Verslagen

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In het Exergaming project worden de effecten en kosten van exergaming bij mensen met dementie onderzocht in vergelijking met gebruikelijke zorg in dagcentra.

 

Bij exergaming kunnen mensen met dementie veilig en plezierig bewegen (EXERcise) met behulp van beweegspellen in een virtuele omgeving (GAMING). We gaan hierbij na of het aanbieden van exergames in dagcentra bij kan dragen aan meer beweging bij deelnemers met dementie in vergelijking met dagcentra die geen exergames aanbieden. Daarnaast kijken we of er andere verschillen zijn, zoals in lichamelijk en sociaal-emotioneel functioneren en in geheugen van onze deelnemers. Ook de motivatie voor bewegen wordt onderzocht en de kosten.

 

Om exergaming zo goed mogelijk aan te bieden aan mensen met dementie en mantelzorgers, hebben we eerst gekeken wat op dit moment in de praktijk goed werkt en minder goed. Op basis hiervan leggen wij de laatste hand aan een folder die we verspreiden onder dagcentra die mee doen aan ons onderzoek. Tijdens en na afloop van het onderzoek passen we de informatie in de folder aan indien nodig.

 

We hebben op dit moment 11 dagcentra die meedoen aan ons onderzoek en zij zijn geloot in de groep die exergaming aanbiedt of de gebruikelijke activiteiten. We starten nu met de verzameling van onze onderzoeksgegevens bij deelnemers met dementie, hun mantelzorgers en personeel van de dagcentra. We herhalen de interviews en testen na drie en zes maanden.

 

Ondertussen zijn we bezig met een literatuuronderzoek waarin we nagaan wat op dit moment bekend is over de effecten en kosten van exergaming bij dementie. Een artikel hierover hopen we in april 2017 af te ronden.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In het Exergaming project wordt de (kosten)effectiviteit van exergaming bij mensen met dementie onderzocht in vergelijking met gebruikelijke zorg in dagcentra. Bij exergaming kunnen mensen met dementie veilig en plezierig bewegen (EXERcise) met behulp van beweegspellen in een virtuele omgeving (GAMING).

 

Het Exergaming project kon vanaf juni 2016 echt van start gaan omdat toen de (co)financiering rond was. Na de zomerperiode vond op 19 september 2016 de kick off bijeenkomst plaats van de projectgroep Exergaming. De betrokken partijen: het VU medische centrum (VUmc), de Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek Life Style (TNO), Stichting HilverZorg, Evean Zorg, SilverFit, Embedded Fitness, de Vrije Universiteit, en dhr. S. van Bommel (voormalig mantelzorger), hebben de bijbehorende consortiumovereenkomst eind oktober 2016 ondertekend.

 

Het onderzoek is door de Medisch Ethische Toetsingscommissie (METc) van het VUmc beoordeeld als vallend onder de Wet Medisch Wetenschappelijk Onderzoek met Mensen (WMO) en daarom volgde een uitgebreide toetsingsperiode die op 30 november 2016 resulteerde in een positief besluit. We zijn allereerst op zoek gegaan naar factoren die een mogelijk succesvolle uitvoering van exergaming activiteiten bij mensen met dementie kunnen bevorderen. Hiervoor hebben we observaties verricht op dagcentra waar exergaming wordt aangeboden aan mensen met dementie. Ook hebben interviews plaatsgevonden met personeel van deze dagcentra, hebben we experts geraadpleegd en literatuur onderzocht. Op basis hiervan leggen wij nu de laatste hand aan een eerste versie van de factsheet do’s & don’ts van exergaming bij dementie. Deze wordt in ons onderzoek gebruikt voor de dagcentra die meedoen aan ons (kosten)effectiviteitsonderzoek, met het doel hen van up-to-date kennis te voorzien. De factsheet zal tijdens en na afloop van het onderzoek worden aangepast aan de hand van actuele(re) gegevens. Een stagiaire van de Hogeschool van Amsterdam heeft aan dit deelonderzoek meegewerkt in het kader van haar afstudeeronderzoek.

 

De werving van de dagcentra verloopt moeizamer dan vooraf ingeschat en derhalve hebben we tot nu toe 11 deelnemende dagcentra. We blijven daarom voorlopig doorgaan met het werven via diverse kanalen (bellen, mailen, eigen en professionele netwerken, nieuwsbrieven, LinkedIn, etc.). Voor de dataverzameling van het (kosten)effectiviteitsonderzoek liggen de interviewboekjes klaar en de eerste deelnemers (mensen met dementie en mantelzorgers) zijn aangemeld en worden binnenkort geïnterviewd.

 

In september 2016 zijn we tevens gestart met een systematisch literatuuronderzoek (systematic literature review). Hierin wordt gekeken naar de huidige status van wetenschappelijke literatuur over gecontroleerd effectonderzoek naar exergaming voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Tevens wordt bekeken of er onderzoek naar de kosteneffectiviteit van exergaming voor mensen met dementie is gedaan. Naar verwachting zal het manuscript in april 2017 gereed zijn en worden ingestuurd voor publicatie in Ageing Research Reviews. De details van dit review zijn online geregistreerd in een internationale database (PROSPERO, registratienummer CRD42016053633).

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Onderzoek laat zien dat bewegen een positieve invloed heeft op conditie, functioneren, gezondheid en welzijn. Lichamelijke inactiviteit is gerelateerd aan negatieve gezondheidsuitkomsten, zoals mortaliteit, verminderd welzijn en sociale participatie en een toename van gezondheidsgerelateerde kosten. Ook voor mensen met dementie is er toenemend bewijs voor de gunstige effecten van lichamelijke activiteit op het lichamelijk, cognitief, emotioneel en sociaal functioneren.

 

Ondanks de genoemde voordelen, blijken mensen met dementie vaak zeer inactief te zijn. Redenen hiervoor zijn dat zij vaak belemmeringen ervaren om lichamelijke activiteiten te ondernemen, bijvoorbeeld door oriëntatieproblemen, die het moeilijker maken om zelfstandig activiteiten buitenshuis te ondernemen, en vermindering van initiatief en motivatie.

 

Exergaming is een innovatieve manier van lichamelijke oefening (exercise) in een virtuele (gaming) omgeving. De technologie registreert de bewegingen van de ‘speler’ en dit beïnvloedt het spel of de digitale omgeving. Er zijn verschillende toepassingen, zoals bijvoorbeeld fietsen op een hometrainer in een digitale omgeving waarbij je afhankelijk van de fietssnelheid op een digitaal scherm een omgeving krijgt te zien waar je doorheen fietst.

Verwacht wordt dat deze speelse manier van bewegen mensen met dementie zal motiveren om op een leuke en veilige manier (binnenshuis) bewegingsactiviteiten te ondernemen waardoor zij hun lichamelijk, cognitief, emotioneel en sociaal functioneren op peil houden of verbeteren.

 

De afgelopen jaren zijn verschillende exergaming interventies op de markt gekomen. Deze worden voornamelijk in dagcentra, revalidatiecentra en verpleeghuizen gebruikt. Uit kleinschalige studies bij mensen met dementie blijkt dat zij exergaming leuk vinden, er langer door blijven bewegen en ook dat soms door de videobeelden herinneringen worden opgeroepen, waardoor zij ook mentaal actief worden. Doordat zij zelf gemotiveerd waren om te bewegen, verminderde ook de werkdruk voor het personeel.

Deze bevindingen zijn veelbelovend, maar gedegen onderzoek naar de effecten en kosteneffectiviteit in vergelijking met reguliere bewegingsactiviteiten ontbreekt tot op heden.

 

In het huidige project willen wij in deze leemte voorzien.

We beogen een gerandomiseerde klinische trial uit te voeren naar de effectiviteit en kosteneffectiviteit van exergaming bij mensen met dementie en mantelzorgers die gebruik maken van een dagvoorziening in vergelijking met gebruikelijke beweegactiviteiten. We gaan daarbij na of exergaming leidt tot meer fysieke activiteiten, en tevens een positief effect heeft op het lichamelijk, cognitief, emotioneel en sociaal functioneren van mensen met dementie en op ervaren belasting van mantelzorgers. Ook onderzoeken we hoe mensen met dementie de verschillende exergaming activiteiten waarderen (tevredenheid/plezier) en of dit verband houdt met de ernst van dementie of andere kenmerken, en we onderzoeken de kosten-effectiviteit in vergelijking met gebruikelijke beweegactiviteiten voor mensen met dementie in dagcentra.

 

Het onderzoek vindt plaats bij 224 deelnemers van 24 dagcentra (en hun mantelzorgers). De deelnemende organisaties zijn ofwel bereid exergaming apparatuur (met korting) aan te schaffen (of te leasen) als zij in de exergaming groep worden ingeloot of zij hebben zowel dagcentra met als zonder exergaming (en door loting wordt bepaald welke afdeling meedoet). De experimentele interventie bestaat uit exergaming activiteiten gericht op interactief fietsen in combinatie met een digitaal scherm (met verschillende soorten videos). De betreffende dagcentra krijgen adviezen over de wijze van aanbieding van de exergames volgens de meest recente inzichten uit de praktijk, literatuur en van de Coalitie Applied Gaming. In de controlegroep zonder exergaming worden alleen de gebruikelijke beweegactiviteiten uitgevoerd.

 

In de exergaminggroep (experimentele groep) en de gebruikelijke beweegactiviteitengroep (controlegroep) vinden metingen en interviews bij de deelnemers plaats bij aanvang van deelname in het dagcentrum en na 3 en 6 maanden. Er worden achtergrondgegevens verzameld en gegevens over de verschillende uitkomstmaten. Bij mensen met dementie: hoeveelheid fysieke activiteiten, lichamelijk, cognitief, emotioneel en sociaal functioneren en kwaliteit van leven. Bij mantelzorgers: ervaren belasting. Daarnaast worden de kosten voor de implementatie en uitvoering van de beweegactiviteiten bij de deelnemende organisaties geïnventariseerd.

 

De analyses worden gedaan met beschrijvende statistiek, mixed model regressie en QUINT analyses. Voor de kosteneffectiviteitsanalyse worden bivariate regressieanalyses in combinatie met bootstrapping gebruikt.

 

De resultaten worden verspreid via onder meer wetenschappelijke en vakpublicaties, een toegankelijke factsheet, congressen, symposia, relevante websites en social media.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website