Mensen met een kinderwens zijn zich vaak onvoldoende bewust van het belang van preventie. Of ze willen niet vooraf naar de dokter omdat dat de ‘romantiek’ zou verstoren. Een succesvol pilotproject in Zeist wist deze groep met een intensieve promotiecampagne toch enthousiast te krijgen voor preconceptiezorg.

Zeistenaren met een kinderwens konden tijdens een pilotonderzoek gratis op consult bij de verloskundige. Op 1 juni 2017 promoveerde Marjolein Poels aan het UMC Utrecht op dit onderzoek naar het verbeteren van preconceptiezorg. Een grootscheepse voorlichtingscampagne droeg bij aan het succes. De pilot liet zien dat goede voorlichting vooraf vrouwen over de streep kan trekken hun leefstijl te verbeteren. Belangrijk, want een ongezonde leefstijl – ook vóór de zwangerschap – beïnvloedt de ontwikkeling van het kind en vergroot het risico op zwangerschapscomplicaties. Mensen met een kinderwens zijn zich hier vaak onvoldoende van bewust.

Niet vooraf in beeld

Probleem is dat vrouwen pas zeker weten of ze zwanger zijn tot de uitslag van een zwangerschapstest. Hun eerste afspraak bij de verloskundige hebben ze pas na twee maanden zwangerschap. Vrouwen zijn meestal alleen vooraf in beeld bij zorgverleners als ze bij een eerdere zwangerschap problemen hadden. Ook huisartsen moeten actief naar een kinderwens vragen, want vrouwen beginnen er meestal niet zelf over. Lokaal maatwerk is de beste weg om preconceptiezorg te promoten, aldus Poels in haar proefschrift. In Zeist kozen ze ervoor om de verloskundigen een sleutelrol te geven bij de bewustwording van het belang van preventie. Een ‘routekaart’ (zie kader) met vier eenvoudige stappen hielp andere zorgverleners, zoals huisartsen, om mensen met een kinderwens te motiveren naar de verloskundige te gaan.
 

Blijvende aandacht nodig

Na de pilot werd de aanloop bij de verloskundigen minder. Blijven voorlichten en motiveren is dus het devies. En vooral ook zorgen voor goede informatie als mensen het liever zelf uitzoeken. Niet iedereen heeft behoefte aan een persoonlijk preconceptieconsult. De ervaringen uit de pilot krijgen nu een dubbel vervolg, waarbij maatwerk weer centraal staat. In een implementatieproject brengen zorgverleners in werkconferenties (lokale) knelpunten en oplossingen in kaart. In het veel grotere vervolgproject APROPOS-II (start: 1 oktober 2018) onderzoekt projectleider Poels in een gerandomiseerde studie met enkele geboortezorgorganisaties uit het Geboortezorg Consortium Midden Nederland hoe preconceptiezorg lokaal kan worden verbeterd. Belangrijk daarin is de Preconceptie Indicatie Lijst (PIL), een instrument om indien nodig te verwijzen naar de juiste zorgverlener.

Bouwstenen voor effectieve preconceptiezorg

Werkconferenties en focusgroepen leveren bouwstenen voor de lokaal best passende aanpak van effectieve, integrale preconceptiezorg. Deze zorg vergt een goede afstemming tussen de verschillende disciplines in de geboortezorg. Ook gemeenten worden nauw bij de maatwerkaanpak betrokken. Er komt een toolbox (zie kader) met interventies die afhankelijk van de lokale behoefte kunnen worden ingezet. Na een voormeting wordt de lokale aanpak geïmplementeerd waarin vrouwen tijdens hun eerste consult vragen beantwoorden over bijvoorbeeld alcohol, roken en werkomstandigheden voorafgaand aan de zwangerschap, of erfelijke aandoeningen in de familie. Na enige tijd volgt een nameting. Zo worden na verloop van tijd ook verbanden zichtbaar tussen leefstijl, psychosociaal welzijn, overige factoren en zwangerschapsuitkomsten.
 

Aan de slag?

Lokale aanpak op maat

Wilt u ook aan de slag om een lokale aanpak op maat te organiseren? Neem dan contact op met projectleider Marjolein Poels.
 

Meer informatie

Vervolgproject

Lokaal afstemmen van preconceptiezorg op de mogelijkheden van zorgverleners in de regio van het Geboortezorg Consortium Midden Nederland

Bekijk het project
Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website