Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Door middel van de studies in dit project is een uitgebreid gewichtsmanagement-programma (PortionControl@HOME), gericht op portiegrootte ontwikkeld en geëvalueerd. In veel onderzoeken is aangetoond dat de portiegroottes de laatste jaren zijn toegenomen en een grote invloed hebben op de energie-inname van mensen; hoe groter de portie, hoe hoger de energie inname. Er zijn echter weinig studies die de effectiviteit van interventies op gewichtsreductie hebben onderzocht. Daarom had dit programma als eerste doel om een interventieprogramma “PortionControl@HOME” te ontwikkelen. Vervolgens werd het interventieprogramma geëvalueerd op effectiviteit.

 

De interventie bestaat uit vier onderdelen. Het eerste onderdeel is een interactieve online tool met als doel mensen bewust te maken van de relatie tussen de portiegrootte en energie-inname en het vergroten van mensen hun kennis over wat “normale” porties zijn. Het tweede onderdeel van het interventieprogramma bestaat uit een dvd, een boek en een aantal werkbladen. Door middel van dit onderdeel ontwikkelen mensen gedragsstrategieën die hen ondersteunen bij het reguleren van de hoeveelheid die zij eten (portiegrootte). Deze gedragsstrategieën komen voort uit verschillende eerdere wetenschappelijke studies en kunnen door middel van deze interventie in de praktijk worden toegepast. Tevens hebben de deelnemers werkbladen gekregen om algemene gedragsveranderings-technieken (bijvoorbeeld actieplannen en coping-plannen) te gebruiken. Het derde onderdeel zijn kooklessen waardoor mensen kooktechnieken ontwikkelen om maaltijden met een lagere energiedichtheid te bereiden. Het laatste onderdeel van de interventie betreft de zogenaamde “home-screener”. Dit is een checklist waarmee deelnemers de invloeden van hun thuisomgeving op hun eigen eetgedrag in kaart kunnen brengen. Op basis van deze checklist krijgen deelnemers een score waaraan een advies is gekoppeld. Met behulp van deze adviezen kunnen de deelnemers hun thuisomgeving als zodanig inrichten zodat deze minder (of niet) obesogeen is. Hierdoor zullen deelnemers minder door hun thuisomgeving worden verleid om zichzelf te overeten.

 

Aan de hand van de resultaten van de pilotstudies naar deze onderdelen is ieder onderdeel geoptimaliseerd. De resultaten van deze pilotstudies zijn eveneens verwerkt in artikelen die reeds zijn gepubliceerd of ingediend ter publicatie. Eveneens zijn de resultaten van deze studie gepresenteerd op (inter)nationale congressen.

 

De totale interventie (bestaande uit de vier onderdelen, aangeboden over drie maanden) is vervolgens tussen januari 2012 en januari 2013 op effectiviteit onderzocht door middel van een grootschalig wetenschappelijk experiment. Binnen zes gemeenten in Nederland zijn de deelnemers geworven, 278 deelnemers voldeden aan de inclusie-criteria en hebben deelgenomen aan het onderzoek. Het onderzoek bestond uit een baseline meting en drie follow-up metingen na 3, 6 en 12 maanden. De belangrijkste uitkomstmaten waren body mass index (BMI) en zelfregulatie van portiegrootte. In vergelijking met de controle groep heeft de interventiegroep een lagere BMI (- 0.45 BMI punten) na het volgen van de interventie. Gemiddeld verloren mensen 6% van hun lichaamsgewicht. Daarbij laat de studie zien dat deze afname in BMI is bewerkstelligd door portie-controle gedragingen, die eveneens meer werden uitgevoerd door de interventie groep. Echter, het effect van de interventie op het gewicht dooft uit zodra de interventie stopt. Het verlengen van de interventieduur, het toevoegen van een module gericht op terugvalpreventie/gewichtsbehoud en het inbedden van PortionControl@HOME in bestaande behandelingen (bijvoorbeeld door diëtisten of gewichtsconsulenten) zijn dan ook de belangrijkste aanbevelingen.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In de eerste pilotstudie is de zogenaamde PortionSize@awarenessTool ontwikkeld en onderzocht onder 310 deelnemers. Deze awareness-tool vergroot kennis met betrekking tot de invloed van portiegroottes en vergroot de capaciteit van bezoekers om de juiste portiegroottes in te schatten. De procesevaluatie laat zien dat mensen over het algemeen positief oordelen over de het gebruik en de inhoud van de awareness-tool. De resultaten van deze studie zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Public Health Nutrition (2013).

 

In de tweede pilotstudie is op basis van bestaande wetenschappelijke literatuur een overzicht gemaakt van factoren die mensen beïnvloeden in de hoeveelheid (porties) die zij consumeren. Vervolgens zijn uit deze literatuur 32 gedragsstrategieën geformuleerd. Als eerste zijn deze geanalyseerd onder 52 deelnemers. Zowel kwalitatieve als kwantitatieve data is verzameld om de gedragsstrategieën te evalueren. De resultaten van de pilotstudie suggereren dat mensen de gedragsstrategieën als haalbaar en toepasbaar ervaren om de hoeveelheid die zij eten te beperken. Twee cross-sectionele vervolg studies onder grotere populaties (n= 120 en n=278) laten zien dat mensen met een gezond gewicht deze gedragsstrategieën vaker gebruiken dan mensen met overgewicht en obesitas. De drie bovengenoemde studies tezamen zijn verwerkt in een wetenschappelijk artikel en gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Appetite (2014).

 

In de derde pilotstudie is een kookcursus ontwikkeld en gepilottest onder 16 deelnemers. Hier bij lag de focus op de procesevaluatie. In deze kookcursus worden verschillende en eenvoudige bereidingstechnieken aangeleerd waarmee deelnemers verschillende gangbare gerechten minder energiedicht kunnen maken, zodat deze minder calorieën bevat. Uit de pilotstudie is gebleken dat de gebruikte technieken begrijpelijk en toepasbaar zijn, de receptuur geschikt is voor de cursus en dat de deelnemers daadwerkelijk de verschillende kooktechnieken kunnen toepassen. Het gebruiken van een beperkt aantal recepten, het belang van een geschikte keuken met voldoende kookgerei en het gebruiken van tastbare voorbeelden kwamen als belangrijk naar voren binnen deze pilotstudie. Deze uitkomsten zijn niet verwerkt in een wetenschappelijk artikel maar zijn gebruikt bij het optimaliseren van de kookcursus als onderdeel van het gehele PortionControl@HOME programma.

 

Tot slot is het vierde en laatste onderdeel van de interventie ontwikkeld. Dit is de zogenaamde Home-screener. Dit is een checklist waarmee deelnemers potentiële invloeden van hun thuisomgeving op hun eetgedrag in kaart kunnen brengen. Aan de hand van een score op deze checklist krijgen de deelnemers individuele adviezen zodat zij hun thuisomgeving zodanig kunnen inrichten, waardoor deze minder (of niet) obesogeen wordt. De data voor deze laatste pilotstudie is verzameld onder 92 deelnemers. Zij werden gevraagd om de home-screener te gebruiken. Eveneens werd bij de helft van de deelnemers de checklist door een onderzoeksmedewerker afgenomen. Naar aanleiding van deze studie werd geconcludeerd dat sommige onderdelen onvoldoende duidelijk waren. Deze onderdelen zijn verwijderd of dusdanig aangepast om de kwaliteit van de homescreener te verbeteren. Tijdens de baseline van het grote gerandomiseerde onderzoek naar de totale PortionControl@HOME interventie is aan de hand van de home-screener een cross-sectionele studie uitgevoerd om de thuisomgeving van de deelnemers in kaart te brengen. Hieruit kwam naar voren dat er in huishoudens factoren aanwezig zijn die het risico op overconsumptie vergroten. Bijvoorbeeld, 70% van de bezochte huishoudens had 8 of meer verpakkingen van snacks in huis. De resultaten van deze studie zijn verwerkt in een wetenschappelijk paper en zijn ingediend ter publicatie.

 

Na het uitvoeren van de pilotstudies (zoals hierboven omschreven) is de totale interventie (bestaande uit de vier onderdelen) “PortionControl@HOME” ontwikkeld en onderzocht op effect op body mass index en zelfregulatie van portiegrootte. Dit is gedaan door middel van

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Door middel van de studies in dit project, zal een uitgebreid interventieprogramma (PortionControl@HOME), gericht op portiegrootte in de thuissituatie, ter preventie van obesitas worden ontwikkeld en geëvalueerd. In veel onderzoeken is aangetoond dat de portiegroottes de laatste jaren zijn toegenomen en een grote invloed hebben op de energie-inname van mensen. Er zijn echter weinig studies bekend die de effectiviteit van interventies gericht op portiegrootte hebben onderzocht. Dit project bestaat uit twee delen. In het eerste deel zal het interventieprogramma worden ontwikkeld en ieder onderdeel zal afzonderlijk worden gepilottest. In het tweede deel van het project zal het interventieprogramma in zijn geheel worden geëvalueerd op effectiviteit. Op dit moment is het interventieprogramma ontwikkeld, zijn de verschillende onderdelen gepilottest en is deel twee van het project van start gegaan.

 

De interventie bestaat uit vier onderdelen. Het eerste onderdeel is een interactieve tool met als doel mensen bewust te maken van de relatie tussen de portiegrootte en energie-inname en het vergroten van mensen hun kennis over wat “normale” porties zijn. Het tweede onderdeel van het interventieprogramma bestaat uit een dvd, een boek en een aantal werkbladen. Door middel van dit onderdeel ontwikkelen mensen gedragstrategieën die hen ondersteunt bij het reguleren van de hoeveelheid die zij eten (portiegrootte). Deze gedragsstrategieën komen voort uit verschillende voedingslaboratorium studies en kunnen door middel van deze interventie ook in “real life” worden geïmplementeerd. Het derde onderdeel is een driedelige kookcursus waarin mensen kooktechnieken ontwikkelen waardoor zij maaltijden met een lagere energiedichtheid kunnen bereiden. Het laatste onderdeel van de interventie betreft de zogenaamde “home-screener”. Dit is een checklist waarmee deelnemers de invloeden van hun thuisomgeving op hun eigen eetgedrag in kaart kunnen brengen. Op basis van deze checklist krijgen deelnemers een score waaraan een advies is gekoppeld. Met behulp van deze adviezen kunnen de deelnemers hun thuisomgeving als zodanig inrichten zodat deze minder (of niet) obesogeen is. Hierdoor zullen deelnemers minder door hun thuisomgeving worden verleid om zichzelf te overeten.

Aan de hand van de resultaten van deze pilotstudies is de interventie geoptimaliseerd. De resultaten van de pilotstudies worden eveneens verwerkt in artikelen die zijn (of nog worden) ingediend in internationale wetenschappelijke tijdschriften.

 

De totale interventie wordt momenteel op (kosten)effectiviteit onderzocht doormiddel van een grootschalige RCT. In januari 2012 is de RCT van start gegaan en loopt binnen de gemeenten Alkmaar, Beverwijk, Haarlem, Almere, Vleuten en Alphen aan den Rijn. Aan het begin van de RCT zijn 300 deelnemers geincludeerd. Hiervan zijn 280 deelnemers tijdens de baselinemeting aan huis gemeten door de onderzoekers. Na de baselinemeting zijn de deelnemers (per gemeente) gerandomiseerd in de interventiegroep of de controlegroep. De interventiegroep kreeg vervolgens het hierboven beschreven interventieprogramma aangeboden. Na afloop van de interventieperiode ontvingen alle deelnemers een tweede vragenlijst. Vanaf half september 2012 is er weer gestart om alle deelnemers aan huis te meten. Tot slot ontvangen de deelnemers in januari 2013 nog een vragenlijst. Over de verzamelde data zal vervolgens de effectiviteit op korte termijn, lange termijn en de kosteneffectiviteit worden onderzocht. Hierbij zal worden gekeken naar verschil in BMI, middelomtrek, de verandering van psychosociale variabelen en implementatie van de interventie. Deze resultaten zullen in het najaar van 2013 bekend worden gemaakt.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Op dit moment is de PortionControl@HOME interventie ontwikkeld en zijn de verschillende onderdelen in pilotstudies onderzocht. Vanaf januari 2012 is de RCT naar de gehele interventie gestart. De uitkomsten van de RCT zullen in het najaar van 2013 bekend worden gemaakt. Hieronder zullen de reeds gevonden uitkomsten van de pilotstudies worden beschreven.

 

In de eerste pilotstudie is de zogenaamde awarenesstool ontwikkeld en onderzocht onder 310 deelnemers. Deze awarenesstool vergroot kennis met betrekking tot de invloed van portiegroottes en vergroot de capaciteit van bezoekers om de juiste portiegroottes in te schatten. De procesevaluatie laat zien dat mensen over het algemeen positief oordelen over de het gebruik en de inhoud van de awarenesstool. De resultaten van deze studie zijn verwerkt in een wetenschappelijk artikel en is reviseert (Poelman MP, Steenhuis IHM, de Vet, E en Seidell JC – The development and evaluation of an internet-based intervention to increase awareness about food-portion sizes).

 

De tweede pilotstudie aangaande gedragsstrategieën voor het reguleren van portiegrootte is eveneens uitgevoerd en geanalyseerd onder 52 deelnemers. Als eerst is er een literatuurstudie voltooid om de gedragsstrategieën te onderbouwen. Vervolgens is kwantitatieve data verzameld om de interventie te evalueren. De resultaten van de pilotstudie suggereren dat mensen de gedragsstrategieën als haalbaar en toepasbaar ervaren om de hoeveelheid die zij eten te beperken. Tevens laat het onderzoek zien dat het daadwerkelijk kiezen van individuele gedragsstrategieën (en niet alleen maar de strategieën doorlezen) effect heeft op het toepassen van de zelfregulatie strategieën na twee weken. Eveneens laat het onderzoek zien dat wanneer men bruikbare coping-plannen ontwikkelde, dit een positief effect had op het toepassen van de gedragsstrategieën na twee weken.

De resultaten lieten eveneens zien dat zelf-monitoring inadequaat werd toegepast door de deelnemers in de pilotstudie. De resultaten zijn verwerkt in een wetenschappelijk artikel dat binnenkort wordt ingediend ter publicatie (Poelman MP, Velema E, Steenhuis IHM, de Vet, E en Seidell JC. Portion Control: a potential strategy to eliminate overeating to prevent overweight and obesity?).

 

In de derde pilotstudie is een kookcursus ontwikkeld en gepilottest onder 16 deelnemers. Hier bij lag de focus op de procues evaluatie en niet zozeer op de effectiviteit van de interventie. In deze kookcursus worden verschillende en eenvoudige bereidingstechnieken aangeleerd waarmee deelnemers verschillende gangbare gerechten minder energiedicht kunnen maken. Op deze manier bevat een maaltijd minder calorieën. Uit de pilotstudie is gebleken dat de gebruikte technieken begrijpelijk en toepasbaar zijn, de receptuur geschikt is voor de cursus en dat de deelnemers daadwerkelijk de verschillende kooktechnieken kunnen toepassen. Het gebruiken van een beperkt aantal recepten, het belang van een geschikte keuken met voldoende kookgerij en het gebruiken van tastbare voorbeelden kwamen als belangrijk naar voren binnen deze pilotstudie. Deze uitkomsten zijn niet verwerkt in een wetenschappelijk artikel maar zijn gebruikt bij het ‘finetunen’ van de kookcursus die gedurende de RCT zal worden aangeboden.

 

 

 

Tot slot is het vierde en laatste onderdeel van de interventie ontwikkeld. Dit is de zogenaamde Home-screener. Dit is een checklist waarmee deelnemers potentiële invloeden van hun thuisomgeving op hun eetgedrag in kaart kunnen brengen. Aan de hand van een score op deze checklist krijgen de deelnemers individuele adviezen zodat zij deze thuisomgeving als zodanig kunnen inrichten, waardoor deze minder (of niet) obesogeen wordt.

 

Door middel van een pilot study is onderzocht hoe de deelnemers deze checklist kunnen gebruiken en of de gebruikers op een betrouwbare manier hun thuisomgeving screenen. Ook dit is weer door middel van een pilot studie in kaart gebracht. Alle deelnemers hebben hiervoor de home-screener ontvangen en bij de helft van de deelnemers heeft een onderzoeksmedewerker eveneens de checklist a

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Overweight and obesity are increasingly prevalent in the Netherlands and contribute to the development of cardiovascular diseases, diabetes type II and some types of cancer. Food portion sizes have increased the last decades and are a powerful determinant of energy intake. Interventions that address people’s selection of food portion sizes are scarce, and more research into effective interventions is needed. So far, some interventions targeted at portion sizes have been evaluated that were situated in point-of-purchase settings. However, in the Netherlands the majority of the meals is prepared and consumed at home. Therefore, interventions targeted at portion size in the home environment are urgently needed.

The studies described in this research proposal will develop and evaluate a comprehensive intervention program that is directed at portion size in the home environment.

The portion control program is targeted at households with members at risk for overweight and obesity and aims to induce feasible behavioral changes that have been shown to prevent long term weight gain. It is developed for nutritional gatekeepers. Nutritional gatekeepers have much influence on the eating behavior of their family members. The portion control program combines behavioral strategies with microscale environmental strategies; it uses self regulation techniques, and pays attention to the forming of new portion size habits.

The proposed intervention consists of four elements:

1.portion size awareness will be increased;

2.self regulation skills regarding portion control will be improved using portion size control rules;

3.portion control cooking skills will be introduced; and

4.a portion size friendly environment will be created at home.

Study 1 aims to pilot test the different intervention elements (i.e. portion size awareness tool, portion control rules, portion size cooking class, portion size friendly environment). Study 2 assesses the effectiveness and cost-effectiveness of the portion control intervention program.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website