Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Inleiding

Veel ouderen hebben een ongezonde leefstijl: ze bewegen te weinig, roken, eten ongezond en drinken te veel en gebruiken te veel tranquillizers en slaapmiddelen (benzodiazepinen). Mogelijk speelt depressie hierbij een grotere rol dan tot nu toe werd aangenomen. Inmiddels is een zorgmodel beschikbaar waarmee depressie snel kan worden opgespoord, gediagnosticeerd en behandeld. Juist bij ouderen komen depressies vaak voor en worden vaak niet benoemd en behandeld. Bij depressieve ouderen zou veel gezondheidswinst te halen zijn door niet de leefstijl maar de stemming te kiezen als ingang met een op de stemming gerichte psychotherapeutische interventie. Doel is te onderzoeken wat de effecten zijn van bewezen werkzame psychotherapie (Interpersoonlijke Psychotherapie, IPT) bij oudere depressieve huisartspatiënten vergeleken met gebruikelijke zorg. Er wordt onderzocht of de patiënten anders gaan bewegen, eten, roken en drinken. Secundair doel is te onderzoeken in hoeverre eventuele effecten op de leefstijl een direct gevolg zijn van de therapie of samenhangen met het verbeteren van de stemming.

Methode

Pragmatische exploratieve gerandomiseerde trial met leefstijluitkomsten en IPT als interventie door met getrainde Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundigen (SPVers) en psychotherapeuten die IPT geven in de huisartspraktijk aan oudere depressieve patiënten met effectmetingen tot 12 maanden. De controle zal bestaan uit de gebruikelijke zorg door de huisarts. Patiënten zijn geworven in de wachtkamers van 12 huisartsen in Amsterdam, Amstelveen, Hoorn en Heiloo.

Inclusie

Patiënt (1) is 55 jaar of ouder, (2) bezoekt de huisarts, (3) scoort 5 of hoger op de zelfinvulvragenlijst, de Geriatric Depression Scale 15 item versie, (4) blijkt een depressieve stoornis te hebben na het diagnostisch interview met de PRIME-MD.

Exclusie

(1) Is al in behandeling in verband met depressie (antidepressiva of gesprekstherapie), (2) ernstige cognitieve stoornissen (Mini Mental Status Examination<18) (3) voldoende beheersing Nederlandse taal om vragenlijsten zelfstandig te kunnen invullen.

Uitkomsten

Veranderingen in leefstijl:

- Bewegingspatroon, gemodificeerde Baeckelijst

- Rookgedrag, nicotine inname per week

- Drinkgedrag, eenheden alcohol per week

 

Resultaten

In de eerste zes maanden leken er onder de patiënten van de IPT conditie meer mensen te stoppen met roken (5 stoppers, 2 uitvallers) in vergelijking met de controlegroep (drie uitvallers) [Χ² = 2,80 p=0,09] maar na 12 maanden was er geen statistisch significant verschil meer [Χ² = 1,07 p=0,30]. De consumptie van alcoholische drank bleef gedurende de 12 maanden stabiel. Interessant was dat de variatie in beweegniveau, zoals weergegeven in figuur 1, onder patiënten in de IPT groep en UC groep niet veranderde. Gedurende de 12 maanden bleef het individuele beweegniveau nagenoeg onveranderd.

Als we het beweegniveau van de twee groepen met depressieve patiënten afzetten tegen een niet-depressieve op leeftijd en geslacht gematchte controle groep, met behulp van mixed models, dan blijkt dat het beweegniveau van de depressieve patiënten op alle meetmomenten lager is dan het beweegniveau van de niet-depressieve mensen [ß=-3.06, 95%CI=-5.83--0.29, p=0.03]. Dit lijkt een aanknopingspunt voor toekomstige interventies.

Conclusie

Het leefstijlpatroon veranderde niet met de stemming bij oudere patiënten van huisartsen. Complexere, op maat gesneden multimodale interventies met bijvoorbeeld motivational interviewing lijken nodig om hier verandering in te brengen.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Resultaten/nieuwe inzichten

In totaal zijn 143 patiënten gerandomiseerd met een ernstige depressie (69 IPT en 74 controle). Na een half jaar hadden we van 58 (IPT) en 62 patiënten (usual care) alle data, en na een jaar van respectievelijk 46 (67%) en 47 (64%). In het IPT-project (van Schaik A, Van Marwijk H, Ader H, van Dyck R, de Haan M, Penninx B et al. Interpersonal psychotherapy for elderly patients in primary care. Am J Geriatr Psychiatry. 2006;14:777-86.) bleken overigens de effecten van de IPT interventie op de stemming van de deelnemers wat minder groot dan we vooraf dachten.

 

Gedurende de eerste zes maanden leken er onder de patiënten van de IPT conditie meer mensen te stoppen met roken (5 stoppers, 2 uitvallers) in vergelijking met de controlegroep (drie uitvallers) [Χ² = 2,80 p=0,09] maar na 12 maanden was er geen statistisch significant verschil meer [Χ² = 1,07 p=0,30]. De consumptie van alcoholische drank bleef gedurende de 12 maanden stabiel.

 

Tabel 1 Rookgedrag, alcoholconsumptie en beweegniveau van oudere depressieve huisartspatiënten met en zonder IPT gedurende 12 maanden follow-up

 

Roken 0 mnd (%) 6 mnd (%) 12 mnd (%)

IPT

niet 55 79,7 51 73,9 49 71,0

Wel 14 20,3 7 10,1 8 11,6

UC niet 56 75,7 48 64,9 48 64,9

Wel 18 24,3 15 20,3 13 17,6

 

Alcohol consumptie

0 (%) 6 (%) 12 mnd (%)

IPT

nodrink 20 29,0 13 18,8 12 17,4

Normaal 45 65,2 42 60,9 42 60,9

Gevaarl 4 5,8 1 1,4 2 2,9

UC

nodrink 15 20,3 12 16,2 12 16,2

Normaal 55 74,3 49 66,2 45 60,8

Gevaarlijk 4 5,4 2 2,7 3 4,1

 

Beweeg niveau

0 mnd sd 6 mnd sd 12 mnd sd

IPT 5,35 4,63 5,49 3,82 4,85 3,36

UC 5,49 5,52 4,98 3,19 5,43 4,17

 

Interessant was dat de variatie in beweegniveau, zoals weergegeven in figuur 1, onder patiënten in de IPT groep en UC groep niet veranderde. Gedurende de 12 maanden bleef het individuele beweegniveau nagenoeg onveranderd. Als we het beweegniveau van de twee groepen met depressieve patiënten afzetten tegen een niet-depressieve op leeftijd en geslacht gematchte controle groep, met behulp van mixed models, dan blijkt dat het beweegniveau van de depressieve patiënten op alle meetmomenten lager is dan het beweegniveau van de niet-depressieve mensen [ß=-3.06, 95%CI=-5.83--0.29, p=0.03]. Dit is een aanknopingspunt voor toekomstige interventies.

 

Conclusies

Systematische screening met IPT had weinig effect op de leefstijl van depressieve ouderen. Onze hypothese dat het leefstijlgedrag zou verbeteren met de stemming is niet bevestigd. Veel leefstijlgedrag blijkt chronisch.

 

Aanbeveling

Nader onderzoek naar deze ernstige combinatie van factoren en naar de manier waarop dat het beste beinvloed kan worden lijkt dringend gewenst.

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Veel ouderen hebben een ongezonde leefstijl: ze bewegen te weinig, roken, eten ongezond,

drinken te veel en gebruiken te veel tranquillizers en slaapmiddelen (benzodiazepinen). Er zijn

aanwijzingen dat depressie hierbij een grotere rol speelt dan tot nu toe werd aangenomen. Inmiddels

is een zorgmodel beschikbaar waarmee depressie snel kan worden opgespoord, gediagnostiseerd

en behandeld. Juist bij ouderen komen depressies vaak voor en worden vaak niet (h)erkend en

behandeled. Bij (depressieve) ouderen is mogelijk veel gezondheidswinst te halen door niet de

leefstijl maar de stemming te kiezen als ingang voor de eerste interventie met een op de stemming

gerichte psychotherapeutische interventie. Primair doel van dit deelproject is te onderzoeken wat de

effecten zijn van bewezen werkzame psychotherapie (IPT) bij oudere depressieve huisartspatiënten.

Er wordt onderzocht of de patiënten meer gaan bewegen, gezonder eten, minder roken en drinken.

Secundair doel is te onderzoeken in hoeverre eventuele positieve effecten of leefstijl een direct

gevolg zijn van de therapie of samenhangen met het verbeteren van de stemming.

Het gaat om een unieke kans om voor een bescheiden investering aan te haken aan een

bestaand project en kennis te ontwikkelen over een mogelijk nieuwe interventie voor

leefstijlverandering bij ouderen waarvoor het implementatietraject al grotendeels klaarligt.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website