Verslagen

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Tabaksbeleid en campagnes werken mogelijk niet voor iedereen even goed. Er is nog weinig bekend over gender-, sekse- en andere subgroepverschillen in effecten van tabaksbeleid en campagnes op stoppen met roken. Het doel van ons onderzoek is om inzicht te krijgen in gender-, sekse-, leeftijd- en sociaaleconomische verschillen in effecten van tabaksbeleid en campagnes op rookgedrag. We onderzoeken ook de onderlinge samenhang en interacties tussen gender-, sekse-, leeftijd- en sociaaleconomische verschillen. We zullen ons hierbij richten op beleidsmaatregelen en campagnes die sinds 2008 zijn ingevoerd en beleidsmaatregelen en campagnes die in 2020 worden ingevoerd. Het International Tobacco Control (ITC) Netherlands Project onderzoekt sinds 2008 effecten van tabaksbeleid en campagnes op Nederlandse rokers. Dit longitudinale cohortonderzoek is onderdeel van een internationaal onderzoek in 29 landen. Doordat we aansluiten bij lopend onderzoek, kunnen we in een jaar tijd drie wetenschappelijke artikelen schrijven. Om te zorgen dat onze wetenschappelijke analyses de praktijk bereiken, werken we al in een vroeg stadium samen met maatschappelijke organisaties en burgervertegenwoordigers. Ons consortium bestaat uit de Universiteit Maastricht, Universiteit van Amsterdam, onderzoeksinstituut IVO, Trimbos-instituut, Gezondheidsfondsen voor Rookvrij en Clean Air Nederland.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

GENDERIDENTITEIT

Bij onze meest recente dataverzameling vulden 2009 (ex)rokers onze vragenlijst in. Hiervan gaven 875 (43,6%) aan dat hun huidige genderidentiteit vrouw is, 1115 (55,5%) man, 5 (0.2%) non-binair, 2 (0,1%) genderqueer, 2 (0,1%) anders, 2 (0,1%) wilden het niet zeggen en 8 (0,4%) gaven aan dit niet te weten. We lieten respondenten daarnaast een gevalideerde vragenlijst invullen over hoe masculien of feminien ze zichzelf vinden (de ‘Traditional Masculinity-Feminity’ schaal). Zoals verwacht scoorden respondenten die aangeven dat hun huidige genderidentiteit vrouw is hoger op feminien, terwijl respondenten die aangaven dat hun huidige genderidentiteit man is hoger scoorden op masculien. De 19 respondenten die een andere genderidentiteit hadden ingevuld dan man of vrouw (inclusief de respondenten die het niet wisten of niet wilden zeggen) scoorden zichzelf tussen feminien en masculien in, maar gemiddeld meer masculien dan feminien.

 

PRIJZEN

We onderzochten wat de (economische) vraag is naar sigaretten en shag onder dagelijkse rokers, en of hier verschillen in zitten tussen (demografische) subgroepen. Bij slechts één indicator van economische vraag werd een genderverschil gevonden: mannen zouden gemiddeld iets meer dan vrouwen een sigaret roken wanneer tabak gratis zou zijn. Verder zijn geen verschillen gevonden tussen mannen en vrouwen: zij lijken dus op dezelfde manier hun consumptie aan te passen bij prijsverhogingen. Het wetenschappelijke artikel hierover is ingediend.

 

CAMPAGNES

We onderzochten verschillen in blootstelling aan de mediacampagnes ‘Stoptober’ en ‘Op weg naar een Rookvrije Generatie’ op basis van gender, opleiding en leeftijd. Voor de campagne ‘Stoptober’ waren vrouwen meer blootgesteld dan mannen. Blootstelling verschilde ook significant naar leeftijd en opleidingsniveau, met de meeste blootstelling onder middelbaar opgeleide mensen en mensen tussen de 40 en 54 jaar. Voor de campagne ‘Op weg naar een Rookvrije Generatie’ was blootstelling significant hoger voor mensen boven de 40 jaar. Over het algemeen was blootstelling aan campagnes het laagst voor mannen, mensen onder de 40 jaar en mensen met een hoog opleidingsniveau. Het wetenschappelijke artikel hierover is in voorbereiding; hierin zullen we ook kijken naar de effecten van de campagnes.

 

NADENKEN OVER STOPPEN

We vroegen respondenten in hoeverre bepaalde ‘triggers’ hen hadden aangezet om na te denken over stoppen met roken. Vrouwen gaven vaker dan mannen aan over stoppen met roken na te denken vanwege de prijs van sigaretten, vanwege een aan roken gerelateerde aandoening en vanwege het coronavirus. Mannen gaven vaker dan vrouwen aan over stoppen met roken na te denken vanwege rookverboden op het werk. Het wetenschappelijke artikel hierover is in voorbereiding; hierin worden ook de resultaten onder het kopje ‘genderidentiteit’ meegenomen.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

ACHTERGROND: Tabaksgebruik veroorzaakt jaarlijks in Nederland ongeveer 20.000 sterfgevallen. De overheid en gezondheidsorganisaties proberen op verschillende manieren mensen te stimuleren om te stoppen met roken. De overheid voert nieuwe beleidsmaatregelen in en verhoogt de accijnzen op tabak. Zowel de overheid als gezondheidsorganisaties voeren mediacampagnes uit om stoppen met roken te stimuleren. Deze beleidsmaatregelen en campagnes werken mogelijk niet voor iedereen even goed. Het is bekend dat vrouwen meer moeite hebben om stoppen met roken vol te houden dan mannen. Mensen met een lagere sociaaleconomische positie hebben ook vaak meer moeite om succesvol te stoppen met roken. Verder weten we dat jongvolwassenen minder gebruik maken van stoppen-met-rokenondersteuning dan oudere rokers. Er is echter nog weinig bekend over gender-, sekse- en andere subgroepverschillen in effecten van tabaksbeleid en campagnes op stoppen met roken.

 

DOEL: Het doel van ons onderzoek is om inzicht te krijgen in gender-, sekse-, leeftijd- en sociaaleconomische verschillen in effecten van tabaksbeleid en campagnes op rookgedrag. We onderzoeken ook de onderlinge samenhang en interacties tussen gender-, sekse-, leeftijd- en sociaaleconomische verschillen. We zullen ons hierbij richten op beleidsmaatregelen en campagnes die sinds 2008 zijn ingevoerd en beleidsmaatregelen en campagnes die in 2020 worden ingevoerd. Sinds 2008 zijn bijvoorbeeld het rookverbod in de horeca (2008), vergoeding van stopondersteuning (2011), waarschuwende afbeeldingen op sigarettenpakjes (2016) en diverse accijnsverhogingen en mediacampagnes (in)gevoerd. In 2020 worden een accijnsverhoging op tabak (per 1 april 2020), gestandaardiseerde verpakkingen van tabak (per 1 juli 2020), het verplicht uit het zicht halen van tabak in supermarkten (per 1 juli 2020) en verschillende mediacampagnes in(gevoerd).

 

METHODE: We maken gebruik van een lopend cohortonderzoek: het International Tobacco Control (ITC) Netherlands Project. Dit onderzoek loopt sinds 2008 in Nederland om effecten van tabaksbeleid en campagnes op rokers vast te kunnen stellen. Het is onderdeel van een internationaal onderzoek in 29 landen. Vanaf de vragenlijst van februari/maart 2020 voegen we vragen toe over (1) geslacht toegewezen bij de geboorte en (2) genderidentiteit. Vragen over leeftijd, opleiding en inkomen en over blootstelling en effecten van beleid en campagnes zijn al beschikbaar in de vragenlijst. De vragenlijst van februari/maart 2020 is de voormeting en die van september/oktober 2020 de nameting voor het evalueren van de accijnsverhoging, gestandaardiseerde verpakkingen, het uit het zicht halen van tabak en mediacampagnes.

 

IMPACT: Doordat we aansluiten bij lopend onderzoek, kunnen we in een jaar tijd drie wetenschappelijke artikelen opleveren. Om te zorgen dat onze wetenschappelijke analyses de praktijk bereiken, werken we al in een vroeg stadium samen met maatschappelijke organisaties en burgervertegenwoordigers. We organiseren twee discussiebijeenkomsten met alle partners waarin we bespreken hoe onze resultaten kunnen bijdragen aan het verbeteren van beleidsmaatregelen en campagnes. We leveren korte factsheets op waarin de resultaten van onze wetenschappelijke analyses worden samengevat en waarin duidelijke aanbevelingen voor beleid en praktijk worden gegeven. We proberen tevens media-aandacht voor onze resultaten te genereren door het versturen van één of meerdere persberichten. Ook verspreiden we de opgedane kennis en het belang van aandacht voor gender-, sekse- en andere subgroepverschillen in het onderwijs dat we geven.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website