Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Veel mensen met ernstige psychische aandoeningen moeten grote hindernissen overwinnen als zij gaan werken en een arbeidscarrière opbouwen. Het arbeidsmodel Individuele Plaatsing en Steun (IPS) helpt op effectieve wijze werk vinden en biedt daar job coaching bij. Toch is het dan voor velen nog erg lastig om sterk te staan op de arbeidsmarkt. Vermoed werd dat de herstelgerichte cursus WRAP (Wellness Recovery Action Plan) meerwaarde zou kunnen hebben op IPS, door duurzame inzetbaarheid op de arbeidsmarkt te versterken. Van WRAP is namelijk bekend dat het mensen uit de doelgroep helpt om zelfmanagementstrategieën te ontwikkelen en de cursus vergroot het ervaren herstel, in het bijzonder het vertrouwen in eigen kunnen.

 

Met een kwantitatieve vergelijkende effectstudie (RCT) bij vier GGZ-instellingen verkenden we* of WRAP helpt de duurzame inzetbaarheid te vergroten, bijvoorbeeld door beter baanbehoud en verbeterd arbeidsfunctioneren. Onderzoeksdeelnemers waren mensen met een betaalde baan die cliënt zijn van een ambulant GGZ-team en IPS arbeidsbegeleiding krijgen. We volgden een groep van 21 van deze werknemers die naast de gebruikelijke begeleiding WRAP volgden (de WRAP-groep), en 36 werkenden die alleen de gebruikelijke begeleiding ontvingen (de vergelijkingsgroep). Metingen m.b.v. zelfrapportagevragenlijsten vonden plaats bij de start en na zes en twaalf maanden. Indeling in de groepen gebeurde ’at random’, oftewel op basis van toeval.

 

Een kwalitatief onderzoek werd uitgevoerd bij een deel van genoemde werknemers om de ervaringen met WRAP in kaart te brengen: werkt het volgens betrokkenen en hoe kan arbeidsbegeleiding bij herstel aansluiten. We hielden interviews met betrokken werknemers, IPS trajectbegeleiders en WRAP-facilitators. Dat gebeurde in de voorbereidingsperiode, direct na de WRAP cursus en acht maanden later. Ook zijn acht groepsgesprekken gehouden met de IPS trajectbegeleider, de werknemer en leidinggevende of P&O-functionaris.

 

Kwantitatieve bevindingen

 

Nagenoeg iedereen bleef aan het werk tijdens het onderzoek (92%): daarin verschilden de twee groepen niet. Het sterkste effect blijkend uit dit onderzoeksdeel was dat werknemers in de WRAP-groep significant positiever oordeelden dan degenen in de vergelijkingsgroep over hun arbeidsfunctioneren in psychische zin, na zes maanden, rekening houdend met de scores op arbeidsfunctioneren bij de start. Ook was er na zes maanden een positief effect van WRAP op zelfmanagement (bijna significant). Een jaar na de start waren deze effecten niet meer zichtbaar, maar scoorde de WRAP wel positiever op sociaal functioneren in het algemeen (bijna significant). In de vergelijkingsgroep daarentegen waren mensen na twaalf maanden meer tevreden met de baan waarin zij werken dan de WRAP groep (bijna significant). Van tien stellingen die aan de WRAP-cursisten was voorgelegd, kreeg de meest positieve beoordeling de stelling “Dankzij WRAP weet ik beter wat me goed doet”. En dat is precies wat WRAP beoogt.

 

Kwalitatieve bevindingen

 

De kwalitatieve studie leerde dat werknemers door de training meer gingen nadenken over wat hen goed doet en hoe ze beter kunnen omgaan met tegenslag en disbalans. Door te praten over ervaringen met anderen, zowel met groepsleden als met facilitators, werden ze zich bewuster van hun eigen mogelijkheden om wensen te realiseren en grenzen te stellen wanneer dat nodig is. Wel zeiden sommigen dat zij wat meer individuele ondersteuning zouden willen, aanvullend op de groepsbijeenkomsten. Zo zouden zij de meer privacygevoelige onderwerpen meer één op één willen bespreken en de vertaalslag willen maken van WRAP naar het dagelijkse (werk)leven. Deelnemers noemden verder veel positieve ervaren effecten. Zo waren zij zich bewuster geworden van hoe zij zaken aanpakken, en hebben zij zichzelf beter leren kennen. Ook hebben zij geleerd om de eigen beperkingen te accepteren en hier op een andere manier mee om te gaan. Zij zijn meer regie over hun eigen leven gaan nemen.

 

Met het oog op de toekomst

 

Hoewel WRAP veel werknemers met een psychische aandoening iets te bieden heeft, is de toepassing van inzichten uit de WRAP-cursus in de werksituatie nog beperkt. Beide interventies (IPS en WRAP) passen goed bij elkaar, onder andere wat betreft de gerichtheid op wat iemand goed doet, op groei, eigen kracht en herstel. Maar in de praktijk kan de afstemming tussen beide nog verbeterd worden. Zo komt uit het onderzoek naar voren dat de triggers, waarschuwingssignalen en gereedschappen uit de WRAP-cursus nog nauwelijks besproken of gebruikt worden in de begeleidingsgesprekken met de trajectbegeleiders. Kortom: WRAP en de lessen die men eruit geleerd heeft kunnen nog beter worden toegepast in de werksituatie.

 

Meer informatie? Neem contact op met hmichon@trimbos.nl

 

* Voor dit onderzoek werkten samen: Het Trimbos-instituut, HEE, kenniscentrum Phrenos en de vier betrokken GGZ-instellingen: GGzE, GGZ Noord-Holland-Noord, UMCG-Lentis en het VIP team van het AMC.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Met twee studies werd verkend of de herstelgerichte cursus WRAP helpt de duurzame inzetbaarheid te vergroten van mensen met ernstige psychische aandoeningen: een kwantitatieve vergelijkende effectstudie (RCT) en een kwalitatief onderzoek. Beide onderzoeken zijn uigevoerd volgens de (in de loop van het onderzoek aangepaste) doelstellingen.

 

De belangrijkste kwantitatieve bevindingen zijn:

• Nagenoeg iedereen bleef aan het werk tijdens het onderzoek (92%): daarin verschilden de twee groepen niet.

• Na zes maanden oordeelden werknemers in de WRAP-groep significant positiever dan degenen in de vergelijkingsgroep over hun arbeidsfunctioneren in psychische zin, en over zelfmanagement (bijna significant).

• Een jaar na de start waren deze effecten niet meer zichtbaar, maar scoorde de WRAP wel positiever op sociaal functioneren in het algemeen (bijna significant).

• In de vergelijkingsgroep daarentegen waren mensen na twaalf maanden meer tevreden met de baan waarin zij werken dan de WRAP groep (bijna significant).

 

De belangrijkste kwalitatieve bevindingen zijn:

• Werknemers waren door WRAP meer gaan nadenken over wat hen goed doet en hoe ze beter kunnen omgaan met tegenslag en disbalans;

• Zij noemden ook veel positieve effecten door de training: o.a. werden ze zich bewuster van hun eigen mogelijkheden om wensen te realiseren en grenzen te stellen wanneer dat nodig is; hebben zij zichzelf beter leren kennen; hebben zij geleerd om de eigen beperkingen te accepteren en hier op een andere manier mee om te gaan en zijn zij meer regie over hun eigen leven gaan nemen.

• Sommigen zeiden dat zij wat meer individuele ondersteuning zouden willen, aanvullend op de groepsbijeenkomsten.

• De toepassing van inzichten uit de WRAP-cursus in de werksituatie is nog beperkt. Zo bleek dat de triggers, waarschuwingssignalen en gereedschappen uit de WRAP-cursus nog nauwelijks besproken of gebruikt worden in de begeleidingsgesprekken met de trajectbegeleiders.

 

Op een succesvol verlopen en goed beoordeelde miniconferentie (9 april 2015) zijn de bevindingen bediscussieerd met ervaringsdeskundigen, IPS trajectbegeleiders en stafmedewerkers van de betrokken instellingen en daarbuiten.

De voorlopige resultaten van het onderzoek zijn beschreven in een brochure. Een artikel gebaseerd op het kwalitatief onderzoek wordt aangeboden aan een wetenschappelijk tijdschrift. Ook is binnenkort een uitgebreid verslag van het kwalitatieve onderzoek beschikbaar. Andere producten zijn in de maak.

 

Zie voor een korte beschrijving van de studie en contactinformatie de Samenvatting op Projectnet.

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De studie ‘Werken met WRAP’ gaat na of een combinatie van herstel- en zelfmanagementtraining via een cursus 'Wellness Recovery Action Plan' (WRAP) en gerichte arbeidsbegeleiding leiden tot verbeterde uitkomsten van IPS/SE op duurzaam werken. WRAP is een 16 weken durende cursus met een ervaringsdeskundige trainer die de persoon helpt om een persoonlijk werkboek te maken waarin hij/zij beschrijft wat helpt om zich gezond te voelen en actief te herstellen. Longitudinale studies suggereren dat WRAP effectief is op herstel en zelfmanagement¬vaardigheden (Cook e.a. 2010, Cook e.a.2009).

 

De studie is een mix van kwantitatief en kwalitatief onderzoek. Met het eerste (kwantitatief) zoeken we antwoord op de vraag of het toevoegen van WRAP tot meer duurzame plaatsing leidt (o.a. werkbehoud). Het kwalitatieve onderzoek is bedoeld om meer inzicht te geven in de ervaren effecten van WRAP en de werking van de training volgens de beleving van de betrokkenen. Het onderzoek vindt plaats bij vier instellingen oftewel sites: GGzE, GGZ NHN, VIP AMC & UMCG – Lentis.

 

De studie beoogt 64 onderzoeksdeelnemers te werven en te volgen die een betaalde baan hebben en cliënt zijn van de GGZ en van daaruit coaching ontvangen. Bij iedere site krijgen acht van die deelnemers WRAP, en acht niet. De indeling in die groepen vindt plaats op grond van randomisatie. Alle deelnemers ontvangen de gebruikelijke GGZ begeleiding en arbeidsbegeleiding, zonder restricties. De onderzoeksdeelnemers worden een jaar gevolgd.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De studie is met vertraging gestart. In april/ mei 2013 zijn in drie sites WRAP groepen gestart en zijn de eerste metingen uitgevoerd. In een vierde site vindt de start van de WRAP groep zo mogelijk in september plaats. Het is nog te vroeg om eerste resultaten te kunnen presenteren.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Supported Employment (SE) is een vaak toegepaste arbeidsbegeleidingsmethodiek om mensen met ernstige en aanhoudende psychische aandoeningen te helpen regulier betaald werk te vinden. Met name het SE model Individuel Placement & Support (IPS), is effectief in het aantal plaatsingen in reguliere arbeidsorganisaties en is daarin effectiever dan de meer traditionele arbeidsrehabilitatiebenaderingen. Hoewel IPS en SE in degelijke vormen van job coaching voorzien om na plaatsing tot goede resultaten te komen wat baanbehoud en duurzaam werken betreft, blijft het voor velen lastig om gezond te blijven werken als zij eenmaal werk gevonden hebben.

 

In deze studie gaan we na of een combinatie van herstel- en zelfmanagementtraining via een cursus “Wellness Recovery Action Plan” (WRAP) en gerichte arbeidsaanpassingen leiden tot verbeterde uitkomsten van IPS/SE op duurzaam werken. WRAP is een 16 weken durende cursus met een ervaringsdeskundige trainer die de persoon helpt om een persoonlijk werkboek te maken waarin hij/zij beschrijft wat helpt om zich gezond te voelen en actief te herstellen. Longitudinale studies suggereren dat WRAP effectief is op herstel en zelfmanagement¬vaardigheden (Cook e.a. 2010, Cook e.a.2009).

 

De studie is een mix van kwantitatief en kwalitatief onderzoek. De hoofdvraag van het kwalitatieve deel, tevens centrale vraag van het onderzoek, is of deelnemers aan WRAP op een andere, eventueel verbeterde manier aan hun duurzame inzetbaarheid in het arbeidsproces werken (bv actiever, zich meer bewust van de relatie met herstel, voorwaarden t.a.v. arbeidsorganisatie articuleren) dan degenen in de vergelijkingsgroep. Een bijkomende vraag is of actief bezig zijn met herstel volgens de WRAP cursus in de beleving van cursisten tot duurzaam werken leidt en zo ja, hoe dat in hun ogen werkt. De hoofdvraag van het kwantitatieve deel is of IPS/SE plus WRAP tot meer duurzame plaatsingen leidt.

 

Het design is een prospectieve vergelijkende studie die in totaal 64 werknemers volgt die job coaching ontvangen volgens IPS of een ander SE-model Deze werknemers worden gemonitord op duurzaam werken, ervaren herstel en acties om persoonlijke doelen en capaciteiten in balans te brengen met de doelen en mogelijkheden van de arbeidsorganisatie, inclusief getroffen arbeidsaanpassingen. De helft van deze groep werknemers ontvangt naast de arbeidsbegeleiding een WRAP training (vier groepen van acht deelnemers, op vier sites, twee keer een site waar job coaching specifiek volgens IPS geboden wordt, en twee sites waar job coaching volgens een ander SE-model dan IPS geboden wordt). De andere helft ontvangt alleen de gebruikelijke arbeidsbegeleiding volgens IPS of ander SE-model, in vier groepen van acht. Op basis van randomisatie op teamniveau wordt bepaald bij welke twee van de vier betrokken IPS teams en bij welke twee van de vier betrokken SE-aanbieders, WRAP aangeboden wordt.

 

De kwantitatieve metingen bestaan uit schriftelijke vragenlijsten die afgenomen worden bij de werknemer door de job coaches of trainees op locatie. (zij gebruiken hiervoor een extra ingelast begeleidingsgesprek). Deze metingen worden afgenomen voor de start van WRAP, na zes en na twaalf maanden.

 

De kwalitatieve metingen bestaan o.a. uit semi-gestructureerde face to face (ftf) interviews die rond de start van WRAP gehouden worden met 12 werknemers die gaan deelnemen aan WRAP en met 12 werknemers die geen WRAP ontvingen. Daarnaast worden betrokken job coaches ftf geïnterviewd bij de sites waar WRAP wordt toegepast. Na zes maanden worden opnieuw op iedere site 12 deelnemers ftf geïnterviewd; en na 12 maanden worden in totaal 12 deelnemers ftf geïnterviewd.

 

Rond drie en zes maanden (als WRAP afgesloten is) worden ‘snelkookpansessies’ georganiseerd met de betrokken werkgevers van de werknemers die op dat moment hun baan behouden hebben. De job coach, werknemer en vertegenwoordiger van de werkgever, bv arboarts, of lid sociaal medisch team, bespreken de arbeidssituatie van betrokkenen, de relatie met herstel, en spreken met elkaar door hoe duurzaam werken kan worden bevorderd, dan wel bestendigd en maken concrete afspraken om tot deze verbetering dan wel bestendiging te komen.

 

Het onderzoek start in november 2011, met een eerste fase van voorbereiding met o.a. training van ervaringsdeskundigen in WRAP, definitieve bepaling van de onderzoeksinstrumenten interviewtopics, en werving van potentiële WRAP-cursisten. WRAP start in september 2012 (na de nulmetingen), met vervolgmetingen in maart 2013 en september 2013. Voorjaar 2014 wordt de studie afgerond.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website