Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Obesitas is een veel voorkomend probleem in Nederland. Obesitas hangt samen met een verhoogd risico op het ontstaan van verschillende aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, diabetes en bepaalde vormen van kanker. Behandeling van obesitas is moeilijk en leidt vaak niet tot resultaten op de lange termijn. Preventie van obesitas door middel van het voorkomen van gewichtstoename is daarom belangrijk. Voorkomen van gewichtstoename is vooral belangrijk voor mensen met overgewicht omdat zij het grootste risico hebben om obees te worden. Interventies die zich richten op preventie van gewichtstoename moeten in staat zijn om een grote groep mensen te bereiken, want ongeveer 40% van de Nederlandse bevolking heeft overgewicht. Internet lijkt een geschikte manier om veel mensen te kunnen bereiken, want bijna alle Nederlanders hebben toegang tot internet. Gewichtsbehoud, en de gedragsverandering die nodig is om dat te bereiken, is een langdurig proces dat vraagt om constante monitoring en evaluatie. De interventie moet hier mogelijkheden voor bieden en ruimte laten voor individuele verschillen en keuzes. Advies-op-maat, een techniek waarin feedback en advies wordt afgestemd op belangrijke kenmerken van een individu, sluit goed aan bij deze eisen.

 

In dit project is een online advies-op-maat interventie gericht op preventie van gewichtstoename bij volwassenen met overgewicht ontwikkeld en geëvalueerd. Deze interventie kon thuis worden gebruikt en bestond uit 4 modules. De eerste module richtte zich op bewustwording van het risico op gewichtstoename en het huidige gedrag, en het stellen van een doel voor gedragsverandering. Deelnemers konden hier kiezen voor verandering in 11 gedragingen (actief transport, bewegen tijdens de vrije tijd en sporten, inname van zuivel, broodbeleg, vlees/vis/kaas bij de warme maaltijd, tussendoortjes, aardappels/rijst/ pasta, sauzen, zoete dranken en alcohol), waarbij ze zelf konden aangeven wat (bijv pinda’s) en hoeveel (2 handjes) ze wilden gaan veranderen.

In de volgende modules konden mensen nagaan of het gelukt was om hun doel te bereiken en konden ze een plan maken om om te gaan met de situaties waarin het hen nu nog niet lukte om hun doel te bereiken(bv. op een feestje minder hapjes eten).

 

De interventie is geëvalueerd voor effecten op antropometrische uitkomstmaten (BMI, middelomtrek en huidplooidiktes) en voedings- en beweeggedrag in een gerandomiseerd experiment. Meer dan 600 mensen uit Rotterdam en omgeving schreven zich in voor deelname aan het onderzoek en 539 deden echt mee. Deelnemers vulden eerst een baseline vragenlijst in (n=516) en lengte, gewicht, middelomtrek en huidplooidikte werden gemeten door getrainde onderzoeksassistenten (n=480). Daarna werden de deelnemers op basis van toeval toegewezen aan de interventie (het advies-op-maat programma, n=269) of de controle (algemene informatie, n=270) conditie. Gedurende 2 maanden konden de deelnemers gebruikmaken van het programma waaraan ze waren toegewezen. Deelnemers kregen iedere 2 weken een herinnering om het programma te bezoeken of te herbezoeken. Één en 6 maanden na gebruik van de interventie hebben zij opnieuw een vragenlijst ingevuld (n is respectievelijk 375 en 361), en na 6 maanden zijn gewicht, middelomtrek en huidplooidikte opnieuw gemeten (n=312).

 

Uit de resultaten van het onderzoek bleek dat het gewicht van de deelnemers gelijk bleef, maar er werd geen verschil gevonden tussen interventie en controle groep. Ook waren er geen verschillen tussen deze twee groepen in gemiddeld aantal minuten bewegen per dag, en inname van tussendoortjes, vet en gezoete dranken. In dit onderzoek bleek de uitgebreide interventie niet effectiever dan algemene informatie om gewichtsbehoud te bewerkstelligen. Dit zou kunnen komen doordat de deelnemers het programma niet goed genoeg hebben gebruikt. Het onderzoek liet zien dat de meeste deelnemers de eerste module bezocht hadden, maar dat maar 15% ook de vierde advies-op-maat module bezocht heeft. Lang niet alle mensen hebben dus het hele programma doorlopen. Momenteel wordt nog onderzocht welke mensen het programma beter gebruikten. Ook wordt nog onderzocht of beter gebruik van de interventie leidt tot meer effect. Het programma werd redelijk goed gewaardeerd, maar deelnemers vonden het wel lang en ietwat moeilijk in gebruik. Het verbeteren van de interventie, waaronder inkorting en vereenvoudiging, zou kunnen leiden tot beter gebruik en betere effecten. De interventie kan in de huidige vorm nog niet worden gebruikt in de praktijk. Er is eerst nog meer onderzoek nodig om de interventie te verbeteren en het gebruik te verhogen. Zelfregulatie van gewicht en gedrag is een gecompliceerd proces, en de toevoeging van andere, meer interactieve componenten zoals een coachingsgesprek of telefonisch contact met een professional zouden een goede aanvulling kunnen zijn op de online advies-op-maat interventie.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In dit project is een online weight management interventie ontwikkeld aan de hand van de Intervention Mapping approach, waarbij het gebruik van theorie en bewezen effectiviteit zeer belangrijk was. Dit is de eerste online advies-op-maat interventie die zich richt op preventie van gewichtstoename bij volwassenen met overgewicht, en daarbij gebruik maakt van zelf-regulatie theorie. Tijdens de ontwikkeling van de interventie zijn focusgroep interviews gehouden met de doelgroep om inzicht te krijgen in hoe mensen met overgewicht denken over het bereiken van gewichtsbehoud (en dus niet afvallen). Uit deze interviews bleek dat de doelgroep met name gemotiveerd is voor gewichtsverlies, en niet goed op de hoogte is van het soort veranderingen dat nodig is om gewichtstoename te voorkomen. De deelnemers dachten vaak aan heel grote en rigoureuze veranderingen in hun eet- en beweegpatroon, terwijl juist kleine, makkelijk te realiseren veranderingen voldoende zijn voor gewichtsbehoud. In de interventie is nadrukkelijk aandacht besteed aan het belang en de acceptatie van preventie van gewichtstoename in plaats van gewichtsverlies en aan de kleine veranderingen die nodig zijn om gewichtsbehoud te realiseren.

 

Uit een cross-sectionele studie op basis van de baseline gegevens van de interventiestudie waarin het belang en de determinanten van de intentie voor gewichtstoename verder werden onderzocht, bleek dat het grootste deel van de deelnemers positief stond tegenover preventie van gewichtstoename, maar dat slechts een derde ook positief stond tegenover het maken van een kleine verandering in voeding of bewegen. Zulke veranderingen zijn wel nodig om gewichtsbehoud te kunnen realiseren. Attitude, subjectieve norm, bewustzijn van het gewicht en risicoperceptie voor gewichstoename waren de belangrijkste factoren die samenhingen met de intentie voor preventie van gewichtstoename. De intentie voor preventie van gewichtstoename hing positief samen met de intentie voor een verandering in voeding en bewegen.

 

De interventie bestaat uit vier modules die zich richten op het leren van de stappen van zelf-regulatie: het stellen van doelen, het maken van plannen, uitvoering, monitoring en evaluatie (vergelijking van gemaakte verandering met het gestelde doel).

 

De advies-op-maat interventie laat geen effect zien op BMI, beweging en voedingsinname, op korte en lange termijn. Een van de redenen hiervoor zou kunnen zijn dat veel deelnemers niet de gehele interventie (vier modules) hebben gebruikt, waardoor een aantal van de zelf-regulatie componenten (zoals monitoring) niet gebruikt is. Specifieke analyses zullen worden uitgevoerd om een beter beeld te krijgen wie de interventie heeft gebruikt en of hoger gebruik van de interventie gerelateerd is aan betere effecten. Informatie van de proces-evaluatie kan gebruikt worden om de interventie aan te passen en verder te ontwikkelen.

 

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Obesitas is een van de meest uitdagende gezondheidsproblemen, omdat de prevalentie zeer snel toeneemt en de aandoening geassocieerd is met diverse chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten, kanker en diabetes type 2. Er is grote behoefte aan interventies die obesitas kunnen voorkomen. Een belangrijke doelgroep voor preventie van obesitas wordt gevormd door mensen die overgewicht hebben (BMI> = 25<30 kg/m2), omdat deze groep een hoog risico loopt om obesitas te krijgen. Preventie van obesitas bij mensen met overgewicht kan worden bereikt door gewichtsmanagement; het behouden van het gewicht en langzaam gewichtsverlies.

Gewichtsmanagement kan bereikt worden door het maken van kleine veranderingen in het eet- en beweegpatroon. In dit project wordt een interventie ontwikkeld en geëvalueerd die is gericht op het maken van kleine dagelijkse veranderingen in het eet- en beweegpatroon en het lang volhouden van die veranderingen. Uit eerder onderzoek is gebleken dat het ook moeilijk is om zulke kleine veranderingen te maken en vol te houden, ook al willen mensen dat misschien wel. Dit geeft aan dat interventies die zich richten op gewichtsmanagement niet alleen moeten zorgen dat mensen gemotiveerd worden om iets te veranderen, maar dat ze ook moeten worden geholpen om die veranderingen te maken en vol te houden.

 

In dit project wordt een interventie ontwikkeld en geëvalueerd die mensen met overgewicht in staat stelt om kleine veranderingen in hun eet- en beweeggedrag te maken en deze lange tijd vol te houden, zodat gewichtsbehoud kan worden bereikt.

 

In het afgelopen jaar is de interventie afgerond en gepretest en is de evaluatiestudie van start gegaan.

 

De interventie wordt getest in een gerandomiseerd experiment met twee groepen. De ene groep kan de interventie gedurende twee maanden gebruiken, de andere groep krijgt algemene informatie over gewichtsbehoud. Om na te kunnen gaan of de interventie effectief is, wordt er op verschillende momenten getest of er verschillen zijn in gewicht, huidplooidiktes en eet- en beweeggedrag tussen mensen in de twee groepen. Aan het begin van de studie, en één en zes maanden na afloop van de interventieperiode worden er metingen gedaan van gedrag, lengte, gewicht en huidplooidiktes. Er doen ongeveer 500 volwassenen met een body mass index tussen 25 en 30 mee aan het onderzoek.

 

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

De systematische ontwikkeling van de interventie wordt beschreven in een artikel voor een wetenschappelijk tijdschrift en wordt begin 2010 voltooid ingediend.

 

Een artikel op basis van de focusgroep interviews is in voorbereiding.

 

Op basis van de baseline data wordt een artikel geschreven over intentie voor preventie van gewichtstoename en kleine veranderingen in eet en beweeggedrag.

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Development of effective obesity prevention interventions is an important goal of the ZonMw prevention program. Obesity is one of the world's most challenging public health problems, because of the rapidly increasing prevalence and because of the association with the ZonMw priority diseases; cardiovascular diseases, cancers and type 2 diabetes. There is an urgent need for obesity prevention interventions and an important group to target are overweight people (BMI >= 25 < 30 kg/m2), since this is the group directly at risk for becoming obese. Prevention of obesity in overweight people can be achieved by weight management, which includes weight maintenance and gradual loss of a small amount of weight. Weight management can best be achieved by adopting a healthy lifestyle, consisting of a favourable balance between energy intake and energy expenditure. Small but sustained changes in dietary intake and PA are often sufficient to achieve weight maintenance and even modest weight loss, but evidence shows that it is difficult to maintain such small changes. This indicates that powerful weight management interventions, that do not only motivate people to make changes, but also guide in initiating and maintaining changes, are needed. Self-regulation models and techniques from cognitive behavioural counselling for weight management provide strategies for behaviour initiation and maintenance, but these strategies have not been implemented in interactive, individualised interventions that are available to large groups of people. The Internet provides the opportunity to deliver interventions that include motivational, action initiation and maintenance strategies that can be provided in an interactive, individualised approach to large groups of people.

 

We propose to develop such an individualised, action oriented, interactive, Internet-delivered weight management intervention for overweight adults that (I) focuses on weight management instead of on weight loss; (II) incorporates evidence based strategies for motivation, action initiation and maintenance instead of motivational strategies only; (III) uses the Internet to serve large numbers of people in an individual approach; (IV) is unique and distinct from existing interventions in the Netherlands.

 

This proposal is submitted to the Innovation track of the ZonMw prevention program. The main purpose of the proposed project is therefore to develop an innovative intervention. We further propose an extensive formative evaluation, as well as a randomised controlled trial for the evaluation of short-term (one and six month) effects on the primary outcome measures of body mass index, waist circumference and skin fold thickness and on the secondary outcome measures of dietary intake, PA and behavioural determinants.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website