Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Hoe werkt Alles is Gezondheid (AiG)… als instrument om met maatschappelijke partners van binnen en buiten de gezondheidssector en bedrijfsleven activiteiten te organiseren voor de publieke gezondheid? Deze vraag is d.m.v. bestuurlijk-organisatorisch onderzoek beantwoord. Partners committeren zich aan AiG d.m.v. ‘pledges’ oftewel plechtige beloftes, waarin zij beloven bij te dragen aan gezondheid.

AiG bevindt zich na drie jaar met 309 pledges en 1825 partners in een overgangsfase van verkennende pioniers naar ondernemende, innovatieve netwerken. Deze netwerken creëren sociale en organisatorische vernieuwing. De overheid heeft vooral een faciliterende rol. Bestaande regels en structuren vormen soms nog obstakels die oplossing behoeven. Voor de toekomst kan het landelijk ondersteunende Programmabureau sterker inzetten op: impuls geven, makelen, kennis delen, signaleren, en faciliteren. Soortgelijke programma’s hebben vijf tot tien jaar nodig om de beweging onomkeerbaar te maken.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Alles is gezondheid… richt zich op het creëren van onderlinge verbondenheid in gemeenschappelijke opgaven tussen overheden, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven, en de bottom up realisatie van gezamenlijke maatschappelijke waarden en ambities in relatie tot gezondheid. In drie jaar hebben 1825 partners uit verschillend domeinen zich aan AiG gecommitteerd met 309 zeer diverse, en grotendeels domeinoverstijgende pledges.

 

Partners hebben gemeen dat zij het belang van gezondheid en preventie erkennen. De ‘lokale’ partners in de pledge-gebonden netwerken committeren zich niet zozeer aan AiG, dat zij vaak niet kennen, maar wel aan de ambities in de pledge. Partners ervaren meerwaarde van hun pledge omdat het een impuls geeft aan het daadwerkelijke handelen, hun activiteiten een publiek podium geeft, en omdat het helpt om nieuwe partners te werven. De netwerken volgen een organisch ontwikkelproces rondom concrete uitvoeringsactiviteiten, waarbij partners actief leren van ervaringen en hun aanpak aanpassen of verbeteren.

 

Een nieuwe manier van sturen, borgen en verantwoorden is nodig om een dergelijke beweging te verduurzamen. De gangbare top-down sturing en een beheersmatige regierol in het gezondheidsbeleid en overheidsprogramma’s wordt gescheiden van de faciliterende regierol van de Rijksoverheid. ‘Borging, opschaling en verankering’ moeten als externe politieke en wetenschappelijke ‘eisen’ worden herzien in het belang van het lokale eigenaarschap en een aanpak die past bij de voorwaarden in de lokale context. Een andere manier van evaluatie en democratische verantwoording is nodig: meer gebaseerd op een uitwisseling tussen gelijkwaardige partners en belanghebbenden,

op ruimte voor vernieuwing en op continue verbetering. Als evaluatie en verantwoording behalve op inhoudelijke onderwerpen ook worden gericht op de tussenliggende stappen in samenwerking, kennisdeling en netwerkvorming, kunnen deze instrumenten eraan bijdragen om een blijvend effect op de gezondheid plausibel te maken.

 

Enkele aanbevelingen uit het onderzoek luiden:

• De volgende functies in het programma kunnen verder doorontwikkeld worden: de makelaarsfunctie, de signaleringsfunctie, de kennisdelingsfunctie en de

impulsfunctie.

• Tijd, vertrouwen en wederkerigheid zijn noodzakelijke voorwaarden om de ontluikende innovaties en netwerken niet

in de kiem te smoren.

• De lage drempel voor toetreding blijft van belang zodat nieuwe initiatieven zich kunnen blijven aansluiten en er beweging blijft in het platform van pledges en partners.

• Literatuur en buitenlandse ervaringen wijzen erop dat een dergelijke beweging vijf tot tien jaar nodig heeft om te bestendigen.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In de periode september 2015 tot september 2016 heeft de bestuurlijk-organisatorische evaluatie van het Nationaal Programma Preventie Alles is Gezondheid zich gericht op de uitvoering van een zestal in-depth case studies van geselecteerde pledges, en een toekomstverkenning. De geselecteerde case studies van pledges zijn:

1. Netwerk Positieve Gezondheid Noordelijke Maasvallei

2. Deltion College Zwolle Vitaliteitsprogramma

3. Heineken en NOC-NSF 'Blijf helder' campagne

4. Care Innovation Centre West-Brabant Huis van Morgen

5. Ministerie VWS Gezond departement en Preventie in de zorg

6. Alliantie Gezondheid en Geletterdheid

 

Wij hebben de toekomstverkenning gefaciliteerd, die is uitgevoerd door de partners van het CIC West-Brabant om op basis van ervaringen uit het verleden te anticiperen op de toekomst van hun activiteiten en netwerk.

 

Hierover hebben wij ten slotte een dialoog gefaciliteerd met 45 andere pledgehouders over de herkenbaarheid van de bevindingen en om aanvullende informatie op te halen.

De laatste ontwikkelingen in het programma en bij het Programmabureau worden tot en met december 2016 meegenomen in het onderzoek.

 

In de laatste onderzoeksfase zullen we:

a) bijdragen aan een korte survey onder alle pledgehouders door het RIVM;

b) de cross-case analyse verdiepen,

c) wetenschappelijke rapportages voorbereiden

d) de bevindingen presenteren op diverse bijeenkomsten met een dialoog met de deelnemers.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Dit onderzoek biedt inzichten uit de praktijk en uit soortelijke programma's in binnen- en buitenland in de betekenis van dit programma voor het realiseren van maatschappelijk zelfinitiatief om de gezondheid te bevorderen. Het onderzoek richt zich met name op het onderdeel van de maatschappelijke initiatieven en pledges in de context van landelijke overheidsprogramma's en landelijk gezondheidsbeleid. Daarbij heeft het programma vooral een functie als aanvullend instrument op het klassieke instrumentarium van het gezondheidsbeleid waarbij maatschappelijke bronnen van praktijkkennis, bereik van doelgroepen, en financiën door de partners ter beschikking worden gesteld.

 

De voorlopige resultaten van het onderzoek bestaan uit:

• Een duiding van het programma Alles is Gezondheid vanuit het perspectieven van de pledgehouders, het Programmabureau, het ministerie van VWS, andere departementen die het programma hebben mede-ondertekend, en de politiek.

• Een beknopte vergelijking met soortgelijke initiatieven en relevante ervaringen en invloedsfactoren in die initiatieven

• Een bestuurssociologische duiding van het programma als een voorbeeld van een ‘Whole of Society’ aanpak, met mogelijkheden voor de ontwikkeling van leergemeenschappen (Communities of Practice) en systematisch, routinematig leren

• Een duiding van de faciliterende rol voor de overheid

• Een duiding van de mogelijke intermediaire rollen van het Programmabureau

• Een duiding van beschikbare methoden voor het bevorderen van reflectie in actie op alle programmaniveaus: pledges, regionale netwerken, Programmabureau en betrokken departementen.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Aanleiding en vraagstelling

Naar aanleiding van een toenemende fragmentatie in maatschappelijke gezondheidsbevorderende activiteiten door diverse actoren in verschillende settings is het Nationaal Programma Preventie opgezet. Door middel van ‘pledges’ van maatschappelijke actoren aan de regering wordt beoogd een ‘sociale beweging’ op gang te brengen die ‘moet leiden tot een gezonder en vitaler Nederland’. De opdracht van deze evaluatie van het NPP is om een analyse te maken van de doeltreffendheid van de bestuurlijk-organisatorische aanpak. Onze probleemstelling luidt:

Hoe functioneert het NPP als coördinatie-arrangement om samenhang te creëren in maatschappelijke activiteiten op het gebied van gezondheidsbevordering en preventie van diverse actoren in verschillende settings, deze activiteiten uit te breiden naar een sociale beweging, en daardoor bij te dragen aan een betere borging en verantwoording van het gezondheidsbelang in diverse maatschappelijke settings en een hogere doelmatigheid van de inzet?

 

Voortbouwend op de voorstudie, de RIVM Monitor NPP en de effectiviteitsonderzoeken in het 5e Preventieprogramma, heeft dit project de volgende doelstellingen:

A. Het analyseren van de voorgeschiedenis van het NPP en internationaal vergelijkbare programma’s ten aanzien van gezondheid in Finland, Canada, Australië, en Schotland, en indien beschikbaar ten aanzien van andere sectoren, om de betekenis van het NPP als een duurzaam en vernieuwend sturingsarrangement historisch en internationaal te duiden;

B. Het op basis van de inzichten uit A kwalitatief monitoren van het functioneren van het NPP als arrangement voor de samenhang, verspreiding, borging en verantwoording van gezondheidsbevorderende activiteiten in de pledges en verkennen van de doelmatigheid daarvan;

C. Het op basis van de inzichten uit A en B faciliteren van een dialoog tussen pledgehouders en stakeholders over de doelstellingen, plannen, regels, afspraken en ervaringen in de uitvoering ten behoeve van bijsturing van het NPP.

 

Deze doelen zijn ieder opgedeeld in twee onderzoeksvragen:

1. Welke factoren uit de voorgeschiedenis van het NPP hebben ertoe geleid dat het NPP in deze vorm is opgezet en hoe verhoudt het NPP zich tot andere maatschappelijke en beleidsontwikkelingen die maatschappelijke zelfsturing beogen te stimuleren? (A1)

2. Wat kunnen we leren van internationale ervaringen met de doeltreffendheid en doelmatigheid van vergelijkbare programma’s in Finland, Canada, Australië, en Schotland? (A2)

3. Hoe ontwikkelt het Programmabureau in samenspraak met de pledgehouders en stakeholders arrangementen en andere prikkels om de samenhang tussen, de verspreiding, borging en verantwoording van gezondheidsbevorderende activiteiten in de pledges te bevorderen? (B1)

4. Hoe verloopt de uitvoering van de pledges in relatie tot het gezamenlijk bepalen en aanscherpen van doelstellingen, strategieën, en verantwoordingsregels tussen pledgehouders en stakeholders, en welke transactiekosten zijn daarmee gemoeid? (B2)

5. Hoe draagt de facilitering van dialoog over de tussentijdse bevindingen in het Platform van pledgehouders en stakeholders bij aan reflectie en aanpassing of bijsturing van het NPP? (C1)

6. Hoe kunnen participatieve onderzoeksmethoden in geselecteerde cases van pledges de werking van het NPP nader analyseren m.b.t. het vermogen van de pledgehouders om hun activiteiten duurzaam te borgen en hierover in onderlinge overeenstemming verantwoording af te leggen? (C2)

 

Aanpak in drie stappen

Dit voorstel biedt behalve een evaluatie van de bestuurlijk-organisatorische aanpak van het NPP ook handvatten voor de bijsturing en duurzame continuering van de integrale maatschappelijke zelfsturing op gezondheid na afloop van het NPP.

 

Deel A Desk research

A1. Documentenanalyse

A2. Internationale literatuurstudie

 

Deel B Veldwerk

B1. Kwalitatieve monitoring Programmabureau

B2. Monitoring selectie van pledges

 

Deel C Actiegericht onderzoek

C1. Platformfacilitering responsieve evaluatie

C2. Participatieve methoden bij geselecteerde pledges

 

Expertise

In het onderzoeksconsort

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website