro data - dr. Nynke (N.I.) Kramer (Universiteit Utrecht, Institute for Risk Assessment Sciences)

(Private) partners: Vivaltes, Toxys en RIVM
Challenge-houders: Shell, Sabic en LyondellBasell

Om dierproeven te verminderen, worden in vitro celsystemen ingezet om de toxische dosis van een test stof vast te stellen. Normaal wordt de nominale concentratie (de hoeveelheid toegevoegde stof gedeeld door het volume medium) gebruikt om concentratie-effect relaties vast te stellen. Dit leidt echter tot slechte voorspellingen van de toxische dosis in dier en mens van vluchtige, lipofiele en instabiele stoffen omdat maar een kleine fractie van deze stoffen bij de cellen komen. Om verdamping, afbraak en binding aan plastic en plasma eiwitten in vitro van deze stoffen onder controle te houden, willen we in dit project gebruik maken van gesloten glazen potjes en welplaten die gedoseerd worden middels een polymeer (genaamd ‘partition-controlled dosing’). We hebben een beslisboom ontwikkeld die aanduidt onder welke omstandigheden het verstandig is om deze technieken te gebruiken.

Project Challenge 2: 3D MICro-brains: An animal-free human 3D cortical network platform for screening myelination and inflammation phenotypes. 3D Myelination & Inflammation Cortical network platform (3D MICro-brains) - dr. Femke (F.M.S.) de Vrij (Erasmus MC)

Private partner: Core Life Analytics
Challenge-houders: Charles River Laboratories en Danone Nutricia Research

Recente ontwikkelingen in geïnduceerde pluripotente stamcel (iPSC) technologie maken het mogelijk om celtype-specifieke humane celkweekmodellen te implementeren voor onderzoek en medicijnontwikkeling. In dit project ontwikkelen onderzoekers een 3D-model met menselijke hersencellen die de complexe structuur van de hersenen in vroege ontwikkeling nabootsen. Deze micro-hersenen (3D MICro-brains) brengen het modeleren van de frontale cortex terug tot de essentie in een formaat van letterlijk een miljoenste van het normale hersenvolume. Het platform bevat alle relevante hersenceltypen: functionele neuronen en glia in gelaagde radiale structuren, inclusief astrocyten, myeline-producerende oligodendrocyten en microglia die een cruciale rol spelen bij ontstekingsprocessen in de hersenen. Bovendien is dit model volledig diervrij en draagt zo bij aan de transitie naar proefdiervrij onderzoek. Door de reproduceerbaarheid en schaal van dit platform leent het zich bij uitstek voor geautomatiseerde toepassingen in medicijnontwikkeling en onderzoek, die verder zullen worden uitgewerkt met een bedrijf dat geautomatiseerde hoge-resolutie beeldverwerking toevoegt aan dit project.

Meer informatie:

]]>
news-7146 Mon, 19 Apr 2021 12:00:00 +0200 Parel voor data-goudmijn https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/parel-voor-data-goudmijn/ Welke patiënten met hart- en vaatziekten lopen (opnieuw) risico op een hartinfarct, hartfalen of een beroerte? Wat is de optimale individuele behandeling? Cardioloog prof. dr. Folkert Asselbergs (UMCU) ontving op 15 april de ZonMw Parel voor een dataverzameling die bijdraagt aan het beantwoorden van deze vragen en voor het ontwikkelen van een zelfmanagementplatform. In de afgelopen decennia is veel winst geboekt in de behandeling van hartinfarcten en beroertes. Er komen steeds meer mensen die zo’n ernstige gebeurtenis overleefd hebben. Sommigen krijgen hartfalen of andere problemen, terwijl anderen nog jaren in redelijke gezondheid leven. Om meer zicht te krijgen op de risicofactoren voor toekomstige gezondheidsproblemen, zijn gegevens nodig van zeer veel verschillende mensen met uiteenlopende achtergronden. Asselbergs kreeg in 2011 subsidie uit het ZonMw programma Klinische Fellows om zo’n dataverzameling op te zetten.

Bruggenbouwer

De commissie die de Parel toekent, noemt Asselbergs een ‘bruggenbouwer’ die heeft bijgedragen aan een unieke internationale samenwerking. Inmiddels zijn genetische en klinische gegevens van zo’n 260.000 mensen uit 64 ziekenhuizen gestandaardiseerd opgeslagen en toegankelijk voor onderzoek. Het internationale samenwerkingsverband werkt met zogeheten gefedereerde data-analyses, die de gegevens in het oorspronkelijke ziekenhuis laten. Het analyseprogramma gaat als het ware langs bij alle lokale dataverzamelingen en rapporteert alleen de conclusies. De privacy van patiënten is daardoor gegarandeerd en internationale samenwerking wordt ook juridisch vergemakkelijkt. Er gaan immers geen patiëntgegevens het ziekenhuis uit.

Eerste resultaten

Gebleken is dat niet alle genetische risicofactoren voor het ontstaan van hart- en vaatziekten ook bijdragen aan een verhoogd risico op hernieuwde problemen. Er komt meer zicht op individuele verschillen in de reactie op geneesmiddelen en andere behandelingen, waardoor de behandeling steeds verder geïndividualiseerd kan worden.

Meer informatie

]]>
news-7158 Mon, 19 Apr 2021 08:43:00 +0200 Coronaonderzoek: een jaar wetenschappelijke topsport in feiten en cijfers https://covid19.zonmw.nl Vandaag lanceert ZonMw een themawebsite over haar werk in de coronacrisis. Bestuursvoorzitter Jeroen Geurts en directeur Véronique Timmerhuis vertellen over een jaar wetenschappelijke topsport. De website bevat ook feiten en cijfers en drie cases van projectleiders van ons COVID-19 programma. news-7116 Tue, 06 Apr 2021 15:11:20 +0200 Samen alzheimer stoppen vóór het start https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/samen-alzheimer-stoppen-voor-het-start/ Deze week is het startschot gegeven voor het landelijk project ABOARD (A personalized medicine approach for Alzheimer’s disease), een samenwerking van meer dan dertig partners om de ziekte van Alzheimer te stoppen. ABOARD is daarmee het eerste onderzoeksproject dat van start gaat als onderdeel van de Nationale Dementiestrategie 2021-2030 van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het geeft tevens invulling aan de Kennis- en Innovatieagenda 2020-2023 van Health~Holland, waarbij publieke en private partners in Missie IV werken aan het verbeteren van de kwaliteit van leven voor mensen met dementie. Het doel van ABOARD is om voorbereidingen te treffen voor een toekomst waarin we de ziekte van Alzheimer stoppen vóór het start. Onder andere door: mogelijk maken van verbeterde diagnostiek, ontwikkelen van risicoprofielen op maat en focus op preventie door het vergroten van het bewustzijn rondom dementie en hersengezondheid.

In Nederland hebben bijna 300.000 mensen dementie en jaarlijks komen daar ongeveer 20.000 mensen bij. Het is de meest voorkomende doodsoorzaak in Nederland en daarmee een van de grootste uitdagingen van deze eeuw. Dementie wordt voor een groot deel veroorzaakt door de ziekte van Alzheimer. Een ziekte waar helaas nog geen medicijn voor is. Om de stijging van het aantal mensen met dementie te verkleinen richt ABOARD zich op de fase vóór dementie.

Preventie is de sleutel

Wiesje van der Flier, projectleider van ABOARD en wetenschappelijk directeur van Alzheimercentrum Amsterdam: “Onderzoek heeft aangetoond dat alzheimer zich ontwikkelt gedurende een periode van twintig tot dertig jaar. En daar ligt de sleutel. Ingrijpen voordat de ziekte zich openbaart. We moeten mensen bereiken die het risico lopen om de ziekte te krijgen. En die mensen zijn we eigenlijk allemaal. Daarom willen we het bewustzijn rondom alzheimer bij een groot publiek vergroten. Ook zetten we de benodigde stappen naar een toekomst waarin behandeling op maat mogelijk is. Kennis delen over hoe je je hersengezondheid kunt versterken en mensen met alzheimer kunt ondersteunen is ook een onderdeel van dit project. Er is nog veel nodig om Nederland klaar te stomen voor een toekomst met behandeling op maat.”

Ziekteverloop voorspellen

Onderzoekers van ABOARD gaan testen ontwikkelen om de diagnose alzheimer snel en nauwkeurig te stellen. Deze testen moeten de eerste hersenveranderingen kunnen herkennen, maar ook verschillen tussen patiënten zichtbaar maken. Zo kunnen individuele alzheimerrisicoprofielen worden ontwikkeld om het persoonlijk verloop van de ziekte te voorspellen.

Behandeling op maat

Behandelaars krijgen na het stellen van de diagnose alzheimer vaak de vraag: ‘Wat kan ik zelf doen om het ziekteproces vertragen?’ Van der Flier: “Preventie door het aanpassen van leefstijl kan nut hebben, maar leefstijlinterventies worden op dit moment nog niet aangeboden in de geheugenpoli’s. Tegelijkertijd wordt er keihard gewerkt aan medicijnen. Maar is het Nederlandse zorgsysteem hier al klaar voor? Een belangrijk aandachtspunt is dat er een gepersonaliseerde aanpak komt en dat we de patiënt betrekken bij alle aspecten van zijn/haar ziekte en de behandeling daarvan. Omdat geen mens hetzelfde is.”

Samen alzheimer stoppen voor het start

In het ABOARD-project bundelen meer dan dertig partners hun krachten, waaronder de vijf Nederlandse alzheimercentra en Alzheimer Nederland. Zowel publieke als private partijen uit de gehele kennisketen werken samen: van universiteiten tot zorg- en kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en bedrijven.

Eerste onderzoeksproject Nationale Dementiestrategie

ABOARD is een mooi voorbeeld van hoe zowel publieke als private partijen uit de gehele kennisketen samenwerken. Zoals benoemd in de Nationale Dementiestrategie gaat ZonMw van 2021 tot 2030 een dementieonderzoeksprogramma uitvoeren. Dit programma gaat meer focus en synergie binnen het dementieonderzoek realiseren door baanbrekend onderzoek te financieren van topcentra en door consortia te financieren waarin diverse discipline samenwerken.

Meer weten?

  • Een overzicht van alle partners en meer informatie over ABOARD is te vinden op www.aboard-project.nl
  • Ook is er een ABOARD animatie gemaakt.
  • ABOARD is het eerste onderzoeksproject dat van start gaat als onderdeel van de Nationale Dementiestrategie 2021-2030 van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het geeft invulling aan een belangrijk deel van Missie IV: In 2030 is de kwaliteit van leven van mensen met dementie met 25% toegenomen. Missie IV is een van de vijf missies opgesteld voor het maatschappelijk thema gezondheid en zorg en staat beschreven in de Kennis- en Innovatieagenda 2020-2023 van Health~Holland.

 

]]>
news-7113 Tue, 06 Apr 2021 13:13:11 +0200 'Publiek-private samenwerking is essentieel voor medicijnontwikkeling' https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/publiek-private-samenwerking-is-essentieel-voor-medicijnontwikkeling/ Hoe ontwikkel je een medicijn? Twee excellente wetenschappers vertelden over hun successen en uitdagingen van geneesmiddelenontwikkeling tijdens het webinar op dinsdag 30 maart. Webinar gastheer emeritus hoogleraar Bert Leufkens: ‘Met het enthousiasme van deze onderzoekers krijg ik een positief gevoel over de toekomst’.  

Webinar Geneesmiddelen gemist? Kijk hier  terug.

Zeldzame ziekte
Schildklier specialist Edward Visser ontwikkelde het nieuwe medicijn Triac voor mensen met een zeldzame schildklieraandoening. Het medicijn verlaagt het schildklierhormoonniveau, vertraagt het hartritme en verhoogt het lichaamsgewicht van de ernstig zieke kinderen. De enorme investering gedurende 44 jaar heeft uiteindelijk zijn vruchten afgeworpen. Het medicijn is namelijk al beschikbaar voor patiënten.

Alzheimer
Ook neurobioloog Jos Prickaerts is bezig met een veelbelovend traject. Hij heeft een nieuw doel gevonden voor het medicijn Roflumilast, ook wel drug repurposing genoemd. Het medicijn blijkt, naast het verhelpen van longklachten, ook het geheugen van mensen met Alzheimer te verbeteren. Onlangs is de fase II studie gestart waarbij het medicijn wordt getest op mensen die naar verwachting binnen 5 jaar Alzheimer krijgen. De onderzoekers gaan het geheugen, de kwaliteit van leven en Alzheimer-eiwitten meten en hopen op een belangrijke stap richting goedkeuring van het medicijn.

Publiek-private samenwerking
Beide sprekers benoemden het belang van publiek-private samenwerking voor de ontwikkeling van geneesmiddelen. Ondanks de risico’s voor de academische vrijheid, zijn private partijen onmisbaar, aldus Edward Visser en Jos Prickaerts.

Webinarreeks
Al meer dan 15 jaar stimuleert ZonMw via verschillende subsidieprogramma’s translationeel onderzoek. Rondom de evaluatie van deze programma’s organiseren we een serie webinars over ontwikkelingen in translationeel onderzoek, zoals ATMP’s, vaccins, genomics, leefstijlgeneeskunde en medische technologie. Kijk de webinars terug via onderstaande links.

Webinar Geneesmiddelen (30 maart)
Webinar Medische Technologie (1 februari)
Webinar Placebo of no-cebo (8 december)
Webinar Genomics (23 november)
Webinar ATMP's (26 oktober)

]]>
news-7111 Tue, 06 Apr 2021 09:26:15 +0200 Nieuwe opdracht voor aanpak antimicrobiële resistentie https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/nieuwe-opdracht-voor-aanpak-antimicrobiele-resistentie/ Het ministerie van VWS heeft ons opdracht gegeven voor het formuleren van een vervolg op het programma Antibioticaresistentie voor de periode 2022-2025. De komende tijd zullen wij belangrijke stakeholders consulteren over:

  • de toepassing van de opgedane kennis tot nu toe
  • onderzoeksvragen uit de praktijk van onder andere de curatieve en de langdurige zorg

Het programma zal ook open staan voor onderzoeken naar resistentie tegen antimicrobiële middelen en heeft dus een bredere scope dan het huidige programma Antibiotica Resistentie. VWS zal een budget van 9,6 miljoen euro beschikbaar stellen voor zowel een nationale als internationale aanpak.

Internationaal

Ook de Nederlandse bijdrage aan het Joint Programming Initiative on Antimicrobial Resistance (JPIAMR) en/of aan het One Health AMR Partnership onder Horizon Europe zal voortgezet worden in het nieuwe programma. Een snelle, internationale en multidisciplinaire aanpak van antimicrobiële resistentie draagt bij aan een optimale gezondheid van mens, dier en milieu (OneHealth).

Antimicrobiële resistentie

Het tegengaan van antimicrobiële resistentie en de ontwikkeling van nieuwe middelen en methoden om resistentie te voorkomen, is wereldwijd van groot belang. Onze programma's Priority Medicines Antimicrobiële Resistentie (AMR) en Antibioticaresistentie (ABR) hebben als doel een bijdrage te leveren aan het beheersen en oplossen van de problematiek van antimicrobiële resistentie. Vanuit verschillende aandachtsgebieden is hieraan gewerkt. Binnen beide programma's en onze bijdrage aan JPIAMR zijn in totaal 93 projecten gehonoreerd.

Micro-organismen (zoals bacteriën, schimmels, virussen en parasieten) veranderen en worden resistent als zij worden blootgesteld aan medicijnen. Het risico bestaat dat mensen overlijden aan een onschuldige infectieziekte als een blaasontsteking omdat de bacterie niet gevoelig is voor antibiotica. Wij financieren onderzoek, verspreiden de kennis die onderzoek oplevert en stimuleren de toepassing van die kennis.

Succesvolle aanpak

Een mooi voorbeeld van een succesvolle aanpak is het project RAPDIF, gefinancierd door onder andere het programma AMR. Onderzoekers uit Nederland en Burkina Faso ontwikkelden een nieuwe malariatest. Zij zochten uit welke bacteriën, naast de malariaparasiet, koorts uitlokken. Het RAPDIF-onderzoek werd uitgevoerd bij jonge kinderen in Burkina Faso die koorts hebben.

Onderzoekscoördinator dr. Henk Schallig en zijn internationale team ontdekten dat deze kinderen vaak antibiotica én malariamedicijnen krijgen, ook als niet duidelijk is wat de achterliggende oorzaak van de koorts is. ‘Uit ons onderzoek blijkt dat in 50 tot 90% van de gevallen antibiotica-behandeling niet helpt bij die kinderen'. Dankzij hun nieuwe malariasneltest krijgen zieke kinderen met koorts in Afrika de juiste diagnose en de juiste medicatie. Hierdoor helpen we antimicrobiële resistentie een halt toe te roepen. Henk Schallig ontving daarvoor een ZonMw Parel.

Meer informatie

]]>
news-7071 Tue, 23 Mar 2021 16:00:00 +0100 Minister Van Ark neemt aanbevelingen uit onderzoeksagenda ME/CVS over en geeft opdracht voor onderzoeksprogramma https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/minister-van-ark-neemt-aanbevelingen-uit-onderzoeksagenda-mecvs-over-en-geeft-opdracht-voor-onderzo/ De minister van Medische Zorg en Sport, Tamara van Ark, wil ZonMw een opdracht geven voor het uitvoeren van een onderzoeksprogramma over ME/CVS. Dat staat in de Kamerbrief die Van Ark op 23 maart heeft verstuurd. Voor het programma is € 28,5 miljoen euro beschikbaar. De beoogde looptijd van het programma is 10 jaar. View this page in English

Hiermee neemt de minister de belangrijkste adviezen uit de onderzoeksagenda ME/CVS over. Deze agenda werd op 23 december 2020 bij de minister van Medische Zorg en Sport (VWS) aangeboden. De onderzoeksagenda is opgesteld door een stuurgroep bestaande uit vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties, behandelaren en wetenschappers. ZonMw faciliteerde de stuurgroep en gebruikte haar kennis, ervaring en netwerk om het proces in goede banen te leiden.

Terugblik

Vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties speelden een belangrijke rol in de totstandkoming van de onderzoeksagenda. In een interviewreeks vertellen de 4 patiëntenvertegenwoordigers hoe zij het proces hebben ervaren. Ook stuurgroepvoorzitter Jan van Wijngaarden blikt terug op het traject.

]]>
news-7058 Thu, 18 Mar 2021 11:49:50 +0100 Saco de Visser (FAST) bij Health Valley 2021 https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/saco-de-visser-fast-bij-health-valley-2021/ Tijdens Health Valley 2021 nam Saco de Visser (Kwartiermaker FAST) deel aan een expertdiscussie over kostbare personalised medicine. Vragen als: Hoe gaan innovatie en betaalbare medicijnen samen? En hoe moet deze innovatie worden gefinancierd?, werden besproken. Expertpanel
Het panel bestond uit een interessante mix van sprekers uit industrie en overheid, onder leiding van Alain van Gool, Professor Personalized Healthcare en head Translational Metabolic Laboratory van het Radboud UMC. Saco schetste met een aansprekend, persoonlijk voorbeeld de noodzaak van personalised medicine, de betaalbaarheid daarvan en de rollen van de stakeholders. Bekijk hier het fragment.

Betaalbare innovatie
De tijd is rijp voor een gezamenlijke aanpak en investering. Immers, de inzet van publieke middelen biedt mogelijkheden om de cost of capital bij therapieontwikkeling te matigen of de cost of failure in sommige gevallen op zich te nemen. Bovendien kunnen voorwaarden worden ingebouwd om geneesmiddelen en behandelingen van de toekomst optimaal beschikbaar en betaalbaar te houden voor patiënten.

FAST
De ontwikkeling van nieuwe therapieën is kostbaar en kennis­intensief. Om de kans op slagen van innovatie te optimaliseren, is het noodzakelijk om over het gehele ontwikkelingsproces bij te dragen aan samenhang en wisselwerkingen tussen de verschillende fasen in ontwikkeling (fundamenteel onderzoek, translationeel onderzoek, bedrijfsmatige ontwikkeling, klinische toetsing, evaluatie na markttoelating). FAST, Future Affordable Sustainable Therapies, schept overzicht en richt zich op het doorfinancieren van daadwerkelijke innovaties, binnen de speerpunten personalised medicine, regeneratieve therapieën en zeldzame ziekten, in nauwe samenspraak met de samenwerkingspartners.

FAST is erop gericht om de juiste balans te houden tussen innovatief ondernemerschap en toegankelijke, betaalbare zorg.

Over Health Valley 2021
De uitdagingen in de zorg zijn groter dan ooit. Er is meer dan voorheen behoefte aan innovaties en samenwerking in Health & Life Sciences. Om nog beter met problemen om te kunnen gaan en onze zorg en gezondheid te verbeteren. Op het gebied van eHealth, Robotics, Personalized Medicine & Pharma, Preventie en nog veel meer. Deze uitdagingen vormde de rode draad in het programma van 2021 rond een CO-FIT Future. Health Valley is een tweejaarlijks event voor professionals in de Life Sciences en Health sector.

 

]]>
news-7041 Wed, 17 Mar 2021 08:58:00 +0100 Derde evaluatie Embryowet https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/derde-evaluatie-embryowet/ De Embryowet - die een evenwicht beoogt tussen bescherming van beginnend menselijk leven enerzijds en het belang van medisch wetenschappelijk onderzoek anderzijds- is voor de derde keer geëvalueerd. Met als centrale vraag: ‘Bereikt de wet haar doel en is zij voldoende toekomstbestendig?’ Hoofdconclusie van het onderzoek is dat de Embryowet naar behoren functioneert, maar tegelijkertijd steeds verder uit de pas loopt met de medisch-wetenschappelijke ontwikkelingen. De evaluatie werd uitgevoerd door onderzoekers van het Amsterdam UMC, de Universiteit Maastricht en het Leids Universitair Medisch Centrum, en stond onder leiding van Corrette Ploem en Wybo Dondorp.

Definiëring embryo

De huidige definitie voor embryo’s is destijds gekozen om ook anders dan door bevruchting ontstane embryo’s onder de wet te kunnen brengen. De onderzoekers geven aan dat de definitie juist in dat opzicht tekort schiet. Op het nieuwe terrein van uit stamcellen gekweekte ‘embryo-achtige structuren’ is ze namelijk niet in staat aan te geven wat wel en niet als embryo moet worden beschouwd. Ook impliceert de definitie dat niet-levensvatbare embryo’s (en dito foetussen) voor de wet niet bestaan. Aanbevolen wordt om te komen tot een nieuwe definitie om te zorgen dat vormen van menselijk leven die wettelijke bescherming verdienen die ook krijgen. En om te voorkomen dat aan belangrijk wetenschappelijk onderzoek beperkingen worden opgelegd die niet goed te verantwoorden zijn.

Embryo’s voor onderzoek

Ook stellen de onderzoekers dat het in de Embryowet beoogde evenwicht gediend is met opheffing van het als tijdelijk bedoelde verbod op het doen ontstaan van embryo’s voor onderzoek. Het verbod staat haaks op het streven naar verantwoorde toepassing van nieuwe en al bestaande voortplantingstechnieken. De onderzoekers geven daarbij aan dat niet goed vol te houden valt dat onderzoek met speciaal tot stand gebrachte embryo’s in moreel opzicht van een andere orde is dan onderzoek met na IVF gedoneerde ‘restembryo’s’.

Onderzoek met foetussen

Een afzonderlijk thema van de evaluatie was onderzoek met foetussen. Er zijn op dit punt geen grote knelpunten gevonden. Wel geven de onderzoekers  enkele aanbevelingen. Waaronder de aanbeveling om bij onderzoek met zwangere vrouwen en foetussen eventuele gezondheidsgevolgen bij het toekomstige kind niet van verzekerbaarheid uit te sluiten.

Toekomstbestendigheid

Met de bepleite aanpassingen kan de Embryowet vooralsnog voldoende worden geactualiseerd. Op langere termijn lijkt het echter onvermijdelijk dat de wet grondiger op de schop moet worden genomen. De wet zal, gelet op het tempo van de medisch-wetenschappelijke ontwikkelingen, ‘flexibeler’ en minder ‘technologie-afhankelijk’ moeten worden gemaakt. Dit kan door deze wet het karakter te geven van een ‘kaderwet’ en door het systeem van toezicht en toetsing in de wet te versterken.

Meer weten?

Deze evaluatie is onderdeel van het ZonMw-programma Evaluatie Regelgeving.

]]>
news-7020 Tue, 09 Mar 2021 10:22:23 +0100 Veilig uit eten door online tool https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/veilig-uit-eten-door-online-tool/ Wetenschappers van Wageningen University & Research, de TU Delft en het Erasmus MC hebben een online tool ontwikkeld om vast te stellen hoe binnenruimtes coronaproof ingericht en gebruikt kunnen worden. Met de SamenSlimOpen-tool kunnen restauranthouders de risico’s op verspreiding van het coronavirus in hun restaurant beperken. Hoe starten we de samenleving straks weer verantwoord op na de lockdown? Dat is de grote vraag waar het kabinet en verschillende sectoren voor staan. ‘Tot nu toe was het beleid vooral een one size fits all aanpak, terwijl er ook tailormade oplossingen mogelijk zijn’, zegt projectleider Quirine ten Bosch, als infectieziektenmodelleur verbonden aan Wageningen University & Research. ‘De SamenSlimOpen-tool helpt om uit te vinden met welke combinatie van oplossingen en maatregelen de kans op verspreiding van het coronavirus in een specifieke binnenruimte zo laag mogelijk is.’

Testen

Deze maand gaan de onderzoekers de SamenSlimOpen-tool virtueel testen met restauranthouders die zich daarvoor hebben aangemeld. Restauranthouders die de SamenSlimOpen tool online willen testen, kunnen zich aanmelden voor de pilot via: www.samenslimopen.nl/demo-deelname/. Allerlei factoren zoals het aantal vierkante meters, de ventilatie, het aantal gasten en hoe lang die blijven zitten en het aantal shifts zijn meegenomen in de tool. ‘Dit zijn de factoren die we kunnen aanpassen om het uiteindelijke doel te realiseren: de risico’s op verspreiding van het coronavirus in binnenruimtes zo ver naar beneden te brengen dat mensen er verantwoord kunnen verblijven’, zegt Ten Bosch.

Kennis gecombineerd

Wageningen University & Research, Erasmus MC en TU Delft werken samen met partners aan initiatieven om beter voorbereid te zijn op toekomstige pandemieën. Dit project wordt gefinancierd door ZonMw en maakt onderdeel uit van het COVID-19 onderzoeksprogramma.

In de SamenSlimOpen-tool wordt virologische- en epidemiologische kennis gecombineerd met data uit crowd modelling onderzoek. Als alles volgens de planning verloopt, komt de tool in april online beschikbaar voor alle restauranteigenaars. Zodra de restaurants weer open mogen, kunnen restauranthouders dan met behulp van de tool zelf gericht maatregelen nemen die in hun specifieke situatie de kans op verspreiding van het virus zo klein mogelijk maakt. In de volgende fase wordt de tool doorontwikkeld voor andere binnenruimtes, zoals winkels en klaslokalen. ‘Met aanpassingen kan de tool in de toekomst ook gebruikt worden bij andere infectieziekten’, aldus Ten Bosch.

Meer informatie

]]>
news-6951 Mon, 08 Mar 2021 08:00:00 +0100 Professionalising data stewardship with competences, training and education https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/professionalising-data-stewardship-with-competences-training-and-education/ As part of the National Programme Open Science (NPOS), the 'Professionalising data stewardship in the Netherlands' report was recently published. This report provides arguments for urgent decisions and activities to ensure adequate data steward capacity in the Netherlands, in order to realise the ambitions for Open Science. How are Open Science and FAIR data connected?

The Dutch National Programme Open Science (NPOS) has defined 3 key areas:

  • Open Access: making all research output (articles etc.) accessible for everyone without costs
  • FAIR data: making all research data FAIR: Findable, Accessible, Interoperable and Reusable
  • citizen science: promoting the involvement of citizens in science programmes

Within the key area of ‘FAIR data’ the current report focuses on the people who can help to turn FAIR data into reality - namely data stewards.

What is a data steward?

Data stewardship is a catch-all term for numerous support functions, roles and activities with respect to creating, maintaining and using research data. The core responsibilities and tasks vary from policy advising and consultancy, to operational, and technical, ICT-related tasks. Unfortunately, a data steward is not yet uniformly defined as most descriptions originate from the fast evolving landscape of Open Science, research data management and FAIR data, and thus share its newness and fuzziness.

In this report data stewardship is defined as 'the responsible planning and executing of all actions on digital data before, during and after a research project, with the aim of optimising the usability, reusability and reproducibility of the resulting data' (definition put forward by DTL).

Why do we need more data stewards?

In the past years it has become clear that there is a large need for and shortage of individuals with data stewardship expertise. Furthermore, a lack of formal education and training, a lack of awareness and recognition amongst researchers and the absence of a coordinated approach all hamper the professionalisation and expansion of this profession.

How many data stewards do we need where in the organisation and with what competences?

Each research-performing institute should ask these questions. This report helps to build the foundation to answer them. It provides an overview of the current situation of data stewardship in the Netherlands. It gives specific recommendations to multiple stakeholders, so that they can move forward with advancing FAIR data stewardship in their organisation. Furthermore, it draws attention to the urgent need for nationally coordinated implementation.

What next steps can organisations take?

In the report it is recommended that:

  • the defined data stewardship and research software engineer competences will be consolidated and implemented
  • the corresponding job profiles should be formalised via national job classification systems
  • tailored training programmes matching the required competences should be defined, developed and delivered
  • a data steward skills tool should be built, which then serves as a single point of reference for up-to-date information on competences, job profiles, and training opportunities, and allows for (self-)assessment and identification of career development options

The recommendations in the report are specifically tailored to the following stakeholders in the Netherlands:

  • local research organisations, such as universities, university medical centres, universities of applied sciences, and their board members, deans and HR managers
  • umbrella organisations, such as VSNU, NFU and VH and similar representative organisations
  • research-funding organisations, such as ZonMw and NWO
  • representatives of the researcher communities, such as PNN, the networking organisation for PhD candidates, and the local Open Science communities
  • service-providing, networking and training organisations, such as DTL, SURF, LCRDM, Health-RI, and RDNL

Over 30 representatives from numerous organisations participated and endorse the report

The NPOS-F project team consisted of over 30 representatives of multiple Dutch universities, university medical centres, universities of applied sciences and service providers. In addition, major stakeholders speaking for diverse organisations such as VSNU, VH, NFU, PNN, SURF and ZonMw were involved in this project. Thanks to active involvement of these partners and the practical applicability of the recommendations, the team is convinced that the necessary decisions and activities to ensure adequate data steward capacity in the Netherlands will be implemented in the near future.

NPOS, ZonMw, Open Science and FAIR data

This end report of the NPOS-F project team ‘Professionalising data stewardship’ is part of the NPOS FAIR data programme line. Authors of the report are representatives of DTL (Dutch Techcentre for Lifesciences), DANS (Data Archiving and Networked Services), Maastricht University, GO FAIR Foundation, ZonMw and LCRDM (National Coordination Point Research Data Management).

ZonMw aims at improving the scientific and social impact of research output, including research data. To gain impact from research data, one must be able to reuse them for verification of research findings, or for future research. To this end, ZonMw requires researchers to perform research data management and stewardship (RDM), and to share their data to contribute to future, innovative research. ZonMw’s procedures for RDM aim at creating data that are findable, accessible, interoperable and reusable (FAIR), and high quality research projects.

More information

 

 

 

 

 

]]>
news-6956 Wed, 24 Feb 2021 13:20:49 +0100 Vijf mensen met een zeldzame aandoening vertellen hun verhaal https://vsop.nl/wat-doen-wij/zeldzameziektendag/zeldzameziektendag-2021/?fbclid=IwAR3FNe6iV16CHIcMgOcHHWcBstB5v1gvB-uOIZkg69nlq5f7ryovNLOrcKk Op 28 februari is het Zeldzame Ziektendag. De VSOP - de patiëntenkoepel voor zeldzame en genetische aandoeningen - vroeg vijf mensen die te maken hebben met een zeldzame aandoening om hun verhaal te vertellen. Over hoe hun leven eruit ziet, waar zij zich hard voor maken en hoe zij de toekomst tegemoet zien. Kijk en luister mee naar hun krachtige verhalen. news-6945 Fri, 19 Feb 2021 23:12:30 +0100 Interview Sonja van Weely: ‘Bij zeldzame ziekten heb je elkaar nodig’ https://publicaties.zonmw.nl/bij-zeldzame-ziekten-heb-je-elkaar-nodig/ In Nederland leven maar liefst 1 miljoen mensen met een zeldzame ziekte. Voor maar 5% van hen is een therapie beschikbaar. Dat is veel te weinig vindt Sonja van Weely, senior programmamanager bij ZonMw. Daarom focust ze zich al jaren op onderzoek naar zeldzame ziekten. Haar doel? Meer therapieën voor mensen met een zeldzame ziekte. news-6886 Mon, 08 Feb 2021 10:39:55 +0100 Hoe helpt technologie mensen met kanker, artrose en epilepsie? https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/hoe-helpt-technologie-mensen-met-kanker-artrose-en-epilepsie/ Tijdens het webinar op maandag 1 februari werd er teruggeblikt op 15 jaar medische technologie. Welke resultaten zijn er geboekt? En waar lopen onderzoekers nu tegenaan? Arts-onderzoeker dr. Martijn de Bruin, professor dr. Floris Lafeber en neuroloog dr. Roland Thijs vertelden over de nieuwste technologische ontwikkelingen om mensen met een niertumor, knieartrose en epilepsie te helpen.  

Voorzitter Evert van Leeuwen startte het webinar met een aantal maatschappelijke en ethische vragen. Hoe verandert technologie onze manier van leven? Wordt elke aandoening reparabel? Wat vinden mensen daarvan? Deze vragen zetten de kijker meteen aan het denken.

Uitdagingen
Vervolgens vertelde Martijn de Bruin over de uitdagingen gedurende een technologische ontwikkeling. In zijn geval was de ontwikkeling een optische biopsie, waarbij een laserlicht een kwaadaardige niertumor kan detecteren. Een lastige klus, aldus de Bruin. Een failliet bedrijf en het vertrek van het klinisch afdelingshoofd gooiden namelijk roet in eten. Ook belemmert nieuwe regelgeving een versnelde technologische ontwikkeling richting de patiënt. Toch adviseert de Bruin medeonderzoekers om gezond opportunistisch te blijven en samen te werken met clinici en bedrijven.

Gebruiksvriendelijke kniedistractor
Floris Lafeber richtte zijn verhaal op de ontwikkelde kniedistractor voor mensen met ernstige knieartrose. Deze distractor trekt de botten van boven- en onderbeen uit elkaar, zodat er ruimte ontstaat in het kniegewricht. Op deze manier wordt ergere slijtage in de knie voorkomen. Alleen was de distractor onnodig groot en zwaar. Het doel van het ZonMw project was om de distractor gebruiksvriendelijker te maken. En met succes. Niet alleen was er sprake van minder stijfheid en pijn, het kraakbeen kon zelfs herstellen. Inmiddels zijn 65 patiënten succesvol behandeld, dankzij het onderzoek van Lafeber.

Epilepsie horloge
Tot slot inspireerde Roland Thijs de kijker met een horloge dat epileptische aanvallen detecteert. Dit is handig voor 54% van de mensen met epilepsie die niet aanvalsvrij worden ondanks medicatie. Roland Thijs ging samen met artsen, onderzoekers, engineers, ontwerpers, ethici en patiënten aan de slag. Het resultaat? Een specifiek en gevoelig epilepsie horloge dat beschikbaar is voor zowel volwassenen als kinderen.

Kortom, het veld van de medische technologie kent uitdagingen en succes. Uiteindelijk zetten de drie onderzoekers stappen voor de patiënt van de toekomst.

Webinar Medische Technologie gemist? Kijk hier terug.

 

]]>