Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In 2015 startte de gemeente Zaanstad de pilot budget maatwerkondersteuning voor mensen die in armoede dreigen te raken of kortdurende ondersteuning nodig hebben. Bijvoorbeeld om een borg voor een nieuwe woning te voldoen of om een betalingsachterstand bij de zorgverzekeraar weg te nemen. Op de langere termijn zou de ondersteuning ook moeten bijdragen aan het vergroten van de maatschappelijke participatie. Inwoners krijgen toegang tot het budget via de wijk- of jeugdteams. In de evaluatie ging het om de vragen: wat is het effect van het maatwerkbudget en onder welke voorwaarden werkt het? We keken naar de effecten op korte termijn: heeft het budget de inwoner geholpen met zijn probleem? En de lange termijn: heeft het budget ervoor gezorgd dat mensen beter mee kunnen doen met de maatschappij? Twintig casussen zijn op deze manier minutieus in kaart gebracht. Van tien casussen berekenden we ook wat de maatschappelijke kosten zouden zijn geweest zonder de inzet van het maatwerkbudget.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In acht casussen van de twintig heeft het maatwerkbudget geleid tot het starten van een schuldhulptraject (vijf keer WSNP en drie keer schulddienstverlening). Dit is een positief effect van het maatwerkbudget, omdat hiermee ook op de langere termijn de schulden van de cliënten worden aangepakt en de kans op maatschappelijk meedoen groter wordt. In zeven gevallen is met behulp van het maatwerkbudget voorkómen dat de schuldsituatie van een cliënt is verergerd en was daardoor het starten van een schuldhulptraject niet nodig.In vier gevallen is met het maatwerkbudget huisuitzetting voorkomen en in twee gevallen is de borg van een kamer betaald. De regisseurs vinden dat het voorkómen van een huisuitzetting eigenlijk altijd bijdraagt aan maatschappelijk meedoen, omdat het hebben (en behouden) van woonruimte de basis is voor mensen om hun leven op de rit te krijgen. Wel is er bij een huisuitzetting altijd sprake van problematische schulden. De aanpak daarvan is ook een voorwaarde voor maatschappelijke participatie.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Langdurige armoede beïnvloedt alle levensterreinen en kan de maatschappelijke participatie van mensen ernstig hinderen. Het aantal huishoudens met financiële problemen neemt toe, ook in Zaanstad. Het terugdringen van armoede is een belangrijke ambitie van het college van B&W van Zaanstad. De gemeente Zaanstad experimenteert in een pilot met een vernieuwende werkwijze: maatwerkondersteuning. Nieuw aan deze aanpak is de vrije ruimte die de professional krijgt voor een integrale afweging van wat de cliënt nodig heeft om maatschappelijk te participeren. Doel is echt maatwerk te bieden, zonder criteria vooraf. Veel gemeenten –en ook de Europese Commissie- hebben al interesse getoond in de aanpak van Zaanstad.

 

Inhoud en opzet van de pilot

De pilot maatwerkondersteuning is gestart in mei 2015. Deze pilot wordt uitgevoerd door klantmanagers van de sociale wijkteams, die het maatwerkbudget kunnen inzetten bij iedereen die het nodig heeft.

De inzet van deze eenmalige maatwerkondersteuning heeft twee doelen:

- Hoofddoel is het bevorderen van de maatschappelijke participatie van de cliënt/het gezin.

- Het tweede doel is het beperken of voorkomen van maatschappelijke kosten. Bijvoorbeeld kosten voor extra beroep op de bijstand, uithuiszettingen of maatschappelijke opvang.

 

Voor de toekenning van maatwerkondersteuning zijn vooraf geen criteria vastgelegd. Het doel is de klantmanager vrijheid te bieden en te laten leren in de praktijk. Tegelijk met de maatwerkondersteuning maakt de klantmanager op basis van het gesprek met de cliënt een integraal plan met acties die de cliënt gaat ondernemen om zelf de regie op zijn leven zoveel mogelijk terug te krijgen/te behouden. De maatwerkondersteuning staat dus niet op zichzelf, maar is een onderdeel van een integrale aanpak.

 

Aanleiding voor de pilot

De pilot is ontstaan vanuit een actieonderzoek van het Instituut voor Publieke Waarde (IPW) waarin casusonderzoek is gedaan in Zaanstad in huishoudens met meerdere sociale, financiële en/of gezondheidsproblemen. Dit onderzoek maakte inzichtelijk dat maatwerk voor burgers met meerdere problemen van groot belang is, maar ook dat maatwerk in de gemeentelijke praktijk soms lastig is. Deze conclusie is op landelijk niveau pakkend verwoord in het casusboekje “Mogelijk maken wat nodig is” van de Transitiecommissie Sociaal Domein.

 

Bij nadenken over maatwerk komen bij gemeenten vragen naar boven als: Hoe legitimeer je de nodige uitzonderingen op het bestaande beleid? En hoe zorg je voor genoeg ruimte en geef je tegelijkertijd houvast aan professionals die maatwerk moeten bieden? De gemeente Zaanstad tracht met de pilot maatwerkondersteuning antwoord te vinden op dit soort vragen.

 

Doelen van het onderzoek

Zaanstad wil de effecten van de pilot maatwerkondersteuning graag laten onderzoeken. In deze aanvraag presenteren het Verwey-Jonker Instituut, Slim Beleid en Stimulansz hiervoor een gezamenlijk onderzoeksvoorstel. De doelen van dit onderzoek zijn:

1. Inzichtelijk maken in welke mate de interventie (maatwerkondersteuning) heeft geleid tot de effecten die de gemeente Zaanstad hiermee beoogt.

2. Inzichtelijk te maken onder welke voorwaarden de gewenste effecten bereikt worden.

 

Het onderzoek in het kort

De kern van het onderzoek vormt de bestudering van een representatieve selectie van casussen waarin maatwerkondersteuning is toegekend. Hierin brengen we zowel het perspectief van de cliënt als dat van de professional (de klantmanager) in beeld. In totaal bestuderen we 20 casussen. Dit aantal vormt een voldoende representatieve afspiegeling van het totaal aantal toekenningen (tot op heden 68). Een groep experts beoordeelt vervolgens per casus het verschil tussen de situatie met maatwerkondersteuning en de (verwachte) situatie zonder de maatwerkinzet. Aansluitend op het casus-onderzoek houden we twee groepsgesprekken: één met de teamleiders van de wijkteams en één met de klantmanagers. Hierin bespreken we de ervaring van de professionals in de pilot, evenals de randvoorwaarden voor effectieve uitvoering van de aanpak.

 

We betrekken cliëntenvertegenwoordiging op meerdere momenten in het onderzoek: bij de start van het onderzoek (bij de werving van cliënten en het opstellen van de interviewvragen) en bij het bespreken van de conceptrapportage.

 

Voordat we het definitieve eindrapport opleveren, organiseren we drie mini-conferenties voor gemeenten. De conferenties hebben enerzijds tot doel de opgedane kennis uit het onderzoek in Zaanstad te delen met andere gemeenten. Tegelijkertijd gebruiken we de conferenties ook om zicht te krijgen op belemmerende en bevorderende factoren voor de overdracht van de aanpak maatwerkondersteuning naar andere gemeenten. De inzichten uit de mini-conferenties voegen we toe aan het definitieve eindrapport. De gemeente Zaanstad gebruikt de resultaten uit dit onderzoek als input voor de City Deal, die zij wil afsluiten met de ministeries van SZW, VWS en BZK.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website