Verslagen

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Het NIVEL evalueert het landelijke Verbeterprogramma Palliatieve Zorg (looptijd evaluatie: febr. 2013-juni 2017). De evaluatie gaat over alle vier de ‘tranches’ van het verbeterprogramma en bestaat uit twee onderdelen: 1/ een EFFECTEVALUATIE, met als hoofdvraag "In hoeverre leidt het verbeterprogramma tot betere kwaliteit van de palliatieve zorg?". Voor de effectevaluatie worden de Kwaliteitsindicatoren Palliatieve Zorg, eerder ontwikkeld met subsidie van ZonMw (NIVEL, 2008), gemeten. Deze indicatorenset bestaat voor een deel uit indicatoren die gaan over de symptoomlast van patiënten, gemeten met Numerieke Ratingschalen. Een ander deel van de indicatorenset gaat over zorgervaringen van patiënten en naasten, gemeten met de CQ-index Palliatieve Zorg. 2/ een PROCESEVALUATIE, die antwoord moet biedt op de vragen: "Worden de kwaliteitsverbeterprojecten volgens plan uitgevoerd?" en "Wat zijn succes- en faalfactoren en voorwaarden voor implementatie en borging?". De procesevaluatie is gebaseerd op interviews met contactpersonen van elk verbeterproject en op analyse van projectplannen en eindverslagen. Op dit moment (begin 2016) zijn alle metingen voor tranche 2 volledig afgerond en lopen de nametingen van tranche 3 en voormetingen van tranche 4 nog. In totaal zijn er op dit moment bijna 1000 patiënten de zorginhoudelijke indicatoren gemeten en ongeveer 475 patiënten en 1900 nabestaanden hebben de CQ-index Palliatieve Zorg vragenlijst volledig ingevuld. Deze aantallen zullen nog toenemen in de komende maanden, aangezien er nog metingen lopen voor tranche 3 en 4.

Er is bij de projectleiders en andere contactpersonen van de verbeterprojecten over het algemeen een grote bereidheid tot medewerking aan de evaluatie; belangrijke randvoorwaarden voor succesvolle implementatie van een verbeterproject (een zogenaamd Goed Voorbeeld) zijn: • een gedegen implementatieplan dat breed in de organisatie gedragen wordt. Mogelijkheden om een Goed Voorbeeld aan te passen vergroot het draagvlak en de kansen op implementatie en borging,• een reële tijdsplanning. Betrokkenen zijn geneigd de benodigde tijd te onderschatten, • draagvlak op alle niveaus in de organisatie, • veel verbeterprojecten hebben ambassadeurs en kartrekkers die bijdragen aan het succes van het project, • digitalisering van het Goede Voorbeeld vergemakkelijkt opname in het elektronisch patiëntendossier en de onderlinge communicatie. Tijdens de implementatiefase is het belangrijk ook al aandacht te hebben voor de borging.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

In het verslagjaar (= derde jaar van de evaluatie lopend van 1 februari 2015 tot 1 februari 2016) zijn de volgende activiteiten uitgevoerd:

* VOOR- EN NAMETINGEN i.v.m. EFFECTEVALUATIE: In de effectmeting wordt bij alle verbeterprojecten een voormeting verricht in de maand vóór de inhoudelijke start van het verbeterproject. De nameting van deze projecten vindt negen maanden hierna plaats. Deze voor- en nametingen zijn georganiseerd door het NIVEL, in samenwerking met meetbureau FACIT en de betreffende zorgaanbieders in de verbeterprojecten. De metingen van tranche 1 en 2 zijn volledig afgerond.(zie resultaten in addendum). Voor tranche 3 (2014/2015) zijn alle voormetingen en de nametingen van 9 verbeterprojecten volledig afgerond; er lopen op dit moment nog nametingen en procesevaluaties bij 12 projecten. Naar verwachting worden deze metingen van tranche 3 in september2016 afgerond. Voor tranche 4 (2015/2016) zijn de voormetingen vanaf september 2015 ingezet. Hiervan zijn er op dit moment 9 afgerond en lopen er nog metingen bij 13 verbetertrajecten. In totaal zijn er in het kader van de vier tranches bij bijna 1000 600 patiënten de kwaliteitsindicatoren over de symptoomlast gemeten en ongeveer 475 patiënten en 1900 nabestaanden hebben de CQ-index Palliatieve Zorg volledig ingevuld. Deze aantallen zullen nog toenemen in de komende maanden, aangezien er nog metingen lopen voor tranche 3 en 4.

* TERUGKOPPELINGSRAPPORTAGES i.v.m MEETPERIODE VAN EFFECTEVALUATIE. Binnen acht weken na afronding van een voor- of nametingsperiode, geeft het NIVEL een terugkoppelingsrapport over een verbeterproject. Bij de nameting wordt het terugkoppelingsrapport vergezeld van een mondelinge terugkoppeling door het NIVEL. Op dit moment zijn voor tranche 3 alle voormetingen afgesloten met een rapportage en bij negen verbeterprojecten heeft er reeds een terugkoppeling van de nameting plaatsgevonden, dan wel is die op korte termijn gepland. De nameting van de overige twaalf projecten in tranche 3 lopen nog, dus de terugkoppelingsrapportages volgen spoedig.

* INTERVIEWS i.v.m. PROCESEVALUATIE. Voordat de terugkoppelingsrapportage van de nametingen plaatsvindt, wordt eerst een interview afgenomen met de projectleider en een groepsgesprek gehouden met andere contactpersonen van het verbeterproject. Voor tranche 1 en 2 zijn voor alle 34 projecten de interviews en/of groepsgesprekken gevoerd. Voor tranche 3 zijn deze interviews en groepsgesprekken voor negen projecten afgerond. De planning hiervan hangt samen met de terugkoppelingsrapportage, zie ook hierboven.

TUSSENTIJDSE INZICHTEN. Op dit moment is het nog te nog te vroeg om uitspraken te doen over mogelijke effecten van het verbeterprogramma op de programmaspeerpunten (patiënten sterven op de plek van hun voorkeur; patiënten en naasten voeren zelf de regie; de zorg is goed op elkaar afgestemd; patiënten krijgen zorg die is afgestemd op hun specifieke wensen, behoeften en waarde; en er is aandacht voor zorgbehoeften op lichamelijk, psychosociaal en spiritueel gebied). Wel zijn er door de procesevaluatie en ook door tussentijdse contacten met contactpersonen van de verbeterprojecten relevante inzichten opgedaan, zoals eerder gedeeld met ZonMw (zie voortgangverslag nummer 3, rapportageperiode 1-2-2015 tot en met 1-2-2016).

 

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

ACHTERGROND EN SPEERPUNTEN. In de Nederlandse palliatieve zorg zijn er inmiddels veel innovaties en producten beschikbaar om de zorg voor patiënten en naasten te verbeteren. Om deze 'goede voorbeelden' grootschaliger te implementeren heeft ZonMw medio 2012 het startsein gegeven voor het landelijke Verbeterprogramma Palliatieve Zorg. Het verbeterprogramma moet verbeteringen realiseren op vijf speerpunten:(1) patiënten sterven op de plek van hun voorkeur; (2) patiënten en naasten ervaren regie over de zorg;(3) patiënten en naasten ervaren afstemming van zorg; (4)patiënten en naasten ervaren dat de zorg aansluit op hun specifieke wensen, behoeften en waarden; (5) patiënten en naasten krijgen aandacht voor hun zorgbehoeften op lichamelijk, psychosociaal en spiritueel gebied.

EFFECTEVALUATIE. De door het NIVEL in een eerder ZonMw-project ontwikkelde Kwaliteitsindicatoren Palliatieve Zorg worden als evaluatie-instrument ingezet om inzicht te krijgen in hoeverre de afzonderlijke verbetertrajecten evenals het totale Verbeterprogramma PZ leiden tot verbeteringen op de vijf genoemde speerpunten. De indicatorenset bevat voor een deel 'zorginhoudelijke' indicatoren die gemeten worden met Numerieke Rating Schalen en voor een ander deel 'cliëntgebonden' indicatoren die gemeten worden met de CQ-index PZ. Per verbetertraject zijn er twee meetperiodes van een maand: net voor de start van het verbetertraject en negen maanden daarna.

PROCESEVALUATIE. Om inzicht te krijgen in a) de mate waarin de verbetertrajecten volgens plan zijn uitgevoerd, b) succes- en faalfactoren en randvoorwaarden voor implementatie en borging en c)eventuele andere factoren die invloed hebben gehad op de kwaliteit van de palliatieve zorg, wordt tevens een procesevaluatie gedaan. De procesevaluatie bestaat uit individuele interviews en groepsinterviews met projectleiders en andere partijen betrokken bij de verbetertrajecten. Daarnaast worden ook projectplannen en eindverslagen over de afzonderlijke verbeterprojecten opgevraagd en geanalyseerd.

DISSEMINATIE EN IMPLEMENTATIE. Tijdens de projectperiode is er veel aandacht voor persoonlijke instructie van de zorgverleners die betrokken zijn bij de metingen. Ook wordt een helpdesk ingericht voor zorgaanbieders die vragen hebben over de metingen met de kwaliteitsindicatoren.

De evaluatieresultaten worden bekend gemaakt in terugkoppelingsrapportages voor zorgaanbieders, tussenrapportages voor ZonMw, een landelijk openbaar eindrapport, publicaties in vaktijdschriften en via presentaties en lezingen.

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website