Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Achtergrond

In Nederland wordt onder Hindostaanse Surinamers een hoge prevalentie van prediabetes en diabetes mellitus (DM) gevonden. Screening gevolgd door een intensieve leefstijlinterventie bij personen met prediabetes kan het ontstaan van DM mogelijk voorkomen of uitstellen. Echter, de effectiviteit van interventies hangt mogelijk af van de aanpassing aan de specifieke kenmerken van de doelgroep.

Binnen de haalbaarheidsstudie is daarom onderzocht hoe de inhoud aangepast moet worden en wat de haalbaarheid is?

 

Methode

In 3 huisartspraktijken in Den Haag zijn 876 Hindostaanse Surinamers tussen de 18-60 jaar geïdentificeerd en a-select toegewezen aan de standaard (uitnodigingsbrief, 2 herinneringsbrieven) of intensieve (uitnodiging, telefonisch contact, herinnering en huisbezoek) benadering. De werving was als volgt aangepast: gebruik van de kleuren van de Surinaamse vlag, een Hindostaanse naam (DHIAAN) en een aanbevelingsbrief van een ‘key figure’.

 

Deelnemers met een nuchter bloedglucose <8.5 mmol/l (vingerprik) ondergingen een orale glucose tolerantie test (OGTT). Verder werd een korte vragenlijst ingevuld betreffende demografische gegevens en ziektegeschiedenis in de familie. Tenslotte werden antropometrische gegevens (lengte, gewicht en buikomvang) en de bloeddruk gemeten.

 

Personen met prediabetes (nuchter glucose: 5.6-7.0 mmol/l of 2-uurs glucose: 7.8-11.1 mmol/l) zijn vervolgens uitgenodigd voor de interventie.

 

De leefstijlinterventie is aangepast aan de hand van matrices over te veranderen gedragingen en de determinanten daarvan (‘intervention mapping’). Voor beweeggedrag is hierbij gebruik gemaakt van gegevens uit eerdere studies (o.a. SUNSET en een eerdere procesevaluatie van de “Bewegen op Recept”) en gegevens uit twee focus groep discussies over bewegen en lichamelijke inactiviteit. Voor voedingsgedrag zijn gegevens gegenereerd op basis onder andere SUNSET, 24-uur recall gegevens en vijf focusgroep discussie over determinanten en relevante motivationele factoren.

 

Tenslotte zijn, om meningen en ervaringen m.b.t. de screening en leefstijlinterventie in kaart te brengen, betrokken huisartsen, de onderzoeksassistent, diëtist en een aantal respondenten geïnterviewd.

 

Resultaten/nieuwe inzichten

SCREENING

In het totaal hebben 29.2% van de personen in de intensieve groep versus 21.6% in de standaard groep een afspraak gepland. Vanwege de grotere uitval van afspraken in de intensieve versus de standaard groep, zijn de uiteindelijke verschillen in deelname aan de screening tussen de groepen kleiner. Wel leidde de intensieve benadering tot een hogere deelname onder mannen en onder jongeren.

De prevalentie van DM en pre-diabetes waren 13.3% en 37.8% in de intensieve versus 7.7% en 39.0% in de standaard groep. De prevalenties stegen met de leeftijd en leken te verschillen tussen mannen en vrouwen (doch niet significant). Circa eenderde van de personen met prediabetes zouden gemist zijn indien de diagnose alleen gesteld werd aan de hand van het nuchter glucose in plaats van de OGTT.

 

LEEFSTIJLINTERVENTIE

In 6-8 bezoeken aan een diëtist (met begeleiding o.b.v. motivational interviewing) wordt eerst de fase van gedragsverandering, de motivatie om het gedrag te veranderen en de kennis over de relatie tussen voeding en DM bepaald. Daarna zal de deelnemer gestimuleerd worden discrepanties te ontdekken tussen zijn/haar voedingspatroon en de richtlijnen goede voeding en zal een persoonlijk plan samengesteld worden. Ook wordt een bezoek gebracht aan de familie en worden twee optionele groepssessies (supermarktbezoek en kookles) aangeboden.

Verder stromen deelnemers in bij “Bewegen op Recept” (BOR). Het algemene doel van de beweeginterventie is bewegen conform de richtlijnen. De activiteiten en coaching binnen BOR blijken goed aan te sluiten bij de voorkeuren en determinanten van gedrag van de Hindostaanse populatie. De coaching is gericht op bewustwording van de positieve effecten van beweging, empowerment t.a.v. het voortzetten van het beweeggedrag en aandacht voor de sociale omgeving.

Na de interventie zullen nog follow-up contacten plaatsvinden om terugval te voorkomen.

 

In de pilot zijn 35 mensen uitgenodigd. Hiervan hebben 29 personen deelgenomen aan de voedingsinterventie en 16 personen een intake gesprek gepland bij BOR. De interventie is op dit moment nog gaande, waardoor gegevens over compliantie en bereikte doelen nog niet beschikbaar zijn.

 

Op basis van de evaluatie lijkt de ontwikkelde screening en leefstijlinterventie haalbaar. Wel zijn een aantal belangrijke aanknopingspunten voor verdere verbetering geïdentificeerd..

 

Conclusies

Binnen de haalbaarheidsstudie zijn een screening een leefstijlinterventie, specifiek gericht op de Hindostaanse populatie, ontwikkeld en op haalbaarheid onderzocht. Op basis van de resultaten lijkt het ontwikkelde programma veelbelovend. De effectiviteit zal geëvalueerd worden binnen de hoofdstudie die momenteel wordt opgezet.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Binnen de huidige haalbaarheidsstudie is een screening ontwikkeld die specifiek gericht is op de kenmerken van de Hindostaanse populatie en op haalbaarheid onderzocht. Uit de evaluatie is gebleken dat een dergelijke screening haalbaar is en zowel diabetes als prediabetes kan worden opgespoord.

Een combinatie van kenmerken van de intensieve en standaardwerving lijkt meest aangewezen methode om potentiële deelnemers te benaderen, met name onder mannen en bij jongeren. De volgende combinatie zal dan ook in de hoofdstudie worden ingezet: een uitnodiging waarin deelnemers wordt gevraagd zelf te bellen, een reminder met een herhaald verzoek en tevens een aankondiging van telefonisch contact, telefonische contactpogingen, en een tweede reminder indien een potentiële deelnemer niet is bereikt. Er zullen geen huisbezoeken worden afgelegd. De kosten daarvan wegen niet op tegen de opbrengsten, zo hebben we op basis van de pilot geconcludeerd.

 

Tevens is aan de hand van kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeksgegevens een leefstijlinterventie ontwikkeld voor personen met prediabetes, die is aangepast op de Hindostaanse populatie. Deze interventie is bij een kleine groep deelnemers gepilot en zal, na verdere aanscherping, geëvalueerd worden op effectiviteit binnen de hoofdstudie.

De resultaten van de haalbaarheidsstudie laten in ieder geval zien dat de interventie doelen relevant zijn voor de Hindostaanse populatie, maar dat een verdere aanpassing van de vorm en inhoud noodzakelijk is om aan te sluiten bij de doelgroep. Deze zal in de hoofdstudie gerealiseerd worden.

 

Op basis van bovenstaande resultaten lijkt het binnen de haalbaarheidsstudie ontwikkelde programma veelbelovend. Voordat deze echter op grotere schaal kan worden ingezet, dient de effectiviteit van een dergelijk aangepaste programma (screening en leeftsijlinterventie) geëvalueerd te worden. Dit zal gebeuren binnen de hoofdstudie die momenteel wordt opgezet.

 

Voor een meer uitgebreide beschrijving van de doelstellingen, methoden en behaalde resultaten verwijzen wij graag naar sectie 2.1 van het eindverslag (Bijlage 6130.0034formateindverslag-final-pdf).

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Hindoestaanse Surinamers hebben een hoog risico op het krijgen van diabetes mellitus (DM).

Uit onderzoek onder populaties in het buitenland blijkt dat de ontwikkeling van DM mogelijk kan worden voorkomen door screening en een leefstijlinterventie voor personen met pre-diabetes.

Het doel van dit project is om inzicht te verkrijgen in de haalbaarheid van een preventie programma voor DM, bestaande uit een screening en leefstijlinterventie voor personen met pre-diabetes, gericht op Hindoestaanse Surinamers tussen de 18-60 jaar. Het project bestaat uit twee onderdelen: de ontwikkeling van een screening en leeftijlinterventie gericht op de Hindoestaanse gemeenschap en de toetsing van de haalbaarheid.

 

De opzet van de screening is gebaseerd op de intensieve, persoonlijke benadering die is gebruikt bij een eerdere studie. Om te bepalen wat de meerwaarde hiervan is, wordt een vergelijking gemaakt tussen de intensieve benadering (brief, telefonisch contact, aangekondigd huisbezoek) en een standaard benadering (brief, schriftelijke herinneringen). Bij de opzet van de screening en de vormgeving van het materiaal is gebruik gemaakt van input van alle betrokken partijen en leden van de doelgroep.

Inmiddels zijn 878 personen uitgenodigd voor de screening. Uit de eerste resultaten blijkt een verschil in deelname tussen de standaard groen (24%) en de intensieve groep (40%). De meest voorkomend redenen voor een weigering waren: geen tijd/ geen zin of geen behoefte aan een DM screening.

In het totaal zijn ruim 200 personen gescreend aan de hand van een orale glucose tolerantie test (OGTT). De prevalentie van pre-diabetes, gedefinieerd als een verstoord nuchter plasma glucose: 5.6-7.0 mmol/l of een verstoorde glucose tolerantie: 2-uurs OGTT waarde 7.8 -11.1 mmol/l, onder de deelnemers in de screening was 44% en was afhankelijk van de leeftijd. De prevalentie van DM in de totale populatie was 11% en was eveneens afhankelijk van de leeftijd.

 

Voor de ontwikkeling van de leefstijlinterventie is gebruik gemaakt van gegevens uit bestaande onderzoeken, waaronder het SUNSET onderzoek (Surinamers in Nederlands: Onderzoek naar Gezondheid en Etniciteit). Tevens zijn een aantal focus groep interviews gehouden over voeding (4) en beweging (2). Op basis van de gegevens uit deze onderzoeken is met behulp van 'intervention mapping' de inhoud vormgegeven.

De voedingsinterventie bestaat 6-8 bezoeken aan de diëtist in de eerste 6 maanden gericht met name op de voor Hindoestanen relevante doelen: ontbijten, regelmatig maaltijdpatroon, meer fruit en groenten, hogere vezelinname. Tijdens de bezoeken zal de begeleiding er in eerste instantie op gericht zijn om de motivatie van de deelnemer om zijn/haar gedrag te veranderen en de kennis over de relatie tussen voeding en DM te doen toenemen. Vervolgens zullen de deelnemers gevraagd worden samen met de diëtist een persoonlijk plan samen te stellen, rekening houdend met hun persoonlijke omstandigheden. Vanwege het belang van de sociale omgeving in deze populatie, wordt de interventie verder ondersteund door een familieboezoek en twee optionele groepssessies.

Het algemene doel van de beweeginterventie is deelnemers gedurende 5 dagen per week tenminste 30 minuten matig intensief te laten bewegen (conform de richtlijnen) door deelname aan de georganiseerde activiteiten en toename van activiteit in dagelijkse leven (o.a. wandelen). Deelnemers zullen hiervoor instromen in “Bewegen op Recept” (BOR). In de opzet van het programma en de counselling binnen BOR wordt verder rekening gehouden met de relevante punten die naar voren kwamen uit de focus groep interviews.

Na afloop van de leefstijlinterventie zal er 3-maandelijks telefonisch contact plaatsvinden plus een bezoek aan de diëtist na 14 en 24 maanden met als doel terugval te voorkomen.

Momenteel worden de eerste deelnemers ingesloten in de

pilot van de leefstijlinterventie. De ervaringen (zowel respons als de ervaringen van deelnemers en professionals) in deze pilot zullen worden gebruikt om de opzet en inhoud leefstijlinterventie verder aan de scherpen.

 

Samenvattend, lijkt het mogelijk een programma te ontwikkelen dat specifiek gericht is op de Hindoestaanse bevolking. De eerste resultaten van deze haalbaarheidsstudie suggereren dat bij gebruik van een persoonlijke, intensieve benadering met aandacht voor de specifieke kenmerken van de populatie, dit programma haalbaar is. In het verdere verloop van de haalbaarheidsstudie zal dit nader uitgewerkt worden aan de hand van de totale cijfers en de gegevens uit interviews met deelnemers en professionals.

Tenslotte, zal de effectiviteit van de van het programma moeten worden getoetst in vervolgonderzoek, waarvoor inmiddels financiering is aangevraagd. De tweede ronde van de screening (700 personen) is in verband met de beoogde aansluiting op het vervolgonderzoek dan ook naar achteren geschoven.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

ONTWIKKELING LEEFTIJLINTERVENTIE

Op basis van analyses van data uit eerdere studies en kwalitatieve gegevens uit focus groep interviews is met behulp van ‘intervention mapping’ een leefstijlinterventie ontwikkeld die zich richt op bewegings- en voedingsgedrag. De opzet van de interventie is als volgt:

 

Voeding

Het algemene doel van de voedingsinterventie is een voedingspatroon bereiken conform de richtlijnen goede voeding. Er is uit de data van SUNSET gebleken dat dit voor de Hindoestaanse populatie met name vertaald kan worden in aandacht voor 1) dagelijks ontbijt, 2) een regelmating maaltijdpatroon, 3) meer fruit en groenten, 4) een hogere vezelinname.

In de eerste 6 maanden van de interventie vinden 6-8 bezoeken aan de diëtist plaats. In de eerste 2-3 bezoeken zal de begeleiding er vooral op gericht zijn om de motivatie van de deelnemer om zijn/haar gedrag te veranderen en de kennis over de relatie tussen voeding en DM te doen toenemen.

In de daaropvolgende 4-6 sessies, die aanvangen zodra de deelnemer zich in de preparatie fase bevindt, zullen de deelnemers gevraagd worden samen met de diëtist een persoonlijk plan samen te stellen, rekening houdend met hun persoonlijke omstandigheden. Daarnaast wordt tijdens deze fase een bezoek gebracht aan de familie van de deelnemer, gericht op de sociale steun die in deze populatie zeer van belang lijkt, blijkens de uitkomst van de focus groepen.

Om de interventie verder te ondersteunen, worden tevens twee optionele groepssessies georganiseerd gericht op het toenemen van de eigen effectiviteit en het aanleren van vaardigheden.

 

Beweging

Het algemene doel van de beweeginterventie is deelnemers gedurende 5 dagen per week tenminste 30 minuten matig intensief te laten bewegen (conform de richtlijnen). Dit wordt niet alleen bereikt door deelname aan de georganiseerde activiteiten, maar ook bijvoorbeeld door het stimuleren van de activiteit in dagelijkse leven (o.a. wandelen).

 

Deelnemers zullen instromen in het programma van “Bewegen op Recept” (BOR). De coaching binnen BOR wordt uitgevoerd door een getrainde instructeur en is erop gericht de deelnemer bewust te maken van de positieve effecten van beweging (10 sessies) en empowerment van de deelnemer t.a.v. het voortzetten van het beweeggedrag (10 sessies).

In de opzet van het programma en de counselling wordt verder rekening gehouden met de relevante punten die naar voren kwamen uit de focus groep interviews.

 

Vervolg

Na afloop van de interventie zal er 3-maandelijks telefonisch contact plaatsvinden met de instructeur/onderzoeksassistent. Voorts vindt na 12 maanden en 24 maanden een bezoek aan de diëtist plaats met als doel terugval te voorkomen of de deelnemer te helpen nieuwe doelen te stellen.

 

UITVOERING SCREENING

In totaal, zijn 875 potentiele deelnemers a-select toegewezen aan de standaard benadering (uitnodiging en twee schriftelijke herinneringen) of de intensieve benadering (uitnodiging, telefonisch contact, gevolgd door een met een brief aangekondigd huisbezoek).

 

Uit de eerste evaluatie van de resultaten, blijkt een duidelijk verschil in deelname tussen deze groepen (standaard 24% versus intensief 40%). De non respons kan nog onder verdeeld worden in de groep die niet bereikt is, de groep die actief heeft geweigerd en de groep die uitgesloten is doordat zij niet voldeden aan de inclusiecriteria. Zo is in de intensief benaderde groep 12% uitgesloten vanwege een verkeerd adres, al bekend zijn met DM, niet behorende tot de doelgroep, of het hebben van een ernstige ziekte. Verder heeft 10% door middel van een antwoordkaartje laten weten niet benaderd te willen worden. De meest voorkomend redenen voor een dergelijke actieve weigering waren: geen tijd/ geen zin of geen behoefte aan een DM screening.

 

In het totaal zijn ruim 200 personen gescreend aan de hand van een orale glucose tolerantie test (OGTT). De prevalentie van pre-diabetes (verstoorde nuchter plasma glucose: 5.6-7.0 mmol/l of verstoorde glucose tolerantie: 2-uurs OGTT waarde 7.8 -11.1 mmol/l) onder de deelnemers in de screening was 44%. De prevalentie van pre-diabetes stijgt met de leeftijd: 37% onder de 18-30 jarigen, 37% onder de 30-45 jarigen en 54% onder de 45-60 jarigen. Op basis van de in dit project verzamelde gegevens, blijkt dat circa een-derde van de personen met pre-diabetes gemist zouden worden indien de diagnose alleen gesteld werd aan de hand van het nuchter glucose in plaats van de OGTT. Op dit moment worden de eerste deelnemers met pre-diabetes ingesloten in de pilot van de leefstijlinterventie.

De prevalentie van DM in de totale populatie was 11%; 13% onder vrouwen en 8% onder mannen (niet gecorrigeerd voor leeftijd). Personen met nieuw ontdekte DM worden doorverwezen naar hun eigen huisarts voor verdere diagnostiek en behandeling conform de richtlijnen van de NHG.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Type 2 diabetes mellitus (DM) is one of the most common chronic diseases, with a particularly high prevalence in ethnic minorities, especially the Hindustani Surinamese. The SUNSET study, part of the first ZonMw Prevention Programme (project nr. 2100.0028), has shown that 40% of the Hindustani aged 45-60 suffer from DM. In addition, international studies suggest that this group is not only younger at presentation, but also more at risk of developing cardiovascular disease.

 

Adequate treatment of DM reduces the risk of developing cardiovascular events. This, combined with the fact that elevated blood glucose levels are present, on average, ten years before diagnosis, led the Health Council to conclude that, although the cost-benefit ratio of population screening is unknown, screening of high-risk groups seems highly effective. Further exploration of the possibilities for screening for the Hindustani seems justified, in view of the alarming prevalence of DM and the characteristics of DM in this particular population. Therefore the first aim of this study is to develop a systematic screening programme for DM in Hindustani, targeted to the characteristics and cultural background of this population. In addition, the feasibility of this programme will be evaluated.

 

Additionally, in order to maximise the benefit of screening, people with pre-diabetes need to be offered care to prevent or postpone the onset of DM. Previous intervention studies have convincingly shown that an intensive lifestyle intervention aimed at physical activity and diet is highly effective. These studies have, however, been carried out in white populations only. We propose to develop a lifestyle intervention for pre-diabetes targeted at the Hindustani population. In addition, both the feasibility and the effectiveness of this intervention will be assessed.

 

In total, 3600 Hindustani aged 18-60, not previously diagnosed with DM, will be selected from general practice registrations in The Hague. All will be offered screening by means of fasting plasma glucose. In case of suspected DM (fasting plasma glucose 7 mmol/l or higher), participants will be referred to their general practitioner for further diagnostic testing, and, if DM is confirmed, usual care. Persons with pre-diabetes (impaired fasting glucose: 5.6-7.0 mmol/l) will be asked to participate in a randomised controlled trial to estimate the effect of a targeted lifestyle intervention on the incidence of DM. Moreover, a sample of those with fasting plasma glucose less than 7 mmol/l at baseline will be invited for re-screening after 3 years.

 

On the basis of the information obtained, recommendations will be made for the wider implementation of screening for DM, followed by a lifestyle modification programme to prevent DM in the Hindustani population.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website