Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Eerder onderzoek heeft aangetoond dat tijdige signalering van overmatig alcoholgebruik en het aanbieden van een advies in de huisartsenpraktijk resulteert in belangrijke verlaging van de alcoholconsumptie. Uit onderzoek blijkt dat vroegsignalering en kortdurende interventie slechts aan een kleine groep patiënten aangeboden te worden.

 

In het ODHIN project is onderzoek uitgevoerd naar verschillende strategieën die de zorg voor patiënten met problematisch alcoholgebruik kunnen verbeteren. Uit onderzoek (een gecontroleerde studie, factorieel design) is gebleken dat het niet eenvoudig is om zorgverleners actief te betrekken bij vroegsignalering en kortdurende interventies. Scholing en support verbetert de zorg enigszins. Het toekennen van een financiële vergoeding resulteert slechts tijdelijk in een verbetering van de zorg, waarbij het stoppen van de financiële vergoeding gepaard gaat met een terugslag in de vroegsignalering en kortdurende interventies. Zorgverleners maakten nauwelijks gebruik van de mogelijkheid om patiënten te verwijzen naar een website voor aanvullend advies. Dit in tegenstelling tot een systematische literatuurstudie, waarin voornamelijk educatieve en e-health interventies een positief effect hadden op het drankgebruik van patiënten.

Er is ook een kosten-effectiviteitsstudie uitgevoerd in drie landen, waaronder Nederland. De studie laat zien dat de vroegsignalering en kortdurende interventies bij inschrijving in de huisartsenpraktijk of bij iedere volgende consultatie kosten-effectief zijn. Het gebruik van de AUDIT-C is naar alle waarschijnlijkheid het meest kosten-effectieve screeningsinstrument.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Er zijn verschillende type studies uitgevoerd: een systematische literatuurstudie, een survey onder huisartsen en onder stakeholders, een cluster gerandomiseerde studie en een kosten-effectiviteitsstudie. Deze studies tonen aan om de zorg voor patienten met problematisch alcholgebruik te verbeteren verschillende strategieen ingezet moeten worden.

Implementatiestrategieën zouden zich op meer aspecten moeten richten dan alleen op de deskundigheid van de zorgverleners. Het is aan te bevelen om patiëntgerichte -, zorgverleners gerichte - en organisatiegerichte strategieën te combineren in een implementatietraject. Het is belangrijk om niet alleen de huisartsen te betrekken, maar bijvoorbeeld ook praktijkondersteuners/-verpleegkundigen, om te komen tot succesvolle invoer van vroegsignalering/screening en kortdurende interventies. Screening en kortdurende interventieprogramma’s bij elke nieuw ingeschreven patiënt of bij elk volgende consult in de huisartsenpraktijk zijn zeer waarschijnlijk kosteneffectief, onder meer in Nederland.

De huisartsen die in een vragenlijst hebben aangegeven, tien of meer uren (na)scholing gehad te hebben in het omgaan met problematisch alcoholgebruik, rapporteerden gemiddeld 2 tot 3 meer patiënten die een kortdurende interventie was aangeboden, in vergelijking met huisartsen die minder dan 10 uur (na)scholing ontvingen.

Ook uit de gecontroleerde studie, blijkt dat scholing en ondersteuning voor zorgverleners uit de huisartsenpraktijk effectief te zijn, zelfs bij meting op zes maanden na afloop van de scholing. Financiële vergoeding voor de aangeboden vroegsignaleringen en kortdurende interventies zijn ook effectief in het verhogen van vroegsignaleringen en kortdurende interventies, maar het effect verdwijnt zodra de vergoeding stopt. De combinatie van scholing en ondersteuning met financiële vergoeding is effectiever dan slechts de optelsom van de afzonderlijke strategieën. Echter dit effect geldt alleen gedurende de tijd dat de financiële vergoeding wordt aangeboden. Van het verwijsaanbod naar een internetwebsite voor aanvullend advies werd nauwelijks door de zorgverleners ingezet. Deze implementatiestrategie zorgde niet voor toename in vroegsignaleringen en kortdurende interventies.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Nederland vormt samen met andere Europese landen de regio met de hoogste alcoholconsumptie in de wereld. De hoge alcoholconsumptie gaat gepaard met een substantieel volksgezondheidsprobleem. In de Europese Unie wordt 1 op de 7 overlijdensgevallen bij mannen en 1 op de 13 overlijdensgevallen bij vrouwen veroorzaakt door alcoholgebruik. De totale maatschappelijke kosten van alcoholgebruik in de Europese Unie worden geschat op € 270 miljard per jaar.

Onderzoek heeft aangetoond dat tijdige signalering van overmatig alcoholgebruik en het aanbieden van een advies resulteert in verlaging van de alcoholconsumptie. De huisartsenpraktijk lijkt bij uitstek geschikt voor het aanbieden van adviezen. In de praktijk blijkt vroegsignalering en kortdurende interventie slechts aan een kleine groep patiënten aangeboden te worden. Er zijn diverse knelpunten aan te wijzen: gebrek aan kennis en vaardigheden, gebrek aan financiële middelen en gebrek aan tijd. In een Europees project worden diverse studies uitgevoerd om het gat tussen 'evidence' en 'toepassing in dagelijkse praktijk' te dichten.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Er zijn inmiddels diverse eindrapporten opgeleverd en deze worden momenteel verwerkt tot wetenschappelijke publicaties.

 

Systematische Literatuurstudie (WP2):

Fase 1 – review van reviews:

Geen van de categorieën educatieve -, financiële -, e-health – of multifactoriële implemenatiestrategieën lieten consistent effectieve resultaten zie bij gedragsverandering van professionals of de patiënt. Wel zijn er positieve trends. Er leek synergie te ontstaan bij strategieën waarbij meerdere componenten gecombineerd werden, met name wanneer de strategieën waren afgestemd op barrières voor implementatie. Positieve trends bij studies die professioneel georiënteerde of e-health strategieën toepasten. Het effect van financieel georiënteerde strategieën is nog onduidelijk en behoeft verder onderzoek.

 

Fase 2 – review trials:

1. Implementatiestrategieën kunnen de toepassing van screening en kortdurende interventies voor overmatig en problematisch alcoholgebruik significant positief beïnvloeden in de huisartsenpraktijk. Combinaties van professioneel georiënteerde strategieën zoals scholing, met patiënt gerichte strategieën zoals feedback op consumptie hoeveelheden, lieten de hoogste effectiviteit zien.

2. Studies die naast huisartsen ook verpleegkundigen betrokken in de implementatie van screening en kortdurende interventies, waren succesvoller. Deze meerwaarde zien we echter alleen bij screening en niet bij kortdurende interventies.

3. Wanneer screening en kortdurende interventies verbeterd worden, betekent dit niet automatisch dat de alcoholconsumptie daadwerkelijk daalt. Juiste toepassing van de strategieën is klaarblijkelijk bepalend.

 

Fase 3 – narratieve review

1. Gebruik van elektronische medische dossiers liet positieve trends zien in de implementatie van screening en kortdurende interventies, maar waren zowel in review van ODHIN fase 2, als in de vergelijkende leefstijlgebieden niet significant

2. De meerwaarde van strategieën waarin meerdere componenten gecombineerd worden, lieten bij alle leefstijlen sterke meerwaarde zien

3. Van de verschillende soorten strategieën, zijn de strategieën die zich richten op de professional het meest effectieve element.

4. We vonden weinig ondersteunende bevindingen voor de toepassing van organisatorische strategieën bij de verschillende leefstijlen.

 

Kosten-effectiviteitsmodel (WP3): twee verschillende toepassingen van screening en kortdurende interventies in de Nederlandse huisartsenpraktijk geëvalueerd; 1) screening van elk nieuw ingeschreven patiënt, en 2) screening bij het eerstvolgende consult. De resultaten lieten zien dat beide programma’s hoogstwaarschijnlijk kosten-effectief zijn, zelfs bij pessimitische parameters. Beleidsmakers dienen zich wel bewust te zijn van de verschillen in kostenpatronen die beide programma’s met zich mee brengen. Bij screening tijdens het eerstvolgende consult zien we de grootste gezondheidsvoordelen optreden en is het bereik van patiënten het grootst in korte tijd, echter het brengt is de piek in kosten relatief hoog bij de opstart van het programma. Daarentegen laat screenen van elk nieuw ingeschreven patiënt een meer gespreid kostenpatroon zien, en tevens is het bereik meer gespreid over de tijd. Dit zijn factoren waar beleidsmakers zich bewust van moeten zijn bij het inschatten van de toepasbaarheid van de verschillende programma’s.

 

Vragenlijst studie huisartsen (WP4): De vragenlijststudie onder Europese huisartsen uit negen landen laat zien dat het gemiddelde aantal patiënten dat zorg ontving voor alcohol-gerelateerde problematiek, het afgelopen jaar varieerde van 5 tot 21 tussen de negen landen (gemiddeld 11). Huisartsen die meer onderwezen zijn in overmatig alcoholgebruik, voelen zich zekerder in het bespreekbaar maken van dit thema. Huisartsen die vinden dat ze het beste volgens het ziektemodel kunnen werken en dat patiënten zelf verantwoordelijk zijn voor hun alcoholconsumptie, zijn minder geneigd om zorg te besteden aan patiënten met overmatig alcoholgebruik.

 

Cluster Randomised Controlled Trial (WP5): Huisartsenpraktijken zijn random ingedeeld in een van de acht groepen (inclusief controle groep). In Nederland zijn in totaal 24 huisartsenpraktijken ingesloten in de studie. In juni 2012 zijn we gestart met de werving van huisartspraktijken en juni 2014 zullen de laatste metingen plaatsvinden. De resultaten worden in maand 48 verwacht

 

Vragenlijst studie stakeholders (WP6): De inventarisatie onder experts en stakeholders laat zien dat er op nationaal en internationaal niveau nog onvoldoende samenwerkingsverbanden bestaan en er onvoldoende voorzieningen zijn (bijv. beschikbare nascholing, voorlichtingsmaterialen, etc.) om zorg voor overmatig alcoholgebruik in de dagelijkse zorg te kunnen inbedden. Alhoewel dit vanzelfsprekend varieert tussen landen, is er nog veel behoefte aan kennis over (kosten-) effectiviteit van verbeterstrategieën.

 

Meer informatie over deze studie kunt u vinden op www.odhinproject.eu

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

ODHIN is a Europe wide project involving research institutions from nine European countries that will help to optimize the delivery of health care interventions by understanding how better to translate the results of clinical research into everyday practice. The Netherlands is one of the participating countries. Besides the Netherlands the following countries are involved: Spain (overall coordination), United Kingdom, Italy, Sweden, Poland, Slovenia, Portugal and Czech Republic.

 

ODHIN will use the implementation of identification and brief intervention (IBI) programmes for hazardous and harmful alcohol consumption n primary health care as a case study. There is strong evidence for the effectiveness and cost-effectiveness of IBI in reducing hazardous and harmful alcoholconsumption and its consequences, which include more than 60 clinical diagnoses and conditions.

 

Radboud University Nijmegen Medical Centre (RUNMC), IQ healthcare is one of the leading participating organisations. IQ healthcare will lead workpackage 2, the knowledge base, and will participate in other workpackages (WP3 to WP6)as well. IQ healthcare is memeber of the steering commitee, and will take responsibility to translate the findings into Dutch and translate scienc to dutch policy and other stakeholders, such as professional organisations.

 

Workpackage 2 (IQ healtcare projectleader): A series of systematic reviews investigating the impact of different behavioural, organizational and financial strategies in changing provider behaviour across a range of clinical lifestyle interventions will be undertaken.

24 months

 

Workpackage 3: Modelling studies will test the impact of different IBI approaches on changes in alcohol consumption and the resulting impacts on healthcare costs and health-related quality of life.

36 months

 

Workpackage 4: The knowledge base of potential barriers and facilitators to implementing IBI will be updated.

24 months

 

Workpackage 5: A stepped cluster randomised controlled trial will be undertaken with five arms and three time phases to test the incremental effect of strategies. Phase A will aim at raising awareness, insight, and acceptance of performance of IBI in PHC. Phases B and C will aim at acceptance, change and maintenance of implementation with financial and organisational strategies used in a different order to test the impact of both separately and in sequence.

48 months

 

Workpackage 6: ODHIN will build a clinical evidence-based database on effective and cost-effective IBI measures for use in PHC and will develop a tool to assess the extent of provision of clinical practice.

36 months

 

Dissemination of knowledge (Workpackage 7): A project website and a series of scientific publications, reports and fact sheets will widely disseminate the documented and evaluated conceptual models across diverse health care settings throughout Europe.

48 months

 

The findings will also be translated to Dutch and disseminated amongst stakeholders (eg. Dutch government, Partnership Vroegsignalering Alcohol, and professional bodies and organisations such as NHG, LHV, LVG, ROS, etc.).

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website