Resultaten

ZonMw subsidieert verschillende initiatieven om verbeteringen teweeg te brengen in onderwijs, onderzoek en de praktijk van de palliatieve zorg. De focus ligt daarbij altijd op de patiënt en zijn naasten. Wat zijn de resultaten van het programma Palliantie. Meer dan zorg?

Het uiteindelijke doel van het programma is de palliatieve zorg voor de patiënt en diens naasten merkbaar verbeteren. Het middel hiervoor is gezamenlijk knelpunten in de palliatieve zorg substantieel verminderen. Dit kan met de inzet en kennis van het gehele veld in de palliatieve zorg. Initiatieven zijn ontwikkeld om blijvend te investeren in zichtbare verbeteringen in onderwijs, onderzoek en praktijk.

Op de meeste doelen uit het Nationaal Programma Palliatieve Zorg zijn één of meerdere projecten gehonoreerd. De resultaten die hier uit voortkomen richten zich op verschillende gebieden, waarbij de lichamelijke, psychische, sociale en spirituele aspecten zo veel mogelijk vertegenwoordigd zijn.

Samenwerking binnen consortia, inclusief onderwijs

Verbeteren van kwaliteit van palliatieve zorg kan dit programma niet alleen. Samenwerking is nodig. Dat gebeurt op diverse manieren, bijvoorbeeld door de vorming van de 7 consortia Palliatieve Zorg, verspreid over Nederland. Om resultaten te borgen en duurzaam in te bedden in de praktijk is onderwijs cruciaal. Zo is bijvoorbeeld de Kennissynthese Onderwijs Palliatieve Zorg uitgevoerd en richten diverse projecten zich op het opleiden van zorgprofessionals (in spe).

Resultaten in onderzoek, praktijk en onderwijs

De gehonoreerde projecten van Palliantie zijn nog lopend en de eerste resultaten worden in 2018 verwacht. Het Onderzoeksprogramma Palliatieve Zorg (2005-2013) is inmiddels afgerond en heeft tot nu toe al interessante resultaten opgeleverd. De laatste projecten uit dit programma worden afgerond in 2016 en 2017 (zie ook evaluatie van OPZ). In het Verbeterprogramma Palliatieve Zorg (2012-2016) zijn de Goede Voorbeelden uit het onderzoeksprogramma verder uitgewerkt en in de praktijk geïmplementeerd. Juli 2017 verscheen het Verbeterprogramma Palliatieve Zorg evaluatierapport van NIVEL.

Het thema Bewustwording & cultuur heeft bij het onderzoeksprogramma interessante resultaten opgeleverd. Een voorbeeld is de – inmiddels goed gebruikte - box 'Signalering in de palliatieve fase', in 2011 ontwikkeld door IKNL met ZonMw subsidie. De box geeft op een concrete en praktische wijze handvatten voor de zorgverlening. Daarnaast is veel aandacht besteed aan signalering van de palliatieve fase bij specifieke doelgroepen, zoals mensen met een verstandelijke beperking, en het ontwikkelen van keuzehulpen.

De projecten binnen het thema Organisatie en continuïteit van zorg hebben zich gericht op het verbinden van zorg en zorgverleners. Zo is bijvoorbeeld onderzocht hoe met het gebruik van het Zorgpad Stervensfase palliatieve zorg (beter) kan worden geïntegreerd in bestaande zorg. Het Zorgpad Stervensfase is ontwikkeld om de zorg gedurende de stervensfase zorgvuldig af te stemmen op de behoefte van patiënt en diens naasten. Het Zorgpad omschrijft de zorgdoelen in de laatste dagen van het leven en de multidisciplinaire samenwerking die hierbij nodig is. De succesfactoren zijn via de website www.zorgpadstervensfase.nl te raadplegen. Ook zijn nieuwe organisatievormen waarbinnen verschillende zorgverleners soepel met elkaar samenwerken getoetst. Bijvoorbeeld binnen een PaTz-groep met hoge kwaliteit van zorg voor mensen in de laatste levensfase (goede voorbeeld PaTz). Het aantal PaTz groepen breidt zich onder beheer van een stichting snel uit in Nederland. Binnen het onderzoeksprogramma Palliatieve Zorg is tevens de (kosten)effectiviteit onderzocht van het inzetten van een speciaal multidisciplinair consultatieteam voor palliatieve zorg bij mensen die in de laatste levensfase worden opgenomen in het ziekenhuis.
 
De 77 projecten uithet Verbeterprogramma Palliatieve Zorg waarin Goede Voorbeelden geïmplementeerd zijn in diverse organisaties, dragen sterk bij aan de doelen binnen het thema Zorginnovaties en kwaliteit. Voorbeelden zijn de eerder genoemde Signaleringsbox, het Zorgpad Stervensfase en PaTz. Ook de  inspiratiecyclus STEM en de Zorgconsulent behoren tot de veel aangevraagde implementatieprojecten. Daarnaast zijn 7 projecten binnen het Verbeterprogramma gericht op de proefimplementatie van de Zorgmodule Palliatieve zorg. Deze module en de resultaten van de proefimplementatie worden gebruikt voor het nieuwe Kwaliteitskader Palliatieve Zorg (gereed in 2017) en hebben reeds geleid tot een praktijkgids en goede hulpmiddelen voor implementatie. Ook buiten de Goede Voorbeelden en de proefimplementatie van de Zorgmodule om zijn mooie resultaten behaald, bijvoorbeeld op het gebied van pijnbestrijding. Goede pijnbestrijding is een essentieel onderdeel van kwaliteit in de palliatieve zorg. 3 projecten onderzochten manieren om de pijnbestrijding beter en effectiever te maken.

Ter bevordering van Patiënten- en naastenparticipatie is onder andere veel aandacht voor en training in shared decision making en advanced care planning. Behalve dat palliatieve zorg moet voldoen aan (hoge) medische en ethische standaarden, is het ook van groot belang dat deze laatste zorg zo goed mogelijk aansluit bij de persoonlijke behoeften en wensen van de patiënt zelf en die van zijn of haar naasten. Daarnaast is de aandacht ook gericht op mantelzorgers. De professionele zorgverleners hebben  onder meer met het Formulier Mantelzorgondersteuning handvatten gekregen waarmee zij de (over)belasting van mantelzorger in kaart kunnen brengen en samen met de mantelzorger(s) kunnen bespreken hoe de belasting van de mantelzorger eventueel verminderd kan worden.

Tot slot zijn er ook resultaten geboekt binnen andere ZonMw-programma’s die (met vertaalslag) kunnen worden ingezet in de palliatieve zorg. Zo zijn er verschillende projecten over transmurale zorg binnen de ZonMw-programma’s Op één lijn en Zorg voor beter gehonoreerd. Daarnaast zijn er bijvoorbeeld een aantal projecten gericht op Advanced Care Planning en/of besluitvorming (in de laatste levensfase) uitgevoerd binnen het ZonMw-programma Huisartsgeneeskunde en Ouderengeneeskunde, Nationaal Programma Ouderenzorg-vervolg en Memorabel.

Naar boven
Direct naar: NavigatieDirect naar: InhoudDirect naar: Onderkant website