Mensen met een kinderwens zijn vrij om hun eigen keuzes te maken. Tegelijkertijd wil je als zorgverlener natuurlijk graag de gezondheid van moeder en kind bevorderen. Kun je mensen dan aanspreken op gezondheidsrisico’s? Uit onderzoek blijkt van wel.

Foliumzuur slikken, stoppen met roken, geen schulden hebben: zo maar een greep uit de dingen waarvan onderzoek uitwijst dat ze bijdragen aan betere gezondheidsuitkomsten voor moeder en kind. Zorgverleners zijn echter nog voorzichtig als het gaat om het aanspreken van mensen met een kinderwens op gezondheidsrisico’s. 

Alles acceptabel?

Is alles maar acceptabel in het belang van het ongeboren kind? ‘Die vraag zou ik volmondig met “nee” beantwoorden,’ zegt projectleider Hafez Ismaili M'hamdius. Hij deed met zijn team onderzoek naar ethische vragen rondom preconceptiezorg zoals bijvoorbeeld naar de impact die preconceptiezorg heeft op de bejegening van ouders. ‘Mensen hebben het fundamentele recht op hun persoonlijke levenssfeer waarbinnen ze hun eigen keuzes mogen maken. Maar we weten nu ook dat zorgverleners vaak een stuk voorzichtiger zijn dan nodig is. Uit ons onderzoek blijkt namelijk dat mensen met een kinderwens uit de risicogroepen, bijvoorbeeld uit sociaal-economisch zwakke milieus of chronisch zieken, het meestal prima vinden dat hun zorgverlener met ze in gesprek gaat over een toekomstige zwangerschap.’

Schroom bij zorgverlener

Er is steeds meer bekend over de invloed van leefstijl op conceptie en zwangerschap en de langetermijneffecten op kinderen die in de baarmoeder blootgesteld zijn aan schadelijke invloeden.  
Toch zijn lang niet alle zorgverleners overtuigd van het nut van preconceptiezorg, terwijl het wetenschappelijk bewijs wel degelijk laat zien dat het een effectief middel is. Ismaili M'hamdi: ‘Als zorgverleners dat inzien, verdwijnt ook vaak de schroom om hierover met patiënten in gesprek te gaan. Zorgverleners zullen dan ook sneller proactief het gesprek aangaan. Stel dat iemand met obesitas, epilepsie of suikerziekte bij de huisarts komt, dan zou die op enig moment ook het onderwerp zwangerschap kunnen aansnijden. Zo krijgen deze mensen al in een vroeg stadium informatie over een gezonde zwangerschap, en vooral ook wat hun eigen rol daarin is.’

Handvatten voor toekomstige zorgverleners

Om de kennis over preconceptiezorg onder zorgverleners te vergroten, zijn er diverse onderwijsmodules ontwikkeld die nu vast onderdeel zijn van het curriculum van de studie Geneeskunde in Rotterdam. Ismaili M'hamdi: ‘Het is niet niks wat zij straks als zorgverlener aan mensen moeten vragen, bijvoorbeeld om hun eetpatroon te veranderen, meer te bewegen of flink wat kilo’s af te vallen. Het is begrijpelijk dat zorgverleners daar huiverig voor zijn, zij willen overtuigd zijn van de effectiviteit.’ De lesstof biedt de zorgverleners in spe ook handvatten om in het werkveld waar ze terechtkomen het gesprek over preconceptiezorg aan te gaan. Uit het onderzoek bleek namelijk dat zorgverleners daar behoefte aan hebben.

Werkt belonen?

ZonMw heeft recent subsidie toegekend voor het vervolgonderzoek, waarin Ismaili M'hamdi en zijn collega’s willen onderzoeken of, en zo ja welke, prikkels je kunt aanbieden om zwangeren te stimuleren hun gedrag aan te passen. ‘We willen onderzoeken of je met belonen het gewenste effect kunt bereiken. Denk aan korting bij de sportschool, of gratis begeleiding bij stoppen met roken. Gedragsverandering voor de conceptie is complex, zeker omdat de gevolgen van die gedragsverandering niet direct merkbaar zijn. Ik vind dat we als samenleving een collectieve verantwoording hebben om te blijven zoeken naar manieren om kwetsbare groepen te ondersteunen. Bij goede preconceptiezorg hebben we bovendien allemaal baat.’

Aan de slag?

Over de lesmodules

Wilt u meer informatie over het onderzoek of de lesmodules? Neem dan contact op met projectleider Hafez Ismaili M'hamdi.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website