Verslagen

Eindverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Patiënten met een ongeneeslijke ziekte worden vaak opgenomen in het ziekenhuis. Wij deden onderzoek naar de huidige inzet van consultatieteams voor palliatieve zorg in het ziekenhuis om na te gaan of die leidt tot een kosteneffectieve verbetering van de kwaliteit van zorg. Het onderzoek is uitgevoerd in elf ziekenhuizen en betrof patiënten met een ongeneeslijke oncologische aandoening. In totaal konden voor 535 patiënten gegevens worden verzameld over het zorggebruik, van wie er 164 ook een vragenlijst over hun kwaliteit van leven hebben ingevuld. Bij 126 van de 535 patiënten werd een consultatieteam ingezet, van wie er 32 een kwaliteit van leven vragenlijst hebben ingevuld.

 

Consultatieteams blijken vooral te worden gevraagd om advies te geven over symptoomverlichting bij patiënten in de laatste levensfase. Inzet van teams had een positief effect op de symptoomlast van de patiënt, en lijkt ook de tevredenheid van patiënten met de zorgverlening en de kwaliteit van sterven in het ziekenhuis positief te beïnvloeden. De medische behandeling en kosten van zorg worden niet duidelijk beïnvloed. Het verdient aanbeveling dat consultatieteams voor palliatieve zorg in Nederlandse ziekenhuizen eerder in het ziektetraject van patiënten geraadpleegd worden en dat verschillende modellen voor hun betrokkenheid bij de zorg worden onderzocht.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Consultatieteams voor palliatieve zorg in ziekenhuizen in Nederland worden op dit moment dusdanig laat ingezet dat hun effect moeilijk meetbaar is. Wij konden daardoor minder patiënten in ons onderzoek includeren dan gepland. Toch laat ons onderzoek zien dat de inzet van een consultatieteam voor palliatieve zorg een gunstig effect had op pijnklachten en mogelijk ook op andere symptomen, algehele gezondheidsstatus, en de kwaliteit van sterven in het ziekenhuis, maar niet op het fysiek of emotioneel functioneren van de patiënt. Waarschijnlijk waren patiënten bij wie het team werd ingezet ook tevredener over de zorg. Vanwege de uiteindelijk kleine aantallen geïncludeerde patiënten, moeten deze gegevens met voorzichtigheid geïnterpreteerd worden.

 

Wij vonden na drie maanden follow-up geen significante verschillen tussen beide groepen in volume of kosten van ligdagen, diagnostiek en medicatie. De kosten van medische behandeling waren wel significant lager voor patiënten voor wie het consultatieteam was ingezet in vergelijking met patiënten zonder consultatieteam, maar dat ligt waarschijnlijk grotendeels aan het verschil in prognose, gezondheidsstatus en de reden van opname tussen patiënten in beide groepen.

 

Op basis van de voorzichtig positieve resultaten van ons eigen onderzoek en eerder uitgevoerd buitenlands onderzoek verdient het aanbeveling dat consultatieteams voor palliatieve zorg in Nederlandse ziekenhuizen eerder in het ziektetraject van patiënten geraadpleegd worden en dat verschillende modellen voor hun betrokkenheid bij de zorg worden onderzocht. Te denken valt daarbij aan de inzet van een markerings- of screeninginstrument om patiënten die baat zouden kunnen hebben bij consultatie tijdig te identificeren. Ook zou onderzoek gedaan moeten worden naar de effecten van transmurale vormen van consultatie.

Voortgangsverslag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Patiënten met een ongeneeslijke ziekte worden in de laatste fase van hun leven vaak nog een of meerdere malen opgenomen in het ziekenhuis. In dit onderzoek gaan wij na of een consultatieteam voor palliatieve zorg in het ziekenhuis kan leiden tot een kosteneffectieve verbetering van de kwaliteit van de zorg. Daartoe vergelijken we de zorg in een aantal Nederlandse ziekenhuizen, waarvan een deel een goed lopend consultatieteam heeft en een deel (nog) niet. De doelgroep binnen dit onderzoek betreft patiënten die met een ongeneeslijke oncologische aandoening in het ziekenhuis worden opgenomen. Belangrijkste uitkomstparameters zijn de kwaliteit van leven en tevredenheid met de zorg. Aan patiënten wordt, nadat zij daartoe toestemming hebben gegeven, gevraagd om gedurende drie maanden in totaal zes maal een korte vragenlijst in te vullen. Gegevens over de opnameduur en (kosten van) zorg en behandeling worden verkregen uit ziekenhuisadministraties. De leden van het consultatieteam zullen nauwkeurig bijhouden welke activiteiten zij verrichten en welke adviezen zij verstrekken.

Resultaten
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Volgens het oorspronkelijke onderzoeksplan zouden de kwaliteit van leven en (kosten van) zorg voor 300 patiënten met een ongeneeslijke oncologische aandoening bij wie een consultatieteam was ingezet worden vergeleken met die voor 300 vergelijkbare patiënten bij wie geen consultatieteam was ingezet. Op de deelnemende afdelingen in ziekenhuizen worden patiënten echter vaak te ziek of kwetsbaar geacht om vragenlijsten in te vullen. Dat geldt met name voor patiënten bij wie een consultatieteam is ingezet. Daarnaast is de werkdruk op deelnemende afdelingen soms zo hoog dat niet alle geschikte patiënten geïncludeerd kunnen worden. Wij hebben daarom 5 extra ziekenhuizen gevraagd om aan het onderzoek deel te nemen. De inclusie is daarmee duidelijk verbeterd.

 

Eind 2014 wordt de inclusie van patiënten zonder team gestopt. De inclusie van patiënten met team wordt voortgezet tot en met maart 2015. Met alle deelnemende ziekenhuizen met team zijn afspraken gemaakt op welke manier de inclusie nog verder kan worden geoptimaliseerd. De teams zelf zullen actief bij de werving betrokken worden (eerder gebeurde dat niet omdat zowel patiënten bij wie het team was ingezet als patiënten bij wie dat niet zo was geïncludeerd moesten worden).

Samenvatting van de aanvraag

Samenvatting
Dit item is dichtgeklapt
Dit item is opengeklapt

Nederlandse samenvatting

 

Patiënten met een ongeneeslijke ziekte worden in de laatste fase van hun leven vaak nog een of meerdere malen opgenomen in het ziekenhuis. Onderzoek in het buitenland heeft aangetoond dat de inzet van een multidisciplinair consultatief team voor palliatieve zorg in het ziekenhuis positief kan bijdragen aan de uitkomsten van zorg voor patiënten in de laatste levensfase. In de VS leidt de instelling van zo’n team bovendien tot lagere zorgkosten. Of de positieve bevindingen uit het buitenland ook voor de Nederlandse situatie gelden is onbekend.

 

In dit onderzoek zullen wij nagaan of een consultatieteam voor palliatieve zorg in het ziekenhuis kan leiden tot een kosteneffectieve verbetering van de kwaliteit van de zorg. Daartoe doen we een observationeel onderzoek in zes Nederlandse ziekenhuizen. Drie daarvan hebben een goed lopend consultatieteam, de andere drie (nog) niet. De doelgroep binnen dit onderzoek betreft patiënten die met een ongeneeslijke oncologische aandoening in het ziekenhuis worden opgenomen. In totaal worden 300 patiënten voor wie het consultatieteam wordt geraadpleegd vergeleken met 300 gematchte patiënten voor wie dat niet gebeurt. Belangrijkste uitkomstparameters zijn de kwaliteit van leven en tevredenheid met de zorg. Aan patiënten wordt, na informed consent, gevraagd om gedurende drie maanden in totaal zes maal een korte vragenlijst in te vullen. Gegevens over de opnameduur en kosten van zorg worden verkregen uit ziekenhuisadministraties. De leden van het consultatieteam zullen nauwkeurig bijhouden welke activiteiten zij verrichten en welke adviezen zij verstrekken.

 

De economische evaluatie vindt plaats vanuit een gezondheidszorgperspectief. Zowel intra- als extramurale kosten worden meegenomen. Eenheidsprijzen worden berekend volgens de ‘micro-costing method’, die is gebaseerd op een gedetailleerde vaststelling van alle gemaakte kosten. De leden van de consultatieteams zullen hun tijdsinvesteringen nauwkeurig registreren. De kosteneffectiviteit van consultatieteams wordt berekend op basis van de incrementele kosteneffectiviteitsratio (gemiddelde additionele kosten per patiënt bij inzet van het consultatieteam gedeeld door de gemiddelde verandering in kwaliteit van leven). Daarnaast wordt een kostenminimaliseringsanalyse uitgevoerd.

 

Dit onderzoek wordt in vier jaar uitgevoerd: een jaar voorbereiding inclusief pilotstudies op alle studiesites, twee jaar dataverzameling, en een laatste jaar waarin de analyses, artikelen en een proefschrift worden afgerond.

 

 

English abstract

 

Care in hospitals for patients who are in the last stage of life due to an incurable illness involves high costs, but often fails in providing patients with an optimal quality of life and a dignified death. Several studies, mainly in the US, have shown that palliative care services in hospitals are associated with better patient outcomes and significant cost savings. The number of hospitals in the Netherlands with specialized palliative care services is increasing, but data on the effects of such services on patient outcomes and costs of care and their cost-effectiveness are lacking.

 

We will perform a prospective, multicentre, observational study to assess the costs and effects of palliative care consultation services in six Dutch hospitals. We will assess the outcomes and costs of care of palliative care consultation for patients with incurable cancer: 300 patients for whom a PCT is consulted will be compared with 300 matched control patients receiving usual care without PCT involvement. Matching is based on propensity scores that predict the beforehand likelihood that a PCT would have been consulted if the patient had been admitted in a hospital department with full PCT availability.

 

The effects of PCT consultation on patient outcomes will be assessed by measuring patients´ quality of life, symptom burden, and satisfaction with care. These data will be collected from patient questionnaires. Costs of care will be assessed using data on resource use that will be collected from hospital databases, case record forms and questionnaires. The economic evaluation will be performed from a health care perspective. We will distinguish intramural and extramural medical costs. For the most important cost items, unit prices will be determined with the micro-costing method, which is based on a detailed assessment of all resources used. PCTs will register their time investments per individual patient. The cost-effectiveness of PCT involvement will be assessed by calculating the incremental cost-effectiveness ratio (ICER: average additional costs of PCT involvement, divided by the average change in patients’ quality of life). We will also perform a cost-minimization analysis.

 

This study will be conducted in four years: one year of preparation and pilot study, two years of data collection, and one year in which the analyses, reporting and a thesis will be completed.

 

Naar boven
Direct naar: InhoudDirect naar: NavigatieDirect naar: Onderkant website