Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Steeds meer mensen werken in ploegendienstverband. Bij tal van beroepen moet tegenwoordig de werknemer bereid zijn een deel van zijn werkzaamheden ’s nachts of in de zeer vroege ochtenduren uit te voeren. Geschat wordt dat 20-25% van de beroepsbevolking ploegendienstverband werkt, een aantal dat naar verwachting in de toekomst zal stijgen. Als gevolg hiervan worden langzamerhand de grenzen opgezocht van de flexibiliteit van het natuurlijke slaap-waak ritme van de mens. Op lange termijn geeft ploegendienst een extra belasting voor de werknemer. De belasting mondt uit bij 40% van de werknemers in het zogenaamde ‘shift mal-adaptation syndroom’ dat gekenmerkt wordt door subjectieve klachten zoals algehele malaise, verlies van energie en stemmingsproblemen gebrek aan eetlust gespannenheid maar ook in objectieve klachten zoals slaapstoornissen, maag/darm/hart klachten en in extreme gevallen zelfs kanker. Tegelijkertijd blijk dat sommige mensen beter bestand zijn tegen de negatieve gevolgen van ploegendienst werk dan anderen.

Doel van dit onderzoek was om een inventarisatie te maken van een zo breed mogelijk scala aan factoren die gerelateerd zouden kunnen zijn aan ploegendienst tolerantie (zoals demografische kenmerken, persoonlijkheidskenmerken, psychosomatische eigenschappen, fysiologische maten en leefstijl gewoontes van het individu). Vervolgens is getracht om uit al deze factoren, diegene er uit te filteren die mogelijkerwijze een voorspellende waarde zouden hebben bij het schatten van wie wel en wie niet “ploegendienst bestendig” is.

Het onderzoek is uitgevoerd bij 85 studenten van de politieacademie die bij aanvang van het onderzoek geen ervaring hadden met ploegendiensten. Er is met opzet voor deelnemers gekozen die nog geen ervaring met ploegendienst hadden om het zogenaamde “healthy-worker effect” te ondermeiden. Er hebben vier metingen plaatsgevonden waar elke keer minstens een periode van 12 weken tussen zat. Bij de eerste meting die als baseline gold zijn allerlei variabelen gemeten uit de zojuist genoemde categorieën. Vervolgens en nadat de deelnemers langzamerhand in aanraking kwamen met ploegendiensten zijn de metingen opnieuw gedaan. De bevindingen zijn samengebracht in ons artikel “Subjective versus objective predictors of perceived shift work tolerance” dat ter publicatie bij een internationaal tijdschrift is aangeboden.

Uit de analyses bleek dat in het bijzonder de subjectieve slaapkwaliteit de beste voorspeller en ook indicator was voor ploegendienst tolerantie, ofwel goede slapers bleken minder last van de negatieve gevolgen te hebben van ploegendienst. Tevens bleek uit onze data dat er een dissociatie bestaat tussen het subjectieve welbevinden en objectieve fysiologische maten. Dit is een belangrijke bevinding voor de praktijk. Dit wordt uitvoerig in ons artikel besproken. Kort samengevat luidt de aanbeveling om in geval van klachten bij ploegendienst werknemers zowel op subjectieve klachten te letten als objectieve maten te hanteren om eventuele ziekte te voorkomen.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In dit onderzoek hebben we gekeken naar individuele voorspellers voor ploegendienst tolerantie.

Ploegendienst tolerantie werd gemeten aan de hand van de volgende factoren:

Subjectieve gezondheidsvragenlijsten over algemene gezondheid, psychische klachten (depressieve gevoelens, angst ed), subjectieve gevoelens van vermoeidheid en stress. Daarnaast zijn er objectieve fysiologische variabelen gemeten zoals het stresshormoon cortisol, melatonine, hartslag en bloeddruk. Ten slotte is prestatie gemeten op een reactiesnelheidstaak en een vigilantietaak.

De volgende voorspellers voor ploegendienst tolerantie zijn gemeten. Demografische factoren, persoonlijkheidskenmerken, werk(tevredenheid) factoren, algemene gezondheid en slaapkenmerken.

Hieruit bleek dat de subjectieve slaapkwaliteit de beste voorspeller was voor de subjectieve determinanten van ploegendiensttolerantie. Er zijn geen duidelijke voorspellers naar voren gekomen uit de data met betrekking tot objectieve determinanten van ploegendienst tolerantie. Tevens bleek uit de data dat er naast een acute dip in het welbevinden als gevolge van een nachtdienst er ook een kleine maar duidelijke verslechtering van het welbevinden te zien was over de vier meetperioden.

De resultaten laten dus zien dat de negatieve gevolgen van ploegendienst zich al in een vrij vroeg stadium manifesteren en dat voor de subjectieve kenmerken daarvan de subjectieve slaap kwaliteit een goede voorspeller is. Daarnaast lijkt het verstandig om in de praktijk de subjectieve rapportage van malaise in acht te nemen, ook bij de afwezigheid van objectieve klachten.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Werken in ploegendienst is voor veel werknemers een ingrijpende stressor. Nadelige effecten op de

gezondheid verschillen sterk tussen de betrokkenen. Het voorliggende projectvoorstel stelt zich ten

doel de individuele, sociale en omgevingsdeterminanten van ploegendienst-(in-)tolerantie in kaart te

brengen. Het onderzoek hiernaar wordt uitgevoerd in een prospectieve opzet, waarbij werknemers

die instromen in ploegendienst, na een uitgangsmeting, herhaald gemeten zullen worden op

relevante biologische, psychosociale en omgevingsfactoren.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website